Kreu Blog Faqe 170

Shqipëria s’është monedhë e askujt, as e atij që rren për “aleancën strategjike” me Athinën, që e mbanë Ligjin e Luftës me Shqipërinë

Drini.us
-
1
Shqipëria s’është monedhë e askujt, as e atij që rren për “aleancën strategjike” me Athinën, që e mbanë Ligjin e Luftës me Shqipërinë

Dritan Demiraj, New York

DESHTIMI I TURPSHEM I RADHES!
Takimi i fundit në Athinë mes Edi Ramës dhe Kyriakos Mitsotakis nuk ishte as sukses, nuk ishte as diplomaci, as partneritet strategjik por një episod i radhës i një politike të nënshtruar, të dështuar dhe të rrezikshme për interesat kombëtare shqiptare dhe të ardhmen e Kombit Shqiptar.
Ndërsa propaganda qeveritare e Rilindjes flet për “aleancë strategjike” me Greqinë, realiteti është krejt ndryshe. Athina vazhdon të mbajë si ‘kobure’ në kokën e Shqipërisë në fuqi ligjin absurd të luftës që nga viti 1940.
Për të gjithë ju që këtë e konsideroni sjellje të një vendi aleat, po ju them haptazi dhe pa akuivok se ky ligj është përdorur dhe vazhdon të përdoret sa herë që Shqipëria ka nevojë për mbështetjen greke të anëtarësimit në BE si më parë në rastin e anëtarësimit në NATO, si një presion të papranueshëm politik dhe historik.
Ironia më e madhe e këtij takimi që shfaqet si një cirk dhe një farsë diplomatike është prezenca e Ferit Hoxhës, i njëjti person të cilin KM me brekushe Rama në vitin 2009 e quante simbolin e një marrëveshje tradhtare, ndërkohë që ai sot është vegël e të njëjtit skenar të turpshëm diplomatik.
Kjo nuk është politikë, është hipokrizi e pastër dhe mashtrim i turpshëm publik.
Kjo vërteton atë që kemi shumë vite që jua faktojnë Shqiptarëve, se ky KM prej vitesh punon vetëm për interesat e tij personale dhe jo për interesin kombëtar.
Ndërkohë që shqiptarët mashtrohen çdo ditë me reforma dhe integrime hipotetike, vazhdon t’ju shitet nafta më e shtrenjtë në rajon, ndërkohë që në prapaskenë zhvillohen pazare të errëta për territorin e pasur me gaz dhe me naftë në Detin Jon. Ky është një kapitullim i heshtur i sovranitetit ekonomik dhe detar të Shqipërisë.
Ndërkohë që asnjë marrëveshje diplomatike midis dy vendeve nuk është arritur, në Detin Jon pala greke sikur të ishte territor i saj vazhdon aktivitetet e saj eksploruese me sonda dhe me shpime “drill baby drill”, pa një marrëveshje të qartë dhe pa asnjë përfitim konkret për Shqipërinë.
Turp dhe marre për këtë klasë politike hajdute, anti-shqiptare, zero transparencë, zero dinjitet, zero interes kombëtar.
Pyetja thelbësore që duhet të bëjnë të gjithë Shqiptaret është:
Si ka mundësi që politika shqiptare hesht?
Si ka mundësi që një kryeministër, për të ruajtur pushtetin e tij personal është i gatshëm të negociojë edhe kundër interesave strategjike dhe ekonomike të vendit?
Ky nuk është më problem politik, por është çështje kombëtare dhe për këtë arsye Shqiptarët duhet të ndërgjegjësohen dhe të mos presin që SHBA-të dhe Trump do t’i nxjerrin nga varfëria.
Mjaft më me këtë teatër të turpshëm!
Shqipëria nuk mund të jetë monedhë shkëmbimi për karrigen e askujt.
Shqipëria sot nuk po përballet vetëm me presion të jashtëm, por me një dorëzim të plotë të brendshëm të sovranitetit të saj.
Ndërkohë që vendi përballet me sfida serioze ekonomike, sociale, sigurie, largimi në masë të popullsisë dhe gjeopolitike, qeveria zgjedh të bëjë spektakël diplomatik, duke lënë pas interesin kombëtar.
Koha për heshtje ka mbaruar.
Shqiptarët duhet të zgjohen para se çdo centimetër i këtij vendi të negociohet në heshtje. Kjo për shkak se kur një qeveri shet interesin kombëtar, heshtja nuk është më neutralitet por është bashkëfajësi.
Shenim per patronazhistet, rracen me te ndyre antishqiptare me qellim qe me urdher te Sektit te Rilindjes te mos leshoheni si qener ne mediat sociale:
Ky status i drejtohet te gjitha forcave politike Shqiptare.

Kujtime për Sadik Mehen, mësuesin tim që paska vdekur sot

Drini.us
-
0
Kujtime për Sadik Mehen, mësuesin tim që paska vdekur sot

Blerim Latifi, filozof nga Prishtina

Sadik Meha ka qenë mësuesi im i parë. Mënyrën e dorëshkrimit e kam mësuar prej tij, ashtu si edhe dashurinë për librin, e cila kurrë nuk më ka braktisur dhe falë të cilës jam ky që jam. Më kujtohet shumë mirë kur na thoshte t’i mbanim librat me kujdes, të mos i shqyenim, të mos i ndotnim. E përsëriste vazhdimisht: Nêse kujdeseni për librat, një ditë edhe do t’i doni ato! Në ato fjalë të thjeshta kishte një vërtetë të rëndësishme: kujdesi dhe dashuria për diçka janë të pandashme.
Duke më konsideruar nxënësin më të mirë të klasës, më kishte ngarkuar me një detyrë të veçantë: çdo ditë të shkoja në kioskën pranë shkollës për t’ia marrë gazetën ditore “Rilindja”, të cilën e sillte autobusi nga Skënderaj. Gjatë kthimit, e shfletoja atë gazetë, edhe pse nuk kuptoja pothuajse asgjë nga shkrimet e gjata që mbushnin faqet e saj. Megjithatë, veç fakti që e mbaja në duar më jepte ndjesinë se po prekja një botë më të madhe se e imja. Disa nga shokët më kishin vënë nofkën “gazetari”.
Në atë kohë, ne fëmijët e shihnim mësuesin si një lloj gjysmë-hyjnie, ndaj të cilit duhej të kishim njëkohësisht frikë dhe admirim. Serioziteti i hekurt me të cilin mësuesi Sadik sillej në klasë e përforconte këtë përfytyrim. Ai, si shumica e mësuesve të asaj kohe, nuk ishte vetëm mësues. Ishte edhe një instancë që vendoste rend dhe kuptim në botën tonë të vogël.
Kur e takonim në rrugë, na kapte një ndjenjë e çuditshme sikleti dhe turpi, sikur duhej të justifikonim veten në praninë e tij. Ai nuk na fliste shumë jashtë klasës, por vetë heshtja e tij mjaftonte për të na vendosur në një lloj disipline të brendshme.
Një herë, bashkë me një shok, duke bredhur fushave të Prekazit, kishim shkuar te kulla e rrënuar e Tahir Mehës, i cili disa vite më parë kishte rënë duke luftuar për orë të tëra kundër njësive speciale të policisë jugosllave. Ajo gërmadhë, e heshtur dhe e shkatërruar, na tërhiqte si një kujtim i paqartë që nuk e kuptonim plotësisht.
Mësuesi Sadik e kishte shtëpinë afër dhe rastësisht na pa aty. Kur u gjendëm ballë për ballë me të, unë u skuqa nga turpi. Ishte si të ishim kapur në një shkelje të rëndë. Ai na qortoi me ton të prerë, duke na thënë se ishte e rrezikshme të qëndronim aty, sepse muret mund të shembeshin dhe mund të na zinin brenda.
Në atë çast nuk ishte vetëm frika nga rreziku fizik. Ishte më shumë pesha e autoritetit të tij, ajo përzierje respekti dhe ndrojtjeje që e shoqëronte çdo takim me të. Vetëm më vonë njeriu e kupton se në kujtesën e fëmijërisë, mësues të tillë nuk mbeten thjesht si figura edukative, por edhe si gjurmë të kufijve moralë që formësojnë mënyrën si e shohim botën.
Sot mora lajmin për vdekjen e tij. Në atë çast, e gjithë fëmijëria ime e hershme m’u rishfaq si një ekran televiziv. Si të ishte kthyer papritur një film i vjetër, me skena që i kisha harruar, por që brenda meje nuk ishin shuar kurrë: klasa, zëri i tij i prerë, rruga drejt kioskës, gazeta “Rilindja”, dhe ajo ndjesia e veçantë e frikës dhe respektit që e shoqëronte praninë e tij. Dhe koincidenca, që të shtyn drejt njëfarë ndjesie të çuditshme, gati mistike: njeriu që bënte çmos të na e rrënjoste dëshirën për lexim, varroset pikërisht në Ditën Botërore të Librit.
I qoftë i lehtë dheu i tokës së Prekazit!

