_____
…Kryeministri belg tue folë para kamerave kur befas dikush nga pas i hidhet në qafë…kryeministri belg pa e kthye kryet thotë: – “Ky do të jetë shqiptari se ai e ka zakon me kapë mbas shpine!”…dhe ishte i saktë belgu se ai dikushi ishte Edi Rama…
Këto fjalë të kryeministrit belg lanë me kuptue se në Bruksel e dinë dhe përflasin mbi këtë huq të kryeministrit shqiptar dhe nga shprehja e fytyrës së belgut qartazi u pa se janë të bezdisun nga kjo sjellje prej çilimiu e Edi Ramës…dhe kanë të drejtë se nuk asht hera e parë. Asht sjellje e përsëritun…sjellje prej çilimiu; herë me kryeministren e Italisë, herë me kryeministrin e Kosovës, herë me presidentin e Francës, herë tjera me atletet e bardha që u banë “meme” të rrjetit…e tash së fundmi me kryeministrin belg…
Cili asht problemi i Edi Ramës?
Kaq të zorshme e ka me e kuptue se sjellja e nji kryeministri në skenën ndërkombëtare nuk asht thjesht çashtje shijeje, temperamenti apo stili personal, por asht pjesë e përfaqësimit të shtetit. Kryeministri nuk shkon në samite si individ privat, si personazh televiziv apo si protagonist i nji shfaqjeje publike. Ai përfaqëson nji institucion, nji popull dhe nji shtet me historinë, dinjitetin dhe interesat e veta.
Prandaj, kur nji kryetar qeverie shfaqet në takime ndërkombëtare me gjeste që të kujtojnë sjelljet e nji fëmije në oborrin e shkollës fillore, lind nji çashtje që shkon përtej etikës personale: çfarë kuptimi i jep vetë kryeministri institucionit që përfaqëson?
-I- Përqafimet e paprituna dhe shkelja e distancës protokollare
Përqafimi asht nji gjest njerëzor, por në diplomaci ai ka kontekstin e vet. Nuk asht e njajta gja me përqafue nji mik të vjetër në nji takim privat dhe me iu hedhë papritmas në qafë nji drejtuesi të huej në nji samit ndërkombëtar.
Kur nji kryeministër përpiqet vazhdimisht me vendosë kontakt fizik të papritun me udhëheqësit e tjerë, madje edhe tue iu afrue nga mbrapa, ai kërkon me e kthye komunikimin diplomatik në nji spektakël personal.
Diplomacia ka kodet e veta, ajo kërkon respektimin e hapësinës personale, të kontekstit dhe të reciprocitetit. Afërsia nuk imponohet; ajo ndërtohet.
-II- Gjeste fëminore në marrëdhaniet me homologët
Nji gjest si mbulimi i syve të kryeministrit të Kosovës nga mbrapa, në formën e nji loje fëmijësh, mund të interpretohet si shaka ndërmjet personash që njihen.
Por problemi lind kur nji veprim i tillë kryhet në nji kontekst ku të dy personat janë përfaqësues të institucioneve shtetnore.
Aty duhet ba dallimi ndërmjet marrëdhanies private dhe përgjegjësisë publike. Kryeministri mund të ketë miqësi, humor e spontanitet, por këto nuk e përjashtojnë detyrimin me ruejtë nji sjellje që respekton postin e tij dhe homologun përballë. Nji institucion nuk mund të sillet si nji miqësi personale.
-III- Gjunjëzimi para nji homologeje: gjesti dhe simbolika e tij
Nji tjetër veprim që meriton analizë asht përkulja apo rënia në gjunjë para kryeministres italiane, Giorgia Meloni.
Nji gjest i tillë asht kjartazi servilizëm kutërbues. Inferioritet poshtnues sado të mundohen ramalëpirësit me e paraqitë si humor, kompliment apo shprehje entuziazmi. Sepse, në marrëdhaniet ndërkombëtare, gjestet kanë përmasa simbolike.
Kryeministri nuk asht nji admirues që kërkon me fitue vëmendjen e nji personazhi të famshëm. Ai asht përfaqësues i barabartë i nji shteti sovran. Respekti diplomatik nuk kërkon përulje teatrale. Ai shprehet përmes dinjitetit, korrektësisë dhe vetëpërmbajtjes. Respekti fitohet nuk jepet si lëmoshë lypësi.
