Kreu Blog Faqe 1644

Klajd Kapinova: Demokratët amerikanë themeluan Ku ​​Klux Klan (KKK)

Drini.us
-
0
Klajd Kapinova: Demokratët amerikanë themeluan Ku ​​Klux Klan (KKK)

Nga: Klajd Kapinova, New York

“1856 – Kandidati i parë republikan për president kandidoi në një platformë që përfshinte vetëm nëntë dërrasa, gjashtë prej të cilave ishin për barazinë e njerëzve me ngjyrë afrikano amerikanë dhe të drejtat e barabarta për afrikano-amerikanët. Në të njëjtin vit, platforma demokrate mbrojti me forcë skllavërinë, duke deklaruar se përpjekjet e shfarosjes kërcënuan të “zvogëlojnë lumturinë e njerëzve”. Demokratët fituan zgjedhjet. Eshtë pothuajse e paimagjinueshme, por sulmuesi demokrat nuk u akuzua kurrë për vrasjen e mbetur në tentativë të një senatori të Shteteve të Bashkuara në dyshemenë e Senatit. Gjatë 200 viteve të kaluara, demokratët thjesht kanë zhvendosur veprimet e tyre nga racizmi i hapur në racizëm të fshehtë. Taktikat që ata përdorin për të kontrolluar pakicat në Amerikë sapo kanë ndryshuar. Ata u zhvendosën nga skllavëria aktuale në plantacionet e pambukut, për t’u siguruar që njerëzit me ngjyrë afrikano ameirkanë të qëndronin në “plantacionin” e ndihmës qeveritare, të varur ndonjëherë nga mbikëqyrësit e tyre demokratë.” – Glenn Beck, gazetar investigativ dhe analist bashkëkohor konsevator (TheBlaze.com)

E verteta historike duhet thënë vazhdimisht, sado e idhur që paraqitet ajo. Një grup republikanë me ngjyrë afrikano amerikanë publikoi një reklamë radiofonike, duke akuzuar demokratët këtu për fillimin e organizatës kriminale raciste Ku ​​Klux Klan, duke thënë se ata i kanë mbushur me propaganda të rreme votuesit me ngjyrë afrikano amerikanë.
Lt. Guvernatori Michael Steele, i nominuari nga afrikano amerikanët konservatorë nga partia republikane për vendin e hapur të Senatit së SHBA-së në shtetin Maryland, nuk pranoi reklamën dhe bëri thirrje që Shoqata Kombëtare Republikane e njerëzve me ngjyrë me qendër në Washington të ndalonte publikimin e saj.
Në një deklaratë, ai tha se ishte “fyese për Marylanders dhe reklama duhet të zbresë (hiqet) menjëherë”. Reklama nuk përmend Steele ose kundërshtarin e tij Demokrat, Rep. Ben Cardin. Ky “republikan” i habitshëm nuk e njeh hisrorinë reale të SHBA-së, ku KKK si organizatë raciste ishte e orientuar në radhë të parë kundër njerëzve me ngjyrë afrikano amerikanë etj., u themelua nga partia demokratike.
Nuk ishte menjëherë e qartë se në cilat stacione po transmetohej reklama 60 sekondëshe ose për sa kohë kishte filluar, megjithëse një njoftim për shtyp në faqen e internetit të grupit, i datuar kohë më parë, njoftoi publikimin e tij.
Gazeta Washington Post raportoi për një histori për publikimet e reklamës e cila po shfaqet me sukses në stacionet televizive të qytetit Baltimore.
Spoti, është një dialog me fakte historike midis dy grave, ku shfaqet një grua duke thënë: “Demokratët miratuan ato kode të zeza dhe ligjet e Jim Crow. Demokratët e filluan organizatën Ku Klux Klan.” Klan? “Po, përgjigjet gruaja tjetër. “Kapuça dhe çarçafë të bardhë?”
Gruaja e parë gjithashtu thotë, se: “Demokratët luftuan të gjithë legjislacionin për të drejtat civile nga vitet 1860 deri në vitet 1960. Demokratët, lëshuan ata qen të egër me tuba zjarri mbi zezakët.”
Reklama pohon, se: “Demokratët duan të na mbajnë të varfër, ndërsa ne vazhdojmë të votojmë vetëm demokratët. Ata duan që ne të pranojmë martesa të të njëjtit seks, aborte adoleshente, pa pëlqimin e prindërve dhe të padisim Boy Scoutët për thënien e fjalës Zoti…”.
Në lidhje me GOP, reklama thotë: “Republikanët na çliruan nga skllavëria dhe vendosën të drejtën tonë për të votuar në Kushtetutë”.
Grupi kombëtar republikan i njerzve me ngjyrë, u themelua një vit më parë për të “qenë një burim për komunitetin afrikano amerikanë, mbi idealet republikane dhe për të promovuar vlerat tradicionale të komunitetit me ngjyrë”, shkruhet, sipas faqes së saj të internetit.
Gara është një temë e spikatur në garën e Maryland për vendin e mbajtur nga senatori në pension Paul Sarbanes, D-Md. Steele, është kandidati i parë me ngjyrë i zgjedhur në të gjithë vendin në Maryland, përballet me një demokrat të bardhë në një shtet shumë demokratik me përqindjen më të lartë të banorëve me ngjyrë 29 përqind të çdo shteti jashtë Jugut.
Disa demokratë me ngjyrë në Maryland kanë shprehur hapur mbështetur për kandidatin republican Cardin, përfshirë ish-kongresmenin Kweisi Mfume, i cili humbi ngushtë zgjedhjet paraprake të demokratëve me Cardin. Por Steele ka njoftuar planet për të kërkuar votat e demokratëve afrikano amerikanë dhe ka planifikuar të marrë pjesë në një tubim në Baltimore, për të kërkuar mbështetjen e tyre. (Annapolis, Md. By Kristen Wyatt, Democrats started the KKK, Associated Press Writer)

KKK ishte zemra e Partisë Demokratike

Politifact.com, pohon se nuk është e drejtë të thuhet se Partia Demokratike themeloi Ku Klux Klan, një grup supremacist i bardhë, i përhapur kryesisht në pjesën Jugure të SHBA-së.
Ajo që ata mund të kojbjk,l,;.ntribuonin është se shumë demokratë të hershëm përdorën Klan si krahun e tyre të fortë. Sigurisht, sikurse me çdo organizatë të fshehtë nëntokësore, nuk ka transparencë.
Edhe vetë marshuesit në sheshe me parada me kapuç të bardhë maskojnë identitetin e tyre racist, në mënyrë që të depërtojnë në organizatat kryesore, madje edhe në politikë, sikurse ndodhi deri në nivelet e larta të Senatit dhe Kongresit Amerikan, ku shumë senatorë dhe kongresmenë ishin antarë të lartë të KKK.
Në vitin 1868, gjatë rinisë mbresëlënëse të Presidentit demokrat Woodrow Wilson, Klan shërbeu si një pjesë kryesore e partisë demokratike, duke folur në Konventën Kombëtare.
Anëtarët e Klan përqeshën parullat e tyre të bardha në çdo hap, duke përdorur taktika për të lidhur legalisht njerëzit me ngjyrë nëpër Dixie. Antarët e organizatës raciste Klansmen madje marshuan drejt Washingtonit (shiko fotot origjinale në Google dhe Youtube), duke djegur kryqe në mënyrë rutinore dhe terrorizuar qytetarët duke përçarë kombin amerikan. Tema kryesore e zërave më të zhurmshëm në Amerikë ishte: “Ky është një vend i një njerëzve të bardhë, dhe le të qeverisin burrat e bardhë”.
Kur Kongresi Amerikan, u përpoq të transformonte Jugun e shkatërruar nga lufta, shtetet jugore të drejtuara nga demokratët u pajtuan me retorikën politike pasi fuqia punëtore ushtarake kishte humbur.