Humoristi Gjon Oroshi – Baca Kolë, ishte buzëqeshja që u bë flamur kombëtar 

Drini.us
-
0
Humoristi Gjon Oroshi – Baca Kolë, ishte buzëqeshja që u bë flamur kombëtar 
Lekë Mrijaj, Klinë
_____
Katërdhjetë vjet më parë, në vitin 1986, është ndarë nga kjo jetë një zë që kishte hyrë në shtëpitë tona si mik, si vëlla, si rrëfimtar i ndërgjegjes shqiptare. Sot, në këtë përvjetor të kalimit të tij në amshim, ne nuk e kujtojmë vetëm si një humorist, por e kujtojmë një frymë.
Me humoristin e mirënjohur shqiptar të Kosovës, Gjon Oroshi – Bacën Kolë – jemi rritur dhe jemi argëtuar me humorin e tij artistik, që do të thotë se kemi qeshur e jemi gëzuar me shpirt, por kemi reflektuar edhe me mendje. Zëri i tij ka hyrë në shtëpitë tona shqiptare si një mik i dashur, si një i afërm që nuk vinte vetëm për të sjellë gaz, por për të na kujtuar se kush jemi dhe cilës traditë shpirtërore e kombëtare i përkasim.
Prizreni është një qytet i vjetër, i njohur që nga lashtësia, një qytet që flet me gurë e me dritë dhe që nuk është vetëm një vendbanim në hartë. Ai është një libër i hapur, ku çdo gur është një shkronjë dhe çdo rrugicë një fjali e historisë shqiptare. I shtrirë buzë Lumbardhit, që rrjedh si një varg i gjatë epik, dhe nën hijen e Sharrit, që qëndron si rojtar i heshtur i kohës, Prizreni është një qytet që nuk jeton vetëm në të tashmen – ai jeton në kujtesë.  Që nga koha e hershme, kur përmendej si Theranda në shekullin II, e deri në periudhat bizantine e osmane, Prizreni ka qenë një skenë ku kanë kaluar perandorë, tregtarë, poetë e prijës. Kalaja e Prizrenit ngrihet mbi qytet si një kurorë e lashtë mbi ballin e një mbretëreshe të vjetër. Prej saj, qyteti duket si një qilim i endur me dritë e hije, me ura e minare, me kambana e këngë.
Në mbrëmje, kur dritat pasqyrohen mbi ujërat e Lumbardhit, qyteti shndërrohet në një poezi të shkruar mbi ujë. Dhe në këtë poezi, në vitin 1929, lindi një varg i ri – një zë që do ta kthente humorin në flamur shpirtëror: Gjon Oroshi, për të gjithë – Baca Kolë.
Gjon Oroshi – Baca Kolë – erdhi në jetë si një fidan i mbjellë në dy toka të bekuara: në Oroshin e Mirditës, nga i ati Zef Mark Oroshi, dhe në Prizrenin e traditës qytetare, nga e ëma Gonxhe Oroshi. Në gjakun e tij bashkëjetonin mali dhe qyteti, forca dhe finesa, besimi dhe kultura.
Familja e tij ishte si një oxhak i ndezur në mes të dimrit historik. Me virtyte kombëtare dhe me besim të thellë katolik, ajo ishte një vatër që nuk e shuante as era e luftës, as furtuna e kohërave. Në vitet e Luftës së Dytë Botërore, kur Ballkani përdridhej si një lis në stuhi, ata e ruajtën me përkushtim ndjenjën kombëtare dhe fetare nën binomin “Fe e Atdhe”, ashtu siç ruhet buka e fundit në sofër – me përulësi e sakrificë. Baca Kolë ishte si lisi i Oroshit: me rrënjë thellë në tokën e traditës dhe me degë lart në qiellin e artit.  Formimi i tij në Prizren, Pejë e Gjakovë nuk ishte vetëm arsimim – ishte një shtegtim drejt dritës. Ai nuk e pa shkollën si mure e banka, por si një tempull ku fjala shqipe ishte ikonë. Për të, alfabeti ishte si një rruzare kombëtare; çdo shkronjë ishte një lutje për identitetin. Ai e kuptoi se një komb pa gjuhë është si një shtëpi pa çati, si një lahutë pa tel.
Në vitet 1950–1952, kur u bë ndër mësuesit e parë të gjuhës shqipe pas luftës, ai ishte si një mbjellës që hedh farë në tokë të sapolëruar. Në Kamenicë, Hogosht, Rogoqicë e më pas në Prizren, ai mbolli dije siç mbillet gruri në arë – me durim, me besim e me shpresë. Nxënësit e tij nuk mësuan vetëm drejtshkrimin; ata mësuan ta duan gjuhën si nënë.
Në radhët e Shoqërisë Artistike “Agimi” lindi një personazh që do ta tejkalonte kohën. “Baca Kolë” nuk ishte vetëm një figurë komike; ai ishte vetëdija e popullit e veshur me plis e tirqe. Ishte si një lahutar që nuk këndon me tel, por me buzëqeshje. Fjalët e tij ishin si kokrra kripe mbi plagët shoqërore – djegnin lehtë, por shëronin thellë. Së bashku me “Mixhën Ramë”, i njohur si Fitim Domin, ata u bënë si dy shtylla të një ure që lidhte brigjet e besimeve. Njëri katolik, tjetri mysliman – por të dy shqiptarë. Ata ishin metafora e shqiponjës me dy koka: shohin në drejtime të ndryshme, por fluturojnë me një trup.
Në një kohë ndarjesh ideologjike, ata sillnin bashkim. Në një kohë frike, sillnin buzëqeshje. Në një kohë heshtjeje, sillnin zë. Kur u ftua në Teatrin Popullor Krahinor në Prishtinë, ai hyri në skenë si në një altar arti. Përkrah figurave si Katarina Josipi, Abdurrahman Shala dhe Faruk Begolli, ai mbeti ai që ishte: njeriu i popullit. Çdo skeç i tij ishte si një pasqyrë ku shoqëria shihte fytyrën e vet. Ai nuk luante vetëm për të qeshur; ai luante për të zgjuar.
Në mikrofonët e Radio Prishtinës, zëri i tij ishte si një fener në natë. Ai hynte në shtëpitë e njerëzve si mysafir i dashur, duke sjellë jo vetëm të qeshura, por edhe mendim. Në kohë shtypjesh, kur fjala survejohej dhe mendimi kufizohej, ai e dinte se humori është arma më e hollë e një populli të lirë në shpirt. Ai e përdori si një gjilpërë që shpon balonën e frikës pa bërë zhurmë.
Humori i tij ishte si buka e misrit – bukë e thjeshtë, por e fortë apo si kënga e dasmës që këndohet edhe kur zemra ka plagë, si dhe sikurse kandili që nuk shuhet edhe kur era përplaset në dritare. Ai e dinte se të qeshësh me dinjitet është akt guximi.  Kur u nda nga kjo jetë në vitin 1986, në Prishtinë, ai nuk u zhduk. Disa njerëz nuk vdesin – ata bëhen kujtesë kolektive.
Baca Kolë u bë si një yll që vazhdon të ndriçojë edhe pasi është fshehur nga horizonti. Ai mbetet si një odë me oxhak të ndezur, ku brezat mblidhen për të dëgjuar rrëfimin e kombit; si një lahutë që vazhdon të tingëllojë në duart e pasardhësve; si një flamur që valëvitet në erën e historisë. Trashëgimia e tij nuk është vetëm në fotografi apo regjistrime; ajo jeton në mënyrën si shqiptarët qeshin pa u përulur, në mënyrën si ruajnë bashkëjetesën si pasuri e jo si kompromis dhe në mënyrën si e mbajnë gjallë kulturën si dritë në kohë errësire.
Ai na mësoi se arti nuk është luks – është nevojë shpirtërore; se humori nuk është arratisje – është rezistencë; se bashkimi nuk është slogan – është mision. Sepse ai nuk ishte vetëm një humorist; ai ishte metafora e Shqipërisë që, edhe kur plagoset, zgjedh të buzëqeshë për të mos u thyer, duke u bërë kështu jo vetëm zë i një kohe, por frymë e një kombi që jeton, kujton dhe shpreson.
Dhe kështu, në këtë 40-vjetor të kalimit të tij në amshim, ne nuk përulemi vetëm para kujtimit të një humoristi të madh, por para një fryme që na mësoi të qeshim me dinjitet, të qëndrojmë me guxim dhe ta duam njëri-tjetrin mbi çdo dallim, duke e shndërruar buzëqeshjen në flamur shprese, bashkimi dhe qëndrese për brezat që vijnë.
Lavdi veprës së tij-Pushoftë në paqe!
Më 22 prill 2026

Të lirë, por të varfër në shpirtë!

Drini.us
-
0
Të lirë, por të varfër në shpirtë!

Florim Zeqa

Sikur të kishim qenë kaq trima dhe armiqësor ndaj Serbisë siq po tregohemi çdo ditë ndaj njëri-tjetrit, jo vetëm që do të ishim çliruar një shekull më parë, por edhe luftën e fundit do ta kishim fituar vet pa ndihmën e SHBA-ve dhe NATO-s!

Shqiptarët duhet çlirohen nga mentaliteti i robit

Nuk e di a ka poshtërsi më të madhe sesa ne shitë trimëri në Kuvendin e Republikës së Kosovës, nuk e di a ka poshtërsi më të madhe me i sulmu dhe ofendu policët shqiptarë me uniformën e shtetit të Kosovës, përderisa një polic i lodhtë serbë ka sha e na ka poshtëru dhe ne jemi treguar paqesor ndaj tij!

Nuk ka poshtërsi më të madhe për një politikan shqiptarë, i cilit do nivel qoftë ai, që të mos i respektoj institucionet e shtetit të Kosovës, siq janë Prokuroria dhe Gjykatat, dhe nuk është kohë shumë e largët kur për një ftesa nga shteti okupues i Serbisë me mijëra shqiptarë janë detyruar ta braktisin vendin për të mos përfunduar nën torturat e policisë apo prapa grilave!

