Shkruen e knon: Lirim Patrioti
(Lirim Gashi, Prizren)
Kur jetoja në Gjermani, rastësisht njoha një serbe të bukur, e cila çdo ditë hante nga dy kazana fasule të ziera me dhjamë derri, e pastaj ankohej pse prapanica e saj tërë ditën ia luante dhe këndonte himnin kombëtar serb.
Por, kur binte nata dhe prapanica e saj e lodhur kërkonte pak pushim, ajo, nga rraskapitja, ia dorëzonte turnin e natës trekëndëshit të saj magjik mes kofshëve.
Mirëpo, trekëndësh i saj magjik, i zënë në befasi nga ajo detyrë e papritur, sapo e kuptonte se dirigjenti i koncertit të ardhshëm ishte shkopi im imagjinar, fillonte ta luante dhe këndonte himnin kombëtar shqiptar.
Më vonë e kuptova se në shtëpinë e saj nuk jetonte vetëm një grua.
Aty jetonte një republikë e vogël me kufij të paqartë, ku stomaku ishte Ministër i Punëve të Brendshme, krenaria Ministër i Punëve të Jashtme, ndërsa fasulet ishin opozita që nuk pranonte kurrë të heshtte.
Çdo mëngjes fillonte ceremonia zyrtare: dy kazana me fasule hynin si heronj lufte, ndërsa dilnin si dëshmitarë të një historie që askush nuk dëshironte ta dëgjonte.
Pastaj ajo, e habitur, pyeste:
“Si është e mundur që trupi im më tradhton?”
Por trupi, ai organizëm shumë më i mençur se politikanët dhe filozofët, kishte vetëm një përgjigje:
“Nuk të kam tradhtuar. Unë vetëm po e publikoj raportin tim të përditshëm.”
Natën, kur gjithçka duhej të qetësohej, fillonte drama e dytë. Pikërisht aty ku ajo priste heshtje, natyra e organizonte festivalin e saj. Një orkestër pa dirigjent, një koncert pa bileta dhe një publik i përbërë vetëm nga fqinjët e dëshpëruar.
E mora shkopin tim imagjinar që ishte dirigjent i trekëndëshit të saj magjik dhe u përpoqa të vendosja rregull. Por shumë shpejt e kuptova një të vërtetë të madhe njerëzore:
Nuk ka gjë më të vështirë sesa ta dirigjosh një orkestër ku instrumentet kanë më shumë karakter se sa vetë muzikantët.
Në fund u mblodhën ekspertët për ta gjetur fajtorin. Disa e fajësuan historinë, disa traditën, disa fqinjët që kishin dëgjuar më tepër seç duhej.
Por një njeri i urtë, me emrin Slavisha Shoshiq, i cili tërë jetën e kishte kaluar duke i vëzhguar njerëzit, tha:
“Gabimi më i madh i njerëzimit është se gjithmonë i kërkon armiqtë jashtë vetes. Ndonjëherë problemi nuk është as fqinji, as politika, as historia… ndonjëherë problemi është thjesht një kazan me fasule.”
Dhe kështu mbretëroi paqja mes nesh.
Jo sepse u bëmë më të mençur.
Por sepse asaj i mbaruan rezervat e fasuleve.
____
KAKO JE NASTALA NAJVEĆA DRŽAVNA KRIZA JEDNE MALE DRŽAVE ZBOG HIMNE IZ STOMAKA?
Kada sam živeo u Nemačkoj, slučajno sam upoznao jednu lepu Srpkinju, koja je svakog dana jela po dva kazana kuvanog pasulja sa svinjskom mašću, a onda se žalila zašto joj zadnjica po ceo dan svira i peva srpsku nacionalnu himnu.
Ali kada bi pala noć i njena umorna zadnjica poželela malo odmora, ona bi od iscrpljenosti prepustila noćnu smenu svom magičnom trouglu između butina.
Međutim, njen magični trougao, iznenađen tom neočekivanom obavezom, čim bi primetio da je dirigent njenog budućeg koncerta moj imaginarni štapić, počinjao bi da svira i peva albansku nacionalnu himnu.
Kasnije sam shvatio da u njenoj kući nije živela samo jedna žena.
Živela je mala republika sa nejasnim granicama, u kojoj je stomak bio ministar unutrašnjih poslova, ponos ministar spoljnih poslova, dok je pasulj bio opozicija koja nikada nije pristajala da ćuti.
Svako jutro počinjala je zvanična ceremonija: dva kazana pasulja ulazila su kao ratni heroji, a izlazila kao svedoci jedne istorije koju niko nije želeo da sluša.
Ona bi zatim, u čudu, pitala:
„Kako je moguće da me moje telo izdaje?“
Ali telo, organizam mnogo mudriji od političara i filozofa, imalo je samo jedan odgovor:
„Nisam te izdao. Samo objavljujem svoj dnevni izveštaj.“
Noću, kada je sve trebalo da miruje, počinjala bi druga drama. Tamo gde je ona očekivala tišinu, priroda je organizovala sopstveni festival. Orkestar bez dirigenta, koncert bez karata i publika sastavljena samo od očajnih komšija.
Uzeo sam svoj imaginarni dirigentski štapić i pokušao da uvedem red. Ali ubrzo sam shvatio jednu veliku ljudsku istinu:
Nema ničeg težeg nego upravljati orkestrom u kojem instrumenti imaju više karaktera nego sami muzičari.
Na kraju su se stručnjaci okupili da pronađu krivca. Neki su krivili istoriju, neki tradiciju, neki komšije koji su previše slušali.
Ali jedan mudri čovjek, imena Slaviša Šošić, koji je čitav život proveo posmatrajući ljude, rekao je:
„Najveća greška čovečanstva jeste što uvek traži neprijatelje izvan sebe. Ponekad problem nije komšija, ni politika, ni istorija… ponekad je problem samo jedan kazan pasulja.“
I tako je među nama zavladao mir.
Ne zato što smo postali mudriji.
Nego zato što su joj ponestale zalihe pasulja.