Me pak fjalë, një lloj tjetër beteje për të mbajtur afro-amerikanët të zvogëluar u vu në lëvizje. Klan luajti një rol aktiv në mbajtjen e njerëzve me ngjyrë të lirë nga votimi, arritjen e përparimit ekonomik ose ushtrimin e ndonjë të drejte që Kushtetuta jonë u siguronte atyre.
Në ato ditë platforma Republikane u quajt liberale nga demokratët, të cilët e panë idenë e bërjes së paligjshme të ndarjes si një nocion progresiv.
Asokohe fryma e liberalizmit u bë modë apo sinonim i përpjekjeve të republikanëve për t’i dhënë fund ndarjes në shtetet e Jugut të SHBA-së. Termi liberal, gjatë kësaj kohe në historinë e Amerikës nuk ka shumë ngjashmëri me përkufizimin aktual, sepse kuptimi fillestar bazohej në Kushtetutshmëri, që u privua në mënyrë sistematike nga qytetarët me ngjyrë afrikano amerikanë nga racizmi i thellë i shtetit në kombin tonë.
Një grup candidate, i ndarë nga njeri tjetri, duke marrë më pak se një përqind të votave të përgjithshme, e quajti veten Straight Out demokratëve, e cila në fakt ishte një bazë politike më konservatore, që mbështeste kandidaturat e Charles O’Connor dhe John Quincy Adams II në ciklin zgjedhor pas Luftës Civile.


Të pakënaqur nga rezultatet zgjedhore ata menjëherë mbajtën një Kongres Kombëtar në qytetin Louisville, Kentucky, mbi bazën e së cilës ku çdo votues që dilte aty nuk do të rezultoj në votimet e kolegjit elektoral, sepse Komiteti Kombëtar Demokratik nuk e njohu fraksionin Demokratët e Drejtë si një parti zyrtare politike.
Me fjalë të tjera, disa demokratë konservatorë patriotë të vërtetë ameikanë (me bindje republikane), që u shkëputën me ndërgje të plotë nga politikat raciste të partisë demokratike u izoluan politikisht, për qëndrimin e tyre konservatorë, dhe mezi u njohën nga populli. Partia demokratike amerikane, gjatë depërtimit aktiv të Klan në politikë përfaqësoi një platformë radikale vërtet liberale.(https://www.chicagotribune.com/chinews-mtblog-2006-09-democrats_started_the_kkk-story.html)
Nga ana tjetër Partia Republikane Amerikane, gjithashtu përjetoi një plasaritje apo ndarje në vitin 1872. Kështu i nominuari i Partisë Liberale Republikane, Horace Greeley, një kandidat i cili nuk arriti të siguronte kërkesën për nominimin republikan, u bë i nominuari i Partisë Republikane Liberale për garën presidenciale dhe përfundimisht u mbështet nga Partia Demokratike brenda muajt e zgjedhjeve. Platforma e Partisë Republikane Liberale vlerësonte disa parime të homologut të tyre më konservator, në aspekte të tilla si çështjet që lidhen me barazinë e të gjithë burrave pavarësisht nga ngjyra, bindja (termat më të gjerë të së cilës përfshijnë çështje të seksualitetit), fenë, lindjen ose racën etj.
Në vetëm shtatë vjet pas Luftës Civile, mbështetja demokratike e Horace Greeley për të ndarë shanset e republikanëve në zgjedhjet e vitit 1872 përfundoi dobët për partinë që humbi përballë republikanëve të Ulysses S. Grant.


Përpjekjet e tyre për të “hequr gjurmët e nacionalizmit, racizmit dhe skllavërisë së Konfederatës”, u panë si interesi më i mirë i Bashkimit nga njerëzit e shumë, që votuan për heroin e luftës. t6 hx6`
Greeley, i cili popullarizoi slloganin, “Shko në Perëndim, i ri, dhe rritu me Atdheun”, shërbeu përfundimisht në Kongres, duke përfaqësuar New York-un dhe vazhdoi të promovojë idetë e tij të feminizmit dhe socializmit.
Idealet rikonstruksioniste të dy viteve të para të administratës së Grant, bënë që demokratët e shteteve të Jugut të ngriheshin dhe të shkonin masivisht në votime.
Në vitin 1874, politikat e administratës së Grant-it u quajtën pro njerëzve me ngjyrë afrikano amerikanë. Demokratët, gjithashtu shfrytëzuan zbatimin joadekuat të politikave të rindërtimit si një dështim i administratës dhe demokratët morën kontrollin e Dhomës së Përfaqësuesve.


Ata gjithashtu kishin një shumicë në Senat si rezultat i kritikave ndaj Shtëpisë së Bardhë të Grant-it. Kjo vendosi me qëllim futjen e ligjeve të Jim Crow.
Në këtë situate Dhoma dhe Senati i udhëhequr nga demokratët bënë thirrje për largimin e trupave federale nga shtetet e Jugut, duke lënë njerëzit me ngjyrë të sapoçliruar të ruanin veten e tyre në Amerikën e pas Luftës Civile.
Ligjet shtetërore dhe lokale në legjislaturat shtetërore të drejtuara nga demokratët pas Rindërtimit, sollën ndryshime rrënjësore në ish-shtetet e Konfederatës së Amerikës.

Jim Crow mbajti amerikanët të shtypur ekonomikisht dhe shoqërisht

Jim Crow, modeluar pjesërisht sipas një karikature të një burri me fytyrë të zezë, i mbajti amerikanët të shtypur, ekonomikisht dhe shoqërisht, në një kohë kur vendi po përpiqej të shërohej nga betejat që vranë një brez ushtarësh.
Po ashtu ligjet e Jim Crow çuan në doktrina të veçimit racor “të veçantë, por të barabartë”. Ligjet institucionalizuan dis-avantazhe ekonomike, sociale dhe arsimore, për komunitetet jo të bardha, përfshirë taksat e sondazheve, që i mbanin njerëzit me ngjyrë afrikano amerikanë, që të mos ushtronin të drejtat e tyre për të votuar.
Këto dekada të heqjes së të drejtave të komuniteteve të zeza u theksuan nga udhëheqja raciste në jug. Më i famshëm, ndoshta, se çdo tjetër ishte Presidenti demokrat Woodrow Wilson. Modeli i tij i emërimit të demokratëve të Jugut në kabinetin e tij siguroi që modelet e ndarjes do të bëheshin gjithnjë e më të zakonshme.
Presidenti demokrat Wilson, besonte se ndarja ishte më e mirë si për afro-amerikanët ashtu edhe për evropiano-amerikanët.
Bashkimi i Madh i vitit 1913 u drejtua nga fryma e epërsisë së njerëzve të bardhë dhe shtypja e fortë e njerëzve me ngjyrë në shtetet e Jugut të SHBA-së, ishte praktikuar edhe përpara përpjekjeve të hershme për të shuar ndarjen e Jim Crow nën udhëheqjen republikane të Charles Sumner.

“Nuk ka më Turqi. Shqiptarët nuk i hedhin armët”. Intervista e rrallë e Ismail Qemalit në “Le Figaro” (Korrik 1912)

Drini.us
-
0
“Nuk ka më Turqi. Shqiptarët nuk i hedhin armët”. Intervista e rrallë e Ismail Qemalit në “Le Figaro” (Korrik 1912)

Nga: Aurenc Bebja, Francë

Ismail Qemali ka dhënë një intervistë të shkurtër, por me vlerë, për gazetën prestigjoze franceze « Le Figaro », botuar në numrin e saj 194-të, më 12 korrik 1912. Shqipëria gjendej ende në sundimin turk. Asaj i duhej të priste deri më 28 nëntor të po atij viti për të qenë e pavarur.

Ndërkohë, Ismail Qemali i është përgjigjur gazetarit francez, André Duboscq, në lidhje me gjendjen në të cilën ndodhej vendi ynë dhe Turqia. Në vijim, rrëfimi i francezit dhe intervista e themeluesit të shtetit modern shqiptar :

Unë kam patur fatin të bashkëbisedoj me Ismail Bej Qemalin, patriotin shqiptar për të cilin i njohim aftësinë për gjithçka që prek jetën politike të Turqisë dhe influencën e madhe të tij në Shqipëri. Ngjarjet e rënda që po ndodhin në këtë moment në këtë pjesë të perandorisë osmane dhe për të cilat Ismail Bej Qemali ka dashur të më flasë, u japin një rëndësi të veçantë deklaratave të tij.

Ismail Qemali: Situata në Turqi është e përkeqësuar sipas të gjitha pikëpamjeve. Në përgjithësi, mund të themi se gabimi është i qeverisë. Po ju them se nuk kam asgjë për të fshehur, asgjë për të shtuar; sinqerisht, kështu mendojnë shqiptarët. Unë jam shqiptar, dhe për këtë arsye, i njoh dëshirat e atdhetarëve të mi. Ata nuk do të dorëzojnë armët derisa kërkesat e tyre nuk do të jenë plotësuar, por megjithatë ata nuk kërkojnë të ndahen nga Turqia…

André Duboscq : Është folur për 28 korrikun, ditën e përvjetorit të Kushtetutës, si pikënisje e kryengritjes në të gjithë Shqipërinë ?