Kurse sot, paturpërisht politikanët dhe të fortët e politikës ofendojnë polic dhe ushtarë të shtetit tonë, rrahin qytetarë në shesh vetëm pse shprehin bindjet e veta të lira në rrugë apo kafene dhe askush nga zyrtarët kompetent të shtetit nuk guxon të merret me ta!

Deri në këtë deregje e kanë sjellur shtetin politikanët e papërgjegjshëm që më votën e popullit ngriten e rriten në karrierë politike, ngriten aq lartë saqë harrojnë që janë qenje njerëzore duke menduar se janë bërë vetë Zoti!

E për më keq se kaq, familjarët e politikanëve të tillë sillen sikur kauboj rrugëve dhe shesheve të qyteve tona, bëjnë plloje nëpër kafene, pijnë e bëhen rrotë dhe kamarieri as që guxon t’ua kërkojë pagesën!

Këta jemi ne që na sundoj 900 vjet perandoria romake, 500 vjet perandoria turke dhe mbi 100 vjet hegjemonia serbe dhe ne nuk e patëm guximin të sillemi me ta siq sillemi me gardianët (policët dhe ushtarët, gjyqtarët dhe prokurorët) e shtetit tonë!

Këta jemi na “trimat” që pas lufte përseri kalojmë nëpër territorin e Serbisë duke ua marrë ‘patin’ policëve kufitar të Serbisë, besa edhe duke i shpërblyer me para për të kaluar më lehtë e më shpejt kufirin, me fjalët falenderuese “hvala zemo”, e besa në disa raste patriotët tonë ju thonë edhe “brate moj” armiqve shekullorë, kurse vëllezërve të gjakut në parlament dhe në rrugë nuk ngurrojnë t’iu thonë, ti je armik dhe më i zi se ‘shkjau’ i Serbisë!

Ky është mentaliteti ynë, kjo është varfëria jonë shpirtërore që nuk na lejon të çlirohemi asnjëherë nga mentaliteti i robit edhe pas 27 vjetësh në shtetin e lirë!

Përfundimisht, shqiptarët për të qenë të lirë duhet të çlirohen nga egoja për të qenë i pari i fisit, i pari i katundit, i pari i partisë dhe i pari i shtetit!

Fundi i intervistës së historianit e shkrimtarit Buxhovi në “Nacional” të Tiranës, me rastin e 80 vjetorit të jetës dhe 60 vjet krijimtari (4)

Drini.us
-
0
Fundi i intervistës së historianit e shkrimtarit Buxhovi në “Nacional” të Tiranës, me rastin e 80 vjetorit të jetës dhe 60 vjet krijimtari (4)
Intervistë në “Nacional” të Tiranës me rastin e 80 vjetorit të jetës dhe 60 vjet krijimtari (4)
INTELEKTUALËT – VASALË TË POLITIKËS TRIBALE!
-Në një bisedë të gjerë për “Nacional”, Jusuf Buxhovi flet për marrëdhëniet midis fiksionit dhe faktit historik, për rolin e intelektualit dhe për sfidat e identitetit në kohë moderne. Në këtë bisedë të gjerë mbi krijimtarinë, kujtesën historike dhe identitetin shqiptar, autori ndalet edhe te sfidat e historiografisë bashkëkohore…
Mujo Buçpapaj
Nacional: Në ç’masë e konsideroni letërsinë tuaj si një formë rezistence kulturore dhe politike?
J. Buxhovi: Letërsinë e konsideroj pjesë të vetëdijes kulturore, me çka ajo shfaqet faktori kryesor imunitar i qenies…
Nacional: A mendoni se shkrimtari në hapësirën shqiptare ka ende një rol të veçantë si “ndërgjegje e kombit”, apo kjo është një paradigmë e tejkaluar?
J. Buxhovi: Për fat të keq, nga shumë arsye, veçmas nga ato politike, kur ato merren ndore nga politikanë tribalë, kjo shfaqet paradigmë e tejkaluar, madje e dëmshme, meqë “ndërgjegjja” kthehet në paradigmë të vasalitetit intelektual, më e dëmshme se ajo e diktatit ideologjik nga e kaluara e afërme!
Nacional: Si e përkufizoni raportin midis estetikës dhe etikës në veprën tuaj?
J. Buxhovi: Përpiqem që raporti etik dhe ai estetik të jenë të balancuar…
Nacional: Duke qenë se veprat tuaja janë përkthyer në disa gjuhë, si ndryshon recepsioni i tyre jashtë hapësirës shqiptare?
J. Buxhovi: Nga veprat e mija letrare është përkthyer “Shënimet e Gjon Nikollë Kazazi” (serbisht, sllovenisht, frëngjisht, italisht, rumanisht, polonisht dhe gjendet në përkthim edhe në gjermanisht dhe anglisht). Ndërsa në anglisht është përkthyer “Dosja B”. “Kazazi” është pritë mirë në frëngjisht nga L’Harmattan i Parisit me pesë-gjashtë ribotime si dhe ai në italisht me tri ribotime brenda një kohe të shkurtër. Në Itali ka lëvizje edhe drejt filmimit të romanit, si kooproduksion me Kosovën. Por prej dy vitesh, një producentit të njohur italian, i mungon një përgjigje nga Ministria e Kulturës!
Nacional: A mendoni se letërsia shqiptare arrin të komunikojë universalitetin e saj pa humbur specifikën historike?
J. Buxhovi: Specifikat historike jo rrallë, universaliteti i nxjerr nga “provincializmi”. Këtë më së miri na dëshmon letërsia latino-amerikane, me dimension e realizmit magjik markezian.
Nacional: Duke parë pas në një krijimtari kaq të gjerë, a mendoni se ka një vijë të brendshme unifikuese që lidh gjithë veprën tuaj?
J. Buxhovi: Kjo u takon studiuesve të letërsisë ta thonë, që janë gjithnjë e më të paktë, e gjithnjë më të rrudhur sipas interesave të tarafeve…
Nacional: Çfarë raporti keni sot me veprat tuaja të hershme: i shihni si dëshmi të një kohe apo si pjesë ende aktive të dialogut tuaj krijues?
J. Buxhovi: Veprat përherë i shoh të papërfunduara. U kthehem dhe u rikthehem, shpesh i bart pjesët nga njëra në tjetrën, edhe pse shumë shkrimtarë këtë e shohin ndryshe…
Nacional: Çfarë projektesh të reja letrare apo historiografike po përgatitni aktualisht, dhe cilat tema ndjeni se ende kërkojnë trajtim?
J. Buxhovi: Sapo doli nga shtypi romani “Lufta e fshehur, Anteu”. Ndërsa po punoj në një libër kujtimesh dhe dëshmish “Dy pasluftat e mia 1946-1999 dhe 2000-2026”, me të cilin shënohet 80 vjetori i jetës, në gusht, dhe 60 vjetori i krijimtarisë sime. Mund t’ua them se dy pasluftat e mia, ndryshojnë diametralisht: e para, në rrethanat e konceptit të barazisë klasore, përkundër përpjekjeve të Beogradit që të shfrytëzonte projektet e mbetura të kralevinës kundër shqiptarëve, ishte me shpresë dhe ngritje të ngadalshme, por drejtë ardhmërisë. Ndërsa e dyta, nga protektorati ndërkombëtar dhe veçmas shpallja e pavarësisë së Kosovës më 2008, me dëshpërime të vazhdueshme, meqë çlirimi nuk u kthye në liri, që nënkupton sistemin e vlerave të saj, dhe po ashtu, parlamentarizmi nuk u kthye në demokraci. Në këto rrethana kur liria kthehet në peng “të çlirimtarëve” të rremë, ndërsa parlamenti në një arenë të feudeve familjare, fiseve e mbi të gjitha grupeve mafioze, atëherë mund të kuptohet pse kjo gjendje nga shumë qytetarë përjetohet si gjendje e shtetit pa autoritet, ndërkohë që dikur kishim autoritetin pa shtet! Andaj, sot kemi dukurinë e akulturimit të vazhdueshëm, humbjen e ekuilibrave demografik, etnik e mbi të gjitha realitetin e hidhur kur identiteti kombëtar zëvendësohet me atë fetar, deri te përmasat e kthimit në komunitet fetar!
Nacional: Çfarë përfaqëson për ju 80-vjetori i lindjes: një pikë reflektimi, një bilanc apo një fazë e re e vetëdijes krijuese?
J.Buxhovi: Përgjigjen e kësaj duhet kërkuar te libri “Dy pasluftat e mia” që do të dalë nga fillimi i gushtit.
Nacional: Si e përjetoni simbolikisht 60-vjetorin e nisjes së krijimtarisë suaj: si një rrugëtim të përmbushur apo si një proces ende të hapur kërkimi?
J. Buxhovi: Krijimtarinë letrare e konsideroj rrugëtim të papërmbushur…
Nacional: Nëse do t’i drejtoheshit vetes suaj të re, në fillimet e këtij rrugëtimi, çfarë do t’i thoshit sot?
J. Buxhovi: Përseritje e së njëjtës …
Nacional: Në fund, a është shkrimi për ju një akt i kërkimit të së vërtetës apo një mënyrë për ta problematizuar atë?
J. Buxhovi: I të dyjave…
Nacional: Si do të dëshironit të mbeteshit në kujtesën e brezave që do të vijnë: si historian, si romancier, apo si një ndërgjegje kritike e kohës suaj?
J. Buxhovi: Kjo u mbetet veprave ta thonë…
Nacional: Nëse do të duhej të linit një mesazh për brezin e ri të shkrimtarëve dhe studiuesve shqiptarë, cili do të ishte ai në raport me të vërtetën, lirinë krijuese dhe përgjegjësinë intelektuale?
J. Buxhovi: Latinët thoshin: “Vitam impedere vere” (Jetën kushtoja të së vërtetës). Kësaj do t’ia shtoja edhe atë: nuk mjafton të jesh vetëm i lirë, meqë kthehesh në skllav të saj. Por, të veprosh i lirë…
(Fund)

