Kur frika nga investimi bëhet pengesë për zhvillimin
Nue Oroshi studiuesi që po e vendos në vendin e duhur historinë shqiptare
Nga e majta,Prof. Nue Oroshi dhe Xhafer Leci, artikullshkrues
Xhafer Leci, Gjermani
Nue Mark Oroshi lindi më, 1 prill 1970 në fshatin Caparc të Prizrenit, në një familje me origjinë nga Oroshi i Mirditës . Është poet, historian dhe politolog. Shkollën fillore dhe tetëvjeçare i kreu në fshatin Velezhë të Prizrenit (1977-1985); shkollën e mesme, drejtimin e mjekësisë së përgjithshme (1985-1989) në Prizren.Studimet e larta i kreu në Fakultetin Filozofik të Prishtinës (1990-1994), në Departamentin e Historisë. Ka kryer edhe studimet pasuniversitare për periudhën e Mesjetës,ku ka magjistruar me temën: “Principata e Artes“.
Po ashtu ne Gjermani ka kryer edhe specializimet në Lëminë e Edukimit. Ka qenë shumë aktiv në çështjen kombëtare në Kosovë (1990-95); e nis aktivitetin politik në Lidhjen Demokratike të Kosovës. Sidomos shquhet në Forumin e të rinjve, si anëtar kryesie në Prizren si dhe në Forumin rinor të LDK-së së Kosovës.Themeloi në Prizren gazetën me emrin “Qëllimi” (1993); ka botuar në disa gazeta dhe revista artikuj me karakter historik, publicistik, politik, dhe shkrime nga fusha e kulturës.
Jeton në Gjermani (që nga viti 1996), ndërsa vepron dhe kontribon në gjitha trojet shqiptare në jetësimin e idealit të luftëtarëve më me zë të cilët luftuan për Shqipërinë Etnike.Në vitet 1996-1999 ishte anëtar i Kryesisë së LDK-së, dega në Gjermani dhe kryetar i nëndegës së LDK-së në Schleswig Holstein. Gjatë kësaj periudhe ka organizuar demostrata në Kiel të Gjermanisë dhe në qytete të tjera si: Bon, Berlin, Hamburg, etj. Ishte arkatar i aksionit me moton “Gjithçka për Pavarësinë e Kosovës”, ku u mblodhën 1 milion marka për të ndihmuar luftën në Kosovë.
Themelon në Kiel të Gjermanisë,se bashku me mikun e tij Avni Bilallin, Shoqatën Kulturore me emrin e mikut të tij të rënë në luftë “Jetullah Islami” (2004), të cilën për një kohë e ka udhëhequr vetë.Po në këtë vit, themelon edhe Shoqatën e Intelektualëve Shqiptar, të cilën e pagëzojnë “Trojet e Arbrit” me ç’rast edhe zgjedhet nënkryetar i kësaj shoqate,Kryetar ne periudhen kohore 2004-2015 ishte prof.dr.Muhamet Shatri.Nga viti 2016 e në vazhdim zgjedhet kryetar i saj.Kjo shoqatë gjatë viteve 2004-2025 ka mbajtur 23 sesione shkencore në mbarë viset shqiptare dhe 18 akademi shkencore në Evropë.
Si fryt i kësaj pune dhe angazhimit të tij janë botuar 32 vepra enciklopedike për ndriçimin e historisë shqiptare,me gjithsej 16.000 faqe.Punimet i kanë botuar mbi 300 studiues të njohur të shkencës dhe kulturës shqiptare nga Kosova, Shqipëria, Maqedonia, Mali i Zi, Çamëria, Evropa dhe Amerika.Në vitin 2006 anëtarësohet në CDU.
Është shqiptari i parë i cili në vitet 2013-2018 zgjedhet asambleist në qytetin ku jeton, në Kiel të Gjermanisë, qytet ky që ka 250.000 banorë.Për pesë vjet me radhë ishte edhe sekretar i Asamblesë komunale në Kiel të Gjermanisë, pastaj nënkryetar i komisionit për çështje sociale të banimit dhe të shëndetësisë në kuadër të komunës së Kielit; anëtar i komisionit për kulturë, anëtar mbikëqyrës i bordit të teatrit të qytetit Kiel dhe anëtar mbikëqyrës i Bankës së qytetit Sparkase Kiel.
Në vitin 2023 ka përfunduar mandatin e dytë si këshilltar në Asamblenë e Qytetit Kiel, ku ka qenë përgjegjës dhe drejtues i politikave të migrimit në grupin e këshilltarëve të CDU në këtë qytet, anëtar i Komitetit për politikë dhe Financa, anëtar i komitetit për shkolla dhe sport, si dhe anëtar i Komisionit për zgjedhjen e drejtoreve të shkollave në qytetin e Kielit.Që nga viti 2006 është edhe anëtar i Forumit për të Huaj në qytetin e Kielit, anëtar i Organizatës Bashkimi Evropian (Evropa Union) të Republikës së Schleswig Holsteinit, anëtar i Shoqatës së Shkrimtarëve Gjerman në Kiel të Gjermanisë:Për publikun Gjerman së bashku më Shtëpinë filmike Dig-Doc ka realizuar dy filma dokumentar në gjuhën gjermane për Kosovën “Sieben Tage Kosova“ (2007) dhe “Herkunfsland Kosova“(2013).
Në bashkëpunim me TV e Prizrenit është bashkëautor i dy filmave dokumentar në gjuhën shqipe me publicistin Enver Sulaj, “ Kapidanët e Mirditës një histori lavdie e persekutimi“(2012), si edhe filmin dokumentar“ Emin Fazlija alias Emil Kastrioti – Porosi brezave Shqipërinë Etnike“ (2018). Krahas punës politike dhe shkencore, është marrë edhe me botimin e shkrimeve publicistike, politike, kulturore në gazeta e revista të ndryshme, si dhe me analiza politike.
