____
Nga një shkrim i vitit 1999 te kërkesa e sotme: dosja të hapet, faktet të flasin, vrasësi të identifikohet
Ka dhimbje që koha nuk i shuan. Ka vrasje që nuk mund të mbyllen me një përkujtim, një fotografi ose një fjali ceremonial.
Vrasja e Ibrahim dhe Rexhep Nikçit, djemve të Sylë Mehmet Nikçit nga Rugova, është një prej tyre.
Në vitin 1999, i tronditur nga lajmi për vrasjen e tyre, shkrova një tekst me titullin “Masakra në shpirtin nacionalist të Kosovës”. Në atë tekst flisja me gjuhën e dhimbjes, të zemërimit dhe të dyshimit. Sot, pas kaq vitesh, dua ta përsëris kërkesën — por me një kusht edhe më të fortë: drejtësi me prova, ligj dhe dokumente.
Ajo që dihet nga burimet publike është se Ibrahim dhe Rexhep Nikçi u vranë në gusht të vitit 1999, gjatë kthimit nga Zvicra për në Kosovë, në zonën e Kukësit. Burime të ndryshme e vendosin ngjarjen në Shmri të Kukësit ose në zonën e Kronit të Ftohtë, ndërmjet Kukësit dhe Kalimashit. Dy burime publike të pavarura japin datën 24 gusht 1999.
Kjo është e rëndësishme edhe për një arsye tjetër: në shkrimin tim të hershëm figuron data 22 gusht. Sot, dokumentarisht, data që del më e mbështetur është 24 gusht 1999. Nëse gjendet procesverbali origjinal i policisë shqiptare, ai duhet të jetë burimi përfundimtar.
Ibrahim Nikçi ishte ish-i burgosur politik dhe veprimtar i lëvizjes për pavarësi. Një listë e botuar më herët e shënon si Ibrahim Sylë Nikçi, i lindur më 1958 në Shtupeq, i vrarë më 1999 në Kukës.
Për mua, ai ishte edhe më shumë: ishte shoku im i betimit dhe i veprimtarisë kombëtare.
Çfarë ndodhi natën e vrasjes?
Sipas një shkrimi të Sinan Kastratit, Ibrahim dhe Rexhep Nikçi po udhëtonin me një kamion me mobile, tesha dhe ndihma për familjarët në Kosovën e sapodalë nga lufta. Pas vrasjes, sipas atij përshkrimi, nuk u mungonin dokumentet, pasaportat, paratë apo ngarkesa.
Ky element ka rëndësi hetimore.
Nëse dokumentet zyrtare e konfirmojnë se nuk u mor asgjë me vlerë, atëherë motivi i një grabitjeje të zakonshme dobësohet ndjeshëm. Por edhe këtu duhet të jemi të saktë: nga ky fakt nuk mund të nxirret automatikisht se kush e urdhëroi vrasjen apo cili ishte motivi politik.
Kjo duhet ta përcaktojë hetimi.
Pretendimet politike ekzistojnë, por nuk janë ende vendim gjyqësor
Xhafer Shatri ka shkruar se Ibrahim Nikçi kishte pasur mosmarrëveshje me persona të lidhur me të ashtuquajturën Drejtori Politike dhe e ka interpretuar vrasjen si të lidhur me këto përplasje.
Pretendimi është publik dhe duhet ruajtur në dosjen historike.
Por deri tani nuk gjeta aktakuzë, vendim gjykate ose dokument zyrtar hetimor që ta ketë provuar autorësinë e vrasjes apo një urdhërdhënës konkret.
Prandaj sot nuk duhet të bëjmë atë që drejtësia nuk e ka bërë: të shpallim fajtorë pa prova.
Kjo nuk e dobëson kërkesën tonë.
E forcon.
Ajo që duhet kërkuar tani
Pas 27 vjetësh, nuk mjafton të pyesim: “Kush i vrau?”
Duhet kërkuar me shkrim që të nxirren dokumentet.
Duhet kërkuar:
Procesverbali i vendit të ngjarjes nga policia shqiptare.
Raporti mjeko-ligjor dhe autopsitë, nëse janë kryer.
