Fjala e pathënë!
Të dashura shqiptare e shqiptarë,
të nderuar miq,
Në cilësinë e ideatorit të ndërtimit të kishës në Shalë të Bajgorës dhe në dakordësinë me këshillin organizativ, ishte paraparë që më 18 gusht, këtu në Zogaj, të mbaja një fjalë rasti para pjesëmarrësve.
Por zhvillimet e dy ditëve të fundit në Zogaj dhe rreth tij nuk ma dhanë atë mundësi.
Fjala mbeti e pathënë.
Por jo e harruar.
Unë kam një parim në jetë: kur jap një premtim, përpiqem ta mbaj, pavarësisht çmimit. Madje, dy miqve të mi u pata thënë:
“Mua ma lehtë mundën me ma pre gjuhën se sa me ma ndalë fjalën!”
Prandaj, po e mbaj premtimin tim.
Po e publikoj fjalën që e kisha përgatitur për 18 gushtin në Zogaj.
Ndoshta nuk pata mundësi ta them atje ku ishte menduar të thuhej.
Por fjala e pathënë mund të dëgjohet edhe më larg.
FJALA PËRSHËNDETËSE E SHQIPTAR SHALJANIT
Në Zogaj të Shalës së Bajgorës
18 gusht 2026
Të dashura motra e vëllezër,
të nderuar pjesëmarrës,
të nderuara zonja dhe zotërinj,
bashkatdhetarë të ardhur nga trojet shqiptare dhe nga mërgata,
miq të nderuar nga vende të ndryshme të botës,
Sot, këtu në Zogaj, në zemër të Shalës heroike të Bajgorës, nuk do të ishim mbledhur vetëm për të shënuar fillimin e ndërtimit të një kishe.
Do të ishim mbledhur për të dëshmuar një moment që unë e shoh si një kthesë në raportin tonë me kujtesën, rrënjët dhe identitetin tonë.
Një çast ku toka, historia dhe shpirti i një populli do të takoheshin.
Sepse toka mban mend.
Guri mban mend.
Kujtesa njerëzore mund të zbehet, por toka nuk harron.
NJË IDE QË U BË REALITET
Më kujtohet si sot dita kur, rreth dy vjet më parë, e pata shfaqur publikisht idenë për ndërtimin e një kishe katolike shqiptare në Shalë të Bajgorës.
Ishte një ide.
Një mendim.
Një ëndërr.
Por disa ëndrra nuk lindin vetëm në mendjen e njeriut. Ato lindin nga një ndjenjë më e thellë, nga një zë i brendshëm që të thotë se duhet të bësh diçka për tokën ku ke lindur, për njerëzit e tu dhe për kujtesën që nuk duhet të humbasë.
Në atë kohë shkrova:
“Për këtë dhe!
Për këtë dhe e mbi këtë dhe,
dua me ba një kishë të re,
jo për famë, as për lavdi,
por nga një zë që unë kam ndi;
ishte zë i kthjelltë si loti,
porosi nga Im Zot Gjergj Kastrioti!”
Sot, pas dy vitesh, këto vargje nuk janë më vetëm vargje.
Një ide mori udhë.
Një ëndërr u kthye në përpjekje.
Përpjekja u kthye në bashkim.
Dhe bashkimi do të duhej të merrte formën e një themeli.
Një ëndërr e hedhur dikur në fjalë, sot po kërkon të marrë formë në gur.
Dhe kjo është dëshmia se kur një ide lind nga dashuria për tokën, historinë dhe njerëzit e tu, ajo mund të kapërcejë shumë pengesa.
NJË DITË QË KËRKON NDËRGJEGJE
Të nderuara motra e vëllezër,
Kjo nuk do të duhej të ishte vetëm një ditë gëzimi.
Do të duhej të ishte edhe ditë ndërgjegjeje.
Sepse çdo kthim te rrënjët është një akt përgjegjësie.
Përgjegjësi ndaj kësaj toke.
Përgjegjësi ndaj paraardhësve.
Përgjegjësi ndaj bashkëkohësve.
Por mbi të gjitha, përgjegjësi ndaj brezave që do të vijnë.