Përveç shtypit shqiptar për aktivitetin politik dhe kulturor të tij janë shkruar dhjetra artikuj nëpër gazeta gjermane.Është edhe drejtor i Shtëpisë Botuese “Lumbardhi” në Prizren ku ka përgatitur dhe me pas botuar 35 vepra me karakter historik.
Këtij aktiviteti duhet shtuar edhe botimin e nëntë veprave të tija si autor: katër vëllimeve me poezi: “Shenjat e shpirtit” (Sh.B. “At Anton Xanoni” Prizren, 1996); “Drejt atdheut” (SHB “Rilindja” Prishtinë, 2000); “Në rrokaqiellin e mbrapshtive” (SHB “OMBRA GVG” Tiranë, 2007);Përshendetma Tokën (SHB “Lumbardhi” Prizren, 2023); si dhe pesë veprave historike: “Dëshmi kohërash” (SHB “Lumbardhi” Prizren, 2003); “Gjurmëve të së vërtetës historike” (SHB “Lumbardhi” Prizren, 2011) “Principata e Artës” (SHB “Lumbardhi” Prizren, 2018), “Shqipria Etnike është një realitet e jo ënderr romantike´´, (SHB “Lumbardhi” Prizren, 2020) dhe ´´Pergamena e djegur dhe Palimpsesti i paprekur´´-(SHB “Lumbardhi” Prizren, 2022) Gjithashtu ka përgaditur dhe botuar edhe veprat historike për klerikët atdhetarë: “At Gjergj Fishta –Filozof,Ideolog Kombtar dhe Vizionar“(2016), “Imzot Nikollë Kaçorri- Personaliteti kryesor i Pavarsisë së Shqipërisë“ (2017),“.Dom Anton Kqira-Ambasador i Shqiptarëve në Amerikë- SHB “Lumbardhi” Prizren, 2019, At Shtjefën Gjeçovi -shkenctar dhe atdhetar 1874-1929″ (2020) si dhe veprën ´´Tomë Mrijaj-Një jetë në shërbim të nacionalizmit,humanizmit dhe kulturës shqiptare´´, (SHB “Lumbardhi” Prizren, 2022).Në vitin 2023 ka përgaditur për shtyp dhe botuar dy vëllime enciklopedike:´´ Masakrat serbe, malazeze dhe të tjerëve në trojet shqiptare 1912-1999´´ me 1300 faqe.
Po në këtë vit ka botuar dhe përgaditur edhe librat: ” Personaliteti shumëplanesh i Mustafa Merlika Krujës dhe ndihmesa e tij themelore në jetën kulturore e politike të kombit shqiptar ´´,(2023),´´Veprimtaria shkencore, fetare dhe luftarake e Monsinior dr.Zef Oroshit”,(2023). Në vitin 2023 ka botur librin në gjuhën gjermane për Kanunin e Lekë Dukagjinit. Poashtu është edhe ideator dhe organizator për financimin e Monumentit të Gjergj Kastriotit- Skënderbeut në qytetin e Prizrenit, ku pas vendosjes së këtij monumenti më, 28 .11. 2020 në Prizren, për herë të parë forcat atdhetare shqiptare në Prizren fituan kundër forcave neotomane dhe atyre pansllaviste.
Në vitin 2021 e dha idenë për realizimin e një Memoriali në Nashec të Prizrenit ku ky Memorial u përurua më, 03.04. 2022, për 28 Martirët e vrarë nga ushtria serbe në Nashec të Prizrenit, në mars të vitit 1913.Po ashtu më, 02 .04.2024 në qytetin e Pejës Shoqata ´´Trojet e Arbrit´´ ku Nue Oroshi është kryetar vendosi bustin e heroinës Marie Shllaku,ndërsa në po të njejtin vit më 28 Nëntor 2024 Shoqata ´´Trojet e Arbrit´´ vendosi bustin e Kryeministrit te Shqipërisë Etnike Mustafa Merlika Krujës.Është edhe ideator i Muranës së Gjergj Kastriotit –Skënderbeut në Prizren e cila është refuzuar nga forcat neotomane dhe pansllaviste në Kosovë, por që do të vendoset nga forcat shqiptare.
Nue Oroshi, me argumente shkencore dhe politike e mbrojti projektin e Muranës së Gjergj Kastriotit në Prizren.Po ashtu ka ne planet e shoqates edhe dy projekte te vendosjes se dy monumenteve. Monumentin e Kapidan Mark Gjon Markut -Komandantit të fuqive te Armtosuna Kombtare, në qytetin e Shkodrës, si dhe Bustin e Profesor Ymer Berishës udhëheqësit të Besës Kombtare dhe Komandantit të fuqive të armatosuna në Kosovë në qytetin e Prishtinës.
Në muajin mars 2024, nxori nga shtypi librin enciklopedik: ´´Kapidan Mark Gjon Marku Komandant i Përgjithshëm i Fuqive t´Armatosuna Kombtare´´.Kurse ne vitin 2025 nxori nga shtypi edhe dy libra të tjerë: ´´Ernest Koliqi -Mendjendrituri dhe dritëdhënesi i kombit shqiptar´´, dhe librin më te ri: ´´Sali Çekaj -Luftëtari i orëve të para të lirisë se Kosovës´´2025.Ka në dorëshkrim edhe shumë libra të tjerë qoftë autorial ,qoftë vepra enciklopedike me shumë autorë.
Se shpejti pritet të boton edhe dy libra të tjerë njërin për Qëndresën Shqiptare 1878-1952, dhe tjetrin kushtuar katër heronjve të vrarë nga komunizmi: Marie Shllaku,At Bernardin Llupi,Kolë Parubi dhe Gjergj Martini.Po ashtu këtë vit ka planifikuar të mbajë edhe dy sesione shkencore një në Rozhajë dhe një tjetër sesion shkencor në Suharekë.Së shpejti pritet ta themeloj edhe një Shtëpi Botuese në Kiel të Gjermanisë, ku veprat e historisë shqiptare të përkthehën në gjuhën gjermane dhe angleze e të botohën në këto dy gjuhë për t‘u njohur historia e vërtetë e kombit shqiptar.
Kurse tash ka bërë planin e përkthimit dhe botimit të dy veprave enciklopedike: ´´Masakrat serbe, malazeze dhe të tjerëve në trojet shqiptare ´´me 1300 faqe dhe 87 autor.
Tallja groteske e Albinit me opozitën!