Vazhdim i intervistës së historianit e shkrimtarit Jusuf Buxhovi me Mujo Buçpapajn (3)

Drini.us
-
0
Vazhdim i intervistës së historianit e shkrimtarit Jusuf Buxhovi me Mujo Buçpapajn (3)
Intervistë në “Nacional” të Tiranës me rastin e 80 vjetorit të jetës dhe 60 vjet krijimtari
HOSTORIOGRAFIA INSTITUCIONALE NË TIRANË DHE PRISHTINË ENDE NËN DIKTATIN E HISTORIOGRAFISË HEGJEMONISTE SEREBE!
-Në një bisedë të gjerë për “Nacional”, Jusuf Buxhovi flet për marrëdhëniet midis fiksionit dhe faktit historik, për rolin e intelektualit dhe për sfidat e identitetit në kohë moderne. Në këtë bisedë të gjerë mbi krijimtarinë, kujtesën historike dhe identitetin shqiptar, autori ndalet edhe te sfidat e historiografisë bashkëkohore…
Mujo Buçpapaj
Nacional: Në romanet tuaja vërehen struktura të fragmentuara, ndërprerje kronologjike dhe një përdorim i theksuar i ndërtekstualitetit. Sa është kjo një zgjedhje estetike dhe sa një domosdoshmëri për të reflektuar kaosin historik shqiptar?
J. Buxhovi: Kjo ka të bëjë me raportin që shkrimtari ka ndaj faktit si dhe interpretimin që ia bën përmes imagjinatës. Natyrisht, se ku perceptim, nuk përjashton mundësinë që të nxjerr në pah kaosin historik shqiptar, si ngjarje, që lidhet me kujtesën…
Nacional: Në ç ‘mënyrë dramat dhe proza juaj ndërveprojnë? A ka një ndikim të dramaturgjisë në ndërtimin e tensionit narrativ në romanet tuaja?
J. Buxhovi: Proza, te unë, sikur nuk njeh kufijtë tradicional, që ato i ndajnë. Përkundrazi, ato thyhen edhe te “Libri i të mallkuarve”, pjesa e tretë “Njëqind vjet pushtet” dhe të “Dushkaja”, që mund të merren edhe monologje dramatik…
Nacional: Si historian, ju keni trajtuar ngjarje kyçe si Kongresi i Berlinit 1878. Si e shihni rolin e historiografisë shqiptare sot: si rishkrim kritik apo si vazhdim i narrativave ideologjike?
J.Buxhovi: Historiografia institucionale shqiptare vazhdon narrativat ideologjike të ngatërruara naivisht edhe me gjuhën e eufemizmave, kur bëhet fjalë për ngjarje tejet të ideologjizuara, siç janë ato të majit-dhjetorit 1924, si puçe dhe kundërpuce të ndërsjella, të cilat mbesin pezull, por më afër dogmës ideologjike, nga narrativja se ishte fjala për revolucion demokratike dhe në anën tjetër për kundërrevolucion me ndihmën e Beogadit! Me këtë rast anashkalohet fakti tepër i thjeshtë se nuk mund të ketë “revolucion demokratik”! Revolucioni dihet se çfarë paraqet, përmbysjen e gjendjeve me dhunë dhe assesi demokracinë! Ka edhe shumë e shumë marifete të ngjashme tek historia institucionale në Tiranë dhe Prishtinë, ku, në emër të disa demistifikimeve, siç është rasti me Skënderbeun, kalohet në mohime dhe shtrembërime të rënda historike, të ngjashme me narrativen e historiografisë serbe, dogma e së cilës mban peng në tërësi historiografinë institucionale në Tiranë dhe Prishtinë me të ashtuquajturën mbretëri serbe nga mesjeta, të identifikuar me dinastinë Nemanjane dhe me gjoja autoqefalinë e kishës ortodokse serbe nga shekulli XIII. Kur dihet se as njëra as tjera nuk kanë mbështetje historike, veçmas identifikimi i Rashës me shtetin mesjetar serb, si një dinasti feudale e pavarur në kohën e procesit të shembjes së Bizantin, që kudo historiografia objektive e cilëson si Rasha, Rasien, Rasia dhe askund si shtet mesjetar serb. Madje, tek perandorët bizantin, Porfyrogenti dhe Kantakuzeni dhe te shumë kronikë të kohës, Rasha quhet Tribalia, ndërsa rasianët – tribalë, të lidhur me mbretërinë antike tribale, që Herodoti e quan ilire. Ngjashëm ndodh edhe me autoqefalinë e kishës ortodokse serbe, gjoja nga mesjeta, kur dihet se autoqeflia ka ndodhur në vitin 1923, me bashkimin e katër mitropolive (Beogradit, Sremit, Malit të Zi dhe Pejës). Kjo na ka sjellë edhe Pakon e Ahtisarit me të cilën Serbisë i janë dhënë “tapitë historike dhe shpirtërore”, që shtetin e Kosovës e hendikepojnë shumanshëm dhe do ta vazhdojnë edhe tutje…
Nacional: A ekziston rreziku që historiografia të instrumentalizohet politikisht, dhe si mund të ruhet integriteti shkencor në një kontekst ballkanik shpesh të politizuar?
J. Buxhovi: shembullin më të mirë për instrumentalizimin e historiografisë duhet kërkuar te shkolla sllaviste e Vjenës e shekullit XIX, kur shqiptarët paraqiten nëpër histori të huaja (serbëve, turqve, bullgarëve etj.) dhe jo te fakti se ata janë popull antik, se kishin mbretëritë kryesore në antikitet (Maqedoninë, Dardaninë, Epirin). Kjo metodë e arnimit, është ndjekur edhe për gjuhën shqipe (me huazime të shumta) dhe po ndiqet edhe nga historiografia institucionale në Prishtinë dhe Tiranë. Shembulli më eklatant i kësaj ecurie u pa së voni me “Historinë e Kosovës”, volumi parë i botuara nga Instituti i Historisë “Ali Hadri” i Prishtinës, që nuk është tjetër pos një kopje e koncepteve të historiografisë serbe, ku Kosova shihet shtëpi me tapi serbe! Aty u bëhet jehonë mashtrimeve të S. Novakoviqit të shfaqura në “Zakonik Cara Dušana od 1453” (Kanunin e perandorit serb, Stefan Dushani nga viti 1453), tekst ky që vet autori e pranon se nuk është nga shekulli XV, por i arnuar në shekullin XIX nga disa shënime te një mësuesi serb nga Prizreni dhe një prifti rus, të cilat po ashtu arnohen me 16 versione të ndryshme të mbledhura gjoja nëpër manastiret ortodokse serbe në Kosovë dhe Maqedoni, për ç’gjë këtij libri iu mor kredibiliteti nga Universiteti i Harvardit dhe qarqet tjera akademike botërore bashkë me katër vëllimet e Akademisë së Shkencave të Jugosllavisë “Istoria naroda Jugoslavie u bizantnskim izvorima”, ku burimet bizantine për Rashën Tribale dhe Tribalët, konvertohen në “Serbi mesjetare” dhe Tribalët në “serb” dhe falsifikime të tjera të burimeve bizantine, osmane dhe ruse madje! Kam reaguar rreth këtij rasti, por kanë munguar reagimet e historianëve “të pavarur” nga Kosova dhe Shqipëria, edhe pse libri, si duket, është tërhequr nën trysninë e disa historianëve brenda Institutit të pakënaqur me këtë diskurs serb si dhe të disa qarqeve nga jashtë , që kanë konsideruar se libri mund t’i shërbente Serbisë për pretendimet hegjemoniste ndaj Kosovës!
Nacional: Në veprat tuaja historike, a synoni të krijoni një “kundër-histori” ndaj narrativave zyrtare ndërkombëtare për Kosovën?