-IV- Veshja si komunikim institucional
Veshja e nji kryeministri në nji takim zyrtar nuk asht çashtje e detyrimit me u veshë gjithmonë me kostum klasik. Protokolli modern lejon fleksibilitet, në varësi të natyrës së aktivitetit.
Por atletet e bardha në takime me karakter të naltë shtetnor, kur bien ndesh me kodin e veshjes dhe seriozitetin e ngjarjes, mund të krijojnë nji kontrast të panevojshëm.
Problemi nuk asht nji palë atlete në vetvete. Problemi asht mungesa e përshtatjes së paraqitjes personale me randësinë institucionale të çastit.
Nji kryeministër nuk ka pse me u veshë në mënyrë ekstravagante për me u dukë interesant. Ai duhet me u paraqitë në mënyrë që vëmendja me shkue te shteti dhe te çashtjet që përfaqëson, jo te veshja e tij.
-V- Kryeministri si pronar i postit dhe jo si shërbyes i institucionit
Këtu qëndron, ndoshta, problemi ma i randësishëm…
Kur nji drejtues sillet sikur posti që mban asht pronë personale, ai fillon me e ngatërrue autoritetin institucional me identitetin e vet publik.
Kryeministri nuk asht shteti. Ai asht nji përfaqësues i përkohshëm i tij, i mandatuem prej votës dhe i kufizuem prej Kushtetutës, ligjeve dhe përgjegjësisë publike.
Mandati zgjedhor nuk asht autorizim për me e personalizue institucionin. Përkundrazi, sa ma i naltë të jetë posti, aq ma e madhe asht përgjegjësia për me dallue veten prej institucionit.
-VI- Diplomacia nuk asht skenë për me kërkue duartrokitje
Në diplomacinë ndërkombëtare, serioziteti matet me aftësinë për me kuptue peshën e çdo gjesti.
Nji udhëheqës mund të jetë i afërt pa qenë ndërhymës, miqësor pa qenë fëminor, i përulun pa qenë servil.
Dallimi qëndron te vetëkontrolli.
Nëse nji kryeministër kërkon vazhdimisht vëmendjen përmes gjesteve të pazakonta, atëherë lind nji pyetje krejt legjitime për opinionin publik: a po e përdor Rama skenën ndërkombëtare për me përfaqësue interesat e vendit, apo për me ndërtue imazhin e vet personal?
-VII- Sindroma e vëmendjes: Kur kryeministri kërkon me qenë gjithmonë në qendër të skenës
Në të gjitha këto sjellje duket se përsëritet nji model: nevoja për me tërheqë vëmendjen, për me qenë protagonist i çdo takimi dhe për me e zhvendosë fokusin prej përmbajtjes së aktivitetit te personi i tij.
Në gjuhën e përditshme, nji sjellje e tillë në Amerikë quhet “attention seeking” shqip – “kërkim i vazhdueshëm i vëmendjes.”, kjo ka diagnozë e trajtohet nga psikologët. Ndërsa në gjuhën ma të ashpër të kritikës publike në Amerikë këtë soj patologjie e pershkruejnë me shprehjen vulgare “attention whore” – shqip “lavire vëmendje”, pra dikush që asht i gatshëm me ba pothuejse çdo gjest, sado absurd me qenë, vetëm për me sigurue disa sekonda vëmendje.
Nji shtetar përfaqëson vendin e vet. Nji personazh spektakli përfaqëson veten. Kur këto dy role ngatërrohen, institucioni rrezikon me u kthye në sfond të egos personale dhe institucionit i nevojitet vetëm nji tendë për me u kthye në cirk… Vota ia ka dhanë Ramës mandatin me qeverisë, por nuk ia jep të drejtën me e kthye institucionin në skenë të personalitetit të tij.
Kryeministri nuk e merr shtetin me vete si pronë private kur udhëton jashtë vendit. Ai e merr mbi supe si përgjegjësi publike. Pikërisht këtu duhet me nisë debati publik: jo te pyetja nëse nji kryeministër asht gazmor apo serioz, por nëse sjellja e tij e ruen apo e zbeh dinjitetin e funksionit që i asht besue.
Shih videon:



