Nga: Hajriz Mamaj
KËNGË KUSHTUAR NËNËS
Një vështrim kritik-poetik mbi këngën e interpretuar nga Sherif Hasani
Ka këngë që dëgjohen dhe kalojnë, por ka edhe këngë që prekin një kujtim të thellë në shpirtin e njeriut. “Këngë kushtuar Nënës” është një krijim i tillë – një këngë e ndërtuar mbi dashurinë, kujtesën, sakrificën dhe dhimbjen e humbjes së nënës.
Nëpërmjet një teksti të ndjerë, një melodie emocionale, një interpretimi të fuqishëm dhe një klipi që e plotëson rrëfimin me pamje, kënga ndërton një homazh për figurën e nënës – figurën që, për shumë njerëz, është sinonim i dashurisë së pakushtëzuar.
Tekst & muzikë: Diamant Sinanaj
Orkestrimi: Agon Neziri – RGB Studio
Interpretimi: Sherif Hasani
Video Art: realizimi vizual i klipit
Në klip: Blerina Veseli dhe tre fëmijë
Nëna si kujtim, strehë dhe dashuri
Që në vargjet e para, teksti na fut në një situatë të thjeshtë, por emocionalisht të fuqishme: “Në një qosh, me një kpucë në dorë, rash në tokë papritë,”
Është një moment i vogël nga fëmijëria, por pikërisht në këto momente të zakonshme lind kujtesa më e fortë. Fëmija është i rrëzuar, i pambrojtur, dhe në atë çast dëgjohet zëri më i dashur: “M’erdh nji za, qohu biri im, a mos ke uri?”
Nëna shfaqet këtu jo përmes një përshkrimi të madh, por përmes veprimit. Ajo ngre, pyet, përqafon dhe ushqen.
Kjo është një nga bukuritë e tekstit: dashuria nuk shpjegohet, por tregohet. “M’puthi n’ballë e mi fshiu lotë, edhe m’dha pak bukë e kripë,”
Një puthje në ballë dhe pak bukë me kripë mjaftojnë për të ndërtuar portretin e një nëne. “Buka e kripa” marrin këtu një kuptim simbolik: ato përfaqësojnë sakrificën, thjeshtësinë dhe kujdesin e nënës, e cila edhe kur nuk ka shumë për të dhënë, jep gjithçka që ka.
Dashuria e pazëvendësueshme
Një nga vargjet më të fuqishme të këngës është: “Krejt dashnit i kam provu, po si ti s’paska nja të dytë!”
Ky është thelbi i gjithë këngës. Subjekti lirik e ka njohur dashurinë në forma të ndryshme, por arrin në përfundimin se si dashuria e nënës nuk ka të dytë.
Nuk është thjesht një dashuri më shumë se të tjerat. Është një dashuri që lidhet me vetë ekzistencën, me fëmijërinë dhe me ndjenjën e sigurisë.
Refreni – lindja dhe ikja
Refreni e zgjeron këtë përjetim personal dhe e shndërron në një ndjenjë universale: “Si pa diell që nuk ka lule, si pa ajr që nuk ka jetë.”
Këto janë dy krahasime të fuqishme. Dielli është burim i jetës për lulen, ndërsa ajri është kusht për ekzistencën. Në këtë mënyrë, nëna paraqitet si një element themelor i jetës shpirtërore të fëmijës.
Më pas vjen kontrasti i madh: “Qysh ka gzim kur lind një foshnje, aq pikëllim kur na le vet!”
Lindja dhe vdekja, gëzimi dhe pikëllimi, fillimi dhe fundi vendosen përballë njëri-tjetrit. Kjo e bën këngën të kapërcejë një histori individuale dhe ta kthejë në një reflektim mbi vetë jetën.
Kopshti i kujtesës
Në vargun e dytë, kujtimi merr ngjyra të natyrës: “Zgjodha lulet, ma të bukura, me aromën tande,”
Lulet bëhen simbol i kujtimit, dashurisë dhe përjetësisë. Aroma e tyre lidhet me praninë e nënës, duke treguar se kujtimi nuk jeton vetëm në mendje, por edhe në shqisa.
Pastaj shfaqet kopshti: “Në atë kopshtin, plotë me flutura, ku m’rrite me halle.”
Kopshti mund të lexohet si metaforë e fëmijërisë. Është një hapësirë e bukur, plot flutura, por brenda saj ka pasur edhe “halle”. Këtu poeti bashkon dy realitete: bukurinë e fëmijërisë dhe sakrificën e nënës.
Vargjet: “Tash kur erdha n’moshën tane, ma shumë dhimbje ndjen ky shpirt.”
Sjellin një tjetër dimension të rëndësishëm: pjekurinë. Vetëm pasi biri rritet dhe arrin moshën e nënës, ai duket se e kupton më thellë sakrificën e saj. Është ajo njohje e vonshme që shpesh vjen me moshën: të kuptosh atë që prindi ka kaluar vetëm pasi vetë jeta të vendos përballë përgjegjësive dhe dhimbjeve.