Idriz Zeqiraj, Gjermani
Tim Shkupi – zëri profetik i ndërgjegjes shqiptare, strategu i kombit dhe varrmihësi i islamizmit politik

Luan Dibrani – Prevallë
Ka njerëz që nuk lindin vetëm për vete. Ka burra që nuk vijnë në këtë botë vetëm për të kaluar në heshtje, por për të lënë gjurmë, për të ndezur ndërgjegje, për të zgjuar popuj dhe për t’i dhënë kombit drejtim në kohë të vështira. Një emër i tillë, një burrë i tillë, një strateg i tillë, është Tim Shkupi.
Për mua, Tim Shkupi është më shumë se një emër. Ai është zë i fuqishëm, është lajmëtar i së vërtetës, është zëdhënës i ndërgjegjes së pastër kombëtare, është burrë që flet aty ku të tjerët heshtin, është njeri që ngrihet aty ku të tjerët përkulen, është figurë që nuk e mat fjalën me frikë, por me të vërtetën.

Tim Shkupi është zë profetik i kohës sonë. Është njeri që me fjalën e tij godet errësirën, me mendimin e tij hap rrugë, me guximin e tij ngrit flamurin e shqiptarisë dhe me qëndrimin e tij mbron shpirtin e kombit. Ai është udhërrëfyes i atdheut, atdhedashës i madh i kombit, shqiptar i pathyeshëm, patriot i trojeve shqiptare dhe një ndër figurat më të fuqishme të kohës sonë.
Ai është ministër i kulturës në kuptimin më të lartë shpirtëror të fjalës. Është ministër i artit, i shkencës, i historisë dhe i mendimit të lirë shqiptar. Është luftëtar i fjalës, lajmëtar i lirisë, mbrojtës i dinjitetit kombëtar dhe zë që nuk blihet, nuk shitet dhe nuk nënshtrohet.
Në figurën e Tim Shkupit bashkohen shumë vlera: profesori, pedagogu, juristi, akademiku, intelektuali, strategu, atdhetari dhe luftëtari i mendimit kombëtar. Ai nuk është vetëm njeri i dijes, por edhe njeri i qëndrimit. Nuk është vetëm njeri i fjalës, por edhe njeri i betejës. Nuk është vetëm analist i kohës, por edhe drejtues i mendimit, paralajmërues i rrezikut dhe mbrojtës i kombit.

Tim Shkupi është edhe varrmihës i islamizmit politik. Ai nuk e lufton besimin e pastër të njeriut, sepse besimi i sinqertë është çështje e shpirtit. Por ai lufton me guxim çdo keqpërdorim politik të fesë, çdo fanatizëm, çdo errësirë ideologjike dhe çdo projekt të huaj që kërkon ta largojë shqiptarin nga kombi, nga flamuri, nga historia, nga Evropa dhe nga identiteti i tij i vërtetë.
Frika e imamit hoxhe Shefqet Krasniqit nga Profeti i ynë i Kombit Tim Shkupi.
Prandaj, për mua, Tim Shkupi është kryeimam i shqiptarisë në kuptimin kombëtar të fjalës: jo imam i ndarjes, por prijës i bashkimit; jo zë i fanatizmit, por zë i dritës; jo njeri i përçarjes, por njeri që thërret shqiptarët të kthehen te rrënja, te flamuri, te atdheu dhe te dinjiteti i tyre historik.

Shqiptarë atdhetarë, patriotë, kombëtarë dhe bij të trojeve shqiptare: përkrahni këtë njeri, duajeni këtë njeri, ngriteni këtë njeri, sepse figura të tilla nuk lindin çdo ditë. Kur një komb ka njerëz që flasin me guxim, ai komb nuk është i humbur. Kur një komb ka burra që nuk heshtin para rrezikut, ai komb ka ende dritë. Kur një komb ka strategë si Tim Shkupi, ai komb ka ende drejtim .

Tim Shkupi është ndër më të mëdhenjtë e kohës sonë, sepse ai nuk flet për interesa të vogla, por për çështje të mëdha. Ai nuk flet për karrige, por për komb. Nuk flet për përfitim, por për identitet. Nuk flet për të kënaqur turmën, por për të zgjuar shqiptarin.

Të jetojë dhe të rrojë Tim Shkupi, zëri profetik i ndërgjegjes kombëtare, strategu i shqiptarisë, udhërrëfyesi i atdheut, luftëtari i lirisë dhe varrmihësi i çdo ideologjie që kërkon ta përkulë kombin shqiptar.

