Isuf Bajraktari, Suedi, shtator 2026
Zgjidhja duhet të vijë nga institucionet e Kosovës
Kosova po kalon një periudhë kur përgjegjësia politike nuk matet më me deklarata, akuza apo fitore të përkohshme partiake, por me aftësinë për të ruajtur funksionimin e shtetit dhe besimin e qytetarëve në institucionet e tij.
Kriza politike dhe institucionale nuk mund të trajtohet si një përplasje e zakonshme ndërmjet partive dhe liderëve. Kur institucionet mbeten peng i mosmarrëveshjeve politike, pasojat rëndojnë mbi qytetarët dhe shtetin, duke cenuar edhe besueshmërinë ndërkombëtare të Kosovës.
Mendimi ndryshe është pjesë e demokracisë. Edhe ballafaqimi politik është i natyrshëm. Por kur dallimet shndërrohen në bllokadë dhe kompromisi konsiderohet dobësi, demokracia pushon së prodhuari zgjidhje dhe fillon të prodhojë krizë.
Kjo letër nuk kërkon fajtorin e radhës. Kërkon përgjegjësi dhe zgjidhje.
Sepse mbi interesin e çdo partie, ambicien e çdo lideri dhe mandatin e çdo deputeti qëndron një përgjegjësi më e lartë:
Republika e Kosovës.
PËRGJEGJËSIA ËSHTË E PËRBASHKËT, POR BARRA POLITIKE NUK ËSHTË E NJËJTË
Të gjitha forcat parlamentare kanë përgjegjësi për funksionimin e institucioneve dhe të demokracisë. Por kjo përgjegjësi nuk mund të shpërndahet në mënyrë të barabartë ndërmjet forcave politike që kanë marrë mandate të ndryshme nga qytetarët.
Forca politike që ka marrë besimin më të madh në zgjedhje ka edhe barrën më të madhe për të marrë iniciativën: për të hapur dialogun, për të kërkuar partnerë, për të ndërtuar ura dhe për t’i ofruar vendit një rrugëdalje institucionale.
Fitorja zgjedhore sjell të drejtën për të udhëhequr, por edhe përgjegjësinë për të gjetur zgjidhje.
Opozita, nga ana tjetër, nuk është spektatore. Detyra e saj është ta mbikëqyrë pushtetin, të kundërshtojë kur ka arsye, të ofrojë alternativa dhe, kur interesi shtetëror e kërkon, të bëhet pjesë e zgjidhjes pa hequr dorë nga identiteti i vet politik.
Pjekuria demokratike kërkon që pushteti të mos e interpretojë votën si të drejtë për ta përjashtuar tjetrin, ndërsa opozita të mos e shohë çdo vështirësi të pushtetit si mundësi për ta thelluar krizën.
Demokracia nuk është vetëm e drejta për të thënë jo. Është edhe përgjegjësia për të treguar se çfarë vjen pas atij jo-je.
Prandaj, pyetja që duhet t’ia bëjë vetes secila palë është:
Çfarë humbet Kosova nëse askush nuk bën një hap drejt kompromisit?
NGA MANDATI ZGJEDHOR TE PËRGJEGJËSIA SHTETËRORE
Kosova i ka institucionet, Kushtetutën dhe mekanizmat demokratikë. Ajo që kërkohet është vullneti politik për t’i vënë ato në funksion të zgjidhjes.
Kjo përgjegjësi duhet të shndërrohet në iniciativë: jo me ultimatum, por me ofertë politike; jo duke imponuar pozicionin e vet, por duke krijuar hapësirë për marrëveshje.
Opozita duhet t’i përgjigjet dialogut me alternativa konkrete. Kundërshtimi është pjesë e demokracisë; bllokada si qëllim në vetvete nuk është zgjidhje.
Marrëveshja duhet të kërkohet brenda rendit kushtetues dhe institucional. Asnjë kompromis politik nuk duhet ta cenojë Kushtetutën, por as referimi në të nuk duhet të përdoret për të shmangur përgjegjësinë për gjetjen e një zgjidhjeje brenda rendit kushtetues.
Mbi të gjitha, marrëveshja duhet t’i shërbejë funksionimit të shtetit, jo interesit të ngushtë të një lideri apo partie.
Kompromisi politik nuk është kapitullim.
Të heqësh dorë nga një pjesë e interesit partiak për ta çuar shtetin një hap përpara nuk është dobësi, por përgjegjësi shtetërore.
KUR NE NUK ARRIMË TË GJEJMË ZGJIDHJE
Kosova nuk është një ishull politik. Siguria dhe pozita e saj ndërkombëtare janë ndërtuar edhe me mbështetjen e fuqishme të miqve dhe aleatëve tanë. Kjo mbështetje ka qenë dhe mbetet jetike.
Por partneriteti me aleatët nuk mund ta zëvendësojë përgjegjësinë tonë për shtetin.
Një shtet dëshmon pjekurinë e vet jo vetëm duke krijuar institucione, por edhe duke i bërë ato të funksionojnë në kohë krizash.