Ismail Qemali: Në politikë, ajo që parashikohet nuk ndodh kurrë, por mund të ju them se ngjarje shumë të rënda mund të ndodhin në dy javët në vijim.

André Duboscq: Atëherë, çfarë duhet të shpresojmë ?

Ismail Qemali: Si fillim, rrethi i Sulltanit dhe drejtuesit të largohen menjëherë. Nuk ka më në Turqi as sovranitet sulltanor dhe as sovranitet kombëtar. Dhoma e deputetëve, gjë që ju nuk dyshoni, është formuar gjatë zgjedhjeve sipas vullnetit të Komitetit. Shpërbërja e saj është domosdoshme. Në vazhdim, duhet që ushtria të luajë rolin për të cilin ajo është krijuar ; domethënë mbrojtjen e territorit dhe jo atë të politikës. Më në fund, duhet që ministrat e emëruar të dijnë realisht të qeverisin dhe të ngjallin besim në të gjithë shtetin.

André Duboscq: A është e vërtetë se Qamil Pasha ka mundësi (shans) të rikthehet përsëri në pushtet ?

Ismail Qemali: Sigurisht, Qamil Pasha është i vetmi politikan i zoti të mbledhë rreth tij elementë për të formuar një qeveri serioze dhe të aftë. Pavarësisht moshës, angazhimi i tij është i habitshëm. Qamil Pasha ka qenë gjithmonë i mprehtë dhe i vëmendshëm. Po, i uroj vendit tim një njeri të tillë (Në fakt, ky njeri i tillë do të jetë vetë ai)…

Me këtë fjalë, u ndava prej Ismail Bej Qemalit dhe e falenderova duke i uruar një udhëtim të mbarë, sepse ai po largohet nga Parisi ku ka shumë miq, për të shkuar larg prej këtu me qëllim për të takuar të tjerë dhe të bisedojë me ta për fatin e atdheut të tij.

* Aurenc Bebja, Blogu © Dars (Klos), Mat – Albania

https://www.darsiani.com/la-gazette/korrik-1912-intervista-e-rralle-e-ismail-qemalit-ne-gazeten-franceze-le-figaro/

Wellesley News (1975) / Gjon Mili, në konferencën e Massachusetts Institute of Technology : “Ja përse jeta ime ishte e mire…”

Drini.us
-
0
Wellesley News (1975) / Gjon Mili, në konferencën e Massachusetts Institute of Technology : “Ja përse jeta ime ishte e mire…”

Nga Aurenc Bebja*, Francë – 30 Qershor 2021

“Wellesley News” ka botuar, me 18 prill 1975, në faqen n°5, një shkrim special në lidhje me konferencën e Gjon Milit në MIT (Massachusetts Institute of Technology), të cilin, Aurenc Bebja, nëpërmjet Blogut “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar :

 Gjon Mili, njeriu nga Massachusetts Institute of Technology (MIT)

Nga Cynthia Feigen

Burimi : Wellesley News, 18 prill 1975, f.5

Gjon Mili, oratori i tretë në serinë “Fotografia në Shkencat Humane”, tha në prezantimin e tij se ai po përpiqej të argëtonte, jo të jepte mësim. Në fakt, prezantimi i Milit ishte edukativ dhe argëtues.

Mili, i lindur në Shqipëri dhe i rritur në Rumani, erdhi në USA në moshën 18 vjeçare. Ai u diplomua në M.I.T. në vitin 1927 me një B.S. në inxhinieri elektrike. Ai më pas shkoi për të punuar për Westinghouse në departamentin e llambave dhe ndriçimit, gjë që e vuri atë në kontakt me fotografët.

Mili filloi të fotografonte seriozisht në vitin 1931 duke përdorur dritën artificiale në formën e një blici elektrik. Mili ishte gjithashtu i pari që sinkronizoi fotoflashin me qepenin duke e mundësuar atë të fotografonte shprehje spontane. Në 1938, Mili filloi të shkruante histori për revistën Life tashmë e shuar, por ai kurrë nuk ishte në stafin e Life. Mili ka dhënë mësim në Yale dhe M.I.T… tani ai jep mësim në Hunter.

Mili tregoi afërsisht 100 diapozitivë të fotografive të tij dhe tre filma të shkurtër. Prezantimi i tij mund të ndahet në gjashtë pjesë. Së pari ai tregoi një numër fotografish të hershme, më pas fotografi baleti, pastaj fotografi të interpretuesve, shfaqjeve dhe regjisorëve, pasuar nga fotografi që kishin të bënin me muzikë, të cilat u pasuan nga fotografi që kishin të bënin me artin dhe në fund Mili tregoi tre filmat e tij të shkurtër. Çdo sekuencë e fotografive përfshinte fotografi të njerëzve të njohur në secilën fushë duke përfshirë: Sophia Loren, Arthur Rubenstein, Pablo Casals, Duke Ellington dhe Pablo Picasso-n.

Mbi profesionalizmin, Mili deklaroi : “Ishte një jetë e mirë nëse mendoj për njerëzit që kam takuar, ngjarjet që kam qenë dëshmitar, idetë që unë mbart akoma dhe më në fund imazhet që kanë fituar një realitet të qëndrueshëm.”

* Aurenc Bebja, Francë (Blogu © Dars (Klos), Mat – Albania), : https://www.darsiani.com/la-gazette/wellesley-news-1975-gjon-mili-ne-konferencen-e-massachusetts-institute-of-technology-ja-perse-jeta-ime-ishte-e-mire/.

Kosova dhe Gjergj Kastrioti Skënderbeu, një simbiozë historie e lavdishme

Drini.us
-
0
Kosova dhe Gjergj Kastrioti Skënderbeu, një simbiozë historie e lavdishme
Jak Rrozhani
Ishte zgjedhur në mënyrë simbolike Memoriali i Vendvarrimit të Heroit tonë Kombëtar Gjergj Kastrioti Skënderbeu, në qytetin historik të Lezhës, nga historiani, shkrimtari dhe publicisti i njohur nga Kosova, Jusuf Buxhovi, për të prezantuar veprën “Kosova – histori e shkurtër”, me krijues lezhjanë, si vëllezër ë një gjaku e të një trungu amë. Pasi, siç u shpreh ai i mallëngjyer, ndjehem i lumtur dhe krenar që ndodhem këtu, në qytetin historik të Lezhës dhe para figurës madhore të Heroit Kombëtar Gjergj Kastrioti – Skënderbeu, këtij burri shteti e prijësi legjendar i luftërave çlirimtare të popullit tonë për lirim pavarësi, bashkim e çlirim kombëtar nga pushtuesit turq, që bashkoi princat shqiptar në Kuvendin e Lezhës, me Besëlidhjen e madhe të 2 marsit 1444, duke formuar të parin shtet të pavarur shqiptar, një simbiozë e bukur e shtetformimit, vlerë, identitet kombëtar, atdhetari dhe frymëzim, të një historie të përbashkët lavdie e qëndrese e luftërave çlirimtare kundër pushtuesve të shumtë dhe fitoreve historike me përpjekje e sakrifica të panumërta dhe si vëllezër të një gjaku. Në këtë kuptim “Kosova – histori e shkurtër”, me autor Jusuf Buxhovi, krahas pamjes së saj si tërësi e botës shqiptare , nga antikiteti e këndej dhe qendër e saj madje, paraqet edhe biografinë historike të shtetit të Kosovës, mbërthen këtë rrugëtim shumëshekullor historik, fillimisht si Dardani. Në kuadër të botës ilire-pellazge, për të ardhur deri tek emërtimi etnik Kosova e deri tek shteti i ri i Kosovës. Në këtë zhvillim historik, bota e Arbnit, hyri si edhe të tjerat, por me luftërat e Skënderbeut : 1444-1468, shteti i Arbnit ishte i vetmi ndër të krishterët e Europës, që për një çerek shekulli në luftë kundër osmanëve , u rikthye në skenën historike, dolën si shqiptarë me shtetin e tyre të pavarur më 28 nëntor 1912, ndonëse të përgjysmuar nga copëtimet, si Kosova etj. Për t’u rikthyer në skenën politike Kosova si shtet i pavarur , më 17 shkurt 2008, të përshkruara mjeshtërisht dhe profesionalisht nga historiani, shkrimtari, publicisti dhe studiuesi i mirënjohur kosovar, Jusuf Buxhovi, bazuar tek literatura e pasur dhe burime dokumentesh historike, tek studimi i tij i arritur “Kosova – histori e shkurtër” (2021), e ndarë në 10 pjesë, që nga Antikiteti, Mesjeta e deri të Pavarësia e Kosovës. (Gazeta “Drita”, Tiranë, 28 qershor 2021).