Për ata që sot janë ende në dilemë, kam vetëm një porosi:
Mos u ngutni, por mos kini frikë të kërkoni të vërtetën tuaj.
Pyeteni veten:
Kush ishin të parët tanë?
Çfarë besonin?
Çfarë trashëgimie na lanë?
Dhe çfarë duam t’u lëmë fëmijëve tanë?
Kthimi te rrënjët nuk mund të jetë imponim.
Ai duhet të jetë zgjedhje e lirë, e ndërgjegjshme dhe e dinjitetshme.
Nëse dikush ende nuk është gati për këtë hap, dera e kujtesës nuk mbyllet.
Historia nuk detyron. Historia fton.
Dhe një pyetje e sinqertë e sotme mund të bëhet përgjigje e madhe e së nesërmes.
NE JEMI SHQIPTARË
Të nderuar pjesëmarrës,
Këtu do të ishim mbledhur shqiptarë nga Kosova, Shqipëria, Maqedonia e Veriut, Mali i Zi, Lugina e Preshevës, Çamëria dhe nga mërgata jonë e shpërndarë nëpër Evropë e më gjerë.
Do të kishim edhe arbëreshë nga Italia, pasardhës të atyre shqiptarëve që, edhe larg mëmëdheut, ruajtën gjuhën, kujtesën dhe identitetin.
Dhe para të gjithëve dua ta them me zë të lartë:
NE JEMI SHQIPTARË!
Ky nuk është vetëm një emërtim.
Është trashëgimi.
Është përgjegjësi.
Është kujtesë.
Është gjuhë.
Është kulturë.
Është histori.
Jemi goditur nga shumë stuhi.
Jemi pushtuar.
Jemi shpërndarë.
Por nuk jemi zhdukur.
Dhe fakti që sot ende flasim shqip, kujtojmë të parët tanë dhe kërkojmë të ruajmë identitetin tonë, është dëshmi e jashtëzakonshme e qëndrueshmërisë së këtij populli.
Prandaj kemi arsye të jemi krenarë.
Por krenaria pa mirënjohje nuk mjafton.
Duhet të jemi mirënjohës ndaj atyre që ruajtën gjuhën, emrin, zakonet dhe kujtesën shqiptare në ditët më të vështira.
TË JEMI VETVETJA
Ne nuk kemi nevojë t’i ngjajmë asnjë kombi tjetër për të qenë të mëdhenj.
Nuk kemi nevojë të marrim identitet hua.
Nuk kemi nevojë të turpërohemi nga emri ynë.
Ne duhet të jemi vetvetja.
Të flasim shqip.
Të shkruajmë shqip.
Të ruajmë emrat tanë.
Të ruajmë gjuhën, kulturën, doket dhe zakonet.
Të ruajmë kujtesën historike dhe trashëgiminë shpirtërore.
Por të gjitha këto duhet t’i bëjmë pa urrejtje ndaj askujt.
Sepse të duash kombin tënd nuk do të thotë të urresh kombin tjetër.
Të duash fenë tënde nuk do të thotë të përbuzësh fenë e tjetrit.
Të mbrosh identitetin tënd nuk do të thotë t’ia mohosh tjetrit identitetin.
Ne mund ta duam fort atë që është e jona dhe, njëkohësisht, ta respektojmë atë që është e tjetrit.
Kjo nuk është dobësi. Kjo është qytetërim.
Prandaj edhe kjo kishë nuk duhet të shihet si mur që ndan njerëzit.
Ajo duhet të jetë dëshmi se shqiptari mund ta njohë dhe ta afirmojë veten pa pasur nevojë të urrejë askënd.
KJO TOKË ËSHTË TOKA JONË
Sot dua ta them qartë dhe pa hezitim:
Ne jemi në vendin tonë.
Në tokën tonë.
Në kujtesën tonë.
Në historinë tonë.
Dhe kemi të drejtë ta ruajmë identitetin, kulturën dhe trashëgiminë tonë.
Ky gur nuk është gur kundër askujt.
Është gur për ne.
Për kujtesën.
Për trashëgiminë.
Për besimin.
Për të ardhmen.
Kisha që do të ndërtohet këtu nuk duhet të jetë simbol ndarjeje.