Me respekt, me mirënjohje dhe me shpirt atdhetar, për Tim Shkupi.
Janë shqiptarët për ty Shqipëri!, poezi nga Nikolin Sh. Lëmezhi

Janë shqiptarët për ty Shqipëri!

Opozita e frikësuar nga autoritarizmi, kërkon hise Presidentin/en

Konferencë Përkujtimore në Tuz të Malsisë: 148 vite nga themelimi i Lidhjes së Prizrenit
Dr. Dom Nikë Ukgjini
Tuz, 10 qershor 2026
- Shoqata, PENDA, Salla – Komuna e Tuzit
KARLO POOTEN, ARQIPESHKËV TIVAR – SHKODËR, (1867-1886), KONTRIBUUES I LIDHJES SË PRIZRENI
Përkufizimi i shqiptarëve në shek. XIX
Në fillim të shekullit XIX, Perandoria Osmane hyri në fazën e një rënie të pa kthyeshme Në një situatë të tillë ndihej nevoja që nëpërmjet të reformave të tentohej që kjo krizë të zbutej. Orientimi kryesor ishte që më forcimin e pushtetit qendror të përmirësohej gjendja e perandorisë.
Shqiptaret si popull i nënshtruar, përdoreshin për shërbesa të ndryshme sipas situatave e nevoja të perandorisë, nga ato shërbimet më primitive e poshtëruese e deri të postet vizirësh.

Dom Nikë Ukgjini në Konferencën e mbajtur në Kuvendin Komunal të Tuzit për Lidhjen e Prizrenit
Sulmet e ndërmarra nga Rusia cariste e cila dëshironte doemos daljen në Detin Mesdhe dhe deklaratat e Anglisë, Austro – Hungarisë, e tjera shteteve së, për fatin Stambollit tani e tutje do vendos e gjitha Evropa, solli si rezultat, ku perandoria dita ditës po humbiste forcën ushtarake dhe territoreve të pushtuar padrejtësisht, sidomos ato shqiptare.
Qeveria osmane më shpalljen e reformës të re administrative në vitin 1864, duke forcuar pushtetin qendror, ajo mohonte zyrtarisht ekzistencën e shqiptarëve dhe pashallarëve shqiptarë, duke i paraqitur shqiptaret si shtetas osman. Më këtë veprim ka dëmtuar rend, para konferencave ndërkombëtare, çështjen tonë politike në Gadishullin Ilirik (Ballkan).
Në vitet në vazhdim, kur çështja e shqiptarëve debatohej më seriozisht nëpër kancelarit diplomatike, Perandoria Osmane, shqiptarët e islamizuar në masë 70 %, apo siç shprehet Mehdi Frasheri, 4 / 5 e popullsisë, i identifikonte si turq, ata ortodoks si grekë dhe katolikët si latin. Kjo djallëzi më vonë, për shqiptarët mori përmasa tragjike, sepse në Kongresin e Berlinit, princi Gjerman, Otto von Bismarck, para delegatëve qe shprehur së: “kurrë nuk kishte dëgjuar së shqiptaret janë komb”.

Nga viti e reformës dhe në vazhdim, Porta e Lartë gjithherë e ka mbajtur të “shtrënguar grushtin e shtypjes ” ndaj shqiptarëve, e sidomos të atyre të besimit katolik, si hallka e vetme që e lidhnin Shqipërinë me Evropën Perëndimore. Përhapja e islamizimit në radhët e popullsisë shqiptare, gjendja e tyre e mjerueshme në ekonomi, ndalim shkollimi, të drejtat të cunguar të njeriut, që ndodhnin nga Tivari, Jenipazari (Novi Pazar), deri Shkup dhe matej, vazhdimisht pasqyroheshin në relacionet e ipeshkvijve dërguar papatit në Romë. Madje ankesa të keqtrajtimeve të besimtarëve shqiptarë, kishte edhe në adresën e Kishës ortodokse serbe e greke. Si shembull kemi, relacionet e ipeshkvijve të Shkupit, ku thuhet se “Patriarkana e Pejës, duke bërë pazare të ndryshme më Stambollin, është duke punuar në dëm të shqiptarëve katolikë.”
Këto veprime dhe të tjera si këto, synonin të pengonin formimin e vetëdijes kombëtare shqiptare dhe për pasoj, pengimin e organizimit të lëvizje e kryengritje mbarshqiptare, nga të cilat do krijoheshin premisat, për një autonomi të varur nga sulltani, siç doli nga Lidhja e Prizrenit, apo një pavarësi e plotë eventuale, nga Stambolli.
Porta e Lartë, në rrokopujë ballkanike, në kuadër të strategjive për t’i mbajtur sa më gjatë të shqiptarët të nënshtruar dhe interesave strategjike në Ballkan, vazhdonte akoma më taktiken e vjetër, të identifikimit të kombësisë me besimin e tyre. Si rrjedhojë, shqiptarëve, nuk i njihej e drejta e lëvrimit, as e mësimit të gjuhës amtare, madje kjo ishte e ndaluar edhe me ligj. Trajtimi i shqiptarëve në këtë mënyrë, i shkonte për shtati dhe disa qarqeve ndërkombëtarë të besimit ortodoksë, si: Rusisë, Greqisë, Serbisë e Bullgarisë, të cilët kishin marrë përsipër, të hartonin në bazë të parimit të kombësisë, një hartë të re politike të Ballkanit.
Mirëpo, krahas përçarjeve, persekutimeve, intrigave të inskenuara nga Perandoria Osmane dhe lakmive territoriale të shteteve ortodokse në Ballkan, shqiptarët, e të tria besimeve, duke u mbështetur Protokultin, e mbretërisë së Austrisë ( Haubsburgut) të viteve të mëparshëm dhe vitit 1837, e të 1855, të nënshkruar më papatin, për mbrojtën e katolikëve në Ballkan, e gjenin forcën dhe shprehnin dëshirën e zjarrtë, për të mbrojtur lirinë, gjuhën e tyre dhe trojet stërgjyshore, çfarë u reflektua më vonë në organizimin e Lidhjes së Prizrenit të vitit 1878 -1881.