Në Suharekë garën do ta fitojë padyshim Bali Muharremaj

Drini.us
-
0
Në Suharekë garën do ta fitojë padyshim Bali Muharremaj
Lirim Gashi, Prishtinë
Dr. Ardian Shala mund të jetë i mirë në profesionin e tij, ama doktorët e Kosovës janë dëshmuar politikisht si të paaftë në 90% të rasteve.
Përveç kësaj janë dëshmuar edhe si amatorë të paparë në aspektin organizativ.
Thjesht s’kanë ide se si funksionon në realitet jeta dhe bota.
Bali Muharremaj në anën tjetër është dëshmuar si një punëtor i palodhshëm.
Dhe jo vetëm kaq por edhe si një talent i paparë në aspektin organizativ, ani pse partia e tij për momentin s’ka konjunkturë.
Baliu në fakt nuk është një politikan tipik kosovar, që rri natë e ditë në zyrë dhe i mbanë qoket varë.
Jo, jo, ai është një menaxher shumë efektiv dhe kommunikativ, respektivisht një organizator dhe koordinator i shkëlqyeshëm i punës.
Është një kryetar që ditët dhe netët i kalon në terren jo vetëm duke inspektuar probleme, por edhe duke kërkuar dhe gjetur zgjidhje.
Prandaj Suhareka i përngjan sot jo vetëm optikisht, por edhe përmbajtësisht më shumë një qyteze dhe komune sllovene, sesa një qyteze dhe komune tipike kosovare.
Unë për vetën time përveç Baliut nuk njoh kryetar të një komune tjetër kosovare, që aq pak rri në zyre.
Ai thjesht është në kontakt të përditshëm dhe përhershëm me qytetarët e tij, prandaj kjo afërsi me ta padyshim do t’i ndihmojë atij për ta fituar garën.
Suhareka është sot deshët apo s’deshët qyteza dhe komuna më e zhvilluar dhe konsoliduar në Kosovë, edhe falë punës profesionale të Bali Muharremajt.
Sali Zyba në anën tjetër është padyshim një njeri i mirë, i ndershëm, i guximshëm dhe besnik, por fitoren në garën kundër Bali Muharremajt do ta ketë shumë të vështirë, sepse Suhareka prej se ekziston si komunë s’ka pasur kryetar me të suksesshëm se Bali Muharremaj.
Për këtë djaloshin e Pdk-së s’di ç’të them.
Për herë të parë po dëgjoj për të.
Shpresoj që është po ashtu një kandidat i mirë, ani pse partia e tij për momentin është e dobët.
Parashikimi im bazohet në fakte, pavarësisht që e kam përkrahur si rrallë kush ndryshim që ka ndodhur me 14 shkurt.
Sepse jam i bindur që e vërteta duhet të thuhet haptas dhe që askush s’duhet të tentojë as në ëndërr që ta ketë monopolin mbi të.
Duhet të përkrahën punëtorët e zellshëm dhe organizatorët, respektivisht koordinatorët e talentuar të punës, pavarësisht cilës parti i takojnë.
Sepse ne te gjithë jemi pjesëtarë të një populli numerikisht të vogël, që jeton në disa shtete të dobëta.
Prandaj bardikadimi në mendësi intrigante, inaqore, primitive, provinciale, partiake dhe klienteliste do të na përçante dhe dobësonte akoma më shumë.
Ne thjesht jo vetëm që duhet t’i gëzohemi rezultateve të më të mirëve, por duhet t’i përkrahim ata për t’u bërë akoma më të mirë.
E sidomos kur kontribuojnë për të mirën e përgjithshme.

Pellazgët në librin “Tërësia dhe Pasjeta “

Drini.us
-
0
Pellazgët në librin “Tërësia dhe Pasjeta “

Fahri Xharra

shkruan: Fahri Xharra

Një liber i mirë se ardhur me tema të ndryshme, dhe një risi në trajtimin e tyre Një vend të posaçë e zënë pellazgët , të grumbulluar nën titullin “ Shqipëria, Hirushe hijeshuese”

“Shqipëria, Hirushe hijeshuese”

400 vite dritë larg Tokës rrotullohet rreth Diellit të vet, një planet me emrin Arbër. Ndoshta “gjindja” e atjeshme, me mjete optike të panjohura në rruzullin tonë të kaltër, vëzhgojnë me kërshëri këtë “qoshe bukuroshe”, buzë Adriatikut e Jonit, në folenë e Ballkanit të trazuar, të cilës i kanë marrë emrin e mëherëshëm (gadishulli Ilirik).

Ç’të jetë ky vend? (habiten ata). Hiç të mos habiten, se ja ku po ua themi ne.

Në këtë planetin tonë të jashtëzakonshëm e të rrumbu llaktë ka “banesën e tij atdheu ynë i bekuar, Shqipëria. Vendi ynë ka pothuajse çdo gjë, që ndodhet edhe kudo në botë, përveç shkretëtirave.

Më herët se tjetërkush, erdhi në këto troje, (siç na e thotë eruditi i shquar shqiptar, Sami Frashëri), një fis i zhvilluar e që kishte një zotësi të pangjashme me askënd:
Ata dinin “të hapnin ara”. Në shqip “arë” i thuhet asaj pjese toke, të papërdorur më parë, ku mbillet fara. Më pas të ardhurit, mbasi u afruan e i njohën, u thanë të njohurve të tyre se kishin takuar njerëz që janë nga vendet ku hapin ara.

I emërtuan “arjanë”.

Mendoni pak, për ato kohëra të lashta, kur njerëz it, si kopetë e kafshëve bridhnin nga vendi në vend, pa pushim, për të kërkuar ushqim!

Hapja e arave u dha drithin, ushqimin e sigurtë e të përherëshëm, u siguroi… të nesërmen, kështu që… u ndalën. Ky veprim ishte epokal.

U ngulën në këto troje, u përshtatën, u shumuan,

por… nuk shkruan, siç bënë të tjerë, të mëvonshëm. Historia i njeh si Pellazgë, më vonë si Ilirë, më këtej akoma, si Arbër e së fundmi Shqiptarë. Njerëz të një gjenshëm.

Të rrëfejmë për këtë popull të pa shkulur prej mijëra vjetësh nga ky truall, pavarësisht furtunave të pandalura, që e mësynë nga të gjitha anët, për ta ç’bërë.

Si e gjykojnë të huajt?

Maximilian Lambertz:

“Historia e vërtetë e njerëzimit do të ndriçohet, vetëm kur të shkruhet me pjesëmarrjen e shqiptarëve”

Alphons Lamartine:

“Ky komb i takon tokës së herojve të të gjitha ko hërave. Homeri gjeti aty Akilin, grekët Aleksandrin e Madh, turqit Skënderbeun, njerëz të së njejtës racë dhe të të njejtit gjak”.

Harold Vhitehal: “Hieroglifet egjiptiane, të krijuara para 4000

vjetësh, kanë domethënie në gjuhën shqipe”.

Zacharie Mayani:

“I gjithë pellgu i Mesdheut është banuar dhe pagëzuar nga populli iliro-shqiptar”.

Jovan Cvijiq:

“Sllavët e jugut, kur erdhën në Ballkan, gjetën aty shqiptarët”.

Teodor Mommsen:

“Në lashtësinë klasike, Epiri banohej nga një popullsi etnikisht e ndryshme nga grekët e lashtë, që i përkiste grupit etnik ilir”.

Ç’ja ne këta pellazgë të kohërave të legjendave, kur parahistoria po trokiste në histori? Janë të parët tanë. Jehona dëshmon për ta.
Profesori poliglot e jetëgjatë Spiro Konda dëshmon, në librin e tij “Shqiptarët dhe problemi pellazgjik” duke shkruar më së pari:

“O mbret Zeus dodonas pellazgjk”!

