Fahri Dahri, studjues i Çamërisë
E vërteta e kombit tonë dihet, por janë faktorë të fortë subjektivë që dominojnë në gjetjen e mekanizmës për unifikimin identitar.”. Gjatë mbretëɾimit të perandorit romak, Maurice (582-602), pëɾ shkɑk të sulmít të pëɾhɑpur avarosllavëve që përmbytën Bɑllkɑnín, síç dëshmohet ngɑ hístorianí sirian i shekullit të VII pɑs Krishtít, Evagri Scholɑstís: “Godítjɑ pëɾfʋndímtɑɾe që vrau popʋllsínë greke erdhí në vítín 746 pɑs Kɾishtít, me epídemínë gjíthëpërfshirëse që asgjësoj grekët e mbetur. Kjo ngjarje është konfirmuar ngɑ peɾɑndoɾí bízɑntín Konstɑndín Porfyrogeniti (905-969 pɑs Kɾíshtít), í cílí e rrëfen në líbɾín “Themɑtíkɑ”. Po ashtu për tu kuptuar edhe më qartë po shkruaj konkluzkonin e historianit britanik.“Greqia u krijua nga arvanitët, sepse ata jetonin në atë territor në 1831 dhe kudo flitej shqip”.
Këto përfundime dhe shumë të tjera si këto, vërtetojnë se arvanitët ikën dhe u ngulën diku. Atje ngritën bujtinat. Flisnin gjuhën e tyre arvanite (e ruajtën ashtu siç flisnin në vendlindjen e tyre).U bashkuan në mbrojte të territorit të ri. Ai territor nuk kishte emër si shtet, ndaj formuan shtetin e tyre “Ne Albania”/“Shqiperia e Re”. Ngulimi i atyre emigrantëve në një territor pa emër duhej pagëzuar. Ndaj e pagëzuan me “Ne Albania”. Në ato kohë kishte hapësira të pabanuara, siç ishte Thesalia, e cila në kohë u krijua nga migrimi i një pjese të popullsisë nga Thesprotia.Pak vite më pas hamorigat- dosëzat (Megalloidea) ja ndryshuan emërin në: “Shteti Grek”.
Me këtë emër irredentistët e megalloidesë dhe naçertanasit në veri të Shqipërisë mbollën fatkeqësitë në gadishullit tonë. Fatkeqësi që u ndjenë thellë në trupin e pellazgjisë e të Ilirisë dhe që e trashëgojnë sot arvanitasit, çamët dhe shqiptarët.
Përvojat, hulumtimet, niveli kulturor, pranojnë realitetin dhe përfundimin që kaq e thjeshtë duhet të jetë historia jonë dhe ajo e krijimit të shtetit të arvanitasve e vitit 1830.
[Pjesë nga libri në botim:“Njëqind e trembëdhjetë vitet e vetmisë së Çamërisë”].