POOTEN PARAROJE E LIDHJES SË PRIZRENIT
Aripeshkvia e Tivarit e cila që në shek.. XI, gëzonte primatin mbi në dioqezat në veri të Shqipërisë, pjesët e Hercegovinës ( Travunjes, Zahumljes) dhe Serbisë, si histori e tillë, ajo qëndronte në fokusin e vazhdueshëm të politikës dhe diplomacisë, së Vjenës. Duke kuptuar se, ipeshkvijtë, ligjërisht kanë rolin kryesor në organizimin e kishës në fushën, fetare, kulturore, arsimore, politiko-diplomatike, mbështetur në drejtën e Protokultit, Vjena e shfrytëzoi rastin, për të propozuar, për Arqipeshkëv të Tivarit, njeriu besnik të tyre, gjermanin, nga Tevereni i Kelnit, Imzot Karlo Pooten. Ëndrra e meshtarit të ri të posa diplomuar në Kolegjin Urbaniano të Romës, ishte veprimtaria misionar në Ballkan. Fillimit shërbeu misionar e diplomat në Bullgari dhe një pjesë të Vllakisë, për të vijuar për shumë vite të tjera në Bosnje. Në vitin 1844, Papati e emëroj administrator Apostolik të Arqipeshkvisë si Tivarit, ndërsa në 1855, Imz Pooten, mori nga papati emërimin si Arqipeshkvit të Tivarit.

Imzot Pooten, meqenëse dhe më parë ishte marrë më punë diplomatike, shquhej si njohës i mirë i çështjeve Ballkanike dhe njëherazi ishte mik i ngushtë i princit Maksimilian, vëllait të mbretit Franz Jozef I. Për dallim nga paraardhësit e tij, të cilët pushteti turk dhe ai ortodoks, nuk i lejoi të qëndronin në Tivar, Pooten arriti me ndihmën e Vjenës, që ta udhëhiqte kryedioqezën nga qyteti, duke ndërtuar po aty Selinë kryipeshkvore, dhe në vitin 1857, katedralen e cila edhe sot, qëndron denjësisht si dëshmitare e rrebesheve të kohës, në lokalitetin Gretva.
Gjatë kohës sa ishte Arqipeshkëv në Tivar, bëri shumë punë jo vetëm në fushën shpirtërore, por studimore dhe kërkimore mbi të dhënat konkrete në lidhje me historinë e Kishës shqiptare në Ballkan, nga shek.. I -.deri në fillim të XIX. Si studiues i prehet kishte vjel materiale të thukshme, nga libri tetë vëllimesh Illyricum Sacrum, (Ilyria Kishtare) të autorit, Daniel Farlati dhe bashkëpunëtorëve, Coleti e Riçeputi, (botuar në Venedik, 1753 – 1817), duke u ndaluar të voll. 7, prej nga nxori një përmbledhje, (Compendium) me disa plotësime në gjuhen latine, për Arqipeshkvinë e tij nga koha e Dioklës, viti 450 e deri të viti 1857.

ILLYRICUM SACRUM, vepra më e madhe nga historia Kishtare e politike të popujve të Ballkanit, nxitur për hartim nga Papa Albani XI, në vëllimi i VII dhe VIII, përbën elementin themelore të një programi politik kombëtar Arbërorë. Prandaj, edhe pse ky element nuk shfaqej menjëherë, në sipërfaqe, por në kokën e Imzot Pooten, formulohej si një projekt i mundshëm dhe më kalimin e kohës, do shfaqet si ëndërr jo të largët e shqiptareve për pavarësi, përkundrejt shteteve sllave e Greqisë, në Ballkan.
Në lidhje më marrëdhëniet e Pootenit, me principatën ortodokse të Mali të Zi, e cila kërkonte momentin e favorshëm politik për zgjerimin në dem të trojeve shqiptare, nga korrespodenca të tij më mbretin Nikolla i I-parë, kuptohet ashpërsimi gjuhës ndaj tij që në vitin 1863. Në ketë korrespodencë, ndër të tjera, shihet qartë, protesta e ashpër ndaj presioneve të ortodoksëve, të shfaqur në formën e dëmtimit të pandërprerë të varrezave katolike në Podgoricë; vrasja 1500 banorëve nga malazezet, me rastin e rrethimit të Tivarit në vitin 1877; djegies së Kishës dhe shtëpisë së famullisë në Shestan të Naltë dhe të Poshtëm, dhe padrejtësive të tjera. Pooten, duke mos e lenë punën më kaq, çështjen e presioneve ndaj shqiptarëve, në Tivar, Podgoricë, Krajë, me qellim shpërnguljes së tyre, do ta paraqiste edhe pranë guvernatorit turk dhe konsullatës austriake në Shkodër, duke e ngritur atë në nivele ndërkombëtare.
Imzot Karlo Pooten edhe kur e pati Selinë në Shkodër, shkollimi i brezave të rij, vazhdoje të jetë për te, elementi kryesor i ngritjes së vetëdijes kombëtare. Kjo tregohej nga kujdesi i vazhdueshëm i tij ndaj çështjes së arsimit të shqiptareve në Mal të Zi, për shkollën dhe mësuesin shqiptar në qytetin e Tivarit e shumë aksione të tjera. Në letrën e tij, dt. 10. 02. 1874, njofton për presionin që bëhej nga Mali i Zi, në fëmijët katolik për t‘i mos frekuentuar shkollat katolike në gjuhën shqipe në Tivar e Ulqin. Ai, një letër tjetër të vitit 1878, ngre shqetësimin e madh për kthimin e këtyre shkollave shqipe në shkolla ortodokse malazeze. Për këtë diskriminim ndaj shqiptarëve, kërkon nga Nunci Apostolik në Vjenë që të ndërhyjë pranë Ministrisë së Punëve të Jashtme të Austrisë që kjo e fundit të protestojë tek Qeveria e Mali të Zi, për rikthimin e shkollave në gjuhën shqipe. Sipas dorëshkrimeve të Arkivit të Arqipeshkvise së Shkodrës, letra proteste nga Imzot Pooten, si bari dhe diplomat, rreth pengimit të shkollave dhe kthimit të tyre në shqipe, ka pasur edhe gjatë të organizimit Lidhjes se Prizrenit nga viti 1879 dhe në vazhdim. ( Fondi: Arqipeshkvia e Shkodrës, ( 132, /4/ 1874-1881), dos, 12, 13 viti 1879.)
Ngjarja e cila historikisht kishte shkaktuar tronditje në diplomacinë evropiane në lidhje me gjeopolitikën e re që po përgatitej nga intrigat sllavo ortodoks në Ballkan, ka qenë kërkesa e Imzot Pooten, për ndryshime juridike në strukturën e administrimit kishtar, duke iu drejtuar papa Piut IX, me qëllim që dioqeza e Shkodrës të jetë kanonikishtë e bashkuar, me atë të Tivarit, në mënyrë që trojet e vjetra të mos jenë temë diskutimi për copëtimin e tyre në kancelarit evropiane .
Ky reagim i Imzot Pooten, i cili kishte si qellim, frenimin e rrezikut të paralajmëruar të copëtimit territorial të shqiptareve, ishte bërë me konsultimin e personat relevant të politikës, Austriake dhe më papatin, të cilët donin me këtë vendim edhe të përforconin unitetin Kishtar në të gjitha trevat shqiptare, nga Tivari, Prizreni e deri në Shkup, duke i vendosur nën ombrellën e Arqipeshkvisë Metropolitane, Tivar – Shkodër, në krye më delegatin Apostolike Karlo Pooten.
Më këtë qellim, Papa Piu i IX, më dt. 15 mars të vitit 1867, lëshoi dekretin, “Aeque primcipaliter“( Në të njëjtën barazi), për bashkimin e dy selive metropolitane, të Tivarit më atë të Shkodrës, më banim në Shkodër. Në vulën e tij zyrtare kishte shënjuar : Carolus Pooten Archiepisc (opus) Antibaren et Scodren, Serviae Primas, Metropolita dell’Albania. (Karlo Pooten Arqipeshkëv i Tivarit dhe i Shkodrës, primat i Serbisë, Metropolit i Shqipërisë. (dok, Dok. dt. 2 shkurt 1868; dok. dt. 22 korrik 1869).
Karlo Pooten, duke i kuptuar dredhitë e diplomacisë të shteteve ortodokse dhe Perandorisë Osmane, ndaj gjeopolitikës të shqiptarëve në Ballkan, më këtë veprim, në fakt kishte futur nën pushtetin e tij baritor dhe politike, të gjithë shqiptaret – (katoliket) e veriut, apo siç e quan Veriun, Mehdi Frashri, të gjithë Gegërin, nga gryka e Gryka e Kotorrit e deri në Shkup, të rruga e njohur në histori si Via Ignatia. Ne këtë drejtim ndihmës të madhe i jepte dhe Arqipeshkvi i Shkupit më seli në Prizren, Imzot, Fulgentije Carev i cili në vitin 1879/80, më të madhe i kundërshtonte gjeneralit famëkeq të Lidhjes së Prizrenit, Dervish Pasha, që Mirditoret në Rrafshin e Dukagjinit t’i nënshtroheshin urdhrave të Sulltanit. Madje, Imzot Carev, kërkonte që t’i jepeshin në administrim besimtaret deri në Selanik.
Vet Pooten, duke kuptuar mirë dhe më mirë, rendësin që ka bashkimi kombëtar, mbas rreth 170 viteve të Koncilit të Parë të Arbrit në Mërqi të Lezhës, 1703, kishte organizuar në Shkodër, në qershor të vitit 1871, Koncilin e dy Mbarkombëtar të Kishës Katolike, më pjesëmarrjen e përfaqësuesve të gjithë Gegërisë, (Tivar, Shkodër, Prizren e Shkup) që u mure edhe më hapjen e shkollave për djem e vajza në trevat Arbërore. Pooten shtyri dom Engjëll Radojen famullitarin e Shkodrës, të bëj dy ribotime të Koncilit të Parë 1703, plotësua me disa shtesa latinishte e përkthye në shqip nga vet ai më 1869 e 1872.