Diamant Sinanaj – fjala dhe muzika
Diamant Sinanaj, si autor i tekstit dhe muzikës, e ndërton këtë këngë mbi një gjuhë të thjeshtë, të drejtpërdrejtë dhe të ndjerë. Teksti nuk kërkon të jetë i komplikuar. Përkundrazi, fuqia e tij buron nga fjalët e zakonshme: nëna, biri, buka, lotët, lulet, kopshti, kujtimi. Kjo thjeshtësi e afron këngën me jetën reale dhe e bën rrëfimin të duket si një kujtim i treguar me zemër.
Muzika, në bashkëveprim me tekstin, e zgjeron emocionin dhe krijon hapësirën në të cilën këto fjalë mund të përjetohen, jo vetëm të dëgjohen.
Agon Neziri dhe RGB Studio – ngjyra muzikore
Orkestrimi i Agon Nezirit dhe RGB Studio i jep këngës dimensionin e saj muzikor.Në një këngë të ndërtuar mbi kujtimin dhe dhimbjen, orkestrimi duhet të jetë në shërbim të fjalës dhe zërit. Muzika nuk duhet ta mbulojë emocionin, por ta mbështesë atë dhe ta çojë te dëgjuesi.
Këtu orkestrimi bëhet pjesë e rrëfimit emocional: aty ku fjala tregon, muzika ndien.
Sherif Hasani – zëri i kujtesës
Një vend të veçantë në këtë krijim zë interpretimi i Sherif Hasanit.
Një këngë për nënën nuk kërkon vetëm teknikë vokale. Ajo kërkon përjetim. Kërkon që këngëtari të mos i këndojë vetëm fjalët, por t’u japë atyre jetë. Sherif Hasani e sjell tekstin në formën e një rrëfimi emocional. Zëri i tij bëhet bartës i mallit, dhimbjes dhe mirënjohjes. Vargjet nuk mbeten vetëm në letër; përmes interpretimit ato shndërrohen në një përjetim të drejtpërdrejtë. Në këtë kuptim, këngëtari nuk është vetëm interpretues. Ai bëhet rrëfimtar i një kujtese.
Blerina Veseli dhe tre fëmijët – dimensioni vizual i historisë
Një rol të rëndësishëm në klip kanë edhe Blerina Veseli dhe tre fëmijët, të cilët përmes lojës së tyre e sjellin historinë e këngës në një dimension më të prekshëm.
Prania e fëmijëve është veçanërisht domethënëse, sepse vetë kënga kthehet vazhdimisht te fëmijëria, kujdesi i nënës dhe lidhja mes brezave. Në këtë mënyrë, klipi nuk mbetet vetëm një shoqërim vizual i këngës. Ai krijon një urë mes kujtimit të së kaluarës dhe brezit të së ardhmes. Blerina Veseli, së bashku me tre fëmijët, i japin rrëfimit një dimension njerëzor dhe familjar. Përmes tyre, kujtimi i nënës merr formë në ekran dhe bëhet më i afërt me shikuesin.
Video Art – kujtimi merr pamje
Komponenti i Video Art e plotëson botën emocionale të këngës duke i dhënë formë pamore asaj që teksti e shpreh përmes fjalës dhe muzika përmes tingullit. Në një vepër për nënën, pamja ka një funksion të rëndësishëm: ajo duhet të krijojë atmosferën e kujtesës, të fëmijërisë, të mungesës dhe të dashurisë.
Kështu krijohet një bashkim i katër elementeve: fjala, muzika, zëri dhe pamja.
Një këngë për të gjitha nënat
Në fund, kjo këngë nuk mbetet vetëm historia e një biri dhe nënës së tij. Ajo bëhet histori e shumë njerëzve.Dikush mund ta dëgjojë dhe të kujtojë një nënë që ende e ka pranë. Dikush tjetër mund të kujtojë një zë që nuk dëgjohet më. Dikush mund të kujtojë një puthje në ballë, një copë bukë, një oborr, një kopsht, një fjalë të thjeshtë.
Dhe pikërisht këtu qëndron fuqia e këngës: ajo e kthen një kujtim personal në një emocion kolektiv.
“Si pa diell që nuk ka lule, si pa ajr që nuk ka jetë…”
Ndoshta nuk ka metaforë më të drejtpërdrejtë për të treguar boshllëkun që lë nëna pas vetes. Sepse nëna, në këtë këngë, nuk është vetëm një person i dashur. Ajo është drita, fryma, streha dhe kujtesa e parë e fëmijës.
“Këngë kushtuar Nënës” është një krijim ku bashkohen teksti dhe muzika e Diamant Sinanajt, orkestrimi i Agon Nezirit dhe RGB Studio, interpretimi i Sherif Hasanit dhe rrëfimi vizual ku marrin pjesë Blerina Veseli dhe tre fëmijë.
Secili element i jep një ngjyrë tjetër kësaj vepre, por në qendër mbetet një ndjenjë e vetme: dashuria për nënën.
Është një këngë për atë dashuri që nuk matet, nuk krahasohet dhe nuk zëvendësohet. Sepse, siç thotë vetë kënga: “Krejt dashnit i kam provu, po si ti s’paska nja të dytë!”
Dhe ndoshta kjo është fjalia që e përmbledh më së miri gjithë këngën: nëna mund të largohet nga jeta, por nuk largohet kurrë nga kujtesa.
