Te Koliqi, flamuri nuk është thjesht një copë pëlhure. Ai është simbol i një ideali, i kujtesës, i përkatësisë dhe i sakrificës. Tragjedia nis në çastin kur një simbol i tillë zbret nga lartësia e kuptimit dhe futet në treg: kur ajo që duhej të besohej, fillon të shitet.
Sot flamuri mund të jetë kudo: në ballkone, në makina, në mitingje, në profile sociale, në fjalime politike. Por prania e tij fizike nuk garanton domosdoshmërisht praninë e kuptimit që ai përfaqëson.
Rreziku që Koliqi përshkruan është më i thellë: të përdorësh simbolin e atdheut për interesa që nuk kanë më lidhje me atdheun.
Personazhi i Koliqit, prototip shoqëror
Nëse dikush e përdor patriotizmin për pushtet, flamurin për karrierë, dëshmorët për propagandë, historinë për përfitim personal dhe Kosovën si dekor për ambiciet e veta, atëherë “tregtari i flamujve” i Koliqit nuk është më vetëm personazh letrar. Ai bëhet një tip shoqëror.
Dhe këtu qëndron aktualiteti i madh i tregimit:
Nuk është e vështirë ta mbash flamurin në dorë. E vështirë është të mos e shesësh atë që flamuri përfaqëson.
Koliqi, në thelb, na paralajmëron se atdheu mund të tradhtohet edhe duke folur vazhdimisht në emër të tij.
Sepse tregtari më i rrezikshëm i flamujve nuk është ai që shet pëlhurën kuqezi. Është ai që e kthen atdheun në mall politik, patriotizmin në kapital personal dhe kujtesën e të rënëve në instrument për pushtet.
Dhe ndoshta pyetja më e fortë që mund t’i bëjmë sot vetes, duke rilexuar Koliqin, është kjo:
Sa prej atyre që shfaqin flamurin e kanë ende brenda vetes atë që flamuri përfaqëson?