Reagimi i Karlo Pooten, në këtë formë, ndaj rrezikut të copëtimit trojeve, hodhi themelet politike të kombit shqiptar, pa dallime feje dhe që çoi, një dekadë më vonë deri të shpallja e Lidhjes së Prizrenit më dt. 10. qershor 1878, si kundërshtim i vendimeve të Kongresit te Berlinit, ku Shqipëria mjerisht, përkundrejt çdo përpjekje për shpëtimin e trojeve, mori tatëpjetin, duke mbetur edhe me tej, mjerisht vasale e Turqisë së Madhe.
Aktivistet shqiptar të Lidhjes, të cilët në vitin 1879, e në vazhdim kërkonin bashkimin e Vilajeteve dhe shkëputjen nga Stambolli, pas ndalimit e Lidhjes së Prizrenit, fizikisht i zhduken, u internuan, do të tjerë sipas urdhrit të gjeneralit, Dervish Pasha, në maj të vitit 1881, përfunduan në burg në Çanak Kala (Dardanele) të Stambollit, deri në nëntor të vitit 1883. Ndërsa, Ymer Haxhi Prizreni, rebel i islamit të Stambollit, si personi më i merituar i Lidhjes, krahas Abdyl Frashrit, për mos përkuljen ndaj Sulltanit, përfundoj jetën tragjikisht në Ulqin në vitin 1886, duke e mallkuar Turqinë e cila për rreth 400 vite me radhë e la të sakatuare e të verbuar popullin Shqiptar dhe së fundi e la në duar të shteteve sllave ortodokse dhe Greqisë.
Pooten vdiq në Shkodër, më 14 janar 1886 dhe u varros në kriptën e katedrales së Shkodrës i përcjellë nga një popullsi e shumët, autoritete vendase dhe trupi diplomatik i akredituam në Shkodër.
Menjëherë pas vdekjes të Imzot Pooten, Mali i Zi, si mbretëri e Pavarur me kufijtë e përcaktuar, që më parë nga Kongresi i Berlinit, i ofroi papatit nënshkrimin e një Konkordati, si i pari më një shtetet sllave ortodokse, në këmbim të shkëputjes juridike të Shkodrës me Tivarin., gjë që u realizua, më 18 gusht të vitit 1886, duke ia kthyer Tivarit titullin e mëparshëm. Pas kësaj ngjarjeje, Kryedioqeza e Tivarit ra nen ndikim e plotë të sllave dhe njëherë mori disa famulli nga Shkodra të programuara nga Berlini. Më këtë rast Arqidioqeza mori tatëpjetën, duke u nënshtruar asimilimit në aspektin nacional shqiptar dhe atij fetar.
Çdo përvjetor i Lidhjes se Prizrenit, jubilar apo jo, e ka kështu të domosdoshëm përkujtimin si gjykim, vlerësim apo dhe mësim historik për gjeneratën e sotme, a cila për ngritjen e mërqinjës të shtetit nëpërmjet, dëlirësisë së zemrës, dijes e arsimimit kombëtar, nuk e pengon politikisht më, as Stambolli, as Berlini as Londra, por, verbëria e lakmisë dhe vetvetja.
Mendimi për 114-vjetori i ngritjes së Flamurit Kombëtar në Vesekovc – një amanet që nuk guxon të harrohet !





Ankesat e Listës Serbe!

Gani I. Mehmeti
Lista Serbe sot ka dorëzuar ankesë në Panelin Zgjedhor për Ankesa dhe Parashtresa (PZAP) kundër rezultateve të zgjedhjeve të jashtëzakonshme parlamentare të publikuara nga Komisioni Qendror i Zgjedhjeve (KQZ). Sipas Listës Serbe janë bërë “parregullsive serioze që kanë ndikuar drejtpërdrejt në ndarjen e mandateve të rezervuara për popullin serb”.
(Kosova Sot Online, më 29. 6. 2026).
Ka kaluar koha e dirigjimeve serbe në Kosovë.
Vota ime është imja, dhe, unë atë ia jap kujt të dua. AJo është e fshehtë, nuk dihet kush kujt po I jep votën, por ajo ipet.
Mos po kërkon Lista Serbe t’ia japim votën tonë asaj! Jooo, mos mendo! Prano Republikën e Kosovës, mos e lufto Republikën e Kosovës, vepro sipas Kushettutës e ligjeve të Kosovës, dhe tek atëherë edhe ti do të jesh e barabartë me të gjithë qytetarët e Republikës së Kosovës. Për mua janë dhe do të jenë të barabartë të gjithë qytetarët e Kosovës që e pranojnë Pavarësinë e Kosovës, që e mbrojnë atë dhe që luftojnë për të drejtat e të gjithëve.
Prandaj, të mos çuditet fare Lista Serbe pse dikush paska votuar serbët e tjerë në ato vendvotime ku nuk ka serbë. Kjo është e drejtë e secilit. Dhe, mbas ankesës së Listës Serbe, mirë na e ka përkujtuar se, në zgjedhjet e tjera parlamentare kur të vijnë, për ta nxjerrë nga lojha këtë, do votohet masovikisht nga shqiptarët, për të fituar ata që mbështesin Republikën e Kosvës e jo ataqë mbështesin Serbinë.
Në këtë drejtim edhe serbët le të votojnë cilëndo parti shqiptare, nuk ka problem fare. Le të votojnë paritinë shqiptare që atyre ua merr mendja se punon për ta.
Ndërkaq, vetë ankesa e tyre më duket të jetë qesharake !
Në anën tjetër, në zgjedhjet e ardhshme do të votojmë serbët lojalë të Republikës së Kosovës nga ne shqiptarët.
Të paktën, unë e shoh të arsyeshme që serbët lojalë të Kosovës, të votohen nga të gjithë shqiptarët e ndjekur nga veriu i Kosovës në vitin 2000 me dhunë nga bandat dhe kriminelët serbë “Roja e Urës” në mbështetje të KFOR-it të atjeshëm, që kurrë më nuk u lejuan të kthehen deri sot në shtëpitë e tyre.
Përse kjo parti nuk ankohej kur nga 3% e popullsisë së Kosovës, i janë caktuar 10 deputetë në Kuvendin e Kosovës? Nëse duan drejtësi, duhet të bëjnë drejtësi. Është dashur të ankoheshit atëherë, por edhe tani nuk do të ishte vonë ta ktheni këtë drejtësi e barazi, që ta kërkosh të drejtën tjetër përmes ankesës.
Debatet politike nëpër televizionet e Kosovës