J. Buxhovi: Nëse shikohet teksti prej njëzet e sa rreshtave të deklaratës së pavarësisë, del se Kosova është shtet pa histori, një trung pa rrënjë. Ky ka qenë çmim që ndërkombëtarët kanë kërkuar për shpalljen e pavarësisë, që edhe mund të arsyetohet karshi qëllimit madhor. Por, si historian i pavarur, me “Kosovën” në tetë vëllime, “Maqedoninë”, “Dardaninë”, të përkthyera edhe në anglisht nga botuesi amerikan “Jalifat Publishing”dhe “Kongresi i Berlinit dhe Lidhja Shqiptare e 1878”, kam synuar shkrimin objektiv të historisë së Kosovës si pjesë e historisë së Shqipërisë nga antikiteti, ku mbretëria e Dardanisë është bartëse e këtij identiteti historik. Po ashtu, kam synuar që certifikata historike e shtetit të Kosovës, të nxjerrët jashtë narratives së pragmatizmit politik të kohës, jashtë narratives ideologjike dhe diktatit të historiografisë serbe, gjë që kjo është përcjellë me reagime të ashpra, por të pritshme nga Akademia Serbe e Shkencave dhe Arteve nga Beogradi , po me reagime të pa pritshme nga mediumet tona dhe veçmas nga disa “akademikë” të Prishtinës, që janë munduar ta diskreditojnë veprën prej pesë mijë e treqind faqesh fillimisht në tri vëllime, mandej në pesë për t’u përmbyllur me tetë vëllime në vitin 2017, deri aty sa ta quajnë “edhe projekt të Serbisë”! Ndërkohë që në Serbi i madh e i vogël ulërinte kundër librit, që shtetin e Kosovës e paraqiste me histori të thellë nga antikiteti e jo pjesë e “mbretërisë” imagjinare mesjetare serbe! Reagimet e tilla nga Prishtina, mund të shpjegohen me atë se “akademikët” e Prishtinës si dhe historianët nga Instituti i Historisë dhe ai Albanologjik pa përjashtuar këtu edhe shumë prej tyre nga katedrat e universitetit, me mendësi ideologjike dhe partiake, kanë qenë xheloz, meqë vetë nuk kanë përmbushur një detyrim që të shkruajnë historinë e shtetit të Kosovës, e as t’i kundërvihen propagandës së egër politike të Beogradit për ta paraqitur Kosovën qendër të saj kulturore dhe historike mesjetare, për ç’gjë paguhen mirë e mirë nga shteti ynë i varfër, me të cilën do të legjitimohej ndërkombëtarisht edhe pavarësia e saj. Andaj, sulmi ka qenë mbrojtja më e mirë e tyre, por pse ka shkuar kjo në dëm të historiografisë sonë, të tillët nuk kanë çarë kokën për pasojat. Natyrisht se këtij diskursi kundër “Kosovës” në tetë vëllime i ka ndihmuar edhe një pjesë e politikanëve të Kosovës nga mendësia politike se shteti i Kosovës është i përkohshëm, se duhet refuzuar në emër të bashkimit kombëtar dhe broçkulla të ngjashme, që u panë edhe nga pazaret e nisura me Serbinë për shkëmbim territoresh, që u penguan nga Amerikanët në çastin e fundit! Por, këto anomali, u hoqën shpejt, në saje të popullarizimit të madhe të veprës, që brenda një viti pati gjashtë ribotime me një tirazh “astronomik” prej 50 mijë ekzemplarësh si dhe përkthimi i saj në anglisht në SHBA nga botuesi amerikan “Jalifat Publishing”, që arriti për pak kohë të depërtojë në institutet dhe universitetet më prestigjioze amerikane deri te ai i Harvardit, ku edhe fitoi edhe statusin e literaturës alternative për historinë e Evropës Juglindore. Ndërsa, unë u pranova edhe në Shoqatën Amerikane të Historianëve, ndër më të njohurën në botë. Ky zhvillim ndikoi që libri të pranohet dhe të promovohet në shumë universitete dhe akademi europiane dhe atë të Turqisë, si dhe ato rajonale, nga Akademia e Shkencave të Sllovenisë, e Kroacisë dhe e Malit të Zi. Së voni pati edhe dy promovim në Tiranë në Akademinë e Shkencave dhe në Muzeun Kombëtar të Historisë. Pra, “Kosova” sot paraqet certifikate të historisë së shtetit të Kosovës, të pranuar në shumë qendra akademike dhe universitare botërore, pos në Kosovë!
Nacional: Si një nga themeluesit e Lidhja Demokratike e Kosovës, përkrah Ibrahim Rugovës, si e shihni sot atë periudhë të organizimit politik dhe filozofinë e rezistencës paqësore?
J. Buxhovi: Me pak fjalë, do ta vlerësoja si një përgjigje që brezin tonë intelektual historia e ngarkoi me përgjegjësi politike, që ajo e kreu si mision në dy binarë paralel historik: në atë të rrënimit të komunizmit dhe në atë të shtetndërtimit të Kosovës përmes rezistencës aktive paqësore (Shtetin paralel nga 1992-1999), që ndërkombëtarizoi çështjen e Kosovës midis aleatëve perëndimorë, të cilët u vunë në anën e kauzës së saj përmes armëve si dhe protektorati ndërkombëtar të kthehet në pavarësi në vitin 2008…
Nacional: Lufta e Ushtria Çlirimtare e Kosovës shënoi një kthesë të madhe historike. Si e analizoni raportin midis rezistencës paqësore dhe asaj të armatosur në kontekstin e çlirimit të Kosovës?
J. Buxhovi: Siç u tha më sipër, UÇK dhe ishte pjesë e rezistencës institucionale, që nga fillimi, në kuadër të përcaktimit të LDK-së (kur nuk kishte qeveri dhe shtet paralel 1900-1902) për mbrojtjen e pragut të shtëpisë për ç’gjë përgjegjës ishin komision vendore të degëve dhe të nëndegëve. Me themelimin e Qeverisë së Kosovës në dhjetor 1992, në kuadër të ministrive, u përfshinë edhe Ministria e Mbrojtjes dhe ajo e Rendit Publik. Ato filluan mobilizimin e rekrutëve të larguar nga APJ si dhe të oficerëve që po ashtu ishin larguar nga APJ (rreth 420 sosh) disa të shpërndarë në luftimet në Kroaci e më vonë në ato të Bosnjës dhe Hercegovinës. Koncepti i këtyre dy ministrive ishte fillimisht i krijimit të njësive rezerve brenda dhe të brigadave jashtë. Por, ishte urdhri i kërshëndellave i Bushit i 24 dhjetorit 1992 që i vuri vija të kuqe Serbisë për përhapjen e konfliktit të luftës në Kosovë, po edhe Kosovës që të vazhdonte rezistencën institucionale paqësore, pra pa luftë. Dr. Rugova u urdhërua që menjëherë të ngihet puna e dy ministrive , asaj të Mbrojtjes dhe të Rendit, si dhe neutralizim i grupeve të gueriles (atij të Drenicës, në krye me Adem dhe Hamëz Jasharajn, të Deçanit, në krye me S. Çekun, të Llapit dhe kështu me radhë). Shumë prej tyre respektuan këto urdhra dhe dolën jashtë (Jasharajt, S. Çeku e të tjerë). Disa oficerë dhe policë që vazhduan veprimtarin në Kosovë në kuadër të mbrojtjes territoriale të drejtuar nga kolonel Hajzer Hajzeri u burgosën (126 veta) dhe u dënuan me burgime të gjata. Në vakumin e krijuar, ndërhyri LPK, deri më atëherë anëtarë kolektiv i LDK-së, dhe filloi aktivizimin e militantëve në disa aksione, në vitin 1996, që shumica e tyre, edhe ashtu ishin anëtarë të degëve dhe nëndegëve të LDK-së. Dalja në skenë e UÇK-së, në nëntor 1997, paraqet vazhdimin e politikës me mjete të tjera. Assesi ndryshe. Po të kishte vazhduar ky koncept, sot nuk do ta kishim procesin e Hagës dhe gjithë ato përplasje që ndodhen gjatë dhe pas luftës midis “krahut paqësor” dhe atij “të luftës”, kur ishin pjesë e të njëjtës kauzë dhe nga i njëjti brum…
Nacional: Pavarësia e Kosovës është një akt historik me shumë dimensione. Si e përjetuat atë moment dhe çfarë kuptimi ka sot në një perspektivë më të gjerë historike?
J. Buxhovi: Në veprat e mia historiografike pavarësia e Kosovës vlerësohet ngjarja më e madhe e shekullit.
Nacional: Si i vlerësoni raportet aktuale midis Kosovës dhe Shqipërisë në planin kulturor, politik dhe identitar?
J.Buxhovi: Për fat të keq, realiteti i dy shteteve shqiptare në Ballkan, nën sponzorizimin e drejtpërdrejtë të SHBA-ve dhe aleatëve europianë, nga një pjesë e mirë e politikës shqiptare në Tiranë dhe Prishtinë, është shikuar dhe vazhdon të shikohet më shumë si hendikep, një si mallkim historik, se sa e arritura më e madhe e shqiptarizmit në përgjithësi. Heqja e kufirit, as në planin kulturor, as atë ekonomik, nuk është kthyer në një përparësi për afri dhe bashkim kulturor, ekonomik dhe shpirtëror në përgjithësi. Përkundrazi, politikat shtetërore në Tiranë dhe Prishtinë ndjekin agjenda të drejtuara nga ambicie personale të liderëve për protogonizëm dhe karshillëk feudalo-fisnor, po edhe mafioz! Kjo sjellje sikur përkujton atë përvojën e keqe nga themelimi shtetit shqiptar më 1912 e deri te ditët tona, që shteti për ta paraqet armik, që duhet luftuar dhe jo ombrellë që duhet forcuar, veçmas kur gjendemi edhe më tutje në gojë të ujkut!
(Vijon)

Intervistë në “Nacional” të Tiranës me rastin e 80 vjetorit të jetës dhe 60 vjet krijimtari (2)