Ai njihet si i pari studiues (shkruan Fahri Xharra), që besoi në prejardhjen e popullit shqiptar nga po populli para ilir, pellazgët. Qe i bindur dhe argumentoi shkencërisht se çelësi për “hapjen e bravës” enigmatike pellazge është gjuha shqipe.

Më herët, në adoleshencë, bleva dhe “e përpiva” librin e këtij gjeniu. la dhashë dikujt për ta lexuar, që harroi të ma kthente dhe ua kishte dhuruar fëmijëve të tij. (Ata e përdornin… për të koleksionuar pullat e postës). Por ideja e tij u ngulit në mendjen time.

S’kisha si të mos tronditesha tek lexoja se pellazgët (domethënë, ne shqiptarët) ishin popull “i lindur drejtpërdrejt nga dheu”.

Pra, mendoja unë, i vogël e i varfër por ama shumë i lashtë atdheu im. Krenohesha.

Më erdhi ndërmend një thënie lapidare e të shumë diturit, Maurice Druon, ish sekretar i Akademisë Franceze:

“Shqiptarët i përkasin popujve më të vjetër se vetë historia. Gjyshërit e tyre merrnin pjesë në luftën e Trojës, të udhëhequr nga Akili, në njërën anë dhe në anën tjetër nga Hektori”. Pellazgët kanë banuar në një territor të madh, aty ku sot banojnë shqiptarët dhe grekët e rinj.

Këta, grekët, përvetësuan qytetërimin pellazg, duke marrë nga ata shumë fjalë e emra perëndish si Zeusin, Dhemetrën, Athinanë etj, që u dhanë trajtë greke, prej nga mund të thuhet se qytetërimi helenik, nuk është gjë tjetër përveçse rrjedhë e qytetërimit
pellazgjik. Babai i historisë, Herodoti ka thënë se: “Më herët “Greqia quhej Pellazgjia”.

Këtë e kanë ditur e përhapur rilindasit tanë të përndritur, në veçanti De Rada, Naim Frashëri e Sami Frashëri që e lidhën edhe me lashtësinë e gjuhës shqipe. Përpjekje për tezën pellazgjike ka bërë edhe profesor Aleksanër Konda, duke provuar se glosat dhe emrat pellazgë shpjegohen vetëm me gjuhën shqipe, që realizohet duke e krahasuar me gjuhën e vjetër sanskrite, greqishten e vjetër dhe shqipen…

Dhe libri e vazhdon përshkrimin autorë të ndryshëm shqiptar dhe botëror për të vërtetën pellazge.

Fahri Xharra, 30.06.21

Libri “ Shqipëria, Hirushe hijeshuese” është i botuar në Tiranë, 2021

“Muaji i Lirisë”, garë sportive në atmosferë festive!

Drini.us
-
0
“Muaji i Lirisë”, garë sportive në atmosferë festive!

Florim Zeqa 

Nën moton “Muaji i Lirisë”, më 26 dhe 27 qershor 2021, të Treviso (Itali) u mbajtë turniri në futboll të vogël për nderë të 22 vjetorit të çlirimit të Kosovës. Ky turnir u organizua në mënyrë briliante nga grup i të rinjëve; Fadil Bajraktari, Florim Lumi, Ram Zeqa, Isuf Ademi dhe Kushtrim Gashi.

Turnirin e hapi publicisti Florim Zeqa, i cili, pasi i përshendeti të gjithë të pranishmit në këtë eveniment sportiv, ekipet pjesëmarrëse i uroj për suksese dhe lojra të mira gjatë turnirit dy ditor; “Pak rëndësi ka kush del fitues i këtij turniri, rëndësi ka ndjenja jonë shpirtërore për të cilën jemi tubuar, për të shënuar ditën dhe muajin më të dashur dhe më të shënjtë të çlirimit të vendit tonë”.

Në këtë turnir muarën pjesë 10 ekipe; Bllaca, Castelfranco, Edil Colgeci, Edil Copertura, Dardania, Grejkoci, Rinia, Sferka, Unik Tejm dhe Veteranët. Edhe përkundër temperaturave ekstremisht të larta, për shkak të pandemisë, të gjitha ndeshjet u zhvilluan në ambient të hapur, me kulturë të lartë sportive dhe në atmosferë të ngrohtë festive.

Për dy ditë rresht, ekipet pjesëmarrëse bashkatdhetarëve iu dhuruan futboll cilësor dhe gola të bukur, duke lënë mbresa të pashlyera tek të pranishmit e shumtë që ishin prezent në këtë aktivitet sportiv, po aq edhe festiv.

Secila ndeshje ishte më e bukur sesa tjetra, por finalja SFERKA (7)-CASTELFRANCO (4) ishte e nivelit të lartë, me futboll cilësorë dhe 11 gola të shënuar nga të dyja e ekipet.

Padyshim, meritat për mbarëvajtjen e turnirit, përveq Këshillit Organizativ dhe ekipeve pjesëmarrëse u takojnë edhe dy referëve profesionist Ivan Barbunio dhe Adriano Covolan, të cilët me profesionalizëm të lartë dhe korrektësi i drejtuan ndeshjet e këtij turniri.

Këshilli Organizativ me mirënjohje i nderoj të gjithë sponsorët që e ndihmuan materialisht mbajtjen e turnirit “Muaji i Lirisë”-Qershor 2021. Me mirënjohje i nderoj edhe tre luftëtarë të lirisë, tre ushtarët e UÇK-së dhe ish pjestarët e TMK-së; Selman Bytyqi (i plagosur në luftë), Florim Lumi dhe Qazim Musa. Po ashtu, me mirënjohje u nderua edhe publicisti Florim Zeqa.

Në fund të turnirit, Këshilli Organizativ i turnirit i ndau shpërblimet si në vijim;

portieri më i mirë u zgjodh nga ekipi Castelfranco, Bujar Nuha dhe u nderua me kupë, kurse lojtari më i mirë i turnirit u zgjodh Altin Gashi nga ekipi Sferka cili poashtu u nderua me kupë. Me kupë dhe mjete simbolike financiare u nderu vendi i dytë (CASTELFRANCO), kurse vendi i tretë (RINIA) u nderua me kupë.

Vendin e parë të turnirit “Muaji i Lirisë”-Qershor 2021, me plotë meritë e fitoi ekipi SFERKA, e cila u nderua me kupë dhe mjete simbolike financiare.

Mirënjohje dhe falendrim i veçantë shkon edhe për “veteranët”, dy lojtarët më të vjetër të turnirit, Sylejman Gashi dhe Bekim Pllana, të cilët me eksperiencën e tyre demonstruan lojëra cilësore gjatë turnirit dy ditor.

Pas ndarjes së çmimeve, Këshilli Organizativ e kishte përgatitur një koktej për ekipin fitues dhe të gjithë ata që kontribuan për dy ditë rresht për mbarëvajtjen e turnirit.

Edhe në këtë aktivitet sportiv u dëshmua se të rinjët shqiptar në Itali kanë talent të rrallë për futboll, porqë duhet dhënë hapësirë dhe mbështetje më e madhe morale dhe materiale, mediatike dhe institucionale nga autoritetet italiane.

Në fund, vlenë për të theksuar se, sponsor gjeneral të turnirit “Muaji i Lirisë”-Qershor 2021 ishin firmat; “EDIL KOLGECI” me pronar Kujtim Kolgeci, “COSTRUZIONI A.G.” me pronar Smail Gashi dhe “EDIL COPERTURA” me pronar Ilir Shala.

A kemi shkatërrim të vlerave të artit dhe të kulturës në Kosovë?

Drini.us
-
0
A kemi shkatërrim të vlerave të artit dhe të kulturës në Kosovë?

Skënder MULLIQI

Shkatërrimi iI vlerave të artit dhe të kulturës në Kosovë, mungesa e vlerave dhe ideve , na kan pru këtu ku jemi.Ne pikën ku kjo shoqëri dhe kjo kulturë nuk janë larguar asnjë hap nga naracioni I viteve të 90-ta të shekullit të kaluar.Ndoshta në atë kohë ka qenë më mirë së sot! Nuk kemi prodhuar asgjë autentike , edhe pse po jetojmë në liri që 22 vite.Po mbijetojme në riciklime dhe ne shund.Thellësia e e vonimit tonë historikë , vonimi në inkorporimin e vlerave bashkohore kulturore është dëshmi e provincializmit …

Gjithëqka në masë të madhe rreth nesh ka stagnuar , akulturuar dhe rrënuar .Ne si shoqëri nuk kemi arritur të krijojmë vlera të reja , të cilat do të kishin begatuar historinë tonë.Me krijuar vlera kulturore do të thotë të kesh aftësi dhe ide , për ti thyer të gjitha barrierat që e pengojnë zhvillimin e Kosovës në aspektin kultruror dhe artisikë .Ne këtë drejtim nuk I kemi tejkaluar të shprehem ashtu as dallimert idelogjike nga e kaluara komuniste.Kjo gjendje statike apo edhe regresive e jetës kulturore dhe artistike në Kosovë , duhet të ndryshohet.Të vihen themelet e reja , për të mos pranuar humbjën totale në këtë drejtim.

Ne rrethana të një gjendje të normalitetit të rrethanave shoqërore dhe politike, shteti do të duhej të jetë shumë më aktiv, të ndanë mjete të posaqme apo të krijon një fond për zhvillimin e kulturës , për ta pru ate në nivelin e dëshiruar.Kemi një gjendje tragjikomike .Proceset e tilla po na mungojnë , por nuk duhet të dorëzohemi .Kosovës po i mungon kreativiteti politike e kulturor .Sikur jemi sëmuar nga vajtimet apatike .Sjellja e pushteteve te deritashme karshi avansimit të vlerave kulturore dhe artistke është turpëruese.Kështu nuk guxojmë të mbesim , kur dihet së një shtet pa kulturë dhe art të mirëfilltë shkon kah vdekja e tij…!

Udhë(për)shkrim nga Bajram Sefaj 

Drini.us
-
0
Udhë(për)shkrim nga Bajram Sefaj 

Nga: Bajram Sefaj

Për shqyrtim e ribotim (ripranverim) në faqet e Drinit 

Ulanikut, i raft pika ! 

(Një si mozaik, në vend të raportit klasik, nga festivali i 63-tretë i filmit në Pulë të Istrisë) 

Midis datës 9 e 16 të muajit korrik, (ky vit), në qytetin, e bukur e fotozhenik, të Pulës, në Istër (Kroaci), u zhvillua festivali tradicional i filmit. Ishte edicioni i 63-të i tij. Isha i ftuar në cilësinë e mysafirit. Menjëherë vrapova atje, në atë qytet, bukurinë përrallore të cilit e njihja mirë nga se, shumë herë, sa herë i dërguar special, sa herë në hesap (llogari) timen private. Kur mbërrina atje përsëri, pas 25-6 vjetësh mungese, për pak, sa nuk u shtanga: asgjë nuk ishte më siç ka qenë dikur. Asgjë sikur s’ishte në vendin e vetë, siç ka qenë më parë! As amfiteatri Vespazianit, objekti më madhështor, për nga madhësia  i gjashti amfiteatër i këtij lloji në botë. Ky objekt lashtësie shekullore, tremijë vjeçare, për nga eleganca dhe forma, sigurisht ndër më të bukurit në botë! As njerëzit nuk ishin ata të mëparshmit. (Disi ngjanin ndryshe, disi dukeshin të ngrysur e më  pak skofiarë, me pak bujarë e fisnikë, se ç’ishin më parë. As dona Marija, “gazdarica”, nikoçierja ime e “dashur”, nuk ishte ajo e mëparshmja. Gjithçka kishte ndryshuar, ndërkohë. Fitohej përshtypja se Pula, me gjithë Istrinë e bukur, nuk banonte më aty! Apo mua me dukej ashtu. Ku ta dish! 

*  

Ç’ngjante, o zot! 

S’mbetej tjetër pos të lus zotin të më kthej për nja afro gjysmë shekulli mbrapa e të m’i huazoi një palë sy të ri, bojë qielli apo ngjyrë deti, krejt një e Pulën, pallatin lashtë të Vespazianit, festivalin e filmit, banorët e Pulës dhe gjithçka që e rrethon atë, t’i shoh ashtu siç i kam parë për herë të parë, këtu e pesëdhjetë e kusur vjet më parë. 

Meqë festivali dhe e gjithë rrjedha e tij, në shumë degë manifestimi, ka afat skadimi, përcaktohem për të sjellë nga atje një reportazh në forme mozaiku, natyrisht, gjithnjë gërshetuar me festival dhe nuancat e tij shumëngjyrëshe… 

Por, jo, jo, edhe tashti mendoj e them siç kam menduar dhe pohuar shumë herë deri më tash. Festivali i filmit në Pulë, falë amfiteatrit brenda mureve të Pallatit mijëvjeçar të Vespazianit, me kapacitet deri në dymbëdhjetë mijë shikues në një shfaqje filmi, është festival më i bukur dhe me joshës në botë. Kurrgjë afër tij nuk janë festivalet e filmit në Cannes së Francës, Berliniadja e Gjermanisë, Karllovy Vary, i Çekisë, Lido, i Italisë, festivali moskovit i filmit, i Moskës… e kështu me radhë! 

(Jo, jo… hiqe atë vesvese. Festival (veror) të filmit, si në Pulë, nuk ka askund në botë. Ta thotë vëllai ty!). 

Iku kjo!     

* 

I raft pika Ulanikut, pse!? 

S’kam haber! 

Pos që e di me siguri se titullin, që të mos them e kam vjedhur, them e kam vjel nga një melodi jona e popullarizuar “Kaçanikut i raft pika”. Derisa supozohet se dihen motivet pse Kaçanikut tonë i adresohet ky mallkim i rëndë, pse Ulanikut të Pulës t’i bie pika, motivi është imi, i supozuar dhe natyrisht, pa asnjë pikë mbështetje reale! 

Uljaniku, ky gjigant industrial i epokës së Titos, a i më hershëm, i brodogradnjes, (shqip: i anije-ndërtimtarisë) para shumë vjetësh mbiu aty ku është edhe sot. Në pjesën me të bukur, aty ku deti e prekë qytetin e Pulës në zemër, aty ku u ngrit hoteli më madh e më i bukur e i kohës se vet “Rivijera”. Pulasit i përzu nga këtu për ta gjetur ata detin matanë shkëmbinjve qoftë edhe atëherë kur quheshin zlatne stijene (shkëmbinj të tjerë të artë!). 

Ani, Tito matanë, në ishullin Brijuni, me salltanetet e veta, të një cari a mbreti mesjetar, në këtë anë gjiganti industrial i anije-ndërtimtarisë…  

Çfarë bashkëjetese kjo, për mashalla! 

Iku kjo! 

* 

Pas fluturimit havasë nga Prishtina për në Zagreb, rrugën për të arritur në Pulë  e bej më autobus. Edhe pse është rrugë më e gjatë që nuk e zënë as treqind kilometra, ai autobus në atë relacion, ngjante në një autobus lokal e assesi i një lidhjeje ndër urbane. Autobusi ndalej (jepte e merrte pasagjerë) në çdo hap. Në çdo kthesë e birucë…  

Ani, zgjat zot kësi moti!  

Ishte ky një rast i mirë që Istrisë t’i hyhet në zemër e, he për he, të shijohet bukuria e këtij gadishulli, që aq gjatë ishte nën pushtetin e Italisë fqinje, gjë që lehtësisht dëshmohet se, edhe sot e kësaj dite, në Istër përdoret dygjuhësia (kroatisht – italisht, barabar  e ravnopravno!), në jetën e përditshme, midis banoreve, në administratë dhe në çdo institucion publik, të çfarëdo rangu e niveli qoftë. Sa për ilustrim a dëshmi, qyteti i Pulës, atje ka dy emra: Pula i thonë kroatisht, Pola i thonë italisht. 

Iku kjo! 

*  

Kur ja, autobusi (si papritmas) ndalet, për një pushim të shkurtër, në qytezën e minatorëve të dikurshëm (ndoshta edhe të tashëm!), Rasha, në afërsi të drejtpërdrejt me Pulën. Në një faqe bjeshke të lartë, që dominonte mbi këtë qytezë, me germa të mëdha, të dukshme e fluoreshente, shënonte TITO, bash sikur që shënon emri diktatorit tjetër sivëlla, ENVER, në sfond të malit tonë Tomor, afër Beratit tonë. 

Brijuni, Ulaniku, Tito majëmali!  

Harmoni e mrekulli bashkë. Besnikëri! Nostalgji! 

Për fytyrën e zezë të këtij dinaku dhelpër, më se miri dëshmonte filmi i gjatë dokumentar me titull “Houston, imamo problem”, (Houston, kemi problem), bashkëprodhim 88 minutash, (Slloveni, Kroaci, Gjermani, Çeki, Katar), të regjisorit nga Sllovenia, Zhiga Virc që, sipas  mbiemrit të përbashkët Virc (Zhiga, Boshtjan dhe Andrej) fitohej përshtypja se fjala është për një vepër filmike kolektive (familjare). Ky film i mrekullueshëm, që u shfaq jashtë garës për shpërblime zyrtare, bënte fjalë për një koshoneri, për një investim marramendës e skandaloz, prej njëzet miliard dollarësh amerikanë, për realizimin e një projekti ambicioz të ndërtimit dhe lansimit të një anije të përbashkët kozmike jugosllavo-amerikane. Ky investim kryekëput i dështuar dhe megaloman i Josip Broz Titos,  jepte rast të mirë të shihet edhe një ekzemplar unik i fytyrës së tij galme. “Kur nisëm punën në realizimin e këtij filmi, thamë: me këtë punë ose do të fitojmë Brijunin ose Goli Otokun. Ani, thamë, ne Vircarët e duam shumë detin! Të dyja këto vende janë në Det. (Brjijuni vend i luksit ekstrem dhe marifeteve të Titos, në afërsi të Pulës dhe Goli Otoku, vend tmerri, burg i tmerrshëm, një Alkatraz, made in (alla  Jugosllavia) në Jadran (lexo: në Adriatik). 

Iku edhe kjo! 

*  

Të nesërmen veçse kthej në sallën e leximit të pensionistëve në Pulë (çitaonica umirovljenika Pule), shfletoj shtypin e ditës. Në gazetën “Jutarnji list”, në faqen e dytë të saj, gjej rubrikën “Iza kulisa”, (pas perdes). Me garbi lexoj (në kroatisht) tekstin e autorit, me emër e mbiemër shqiptar, me përjashtim se mbiemri i tij shënohej me Bajrusi (kroatisht) e jo  Bajrushi (shqip). Nuk kishte arsye të gjurmohet më tutje, nga se isha afër ndriçimit të misterit: fjala ishte për një gazetar shqiptar, po sikurse shqiptar është Augustin Palokaj nga Peja, korrespondent nga Brukseli, i po kësaj të së përditshmeje të Zagrebit. Kjo ishte befasia ime e parë, kurse e dyta, nuk ishte befasi, ishte gëzim e krenari. Gazeta lokale me tirazh të madh, ”Glas Istre” (Zëri i Istrisë) në faqen njëmbëdhjetë (cep me cep) të saj, sillte bisedën okluzive me kompozitorin njohur pejan, Beshkim Shehun, kur prej kohësh jeton dhe krijon në këtë qytet dhe është dekan i Akademisë së Muzikës në Pulë. Një e arrirë ekzemplare për një shqiptar, bashkëkombës tonin, s’ka fjalë! 

Iku kjo! 

*  

Para se të nisëm për në plazhin e njohur Volkane, marr pjesë në konferencën për shtyp, që zakonisht mbahen para shfaqjes se filmit të radhës, në mbrëmje të asaj dite. Filmi i shumëpritur “Oslobodjenje Skoplja” (Çlirimi i Shkupit), film i gjatë 111 minuta, (bashkëprodhim i Maqedonisë, Kroacisë, Finlandës dhe Mbretërisë së Bashkuar). Regjinë e këtij filmi, ndonëse e kishin nënshkruar bashkë, Rade dhe Danilo Sherbexhija, atë e bir, që me parë dihej se violinë e parë dhe fjalën kryesore rreth realizimit të këtij filmi të përfolur tejmase, nga i cili pritej shumë, e kishte Rade Sherbexhija, aktor kroat (me kombësi serbe! e me renome ndërkombëtare. Atë e bir, kur ishin edhe (bashkë)skenaristë, folën gjerë e gjatë, edhe për detajet më të imta, në atë konferencë për shtyp që mbahej midis pijetoreve të renditura nën hijen e plepave në “Xhardinin” blerosh. Kjo është një karakteristikë veçorie e këtij festivali, njëmend. Në të mbaruar të konferencës për shtyp, e açikova (ndava) nga masa Rade Sherbexhinë. Ia shtrira dorën dhe në emër të komunitetit mbarëshqiptar (të shqiptarëve kudo që janë) e urove dhe falënderova  për tekstin dinjitoz që shkroi për aktorin shqiptar, Bekim Fehmiun, me rastin e vdekjes së tij tragjike. Aktorit të madh i erdhi mirë për këtë mirënjohje të papritur. Shtrënguam duart njeri tjetrit, bëmë një fotografi bashkë dhe u ndamë miqësisht.  

Nga filmi i çiftit Sherbexhija (atë e bir, kur në të kishte edhe tjerë Sherbexhinjë!), nuk doli asgjë. Në vend të sherbetit, gëlltita një gotë pije të hidhët. Në kohën për të cilën bëhej fjalë në këtë film të stërzgjatur dhe të pa kurrfarë vlere artistike, as estetike, as dokumentare, qyteti Bitolla, ishte qytet puro shqiptar, me shkollën e parë në gjuhën shqipe ne trojet shqiptare dhe se, asokohe quhej Manastir, pa pasur ide, se një ditë të zezë të historisë, do të veshi rrobën e mallkuar të emrit Bitolla, të mallkuar. Hisen tonë, shqiptare në atë qytet shqiptar, çifti regjisorial Sherbexhija e kënaq (mbulon) me përmendjen e një emri Bashkim dhe me përftimin për ngut të një plisbardhi. Dhe, kjo ishte e tëra. Filmin e tij e fishkëlleva. Nuk i duartrokita as ansamblit të aktorëve kur zakonisht del në skenë. Kjo ishte ahmarrja ime ndaj regjisorit dhe aktorit Rade Sherbexhija që kurrë me të dobët, madje të keq e neveritës, nuk e kam parë, që kur e njoh, e njoh që gjysmë shekulli e këndej. Ç’t’i bësh kur Radën se pashë më, sa për t’ia zbrazë në gjoks pakënaqësinë time, së paku një pjesë të saj. Tash ishte vonë për çdo gjë… 

Sherbe(t)xhin dhe ekipin e tij “sherbet”, e kishte “ngrenë” mjegulla…  

* 

Përkundër “kroatit” të natyralizuar Rade, serbja natyrale, Mirijana Karanoviq, ishte diçka tjetër. E mirë si njëri. Si aktore. Si regjisore… Pas një mali interpretimesh të roleve të ndryshme, kryesisht të atyre kryesore (e rrallë herë të roleve dytësore), sa në film, sa në teatër, aktorja serbe, që u pa edhe në shumë skena e filma shqiptarë, Mirjana Karanoviq, ja tek para publikut dashamirë të artit të shtatë, del me filmin e saj të parë, “Dobra zena” (Grua e mirë), si regjisore, me ç’rast, rolin kryesor femëror ia beson vetës së vet. Film i gjatë artistik, 94 minuta, (Serbi, Bosne e Hercegovinë, Kroaci), parashikohej të shfaqej sonte në Arenë, si film i dytë në konkurrencë, fill pas filmit kroat “S one strane” (Nga tjetra anë) i regjisorit Zrinko Ogresta, që njëherazi doli si ngadhënjyesi absolut i Pulës së gjashtëdhjetë e tretë me radhë. Përkundër asaj se këtij festivali në ballë i shkëlqen slogani i admiruar “Filmi nën yj” (atë natë, ajo: nën yj, duhej të zëvendësohej me: nën çadra!), nga se njëmend, këtë film, të paralajmëruar si laureat, e panë në fund, vetëm ata shikues që kishin çadra, ombrella. Për arsye se shiu e rrëmbeu shiu dhe filmi i parë artistik “Gruaja e mirë”, i regjisores, Mirjana Karanoviq, nuk do të shfaqej në Arenë (që është ëndërr e çdo regjisori dhe artisti), por diku tjetër, në ndonjë sallë të mbyllur. Ani pse, pakëz çartaqejf, filmi i regjisores serbe u shfaq aty ku ishte shkruar të shfaqej. Kudo që do të shfaqej dhe në çfarëdo ore të shfaqej, filmin e Mirjanës do e shikoja, nga se ashtu i kisha premtuar asaj sot, paradite! Filmi doli i mirë, i shkëlqyer do të thosha, (me pak subjektivizëm), nga se kjo artiste serbe, përkundër të tjerëve aktorëve të kombësisë se saj, gjithë kësaj periudhe të dridhur lufte e kobi (të epokës së Millosheviqit) është mbajtur mirë duke u shfaqur e matur, tolerante dhe humane. (E mbajmë në mend dhe e kujtojmë me respekt kur pa fije hezitimi prani të interpretojë në rol sado të vogël në filmin, “Tri dritare e një varje”, të regjisorit tonë te mirënjohur, Isa Qosja. 

