Ryzhdi Baloku, Pejë
Në opinionin e gjerë ka bërë bujë deklarata publike e Ministres serbe Snezhana Paunoviq, e cila gjatë një intervistë në emisionin “Neispričano” (i/e patreguar) thotë: “Të kisha qenë Sllobodan Millosheviq në vitin 1998, do ta bëja spastrimin etnik të Kosovës”, transmeton TV Kurir më 11.07.2026.
Për ata që e përcjellin situatën politike në Serbi, diçka e tillë nuk është befasi, e as gjë e re.
Në mentalitetin e serbëve është ngulitur urrejtja ndaj shqiptarëve, me përjashtim të disa personaliteteve të njohura publike, që mund t’i numërojmë në gishtat e dorës.
Slogani “vdekje shqiptarëve”, është bërë përditshmëri në Serbi.
Nëpër stadiumet sportive trumbetohen brohoritjet raciste “ubij, ubij, šiptara” (vrite, vrite, shqiptarin), thirrje kjo për vrasjen e shqiptarëve, apo sjelljet skandaloze të tifozëve serbë me refrenin e urrejtjes patologjike: “Ubij, zakolji, da šiptar ne postoji” (Vrit, ther, që shqiptari të mos ekzistojë), është bërë frymëzim te një pjesë e popullatës serbe për kultivimin e racizmit.
Po të ishin serbët ndonjë racë fisnike siç janë shqiptarët, do t’iu arsyetohej disi mbivlerësimi i vetës së tyre, por jo edhe nënçmimi i të tjerëve.
Meqë serbët janë në dijeni se pjesa dërmuese e tyre janë mulatë (një përzierje e racës sllave me atë turke, në kohën e Perandorisë Osmane), mundohen ta ndryshojnë atë së paku në aspektin psikik, duke e quajtur vetën “čistokrvni srbin” (serb gjakpastër). Pra, si duket kjo është një prej arsyeve përse ata përpiqen ta shërojnë kompleksin përmes kultivimit të racizmit.
Shqiptarët kanë njohuri për gjenetikën e tyre, por nuk merren me ta në këtë drejtim, përkundër tentativave serbe që mundohen ta shtrembërojnë historinë, e sidomos lidhur me prejardhjen ilire e pellazge të arbërorëve dhe figurave historike, si: Milesh Kopiliqi, Skënderbeu e familja Kastrioti, pastaj përvetësimi i manastireve e kishave ortodokse etj.
Për shkak të sjelljeve të cekura të tifozëve serbë, përmes brohoritjes së parullave me përmbajtje ideologjike fashiste, ka bërë që Organizatat sportive ndërkombëtare, FIFA dhe UEFA t’i dënojnë me gjobë dhe forma tjera ndëshkimi, disa nga klubet sportive të Serbisë.
Apostrofimi i shqiptarit nëpër mediumet e Serbisë nga shovinistët serbë, me “šiptar” e jo “albanac” siç shprehen të huajt, ka kuptim pezhorativ.
Kultivimi i urrejtjes për linçimin e shqiptarëve, zanafillën e ka që nga formimi i Principatës autonome të Serbisë në kuadër të Perandorinë Osmane me 1817, kur edhe fillon spastrimi etnik i shqiptarëve nga ato troje.
Një gjenocid të tillë e kanë përjetuar edhe shqiptarët nga trevat e Toplicës, Kosanicës, Pusta Rekës,Vrajës etj., gjatë viteve 1876, 1877 dhe 1878.
Pos viteve të cekura (të shekullit XIX.), me bekimin dhe ndihmën ushtarake të Rusisë dhe të disa fuqive botërore të asaj kohe, Serbia në marrëveshje me Malin e Zi, Greqinë dhe Bullgarinë vazhduan t’i pushtonin tokat shqiptare edhe në vitet 1912 dhe 1913.
Derisa, shqiptarët asnjëherë nuk kanë kryer agresion ndaj shteteve tjera, e as që kanë tentuar të bëjnë krime e ta robërojnë ndonjë popull, për serbët nuk mund të thuhet e njëjta gjë.
Sipas llogaritjeve të Kosta Novakoviqit, (oficer i ushtrisë serbe, asokohe 26 vjeçar) thekson se numri i të vrarëve në trevat e pushtua shqiptare gjatë Luftërave Ballkanike të viteve 1912 – 1913 ishte rreth 120.000 veta.
Krahas vrasjeve të përmendura, fshatrat janë kallur tërësisht, për çfarë kemi shpërnguljen nga ato troje të atyre banorëve që kanë arritur t’u shpëtojnë masakrave.
Për ta kuptuar lexuesit sadopak se çfarë përjetuan shqiptarët në atë kohë, po e citoj një fjali të shkurtër nga ditari i tij: “Sllavët në veri, grekët në jug, u vërsulën kundër Shqipërisë së mjerë, të zënë tradhtisht, pa armë, mes dy zjarresh”.
Që nga themelimi i Serbisë, elita intelektuale serbe, përfshirë njerëzit e shkencës dhe diplomacisë, kanë marrë për detyrë hartimin e elaborateve, projekteve dhe programeve për qëllime ekspansioniste, e ato ishin:
– “Srbi svi i svuda” 1836, (Serbët të gjithë dhe gjithkund), Vuk Stefanoviq Karaxhiq.
– “Prodor na more” 1881, (Depërtimi në det), Prota Mateja Nenadoviq.
– “Načertanije” 1844, (naçertanie-manifest) Ilija Garashanin.
Ky program flet për zgjerimin e shtetit serb në territore të banuara nga popujt tjerë, përfshirë shqiptarët.
– “Proširenje uticaja Srbije u Makedoniju i na Kosovu” 1885, (Zgjerimi i ndikimit të Serbisë në Maqedoni dhe Kosovë), Millutin Garashanin.
– “Do vaše istreblenje ili naše” 1902, (Deri në shfarosjen tuaj ose tonën), Nikolla Stanojeviq.
– “Šta hoče Srbija” 1910, (Çka do Serbia), Nikolla Pashiq.
– Ustav organizacije “Ujedinjenje ili smrt” 1911, (Kushtetuta e Organizatës, “Bashkim ose vdekje”).
– Pravilnik organizacije “Ujedinjenje ili smrt” 1911, (Rregullorja e Organizatës “Bashkim ose vdekje”).
– “Pitanje Severne Albanije” 1912 – teritorialno širenje Srbije, (Çështja e Shqipërisë Veriore – zgjerimi territorial i Serbisë), Jovan Cvijiq.
– “Arnauti i velike sile” 1913, (Shqiptarët dhe fuqitë e mëdha), Vlladan Gjorgjeviq.
– “Arbanški problem 1920-Balkanikus”, (Problemi Shqiptar-Ballkanikus”, Stojan Protiq.
– “Iseljavanje Arnauta” 1937, (Dëbimi i Shqiptarëve), Vaso Çubriloviq.
Sipas këtij elaborati propozohej shpërngulja masive e shqiptarëve nga Kosova me masa administrative, ekonomike dhe policore.
– “Konvencija za iseljavanje Arnauta u Tursku” 1938, (Konventa për shpërnguljen e Shqiptarëve në Turqi).
– “Albanski problem-Podela Albanije” 1939, (Problemi shqiptar-Ndarja e Shqipërisë), Ivo Andriq.
Kjo platformë politike e njohur si Elaborati i vitit 1939, kishte synim ndarjen e Shqipërisë, shkatërrimin e strukturave kombëtare, spastrimin etnik, vendosjen e kolonëve serbë në ato territore dhe asimilimin e popullatës së mbetur shqiptare.
– “Homogena Srbija” 1941, (Serbia homogjene), Stevan Moleviq.
Ky program e parashihte shtetin serb etnikisht homogjen, përmes spastrimit etnik dhe zhvendosjes së popullsive jo-serbe në rajone të ndryshme të Jugosllavisë.
– “Likvidacija muslimana” 1942, (Shfarosja e myslimanëve), Drazha Mihajlloviq.
– “Manjine u Jugoslaviji” 1944, (Pakicat në Jugosllavi), Vasa Çubriloviq.
Ky elaborat, përsëri e trajton shpërnguljen e pakicave kombëtare nga Jugosllavia.
– “Džentelmenski dogovor, Josip Broz Tito-Fuad Kyprili” 1953, (Marrëveshja xhentëlmene, Josip Broz Tito-Fuad Kyprili).
– Gjatë viteve 1950-1960, u futën në veprim të gjitha programet dhe metodat për dëbimin e shqiptarëve nga trojet e veta përmes terrorit, nga kreu i shërbimit sekret UDBA të Jugosllavisë, Aleksandar Rankoviq.
– “Plava kniga” 1976, (Libri i kaltër), Drazha Markoviq.
– “Politička Platforma za Kosovo” 1981, (Platforma politike për Kosovën).
– “SANU Memorandum”, 1986, i hartuar nga grup autorësh të Akademisë Serbe të Shkencave dhe Arteve, në përbërje: Dushan Kanazir, Antonije Isakoviq, Pavle Iviq, Mihajllo Markoviq, Millosh Macura, Dejan Medakoviq, Mirosllav Pantiq, Nikolla Pantiq, Lubisha Rakiq, Radovan Samargjiq, Miomir Vukobratoviq, Vasilije Krstiq, Ivan Maksimoviq, Kosta Mihailoviq, Stojan Xheliq, Nikola Çobeliq, të cilët i paraqisnin serbët në Kosovë si të rrezikuar.
Ky memorandum ndikoi fuqishëm në rritjen e nacionalizmit serb.
– “Jugoslovenski Program mera i aktivnosti za zaustavlanje iseljavanja Srba i Crnogoraca sa Kosova i povratak onih koji su ga napustili, kao i dolazak svih koji žele da žive i rade na Kosovu”,1988, (Programi jugosllav i masave dhe aktiviteteve për ndalimin e shpërnguljes së serbëve e malazezëve nga Kosova, për kthimin e atyre që janë larguar, si dhe ardhjen e të gjithë atyre që dëshirojnë të jetojnë e punojnë në Kosovë).
Ky program ishte “Naçertania e dytë serbe”, që u miratua me pëlqimin e të gjitha Republikave të RSFJ-së.
– Millorad Ekmeçiq, historian me ndikim në qarqet nacionaliste serbe, i cili shkroi mbi çështjet kombëtare serbe dhe mbështeti narrativët që ndikuan në politikën e viteve të nëntëdhjeta.
– Dobrica Çosiq, konsiderohet një nga ideologët e nacionalizmit serb në fund të shekullit XX., shkrimet dhe qëndrimet e të cilit ndikuan në politikat ndaj Kosovës.
– Gjatë viteve 1989–1999, me politikën e tij ndaj Kosovës, Sllobodan Millosheviq mbështetej në dokumente shtetërore dhe strategji që çuan në represion, luftë të armatosur dhe dëbim të popullatës shqiptare.
Në kujtesën e shqiptarëve ende janë të freskëta pamjet e zymta, kur eprorët ushtarakë ua sillnin familjarëve arkivolet e blinduara prej metali me kufomat e ushtarëve shqiptarë në vitet e tetëdhjeta, nën pretekstin se kishin bërë vetëvrasje. Në fakt, realiteti qëndronte ndryshe. Nëpër kazermat ushtarake të RSFJ-së, ata vriteshin me urdhër të eprorëve serbë.
Përpos vrasjeve, në atë kohë, shqiptarët që ishin në shërbim ushtarak përjetuan gjithashtu edhe fushatën e burgosjeve masive për vepra penale të fabrikuara nga Shërbimet Sekrete të Armatës jugosllave, që ishin nën komandën e eprorëve serbë.
Ushtarët arrestoheshin nga Shërbimi Kontrainformativ i Armatës dhe policia ushtarake, e që në bazë të aktakuzave të ngritura, burgoseshin nën pretekstin se kinse kishin formuar Organizata ilegale për ndërrimin e sistemit kushtetues dhe rrënimin e Forcave të Armatosura të këtij shteti.
Pas përshkallëzimit të situatës ndëretnike të nxitura nga Serbia për qëllime hegjemoniste në vitet e 90-ta, filloi agresionin kundër Republikave të RSFJ, përfshirë edhe Kosovën.
Me 5, 6 dhe 7 mars të vitit 1998, forcat serbe sulmuan edhe me armatime të rënda familjen Jashari në Prekaz të Skenderajt, me ç’rast i vranë 58 anëtarë të familjes së tyre.
Bazuar në shënimet e Fondit për të Drejtën Humanitare, numri i shqiptarëve të vrarë e të zhdukur gjatë periudhës 1998-1999 arrin në 10.812 veta, ndërsa sipas disa shënimeve, numri i personave të dhunuar seksualisht është rreth 20.000 veta, përshirë edhe meshkujt.
Sipas studiuesit Nusret Pllana, në periudhën e represionit serb të viteve 1981-1997, gjatë kohës së demonstratave janë vrarë 40 fëmijë nga njësitë speciale të policisë serbe, ndërsa gjatë luftës 1998-1999 janë vrarë 1.392 fëmijë, që do të thotë se nga viti 1981 e deri në vitin 1999 janë vrarë gjithsej 1.432 fëmijë.
Civilët ishin ata që më së shumti pësuan gjatë luftës. Me urdhër të shtetit serb, kufomat e shqiptarëve të vrarë gjatë vitit 1999 u zhvendosën nga Kosova në Serbi, me qëllim të fshehjes së krimit. Pas manipulimeve me kufoma dhe djegies së një pjese të tyre nëpër furrat e industrive, pasoi dëbimi i dhunshëm i popullatës për në Shqipëri, Maqedoninë e Veriut e Mal të Zi, i rreth një milion shqiptarëve dhe asgjësimi i dokumenteve identifikuese personale të tyre.
Për t’i shpëtuar masakrave të mundshme, pjesa tjetër e popullatës së pambrojtur shqiptare, kryesisht e asaj rurale, qenë detyruar të zhvendosen në male, por edhe aty pati vrasje të tyre.
Me përfundimit të luftës, politikanët serbë dhe pjesa dërmuese e gazetarëve të Serbisë morën për detyrë që nëpër debatet televizive t’i minimizojnë krimet serbe të kryera në Kosovë, Kroaci dhe Bosnje-Hercegovinë, për çfarë edhe Ministri i Propagandës së Hitlerit, Gebellsi, do t’iu kishte zili.
Ma merr mendja se, mentalitetin e serbëve më së miri e kuptojmë ne shqiptarët, ndërsa më së sakti e shpjegon eruditi, diplomati dhe shkrimtari i madh shqiptar Faik Konica, i cili duke i analizuar serbët si fqinjë dhe kundërshtarë historik të Shqipërisë, lidhur me pretendimet territoriale dhe ekspansionin e shtetit serb në dëm të trojeve shqiptare, ai e la të shkruar thënien e tij profetike: “Hapi derën e shtëpisë një serbi dhe ditën tjetër ai do të kërkojë gjysmën e saj sikur e ka të drejtën e vet, ndërsa të pasnesërmen ai do të përpiqet të të flakë nga dritarja e shtëpisë sate, sikur je ti ai që ke hyrë me zor”.
Të gjitha këto të dhëna të paraqitura në këtë shkrim janë prezantuar me qëllim që lexuesit ta kuptojnë se, a ishte në ujdi me politikën shtetërore të Serbisë deklarata e Ministres Paunoviq?!
Në këtë kontekst kemi përshtypjen se, mbrapa deklaratës publike të Ministres serbe për Administratë Publike dhe Vetëqeverisje Lokale në Qeverinë e Serbisë fshehët motivi tjetër, që është më kompleks. Pos shprehjes së urrejtjes raciste ndaj shqiptarëve, për ta arritur qëllimin e saj, ajo i abstrahon rrjedhat historike që u cekën deri më tash. Përmes deklaratës së saj, ajo indirekt e mbron të akuzuarin e Hagës, Presidentin Sllobodan Millosheviq, respektivisht mundohet ta minimizojë spastrimin etnik nga shqiptarët, i cili është kryer në Kosovë gjatë regjimit të këtij satrapi, i njohur me nofkën “Kasapi i Ballkanit”, veprim ky që në finalizim dështoi, me intervenimin e NATO-s.
Sipas mendimit tim, deklarata e tillë e Ministres Paunoviq është thënë me prapavijë, për të lënë përshtypjen te opinioni, e sidomos te ai ndërkombëtar, se gjatë viteve të udhëheqjes së Sllobodan Millosheviqit, s’ka ndodhur pastrimi etnik në Kosovë, të cilën gjë ajo do ta bënte.
Në bazë të gjitha këtyre të dhënave, rrjedh pyetja: Çfarë mund të presësh prej një shteti që jo vetëm e mohon gjenocidin në Srebrenicë dhe spastrimin etnik në Kosovë, por madje edhe përpiqet t’ia mbath tjerëve shkaktimin e luftërave në territoret e ish RSFJ-së, përkundër faktit se për këtë është në dijeni e tërë bota demokratike. Andaj, për sjelljet shoviniste të Ministres Paunoviq, shqiptarët nuk duhet të çuditen!
Si përfundim, ia përkujtojmë ministres Paunoviq, atë që ajo harron ta thotë, se, shteti serb shtrihet në tokat e pushtuara shqiptare.