Drini.us
-
0
Intervistë në “Nacional” të Tiranës me rastin e 80 vjetorit të jetës dhe 60 vjet krijimtari (2)
Në foto: Jusuf Buxhovi me Mujo Buçpapajn 
____
DEMONSTRATAT E VITIT 1968 ISHIN HISTORIKE. SHËNUAN FUNDIN E IREDENTIZMIT IDEOLOGJIK DHE LINDJEN E KËRKESËS PËR BARAZI…
-Në një bisedë të gjerë për “Nacional”, Jusuf Buxhovi flet për marrëdhëniet midis fiksionit dhe faktit historik, për rolin e intelektualit dhe për sfidat e identitetit në kohë moderne. Në këtë bisedë të gjerë mbi krijimtarinë, kujtesën historike dhe identitetin shqiptar, autori ndalet edhe te sfidat e historiografisë bashkëkohore…
Mujo Buçpapaj
-Nacional: Demonstratat e vitit 1968, 1981, 1989 në Prishtinë dhe pastaj lufta e UCK-se 1998-1999, përbëjnë momentet kyçe në historinë moderne të Kosovës. Si i përjetuat ato në plan personal dhe çfarë gjurmësh lanë në vetëdijen tuaj krijuese dhe qytetare?
J. Buxhovi: Demonstratat e vitit 1968, siç i vlerësoj në veprën historiografike “Kosova” në tetë vëllime dhe “Kosova histori e shkurtër”, janë historike. Meqë paraqesin atë kthesën më të rëndësishme të emancipimit shoqëror-politik të Kosovës, drejt barazisë dhe ngritjes së saj në subjekt të federatës jugosllave (me amendamentet kushtetuese të vitit 1968 dhe kushtetutën e vitit 1974). Si historike, këto demonstrata mund të merren edhe për atë se me kërkesën për Republikën e Kosovës, pra për barazi në federatën jugosllave, shënojnë shkëputjen midis lëvizjeve ilegale me platformë të irredentizmi ideologjik, të filluar nga viti 1953 me grupin e Kadri Halimit e të tjerëve për të vazhduar mandej me Demaçin, i cili për herë të parë, në vitin 1963, doli me një program për bashkim revolucionar me Shqipërinë. Ndërsa, demonstratat e vitit 1981, dinamizuan kërkesën për Republikën e Kosovës, që u pranua edhe nga grupet ilegale jashtë vendit me platformë ideologjike. Shfaqja e këtyre demonstratave, në rrethanat pas vdekjes së Titos, lidhej kryekëput me konceptin hegjemonist serb që Jugosllavia e Titos të kthej në Serbollavi, siç veproi Millosheviqi. Kosova ishte shkas dhe fushëbetejë e paralajmëruar qysh nga Qosiqi në vitin 1968 dhe “Libri i Kaltër” në vitin 1979. Ishin edhe shumë faktorë të tjerë të jashtëm, veçmas ai sovjetik në përputhje me doktrinën mbi sovranitetit të kufizuar të Hrushqovit, e aktualizuar edhe nga Brezhjevi, që nxitin intervenimin ushtarak sovjetik në Hungari në vitin 1955 dhe atë Çekosllovaki në gusht 1968. Por, ishte edhe vetë faktori intelektual shqiptar, që e dinte se pas Titos, duhej shfaqur me këtë kërkesë për t’u mbrojtur nga hegjemonizmi serb. Ndërsa viti 1989, kur u rrënua autonomi e Kosovës nga Serbia më 23 mars 1989, me tanke, u përjetua si ripushtim i tretë i Kosovës nga Serbia, gjë që hapi kutin e Pandarës të reagimit shqiptar nga demonstrata e përgjakshme të marsit-prill, që mandej, u përcollën me reagimin e shkrimtarëve dhe intelektualeve, që të marrin përgjegjësinë politike me të cilën i ngarkonte historia në ato rrethana, me themelimin e Lidhjes Demokratike të Kosovës, më 23 dhjetor 1989. Këtij brezi i kam takuar, si bashkëthemelues i LDK-së dhe pjesëmarrës i zhvillimeve që çuan te projekti i rezistencës institucionale-aktive-paqësore me shtetin paralel nga viti 1992-1999, që ia hapi rrugën protektoratit ndërkombëtar dhe në vitin 2008 pavarësisë së Kosovës. Rezistenca institucionale-aktive, me shtetin paralel kishte edhe projektin e rezistencës së armatosur në përputhje me rrethanat dhe veçmas në bashkëveprim me aleatët amerikanë, që sugjeronin dy linja paralele: atë të politikës pa luftë (shtetin paralel) dhe të luftës pa politikë. Kjo e fundit, pra rezistenca e armatosur, kushtëzohej me kohën për të, në përputhje me planet amerikane dhe të NATO-s. Siç ndodhi me ultima ration nga 24 marsi deri më 10 qershor 1999. Nga ky këndvështrim, dalja në skenë e UÇK-së në nëntor 1997, ishte pjesë e këtij projekti, pra e rezistencës së përgjithshme, gjë që UÇK krijoi rrethana që lufta e deriatëhershme diplomatike të kthehet në diplomaci të luftës, me çka u krijuan rrethanat edhe për ndërhyrjen e armatosur të NATO-s, ndonëse me pretekste humanitare.
-Nacional: Fillimet tuaja në gazetën “Rilindja” përkojnë me një periudhë dinamike. Në ç‘mënyrë gazetaria ka ndikuar në stilin tuaj letrar: a e ka disiplinuar rrëfimin apo e ka bërë më të ndjeshëm ndaj realitetit konkret?
J. Buxhovi: Siç thash, fillimet e punës në gazetari, në “Rilindje”, përkojnë me një kohë të kthesave historike, që ndodhen pas Plenumit të Brioneve të vitit 1966, kur Kosova, e liruar nga presioni i Serbisë, u fut në një zhvillim të hovshëm të emancipimit kulturor po e dhe politik drejt shkëputjes nga Serbia dhe lidhjes me federatën jugosllave, si njësi e barabartë me tetëshen, siç ndodhi nga viti 1968 dhe me kushtetutën e vitit 1974 kur kjo komponentë fitoi dimensionin kushtetues. Në këto rrethana, të punojë si gazetar kërkonte përgjegjësi profesionale, por njëherësh paraqiste edhe një mundësi të madhe për të qenë pjesë e rrjedhave kulturore dhe atyre politike të kohës, që mund të cilësohen edhe si rilindje kombëtare. Gazetaria, për krijuesin, krahas faktorit dinamikë, si pozitiv, paraqet edhe rrezik, që të humbet baraspesha midis ngjarjes si aktualitet dhe ngjarjes si përpunim imagjinate. Kam bërë përpjekje që ta mbaj larg këtë “rrezik”.
-Nacional: Si korrespondent i “Rilindjes” në Gjermani për më shumë se dy dekada, si e përjetuat distancën midis realitetit perëndimor dhe atij ballkanik, dhe si reflektohet kjo në veprën tuaj?