Le të jetë një vend ku njeriu mëson se rrënjët nuk janë armiqësi dhe identiteti nuk është urrejtje.
Le të jetë një vend ku fëmijët tanë të mësojnë jo vetëm të besojnë, por edhe të duan, të respektojnë dhe të bashkëjetojnë.
NJË POROSI PËR ATA QË KËRKOJNË RRËNJËT
Dua t’u drejtohem posaçërisht atyre që ndoshta janë mes dyshimit dhe vendimit.
Pyetja për rrënjët tuaja nuk është pyetje e vogël.
Është pyetja:
Kush jam unë?
Nga vij?
Çfarë më lanë të parët?
Dhe çfarë do t’u lë unë fëmijëve të mi?
Askush nuk duhet të turpërohet nga kërkimi i së vërtetës.
Askush nuk duhet të frikësohet nga historia e vet.
Nëse një njeri e ndien se duhet të kthehet te besimi i të parëve, le ta bëjë këtë me zemër të pastër, me ndërgjegje të lirë dhe me dinjitet.
Dhe nëse dikush ende nuk e ka marrë atë vendim, le të mos ndihet i përjashtuar.
Kjo është ftesë për reflektim, jo detyrim.
Sepse besimi i vërtetë nuk ka nevojë për detyrim. Ai kërkon zemrën dhe ndërgjegjen e njeriut.
NJË POROSI PËR BREZAT
Kur të largohemi nga Zogaj, dua që secili prej nesh të marrë me vete jo vetëm një fotografi e një kujtim, por edhe një porosi:
T’ua mësojmë fëmijëve tanë shqipen.
T’ua mësojmë historinë.
T’ua tregojmë emrat e të parëve.
T’ua ruajmë kujtesën.
Të mos lejojmë që brezat që vijnë pas nesh të mësojnë gjithçka për botën dhe të harrojnë veten.
Sepse një popull që harron rrënjët e veta mund të ketë ndërtesa të larta, por nuk ka themel.
Sot ne po flasim për një themel.
Por mbi të gjitha, po flasim për kujtesën.
PËRMBYLLJE
Të dashura motra e vëllezër,
Sot, këtu në Zogaj, historia nuk do të na shikonte vetëm ne.
Ne do ta shikonim historinë në sy.
Dhe dua që ajo të na gjejë të denjë:
të bashkuar,
të vetëdijshëm,
krenarë,
por edhe paqësorë.
Të vendosur për ta ruajtur atë që është e jona, por me respekt për çdo njeri, pa dallim gjuhe, kulture, race apo përkatësie.
Sepse ajo që do të ndërtohej këtu nuk do të duhej të ishte vetëm një ndërtesë.
Do të duhej të ishte një dëshmi e kujtesës.
Një dëshmi se një popull mund të kthehet te rrënjët e veta pa ia mohuar askujt të drejtën për të qenë vetvetja.
Dhe një ditë, kur ne të mos jemi më këtu, kur fëmijët tanë të jenë bërë prindër e nipërit tanë të jenë bërë gjyshër, dua që ata të vijnë këtu dhe të thonë:
“Këtu filloi diçka.”
Këtu dikush pati guximin të kujtonte.
Këtu dikush pati guximin të ëndërronte.
Këtu dikush pati guximin të ndërtonte.
Dhe, ndoshta më e rëndësishmja:
Këtu një brez vendosi të mos e harrojë veten.
Le të jetë ky gur i parë i një udhe të re.
Le të jetë ky vend dëshmi se shqiptarët nuk e harrojnë historinë e tyre.
Le të jetë kjo ditë një ditë e bekuar për Shalën e Bajgorës, për Dardaninë dhe për të gjithë shqiptarët.
Zoti e bekoftë këtë tokë!
Zoti e bekoftë Shalën e Bajgorës!
Zoti e bekoftë Dardaninë!
Zoti i bekoftë shqiptarët kudo që janë!
Dhe Zoti e bekoftë Shqipërinë Natyrale!
Lavdi paraardhësve tanë!
Nderim për të gjallët!
Shpresë për brezat që do të vijnë!
Faleminderit!
