Ilustrim: fshati me xhaminë me shtatë minare në hyrje të Maqedonisë nga Kosova
Në shumë qytete të Orientit kjo është pjesë e përditshmërisë, ndërsë në Perëndim shkakton rregullisht debate të nxehta: Ezani, thirrja islame për lutje. Megjithatë, larg çështjeve fetare, një problem krejt tjetër po del gjithnjë e më shumë në fokus të mjekësisë dhe akustikës. Kur disa xhami thërrasin në mënyrë asinkrone (jo në të njëjtën kohë) dhe me zë të mbingarkuar, këndimi sakral shndërrohet në një përzierje frekuencash, gjë që për trurin e njeriut do të thotë stres i pastër.
Nga një redaktor i fushës Kushdo që ka qenë ndonjëherë në Kajro, Stamboll apo Kasablanka e njeh këtë fenomen: pesë herë në ditë dëgjohet thirrja e muezinit. Por në vend të një melodie harmonike, në shumë lagje shpërthen një kaos akustik. Njëra xhami fillon, disa sekonda më vonë nis tjetra, e ndjekur nga një e tretë nga një drejtim tjetë. Ajo që është menduar si një thirrje shpirtërore, për shkak të vonesës kohore dhe teknikës së dobët, kthehet në një provë ekstreme durimi për sistemin nervor – dhe kjo nuk është
çështje besimi, por biologjie.
“Lufta e Frekuencave” e Megafonave
Problemi kryesor fillon te teknika. Këndimi tradicional sot pothuajse kudo transmetohet përmes autoparlantëve në formë hinke (megafonë me dhomë presioni) që ndodhen në minare. Këto pajisje nuk janë projektuar për cilësi zëri, por për të arritur sa më larg.
Gjatë këtij procesi ndodh fizikisht kjo gjë: autoparlantëve i presin rrënjësisht të gjitha frekuencat e ulëta (basin) nën rreth 300 Hertz. Zërit të njeriut kështu i hiqet ngrohtësia e tij natyrale. Ajo që mbetet është një tingull i hollë dhe i mprehtë. Në të njëjtën kohë, këta megafonë përforcojnë masivisht zonën e mesme të frekuencave midis 1.000 dhe 3.000 Hertz.
Regjimi i Alarmit Biologjik në Trurë
Pikërisht në këtë fashë frekuencash (rreth 2.500 Hertz) ndodhet pika më e ndjeshme e dëgjimit të njeriut. Kjo është frekuenca në të cilën qajnë foshnjat dhe bëjnë zhurmë sirenat e ambulancave. Nga pikëpamja evolucionare, truri ynë është i programuar që te këta tinguj të aktivizojë menjëherë sistemin nervor vegjetativ dhe të çlirojë hormonet e stresit si kortizoli dhe adrenalina.
Nëse thirrja vjen tani nga disa burime në të njëjtën kohë, truri kalon në mbingarkesë. Si një „makinë kërkimi modelesh“ biologjike, ai përpiqet vazhdimisht të rregullojë sinjalet e ndryshme të tingullit dhe të deshifrojë fjalët arabe. Megjithatë, për shkak të vonesës së zërit nëpër rrugë (zëri udhëton rreth 340 metra në sekondë) dhe fillimit të mos-sinkronizuar të muezinëve, krijohet një e ashtuquajtur kakofoni – një lëmsh i pazgënjyeshëm. Truri dështon në filtrimin e zhurmës, mbingarkohet në nivel
kognitiv dhe reagon me shqetësim të brendshëm, irritim dhe agresivitet.
Nga Melankolia te Stresi Kronik Varësisht nga gjendja psikologjike dhe socializimi, ky tingull zgjon emocione të ndryshme. Ndërsë thirrja e herët e mëngjesit në Makam Saba tradicional dhe melankolik (një shkallë muzikore orientale me çerek-tone) te disa njerëz ngjall trishtim dhe mall, zhurma e lartë dhe asinkrone gjatë ditës shkakton thjesht një ndjenjë të humbjes së kontrollit.
Në mjekësinë mjedisore është vërtetuar prej kohësh: zhurma kronike dhe e padëshiruar e këtij intensiteti – veçanërisht kur i zgjon njerëzit papritmas nga gjumi – dëmton shë}ndetin. Ajo rrit rrezikun për tension të lartë të gjakut, çrregullime të gjumit dhe sëmundje kardiovaskulare.
Edhe Vendet Islame po Marrin Masa
Se kjo kritikë është e bazuar e tregojnë edhe reagimet nga vetë vendet islame. Atje, ky „lëmsh zhurmash“ nga minaretë është kthyer prej kohësh në një çështje politike:
Egjipti: Në Kajro u lançua projekti i „Ezanit Qendror“ (Adh&amacron;n Al-Muwahhad). Thirrja e një muezini të vetëm e profesionist transmetohet përmes radios në të njëjtën sekondë në të gjitha xhamitë, për të ndaluar këtë rrëmujë të dëmshme për shëndetin.
Arabia Saudite: Qeveria nxori ligje të rrepta, sipas të cilëve autoparlantët e jashtëm lejohen të ndizen vetëm në një të tretën e volumit të tyre maksimal.
Turqia: Në metropolet si Stambolli, xhamitë e lagjeve koordinohen akustikisht përmes një
kontrolli qendror për të parandaluar mbivendosjet e zërit.
Përfundim
Një këndim i vetëm dhe i pastër mund të perceptohet – pavarësisht nga feja – si një element kulturor ose meditues. Megjithatë, nëse ai fryhet në një tapet zhurme asinkron për shkak të teknikës së dobët dhe mungesës së sinkronizimit, ai humb çdo lloj spiritualiteti. Mbetet vetëm një faktor shqetësues akustik, i cui rëndon dëshmueshëm psikën e njeriut.
E përgatiti: Krenar Sopjani