J. Buxhovi: Kam pasë fatin që të jem korrespondent i parë i “Rilindjes” në Europë, me qendër në Gjermani (Bon). Duhet theksuar me këtë rast, se nga viti 1968, “Rilindja” tashmë me mision kulturor, por edhe diplomatik dhe politik, në kuadër të identitetit institucional të Kosovës si njësi federative, vendosi të hapë korrespodenturat në botë, siç kishte “Politika” e Beogradit, “Vjesniku” i Zagrebit, “Delo” e Lubjanës dhe “Oslobogjenje” e Sarajevës. Korrespodentura e parë e “Rilindjes” jashtë u hap në Liban, meqë atëherë Jugosllavia si liderë Botës së tretë (të të painkuadruarve) paraqiste një interes të caktuar. Gazetari ynë atje, Nehat Islami, krahas punës gazetareske, bëri punë të mirë në hulumtimin e rolit të shqiptarëve në atë pjesë gjatë Perandorisë Osmane, ku kishte shumë guvernatorë shqiptar, i fundit Vaso Pasha. Shkuarja ime në Bon, po ashtu kishte si mision studimin e Lidhjes Shqiptare të Prizrenit në dokumentet gjermane që magjistrova në vitin 1979, por në përgjithësi edhe të nxjerrjes në dritë lidhjeve historike dhe kulturore gjermano-shqiptare edhe për atë se studiuesit gjermanë, nga shekulli XVIII e këndej, me Xylanderin, Laibnicin, Hahnin e deri te Gustav Majeri, i vunë bazat shkencës së albanologjisë. Gjatë qëndrimit të parë në Gjermani, solla shumë fejtone rreth këtyre pikëpjekjeve kulturore dhe historike. Fejtoni, në njëzet vazhdime, për 100 vjetorin e Kongresit të Berlinit, bëri jehonë të madhe, saqë edhe shtypi jugosllav i kohës, shumë pjesë i barti. Po ashtu, edhe disa gazeta gjermane iu referuan fejtonit, me rastin e shënimit të kësaj ngjarjeje. Edhe fejtoni për Princ Vidin, ai për Arnold von Harfin dhe fjalorin gjermanisht-shqip prej 50 fjalësh nga viti 1496, po ashtu u ndoqën me interesim të madh. Në vitin 1979, Shoqata e Gazetarëve të huaj në Bon, me nderoi me çmimin vjetor. Dhe, po ashtu, mirënjohje mora edhe nga Ministria e jashtme gjermane për “mirëkuptim midis popujve”.
Gjatë qëndrimit si korrespodent në gjermani, krahas takimeve, bisedave dhe intervistave me politikanët më të njohur, ndër ta me kancelarët: V. Brantin, H. Shmitin, H. Kolin, G. Shroderin dhe A. Merkelin; mandej me politikanët shumë të rëndësishëm: Shtrausin, Horst Emken, Egon Barin e deri te Joshka Fisherin; takime të shumta edhe me botën kulturore, nga shkrimtarët nobelistë: H. Bëll, G. Gras, regjisorët dhe artistët e njohur: R. Fasbender, Hercog, Shrëndorf, H. Shegulla e të tjerë, e deri te sportistët me famë botërore, F. Bekenbauer, G. Myller, që kishin luajtur edhe ndeshjet historike me Shqipërinë në Tiranë kur luajtën baras. Këto lidhje vazhduan gjatë gjithë kohës sa qëndrova atje (deri në vitin 2008), të cilat, në rrethanat kritike, siç ishin ato nga viti 1990-1999, i shërbyen njohjes së opinionit gjerman dhe atij politik me çështjen e Kosovës, për ç’gjë , shumë nga politikanë e njohur gjermanë, intelektualët dhe krijuesit e rëndësishëm (G. Gras, filozofi Habermas e të tjerë) mbështetën edhe ndërhyrjen e armatosur të NATO-s për ta parandaluar gjenocidin dhe etnocidin ndaj shqiptarëve të Kosovës.
Nacional: Në veprën tuaj vërehet një ndërthurje e vazhdueshme midis diskursit letrar dhe atij historiografik. Si e konceptoni raportin epistemologjik midis fiksionit dhe së vërtetës historike: si tension, si simbiozë apo si dekonstruksion i narrativave dominante?
J. Buxhovi: Historiografia dhe letërsia kanë të përbashkët ngjarjen, por me ndryshime të papajtueshme: meqë historiografia e paraqet atë përmes fakteve deri te absolutizimi i tyre, ndonëse mbesin të diskutueshme përherë nga ndjeshmëria e interpretimit, jo rrallë në përputhje me diktatin e fitimtarit, pastaj të dogmës ideologjike dhe religjioze, që kërkon rishqyrtim dhe rishkrim madje. Ndërsa letërsia (krijimtaria në përgjithësi), ngjarjet i paraqet si kujtesë. Ky raport, i ka krijuar dhe i krijon letërsisë (krijimtarisë) përparësi të madhe ndaj historiografisë së lëndueshme nga pushteti i të fortit, ideologjia dhe religjioni. Meqë kujtesa letrare është njëherësh edhe vetëdije historike, që i qëndron kohës dhe kthehet madje në monument të përhershëm, siç ndodh me “Iliadën”, me shumë e shumë vepra të artit dhe të kulturës, nga të cilat mësohet historia. Ndaj, nuk është e rastit kur thuhet se monumentet që i krijon arti dhe krijimtaria janë të përhershme, ndërsa ato historike, të përkohshme dhe të rrënueshme madje, siç është rasti me monumentet grandioze të Stalinit, Enverit dhe diktatorëve të tjerë, që u rrënuan sapo ra diktati ideologjik që i kishte krijuar…
Për t’i ilustruar këto raporte midis fuqisë së faktit krijues dhe atij dokumentues, si të paqëndrueshëm – që e ka historia, mund të na shërbejnë konceptet filozofike, në njërën anë ai i I. Kantit “Das Ding an sich” ( “Gjëja në vetvete”), që lidhet me arsyen e krijuar nga brenda, vetvetja dhe, në tjetrën anë, te ai i Hajdegerit: (“Sein und Zeit” – “Qenia dhe Koha”) si koncept i “Dasein-it”, ku determinohet qenia përgjatë kohës historike…
-Nacional: Duke qenë se keni punuar mbi arkiva gjermane dhe dokumente historike, deri në ç’masë mund të flasim për një “poetikë të dokumentit” në romanet tuaja, ku fakti historik shndërrohet në materie estetike?
J. Buxhovi: Kjo është pjesë e konceptit tim krijues, që fakti historik të kthehet në materie estetike, që t’i takojë kujtesës…
-Nacional: A mendoni se romani historik shqiptar ende mbetet i lidhur me paradigmën romantike të shekullit XIX, apo vepra juaj synon një rishkrim postmodern të historisë?
J. Buxhovi: Në letërsinë tonë, hiq veprën e M. Barletit “Histori e Skënderbeut” nga shekulli XV, nuk kemi roman të mirëfilltë historik. Madje as romani “Ali Pashë Tepelena”, i Sabri Godos, i vlerësuar si i tillë, nuk i përmbushë këto kritere. As veprat e mia, si “Shënimet e Gjon Nipollë Kazazit”, “Libri i të mallkuarve”, “Dosja B”, trilogjia “Prapë vdekja”, “Letra për Krye princin” e të tjera, me personazhe historikë dhe ngjarje historike, ndonëse shpesh vlerësohen si “pjesë e historisë”, në disa aspekte, mund të thuhet që synojnë rishkrim post modern të historisë, si letërsi.
-Nacional: Në ciklin monumental “Kosova” dhe në romanet si “Libri i të mallkuarve” apo “Prapë vdekja”, historia shfaqet si një traumë e përsëritur. Si e trajtoni konceptin e memories kolektive në raport me traumën historike?
J. Buxhovi: Ciklin “Kosova” dhe “Librin e të mallkuarve”, që Ju përmendni, duhet parë si binom raportesh të fakteve dhe të kujtesës, ku ato kundërshtohen dhe plotësohen, gjithnjë me përparësitë e krijimtarisë, meqë ajo është në gjendje që memories kolektive t’ia diferencoje faktet nga ngjarjet, që edhe përsëritën deri te përmasat e traumave…
Nacional: A mund të thuhet se tek ju identiteti shqiptar ndërtohet si një tekst i hapur, në kuptimin e Umberto Eco, apo si një strukturë e qëndrueshme e kodifikuar në histori?
J. Buxhovi: Kujtoj se kjo më shumë lidhet me atë vlerësimin e Ecos rreth strukturës së qëndrueshme e kodifikuar, jo gjithaq në histori, por përmes historisë…
Nacional: Në ç ‘mënyrë personazhet tuaja funksionojnë si bartës të ndërgjegjes historike dhe njëkohësisht si figura ekzistenciale që tejkalojnë kohën konkrete?
J. Buxhovi: Ndërgjegjja historike është pjesë e kujtesës historike. Ato janë të ndërlidhura. Letërsia i diferencon përmes trajtimit imagjinativ…
(Vijon)