Numri i çështjes penale dhe prokuroria që e ka trajtuar.
Lista e dëshmitarëve të marrë në pyetje.
Të dhënat për kolonën e automjeteve dhe personat që udhëtonin pranë tyre.
Ekspertiza balistike, nëse është bërë.
Fotografitë dhe provat materiale nga vendi i krimit.
Të dhënat për automjetin dhe ngarkesën, për të verifikuar nëse vërtet nuk ishte marrë asgjë.
Vendimi procedural: a është pezulluar, pushuar apo mbetet i hapur hetimi.
Çdo komunikim ndërmjet policisë shqiptare, autoriteteve të Kosovës dhe strukturave ndërkombëtare të asaj kohe.
Kjo është rruga e drejtësisë.
Pse rasti nuk është vetëm familjar
Vrasja e Ibrahim dhe Rexhep Nikçit nuk është vetëm tragjedi e një familjeje.
Është çështje e kujtesës politike të Kosovës.
Ibrahim Nikçi kishte qenë i burgosur politik dhe veprimtar i çështjes kombëtare. Ai nuk ishte njeri që kërkonte pushtet me çdo kusht; ishte njeri që kishte kaluar përndjekje dhe burg për bindjet e veta.
Pikërisht për këtë, çdo dyshim se mund të ketë pasur motiv politik duhet hetuar me seriozitet, por jo shpallur si e vërtetë para se të provohet.
Në shkrimin tim të vitit 1999 përdora fjalë të rënda: “vrasës i paguar”, “bandë vrastare”, “hajdutë të kuq”.
Sot do ta them ndryshe:
Nëse vrasja ishte e porositur, kjo duhet të provohet. Nëse kishte urdhërdhënës, emri i tij duhet të dalë nga dosja, jo nga hamendja. Nëse motivi ishte politik, kjo duhet të mbështetet me dëshmi, përgjime, dëshmitarë, dokumente ose prova materiale.
Kjo është mënyra e vetme që drejtësia të mos shndërrohet në hakmarrje.
Një pyetje që nuk duhet të vdesë
Kush e dinte se Ibrahim dhe Rexhep Nikçi po udhëtonin atë natë?
Kush e dinte itinerarin?
A u ndaluan apo u qëlluan në lëvizje?
Sa plumba u përdorën?
Nga çfarë armësh?
A kishte më shumë se një doras?
A kishte dëshmitarë në kolonë?
A u identifikuan automjete të dyshimta?
A u ruajtën gëzhojat?
A u kontrolluan kufijtë dhe pikat e kalimit?
Këto janë pyetje që një hetim profesional mund dhe duhet t’i trajtojë.
Drejtësi, jo propagandë
Unë sot nuk kërkoj që dikush të dënohet nga një shkrim.
Kërkoj që Shqipëria dhe Kosova të mos e lënë këtë dosje të vdesë.
Kërkoj që familja Nikçi të dijë se çfarë ka bërë shteti për zbardhjen e vrasjes.
Kërkoj që dokumentet të hapen.
Kërkoj që çdo dëshmitar i gjallë të dëgjohet përsëri.
Kërkoj që çdo provë që ekziston të rishikohet me metodat moderne të hetimit.
Dhe kërkoj që një ditë, në vend të pyetjes “kush i vrau?”, të kemi një përgjigje juridike.
Sepse Ibrahim dhe Rexhep Nikçi nuk kanë nevojë vetëm për kurora lulesh.
Kanë nevojë për të vërtetën.
Kanë nevojë për drejtësinë.
Kanë nevojë që shteti të tregojë se jeta e një veprimtari, e një ish-të burgosuri politik dhe e një qytetari nuk mund të përfundojë me dy plumba dhe një dosje të harruar.
Deri atëherë, pyetja mbetet e hapur:
KUSH I VRAU IBRAHIM DHE REXHEP NIKÇIN?
Dhe kjo pyetje nuk është thirrje për hakmarrje.
Është thirrje për ligj, drejtësi dhe përgjegjësi shtetërore.
Sak Muji
Ish-i burgosur politik
Shok i betimit dhe i veprimtarisë së Ibrahim Nikçit