Vakumi politik nuk mbetet gjatë bosh.
Kur dialogu i brendshëm shteron dhe institucionet nuk arrijnë të gjejnë zgjidhje, rritet nevoja për ndërmjetësim nga jashtë. Me zgjatjen e krizës, rritet edhe pesha e këtij ndërmjetësimi, ndërsa hapësira për një zgjidhje tërësisht të brendshme mund të ngushtohet.
Rreziku nuk qëndron te miqtë dhe aleatët tanë. Ai lind kur ne nuk arrijmë ta ushtrojmë përgjegjësinë që na takon.
Kosova e njeh dhe e çmon rolin e partnerëve ndërkombëtarë në rrugën drejt lirisë dhe shtetndërtimit. Por mirënjohja nuk është dorëzim i përgjegjësisë dhe partneriteti nuk është kujdestari.
Miqtë mund të këshillojnë, aleatët mund të ndihmojnë dhe partnerët mund të ndërmjetësojnë. Por vendimet për funksionimin demokratik të Republikës u takojnë institucioneve dhe përfaqësuesve të saj të zgjedhur.
Këtu qëndron edhe kuptimi praktik i sovranitetit.
Sovraniteti nuk është vetëm e drejta për të vendosur; është edhe aftësia për të ndërtuar marrëveshje dhe për të marrë përgjegjësi për pasojat e vendimeve tona.
Paralajmërimi, pra, është politik: nëse për çdo krizë të brendshme presim ndërmjetësimin ose formulën nga jashtë, rrezikojmë të krijojmë një varësi që gradualisht e dobëson aftësinë tonë për të vendosur vetë.
Kosova ka kaluar etapa të administrimit dhe mbikëqyrjes ndërkombëtare. Sot sfida është tjetër:
të dëshmojë se është e aftë jo vetëm ta mbrojë sovranitetin, por edhe ta ushtrojë atë me përgjegjësi.
NGA KRIZA TE ZGJIDHJA
Liderë politikë të Kosovës,
Koha kërkon iniciativë, jo pozicionim; dialog, jo monolog; alternativë, jo vetëm kundërshtim.
Forca politike që ka marrë besimin më të madh në zgjedhje duhet ta bëjë hapin e parë: t’i ftojë palët në dialog institucional dhe të paraqesë një propozim të qartë për dalje nga ngërçi.
Opozita duhet t’i përgjigjet kësaj ftese jo duke hequr dorë nga bindjet e veta, por duke vendosur mbi tryezë alternativa dhe propozime që mund të çojnë drejt një marrëveshjeje politike brenda rendit kushtetues.
Duhet të flitet drejtpërdrejt. Të përcaktohet çfarë është e panegociueshme për shtetin dhe ku ka hapësirë për kompromis. Të ndahet interesi shtetëror nga interesi elektoral. Dhe, kur të arrihet marrëveshja, liderët duhet të kenë guximin për t’ua shpjeguar atë qytetarëve.
Sepse të udhëheqësh nuk do të thotë vetëm t’i thuash elektoratit atë që dëshiron të dëgjojë. Do të thotë edhe të kesh guximin për t’i shpjeguar se, në interes të vendit, ndonjëherë duhet bërë kompromis.
Kosovës nuk i duhet një fitues partiak përballë një humbësi partiak.
I duhet një fitore institucionale.
Një zgjidhje e arritur në Prishtinë, brenda institucioneve të Republikës, do të dëshmonte se demokracia e Kosovës është e aftë t’i menaxhojë dallimet e brendshme dhe ta mbajë në duart e veta përgjegjësinë për të ardhmen.
PARA SE TË JETË VONË
Historia nuk do t’ju gjykojë vetëm për zgjedhjet që keni fituar, postet që keni mbajtur apo betejat politike që keni zhvilluar.
Do t’ju gjykojë për mënyrën se si veproni kur interesi i shtetit kërkon të ngriheni mbi interesin e çastit.
Kosova nuk kërkon që të mendoni njësoj.
Kërkon që dallimet tuaja të mos bëhen më të mëdha se shteti.
Prandaj:
Dialogu duhet ta zëvendësojë bllokadën.
Rendi kushtetues duhet të mbetet kufiri i çdo marrëveshjeje.
Kompromisi duhet të bëhet shprehje e përgjegjësisë, jo të trajtohet si dobësi.
Miqtë dhe aleatët le të vazhdojnë të jenë partnerët tanë strategjikë.
Por zgjidhjen duhet ta gjejmë ne.
Sepse pyetja që mund të na shtrojë historia nesër nuk do të jetë vetëm kush fitoi një betejë politike.
Do të jetë:
A ditëm ta qeverisim lirinë që fituam?
Kosovës nuk i duhet kujdestari politike.
I duhet pjekuri politike, përgjegjësi institucionale dhe marrëveshje demokratike.
Mbi të gjitha, i duhen udhëheqës që, kur interesi partiak dhe interesi shtetëror përplasen, dinë ta zgjedhin Kosovën.