Njerëz të papërgjegjshëm , të pa autorizuar dhe ilegal, thekson Profesor Xhemaledin Salihu, masakrojnë Nekropolen e vjetër në Bukuroc të Preshevës

Drini.us
-
0
Njerëz të papërgjegjshëm , të pa autorizuar dhe ilegal, thekson Profesor Xhemaledin Salihu, masakrojnë Nekropolen e vjetër në Bukuroc të Preshevës
Xhemaledin Salihu, Bukuroc, Preshevë
Të premtën, më 20 prill 2017 na erdhi lajmi se në Bukuroc të Preshevës, individ apo grup individësh të papërgjegjshëm, illegal dhe të pa autorizuar kanë hulumtuar dhe gërmuar në Nekropolen e vjetër në Bukuroc të Preshevës, e cila gjendet në jug të Bukurocës, ndërmjet Zhunicës dhe Bukurocës, në arën e ish-pronarit Durgut Krashnica, tashti pronar është Dila i Rahovicës, me ç’rast kanë masakruar dhe dëmtuar Vorrezat e vjetra antike, sipas Rexhep Kadriut, Agës Rexhë, arkeolog amator nga Lluçani, janë antike, të shekullit II,III,Iv të epokës sonë.
Me këtë rast, jo vetëm që kanë masakruar Vorrezat e vjetra, të pasanikëve të asaj kohe, sipas Rexhep Kadriut, por kanë “lavruar” edhe arën e Dilës së Rahovicës.
Individi apo grup individësh nuk kanë pasur të drejtë të hulumtojnë dhe gërmojnë në këtë Nekropole Antike, sepse ajo është e mbrojtur me ligj nga Enti për Mbrojtjen e Monumenteve Kulturore dhe historike, e drejt vetëm e Enteve, Institucioneve përkatëse dhe profesionale, por gjithësesi me leje të Ministrisë së Kulturës në Beograd.
Kohëve të fundit, edhepse ka reaguar Shoqata për Trashëgimi dhe Krijimtari Kulturore në Preshevë, trashëgimia kulturore dhe ajo natyrore, sidomos ajo ilire-shqiptare, po masakrohet dhe po dëmtohët nga individ të papërgjegjshëm, nga dora e njeriut, pos nga natyra. Në këtë drejtim nuk po kujdeset edhe Enti për Mbrojtjen e Monumenteve kulturore dhe historike në Nish,iI cili ka për detyrë të reagoj dhe ndjek këta individ illegal, të cilët kanë një librezë të amatorëvë arkeologë, por qe nuk ia siguron gërmimin në vlera të trashëgimisë kulturore dhe natyrore, pos me leje të Ministrisë së kulturës në Beograd.
Pra, në komunën e Preshevës janë rrezikuar vlerat e trashëgimisë kulturore dhe natyrore, sidomos ato vlera qe kanë të bëjnë me të kaluarën e Shqiptarëve në këtë trevë, të pasur më vlera të tilla.
Kjo po ndodh 2 ditë, pas 18 prillit, ditë e cila është shpallur Ditë Ndërkombëtare e Monu menteve të Kulturës dhe Siteve Arkeologjike nga organizatat e trashëgimisë botërore.
Shoqata për Trashëgimi dhe Krijimtari Kulturore e Luginës së Preshevës, gjegjësisht kryetari i saj, në intervistën e dhënë në TV Aldi, me rastin e shënimit të Ditës Botërore të Monumenteve kulturore dhe historike, shprehu keqardhjen për këto ndodhi makabre të dëmtimit të vlerave kulturore e historike dhe apeloj që qytetarët e komunës së Preshevës, të kujdesen dhe të mbrojnë këto vlera të trashëgimisë kulturore e natyrore, të dëmtuara nga dora e njeriut.Këto vlera janë tonat ilire-shqiptare dhe duhet të ruhen si sytë e ballit, sepse nëpërmjet këtyre vlerave dëshmojnë autoktoninë tonë në këto troje.
Në komunën e Preshevës pati shumë raste të tilla, në ndërtimin e godinës së Intershpedit, të Pompës së Benzimës te Autoudha, në të majtë, duke shkuar për Kumanovë, u dëmtua, poashtu Nekropola e vjetër dhe ato mund të shihen me sy, kanë dalur përskaj rrugës skeletet e të vdekurëve.
Pati raste edhe të tjera, por po e përmendim rastin e rindërtimit, meremetimit të Xhamisë së vjetër në Rahovicë, kur gjatë lyerjes janë fshirë dy mbishkrime: ajete kuranore apo hadithe në gjuhën shqipe gjatë punëve në xhami. Në reagimin e kryetarit të Shoqatës, Xhemaledin Salihut, te kryetari i Bashkësisë lokale të Rahovicës, mori përgjigjen, se nëse sigurohen mjetet e prish krejt xhaminë dhe ndërton një të re. Bile, në reagimin e kryetarit, se ato mbishkrime dëshmojnë autoktoninë e xhamisë shqiptare, përgjigja ishte e ndërtojmë tjetrën.
Poashtu kryetari i Shoqatës për Trashëgimi reagoi edhe te kryetari i Bashkësisë islamë në Preshevë,Z. Fikret Limani, i cili në përgjigjen e tij, tha se nuk po pyeten ata, bile tha ka filluar ndërtimi i xhamisë së re në Zhunicë, ndërsa u prish ajo e vjetra, pa pyetur dhe pa marrë leje nga Bashkësia islame, edhe në ndërhyrjen time se Bashkësia është përgjegjëse e xhamive.
Rastin e masakrimit dhe dëmtimin e Vorrezave të vjetra në Bukuroc të Preshevës do ta paraqesim në Polici dhe do ta njoftojmë edhe Entin për Mbrojtjen e Monumenteve kulturore dhe historike në Nish.
At ditë në teren dolën kryetari i Shoqatës për Trashëgimi, anëtari i Këshillit drejtues, Rexhep Kadriu dhe fotografisti Bardh Mehmeti, të cilët në vendin e ngjarjes me sy e me fotografi u vërtetuan se Nokropola antike është dëmtuar, në mënyrë ilegale nga individë të papërgjegjshëm, të cilët kanë kërkuar levërdi material, ari apo monedha të asaj kohe.
ANDAJ, SHOQATA PËR TRASHËGIMI KULTURORE DHE NATYRORE APELON TE QYTETARËT E KOMUNËS SË PRESHEVËS, BUJANOCIT DHE MEDVEGJËS, NË RASTE TË TILLA, TË LAJMËROJNË SHOQATËN, POLICINË APO ENTIN PËR MBROJTJEN E MONUMENTEVE NË NISH.
SHOQATA PËR TRASHËGIMI, PËR T’I MBROJTUR DHE RUAJTUR VLERAT KULTURORE DHE NATYRORE, PLANIFIKON QE NË TË GJITHA VENDET ARKEOLOGJIKE, MONUMENTET KULTURORE, HISTORIKE DHE NATYRORE TË VEJ TABELA KUJDESJEJE DHE APELI QË KËTO VLERA MOS TË MASAKROHEN DHE DËMTOHEN.
KOHA DHE NATYRA, PA MËSHIRSHËM PO DËMTON VLERAT E TRASHËGIMISË KULTURORE DHE NATYRORE, POR SHOQATA APELON TE QYTETARËT E LUGINËS SË PRESHEVËS, BILE DORA E NJERIUT MOS T’I DËMTOJ ATO.
Albumi me fotografi ju argumenton masakrimin dhe dëmtimin e Nekropoles antike.

Vizita në Kosovë e ambasadorit amerikan në NATO, Witaker, megjithëse nuk deklarohet publikisht, mund ta ketë një qëllim tjetër

Drini.us
-
0
Vizita në Kosovë e ambasadorit amerikan në NATO, Witaker, megjithëse nuk deklarohet publikisht, mund ta ketë një qëllim tjetër

Alma Lama, Prishtinë

Vizita ne Kosove e ambasadorit amerikan ne NATO, edhe pse nuk deklarohet publikisht ka nje qellim, vleresimin e gjendjes se sigurise dhe vleresimin per zvogelimin apo terheqjen e trupavee amerikane nga Kosova. Duke pare zhvillimet nderkombetare dhe qasjen e administrates amerikane ne lidhje me forcat e saj ushtarake ne Europe dhe Azi, si dhe luften qe po zhvillohet ne Lindjen e Mesme, eshte e pritshme qe edhe per Kosoven te behet nje rivleresim i prezences ushtarake. Nuk po them se ky rivleresim do te kerkoje largimin e trupave amerikane nga Kosova qe do te ishte nje lajm shume i keq, por me siguri ambasadori do te marre parasyah faktin se perderisa Kosova e ka luksin te merret me lojera politike, qe per poste te bllokojne institucionet e shkojne ne zgjedhje sa here t’i teket kryeministrit, i ka punet ne terezi edhe persa i perket sigurise.
Ndryshe, si mund te shpjegohet ky lazdrim i perfaqesuesve politike te Kosoves, kur bota po kalon momente te permbysjeve te medha, te agrezionit territorial dhe lufterave qe vetem nje dekade me pare ishin te paimagjinueshme, te ndryshimit te rendit boteror ku nuk eshte çudi qe hartat te ridizajnohen, te NATO-s qe rrezikon shperberjen, te nje Amerike qe ka ndryshuar dhe po ndryshon politikat ne menyre fondamentale, te nje Serbie te armatosur gjer ne dhembe qe po pret momentin e duhur gjeopolitik per t’iu versulur edhe nje here Kosoves?
Mendja racionale ka vetem nje shpjegim per kete sjellje: e papergjegjshme dhe destruktive per shtetin e Kosoves.
Ndersa shumica e popullit jeton ne deluzione, se na i kryen punet Amerika.
SHBA ka bere teper shume dhe po ben teper shume per Kosoven, por nga vetja askush nuk mund te te shpetoje!

Kryesori i BIK-ut Naim Tërnava e takon në Turqi kryetarin e Dijanetit, dr. Safi Arpagush

Drini.us
-
1
Kryesori i BIK-ut Naim Tërnava e takon në Turqi kryetarin e Dijanetit, dr. Safi Arpagush

Myftiu i Kosovës takon kryetarin e Dijanet-it, theksohet thellimi i bashkëpunimit ndërinstitucional Gjatë vizitës zyrtare në kryeqytetin e Turqisë, Myftiu i Kosovës, Naim ef. Tërnava, është takuar me kryetarin e Dijanet-it të Republikës së Turqisë, dr. Safi Arpagush.

Takimi u zhvillua në një atmosferë të ngrohtë dhe vëllazërore, ku u diskutua për bashkëpunimin ndërinstitucional dhe për avancimin e mëtejshëm të marrëdhënieve ndërmjet Bashkësisë Islame të Kosovës dhe Dijanet-it të Turqisë.

Me këtë rast, Myftiu Tërnava shprehu mirënjohjen e tij për pritjen e ngrohtë, si dhe falënderoi Diyanet-in për mbështetjen e vazhdueshme që i ka dhënë Bashkësisë Islame të Kosovës dhe besimtarëve në vend. Ai theksoi rëndësinë e thellimit të bashkëpunimit në fusha të ndryshme, veçanërisht në zhvillimin e jetës fetare, arsimit islam dhe aktiviteteve kulturore. Nga ana e tij, kryetari i Dijanet-it, dr. Safi Arpagush, vlerësoi lart marrëdhëniet e deritanishme ndërmjet dy institucioneve, duke shprehur gatishmërinë e plotë për zgjerimin dhe fuqizimin e bashkëpunimit dypalësh.

Ai theksoi se Dijaneti do të vazhdojë të mbështesë projektet që kontribuojnë në avancimin e jetës fetare dhe në forcimin e lidhjeve ndërmjet dy vendeve. Gjatë takimit, bashkëbiseduesit diskutuan edhe për projekte konkrete të përbashkëta, si dhe për mundësitë e rritjes së bashkërendimit në të ardhmen.

Një vëmendje e veçantë iu kushtua edhe rrjedhës së ndërtimit të Xhamisë Qendrore në Prishtinë, me ç’rast u theksua nevoja për vazhdimin e punimeve sipas dinamikës së paraparë dhe shqyrtimin e mundësive për përshpejtimin e tyre, me qëllim përfundimin sa më të shpejtë të këtij projekti të rëndësishëm.

Marrë nga Bashkësia Islame e Kosovës

Ps!

Dijaneti i Turqisë është organizatë religjioze islamike e lidhur me Qeverinë e Turqisë, që e ka si kryeqëllim përpos kujdesit për myslimanët e Turqisë edhe për përhapjen e Islamit në botë, sidomos “në viset e Perandorisë Osmane”. Do të thotë që këta përpiqen për ngjalljen e ndikimit turkomadh – neoosmanli edhe në Kosovë dhe viset e tjera shqiptare në Gadishullin Ballkanik.

1...169170171...1,742Faqja 170 nga 1,742