Luan – Asllan Dibrani, Gjermani
Mbrëmë s’më zuri gjumi,
nata rrinte zgjuar me mua,
ora ecte ngadalë
si këmbë gardiani në korridoret e burgut,
dhe unë prisja mëngjesin
me një gur në kraharor.
Prisja një fjalë nga Haga,
por Haga kishte përgatitur skenën,
dritat, togën, dosjet
dhe çekanin e ftohtë.
Katër burra përballë,
pas tyre një histori,
pas historisë një popull,
pas popullit varre,
fshatra të djegura,
kolona refugjatësh
dhe një emër që s’mund të fshihet:
UÇK.
Por në skenën e drejtësisë
u numëruan dyshekë,
u matën dhoma,
u përmendën rroba,
u peshuan ndalime,
u renditën goditje.
Dhe unë pyeta me ironi:
A mos duhej UÇK-ja
të hapte hotel në male?
Me recepsion?
Me çarçafë të bardhë?
Me menu mëngjesi?
Me zile pranë shtratit
për ata që dyshoheshin
si dorë e zgjatur e pushtuesit?
Ah, drejtësi,
kur humb masën,
edhe toga të bëhet kostum cirku.
Kur harron luftën,
edhe çekani tingëllon
si lodër mbi tavolinë.
Unë burgun e njoh.
Jo nga librat.
Jo nga filmat.
Jo nga raportet.
E kam prekur murin e tij
me duart e mia.
Kam fjetur mbi beton,
kam numëruar dimrat
përmes dritares së dëmtuar,
kam njohur të ftohtin,
izolimin,
goditjen,
heshtjen.
Na quanin
kundërrevolucionarë,
irredentistë,
separatistë,
terroristë.
E ne kërkonim
të merrnim frymë
si shqiptarë.
Atëherë askush nuk pyeste:
“A e pati dyshekun e mirë?”
“A kishte rroba?”
“A i hyri bora në qeli?”
Atëherë drejtësia ndërkombëtare
kishte veshë të lodhur
dhe sy të mbyllur.
Sot, befas,
dysheku u bë filozofi,
qelia u bë doktrinë,
dhe lufta u fut
në një dosje me numër.
O ironi e hidhur!
Serbia mbushte raftet me dosje,
ne mbushnim sheshet me flamuj.
Ata shkruanin raporte,
ne thoshim:
“Bota e di.”
Ata përkthenin akuza,
ne përkthenim shpresën.
Ata punonin me vite,
ne zgjoheshim
kur binte çekani.
Dhe pastaj pyesnim:
“Si ndodhi?”
Kështu ndodh
kur historia mbetet pa avokat.
Por mos kujtoni
se një vendim
e mbyll historinë.
Nuk burgoset Prekazi.
Nuk burgoset Reçaku.
Nuk prangosen kolonat e refugjatëve.
Nuk mbyllen në qeli
varret e të rënëve.
Nuk futet në dosje
britma e një nëne.
Nuk dënohet
kujtesa e një populli.
Dhe UÇK-ja
nuk nxirret nga historia
me gomë gjykatësi.
Ajo është aty.
Në dhe.
Në gjak.
Në kujtesë.
Në plagë.
Në lirinë që sot
dikush e merr si të mirëqenë.
Katër emra sot në Hagë,
por pas tyre rri një epokë.
Thaçi.
Veseli.
Krasniqi.
Selimi.
Katër burra.
Por pas tyre
një mal me kujtime.
Një popull i tërë
që ende pyet:
A ishte kjo drejtësi,
apo një skenë
ku historia u detyrua
të luante rolin e të akuzuarit?
Mbrëmë s’më zuri gjumi.
Sonte ndoshta prapë jo.
Prandaj po i vargëzoj këto fjalë,
jo për të dënuar një gjyqtar,
por për të çliruar shpirtin tim
nga mllefi,
nga dhembja,
nga ndjenja e padrejtësisë.
Se njeriu kur s’mund ta thyejë murin,
shkruan mbi të.
Kur s’mund ta ndalë çekanin,
i përgjigjet me varg.
Kur s’mund ta kthejë natën pas,
e kthen dhimbjen në poezi.
Dhe po e mbyll kështu:
Gjykoni individin,
nëse prova flet.
Por mos gjykoni historinë
me sy të lidhur.
Mos e matni një luftë
me dyshek.
Mos e matni lirinë
me dosje.
Mos e matni një popull
me katër karrige në Hagë.
Sepse drejtësia pa kujtesë
është vetëm gjysmë drejtësi.
E historia pa UÇK-në
është libër
me faqen kryesore të grisur.
Luan – Asllan Dibrani
17 shtator 2026
