Liqeni i Ujmanit
Prof. Dr. Sabri Tahiri, Gjilan
Realizimi i projektit të madh të Bulevardit në qendër të Gjilanit ka hapur një debat të gjerë publik, ndoshta një nga debatet më të mëdha urbane që ka përjetuar qyteti në vitet e fundit. Një investim prej rreth 20 milionë eurosh, i cili parasheh ndërtimin e objektit komunal, tuneleve, parkingjeve nëntokësore, nënkalimeve, mbikalimeve dhe riorganizimin e tërësishëm të qendrës së qytetit, natyrshëm zgjon pritje të mëdha, por edhe shqetësime të arsyeshme.
Shqetësimi kryesor lidhet me faktin se për realizimin e këtij projekti është dashur të hiqet parku ikonik në qendër të Gjilanit, një hapësirë që për dekada ka qenë pjesë e identitetit urban të qytetit dhe vend pushimi për mijëra qytetarë. Humbja e pemëve shumëvjeçare dhe e një pjese të trashëgimisë së gjelbër nuk mund të konsiderohet një çështje e vogël. Është krejtësisht normale që qytetarët ta përjetojnë këtë me emocione.
Në të njëjtën kohë, duhet pranuar se çdo qytet që synon të zhvillohet përballet me vendime të vështira. Infrastruktura moderne, lehtësimi i komunikacionit, krijimi i hapësirave funksionale dhe ndërtimi i objekteve publike janë pjesë e zhvillimit urban. Sfida nuk është nëse duhet zhvillim, por si duhet të realizohet ai, duke ruajtur ekuilibrin ndërmjet interesit publik dhe mbrojtjes së mjedisit.
Një mangësi që vlen të theksohet është fakti se, megjithëse projekti ka qenë i njohur prej kohësh, nuk u zhvilluan debate publike të mjaftueshme me urbanistë, arkitektë, ekspertë të mjedisit, organizata të shoqërisë civile dhe qytetarë. Në demokracitë moderne, projektet e mëdha nuk fitojnë legjitimitet vetëm me miratime administrative, por edhe përmes konsultimit të gjerë publik. Pikërisht ky proces do të kishte shmangur shumë keqkuptime dhe do të kishte ndërtuar më shumë besim ndërmjet institucioneve dhe qytetarëve.
Megjithatë, tani kur punimet kanë filluar dhe praktikisht nuk ka mundësi reale për kthim prapa, energjia qytetare duhet të orientohet drejt mbikëqyrjes së cilësisë së realizimit të projektit dhe jo vetëm drejt përplasjes politike. Qytetarët kanë të drejtë të kërkojnë që çdo premtim të realizohet sipas standardeve më të larta profesionale dhe financiare.
Po aq e rëndësishme është që humbja e gjelbërimit të mos mbetet humbje përfundimtare. Çdo pemë e prerë duhet të kompensohet shumëfish, jo vetëm në numër, por edhe në cilësi. Gjilani duhet të fitojë parqe të reja, korridore të gjelbra, trotuare me pemë dekorative, sipërfaqe të reja rekreative dhe sisteme moderne të ujitjes. Një qytet modern nuk matet vetëm me beton, asfalt dhe objekte, por edhe me cilësinë e ajrit, hijen e pemëve dhe hapësirat ku qytetarët kalojnë kohën e lirë.
Nëse ky projekt përfundon sipas standardeve të parapara dhe njëkohësisht realizohet një program ambicioz i gjelbërimit, atëherë qendra e Gjilanit mund të përjetojë një transformim të rëndësishëm urban. Por nëse neglizhohet komponenti mjedisor, atëherë zhvillimi do të mbetet i mangët.
Si ish-kryetar i Lëvizjes së të Gjelbërve të Kosovës dhe i Degës në Gjilan, gjithmonë kam besuar se zhvillimi dhe mbrojtja e mjedisit nuk janë kundërshtarë. Përkundrazi, ato duhet të ecin së bashku. Një qytet i zhvilluar është ai që ndërton me përgjegjësi, ruan natyrën, dëgjon qytetarët dhe mendon edhe për brezat që do të jetojnë pas nesh.
Shpresoj që pas disa vitesh, kur projekti të ketë përfunduar, Gjilani të ketë një qendër moderne, funksionale dhe shumë më të gjelbër se më parë. Kjo do të ishte mënyra më e mirë për ta arsyetuar sakrificën që po bëhet sot dhe për ta kthyer këtë investim në një vlerë të qëndrueshme për të gjithë qytetarët.
Nga Sabri Tahiri
(ish kryetar i Lëvizjes së të Gjelbërve të Kosovës dhe Degës në Gjilan.)
Më 22. Qershor 2026