Gani I. Mehmeti
Është shumë interesante se, në cilin do television të Kosovës të ndalesh e ta parcillësh me “analistë” të shterrur edhe nga dija edhe nga zëri, duke i dhënë zor secili nga debatuesit që të dëgjohet më shumë, por jo më qartë, nuk dëgjon asgjë të mirë. Me zërat e lartë që I japin, u duket sikur po dominon mbi të tjerët debatues, pa marrë parasysh temën se për çka debatohet.
Dhe, disi, sikur secilit I duket se po di e po thot diçka më shumë se tjetri. Sikur sa më shumë po thotë për atë që e mbështet, dhe, sa më shumë po e sulmon atë tjetrin që nuk e mbështet.
Nuk ke rast ta dëgjosh njërin deri në fund, pa ia marrë fjalën ai tjetri, ani që kanë kohë të mjaftueshme ta thonë mendimin deri në fund, sepse krejt pasdarka është e tyre deri në orët e vona të natës.
Ka raste kur edhe vetë udhëheqësi i emisionit apo emisionit, ndërron temën, ose nuk i lë debatuesit ta thonë fjalën e tyre deri në fund. Këta udhëheqës, e kthejnë bisedën nga një temë në tjetrën, me besimin se po dinë diçka si shumë, asgjë nuk sqarohet e nuk bisedohet deri në fund.
Pastaj, në emisione nuk lënë më pak se katër debatuess. Sepse kështu shkon luftë më e madhe mendimesh e “sqarimesh”.
I japin aq zor në biseda sa as vetë nuk e dinë se çka po thonë, po as që mund të marrin vesh tjetrin se çka po thot.
Shoh edhe udhëheqësit që shtiren si të shumëdijshëm me sjelljet e tyre, duke qëndruar kush në këmbë e kush ulur gjatë emisioneve, sa po e sulmojnë një parti e sa po e mbrojnë një tjetër.
Kush për Lëvizjen Vetëvendosje, kush për Lidhejn Demokrastike, kush me Partinë Demokrstike, më pak për Aleancën e Ardhmërisë. Kush e sulmon Albin Kurtin, kush kundër Lumir Abdixhikut, kush kundër atij tjetrit e tjetrit, shtyhen, ngrisin zërat, bëjnë me gjeste, shpesh edhe me të ngërmime e bërtima shkon emisioni.
Me një fjalë, biseda tepër pa kripë, humbje kohe.
Gjithë koha ikën me hajgare, me të qeshura e me britma…
Kjo është e keqja e parë e këtyre kanaleve tona televizive.
E keqja tjetër, e keqja e dytë edhe më e madhe është se, edhe në këtë kohë, kur dje ishte Vidovdani i kishës ortodokse, që serbët u grumbulluan në Graçanicë e në Gazimestan. Nuk pati asnjë televizion që të merret me këtë problem, që të flasë për këto tubime fashisoide serbe.
Ka me vite, apo nuk na ra të dëgjojmë e as të shohim në këto studio televizive biseda hsistorike për mitet e rrejshme serbe, për historinë e gënjeshtërt serbe, për ndjekjet shqiptare nga trevat e tyre etnike, për masakrat serbe në të gjitha kohët, nga Kryengritja e parë Serbe me udhëheqës shqiptar, si dhe në luftërat e tjera nëpër kohë e deri në luftën e fundit të vitit 1999.
Me gjasë, këta gazetarë të kanaleve televizive, qenkan përgatitur vetëm për thashethëna ndërmjet shqiptarëve, sikur me serbët i paskemi kryer të gjitha punët, kur ata nuk lënë gur pa lëvizur në dëm të Republikës së Kosovës.
Këtu, si pikë e tretë, do duhej të ishte edhe lufta kundër tarikateve islamike, që e ka përjashtuar islamin tradicional, siç ishte deri para vitve të 90-ta të shkeullit 20 tek ne. Apo, me gjasë, po pajtojnë me këto grupe islamike, të cilat, gjithsesi janë në dëmin e popullit shqiptar në radhë të parë, pastaj edhe të vetë shtetit të KOSOVËS.
E di se kjo është një pikë e ndjeshme, sepse edhe vetë gazetarët, e, edhe vetë analistët anojnë në ndonjërin nga këto grupe dhe, mos o Zot, do të grindeshin mesvete, duke mos e pranuar mendimin e njërit dhe të tjetrit.
I vetmi emision i qëlluar ishte sonte, më 29. 6. 2026, në KTV me gazetarin, historianin, publicistin, studiuesin e shkrimtarin Jusuf Buxhovi në KONFRONT, i cili nuk iu pëlqen antishqiptarëve, prandaj të tillët nuk thirren në këso bisedash televizive.
Merreni me mend se ku kemi rënë!…
Kthehuni në zbërthimin e drejtësisë të shtetit të Kosovës e lërini ngatërresat mes shqiptarësh, se jeni duke ua ndihmuar tepër shumë në përçarje. Është mirë të lihen të lirë, pa shpjegimin tuaj se kush kah shkon. Të gjitha do të mësohen në fund, atëherë kur do të zgjedhet kryetari i Kosovës, kryetari i Kuvendit dhe kryeministri. Atëhere duket sheshit gjithçka, pa ndërhyrjen tonë, se ksuh me kë do të formojë koalicion e si do të merren vesh.
Më 29 qershor 2026


