Jemi bijtë e Ilirëve, nipërit e Arbërve, shqiptarët e sotëm. Një popull i vogël në numër, por i lashtë sa vetë malet ku u rrit. Gjuha jonë, me rrënjë që humbasin thellë në kohë, është trashëgimia më e çmuar që na lanë të parët — një degë më vete në pemën e gjuhëve të Evropës.
Kemi mbijetuar jo sepse ishim të fortë, por sepse nuk e harruam kush ishim. Besa, nderi, mikpritja dhe gjuha ishin muret e shtëpisë sonë kur shtëpia vetë na rrënohej.
Çfarë harruam
Shekujt e pushtimeve na lodhën dhe na shpërndanë. Shumë gjëra u ruajtën me mund, të tjera u fshehën, e disa u harruan pa e kuptuar.
Më 1967 besimi u ndalua me ligj. Kishat u mbyllën, u kthyen në depo e salla, kambanat heshtën. Meshtarët u burgosën a u pushkatuan. Një brez i tërë u rrit pa e njohur lutjen e gjyshes, pa e ditur pse në fshat kishte një kishë të vjetër me gurë të gdhendur.
Rrënjët tona
Shën Pali shkruan se e predikoi Ungjillin «deri në Ilirik». Që në shekullin e parë, fjala e Krishtit kishte arritur në brigjet tona.
Gjergj Kastrioti, të cilin Papa e quajti «Atlet i Krishtit», mbrojti Arbërinë për çerek shekulli nën flamurin me shqiponjën dykrenare. E më 1555, Dom Gjon Buzuku shkroi «Mesharin» — libri i parë shqip u lind nga altari, që populli ta dëgjonte Zotin në gjuhën e vet.
Pas vitit 1990 liria u kthye. Kishat u rihapën, kambanat ranë sërish. Por liria e jashtme nuk mjafton nëse brenda mbetet zbrazëti.
Brezi i ri — në Tiranë, në Prishtinë, në Shkup, në Milano e në Londër — kërkon identitet e kuptim. Ne besojmë se përgjigjja nuk duhet shpikur: ajo na pret në trashëgiminë e të parëve.
Ftesa
Rikthehu në kishë — qoftë edhe një të diel, qoftë edhe vetëm për të ndezur një qiri. Mëso katekizmin, ashtu siç e mësonin gjyshërit fshehurazi në kohë të errëta.
Fol shqip me krenari, në shtëpi dhe në mërgim. Njih martirët tanë — burra e gra që vdiqën duke thënë «Rroftë Krishti Mbret, rroftë Shqipnia!». Jeta e tyre është mësimi më i qartë që kemi.