Edhe si regjisore, aktorja M. Karanoviq, u shfaq e ndershme. Filmi i saj flet mbi një martesë të dështuar, kur Milena pesëdhjetë vjeçare, pas tridhjetë vjet martese (në vështrim të parë e të rrejshëm!), të lumtur e kupton se burri saj kishte gisht në shumë e shumë vrasje, se edhe ai, ishte një na kriminelët e thekur serb.  

Ky film ishte i mirë, korrekt, konsekuent…prandaj, si i tillë, mori shpërblimin si filmi më i mirë shfaqur në sektorin e prodhimit kroat të pakicave. Një debutim i mbarë i M. Karanoviq, si regjisore, kurse karrierën si aktore, filmi dhe  tetari, jo e nisi në vitin 1980. 

*  

Pulën e lëshova paksa i pikëlluar dhe, njashtu si tenori legjendar spanjoll, José Carreras, kur tha se kjo është hera e fundit që paraqitet para publikut të Pulës, edhe unë ia thashë lamtumirën këtij qyteti stolisë me bukuri…dhe festivalit të  tij! 

Mora rrugë për në Zagrebin (tim) të ditëve studentore. Romani im “Parisi kot”, (Rilindja, 2006), i përkthyer dhe i kroatizuar nga miqtë e mi, ka hy në Kroaci. Kurë dhe a do të shoh ndonjëherë dritën e botimit, këtë nuk e di!  

***

diçitura: Kulla tremijë vjeçare e Vespazianit (Vespazijanova palaca) është emblemë e Pulës, është krenari e këtij qyteti dhe banorëve të tij, nga se amfiteatri i saj është ndër më të bukurit në botë! Kjo Kullë legjendare, është objekti i trashëgimisë më i vizituar nga turistet vendës dhe të huaj, në Kroaci. Dimër e verë. Përditë. Pa ia nda. Por, më madhështori është gjatë ditëve të Festivalit tradicional të filmit, që mbahet në zemër të muajit korrik në verë, ashtu sikurse ishte edhe kësaj radhe, tradicionalisht…  

Ngadalë, por qëndrueshëm …, ese nga Kasam Shaqirvela

Drini.us
-
0
Ngadalë, por qëndrueshëm …, ese nga Kasam Shaqirvela
Kasam Shaqirvela, Shkodër
(E s e)
…. ngadalë por qëndrueshëm,… ai, bashkë me vitet e moshës së tij ka ndërtuar kullën e vet modeste, kullë kjo që, në pleqëri, gjithsecilin do ta mbronte nga: tufanet e kohës së pakohë, mohimi i prodhimit me vlera intelektuale të mirëfillta…si dhe reumatizmat e ligatinave “kuq e blu”, të të gjitha nuancave, që shtrihen sikurse spektri i të murmes, në një shoqëri të kapur nga korrupsioni me tipare krimi, tamam si jonxhja nga metili….aq më tepër të orkestruara nga dirigjentë të vendosur në “tat”, “për fjalën e babës”, tejet të pacipë, pangopës e hileqarë dhe mospërfillës vlerash njerëzore e profesionale të individit me mendim të lirë…!?
Pra, fjala është për kullën personale,… që ju mbase mund ta quani edhe kasolle,… të krijimtarisë së tij letrare e shkencore… Kurse ai vetë, tashmë, është ngjitur në kulmin e saj duke i shkelur të njëqind shkallët e kullës, tek të cilat ka vënë, në çdo shkallë, nga një libër në vend të pllakës së mermerit… Këto shkallë të çojnë nga themeli e deri te kulmi i saj… Aty, në ballkonin ku shikimi kap këndin e gjerë nga lindja, prej kur lind Dielli e deri në perëndim kur perëndon Dielli,.. ai po sodit panoramën e bukur, herë-herë, e hedh shikimin më tej, kah horizonti… Sa bukur po bie fyelli i bariut…bashkë me këngën e bilbilit…! Ah,… sikur mos të ishin dhe këto lehje që, kohë pas kohe po dëgjohen prej qensh endacakë,… nga disa zagarë të azdisur… të cilët po grinden pas presë… duke hungëryer nga uria dhe po rendin për do mbetje stërvinash… rreth e rrotull…
Nga marramendja që u vjen si pasojë e ngarkesës së mides së tyre sepse, ajo nuk ua banë vrerin e trazuar,… i vijnë vërdallë kullës duke i shtuar lehjet e tyre prej langonjsh të dresuar biçim imituesish, prej plagiatësh ordinerë…Por ama i merr shpejt era sepse, ato janë të çastit dhe rastit ashtu sikurse fluskat e sapunit, plasin nga vetvetja, nuk i qëndrojnë kohës,… Këto lehje e skapullima dhëmbësh nuk e arrijnë dot as ta kafshojnë bohemin që rri majë kulle e lëre më që ta hanë e përbijnë si t’ishin bisha mali….?!
Poetit të fjalës së lirë,…për të cilën fjalë vdes e ngjallet… dhe me të cilat fjalë ai i thur vargjet e shpirtit, vargje këto të cilat i gdhend me daltën e zemrës dhe i qëndis me fije ndjenjash që dalin nga zemra e bardhë e gjenit pellazg(pell-arg). Pra atij, sërish, i çel pranvera edhe në iu vonoftë ndonjëherë…
Teksa lehjet e qenushëve po enden në erë tamam si balonat që nuk kthehen më te pronari… sepse humbin në gëlltitjen pa pardon të fytit të territ të natës pisë të zezë,… dhe për ta, s’ka më agim të bardhë..! Bohemi rri zgjuar dhe dialogon me yjet… vërtetësinë e këtij bisedimi e dëshmon Hëna në muajin e plotë….dhe ajo nga gëzimi shkëlqen në nurin e saj hirplotë…!
*
Ja dhe diçka që është e rëndësishme se, ai nuk i kishte numëruar shkallët e kullës asnjëherë një nga një, por e kishte numëruar vetëm njërin krah të katit të parë, krahu kishte dhjetë shkallë pastaj vinte pushimorja dhe kthente për njëqind e tetëdhjetë shkallë kah krahu tjetër i shkallëve poashtu me dhjetë shkallë… Meqë kulla kishte gjithsej pesë kate… poeti e përdorte matematikën elementare duke bërë shumëzimin e pesë kateve me nga dy krahë, secili krah kishte nga dhjetë shkallë … kështu shkrimtari edhe pse nuk ishte matematikan,… por, e nxirrte me saktësi numrin e përgjithshëm të shkallëve të kullës…që numëronin njëqind sosh. Kuptohet që, në vend të pllakës së mermerit mbi ta, siç u tha më lartë, ai kishte vendosur nga një libër tek secila shkallë. Çdo shkallë mbante numrin rendor vetanak ashtu siç mbante titullin e vet çdo libër. Kulla kishte një pjerësirë prej pikës zero të bahçes, e deri në lartësinë prej 1.60 të metrit,… prej ku fillonin shkallët e kullës, nga e para deri te ajo e njëqindta…e cila dilte në pushimoren e ballkonit të nënkulmit… Prapa derës hyrëse të kullës ai kishte llozin që ia kishte lënë amanet gjyshi i tij… I kujtohej koha kur ai i thonte… – “nipçe,… minxhallozin mbaje mbas dere, kur t’bere mbramja e t’nise me u err …vinja derës përmbrenda se ktu n’katund … mbasdarke t’vin edhe miki edhe anmiki, nuk e dijsh se si gjuditën puna”…. Në krye të shkallëve të katit të parë ishte qepeni…që kishte një rrezë hekuri dhe mshelej me dry…ose me gozhdë “xhipi”(gozhdë farkatari). Krahut të shkallëve në katin e parë, nga ana e murit, ..i kishte vënë si relikte tri veglat e gjyshit; shatin, sopatën dhe pllugjin(plorin)…ndërkaq në krahun e shkallëve të katit të dytë, nga ana e murit, i kishte vënë tri veglat e gjyshes; furkën, boshtin dhe çekrekun…Tek ngjitesh në katin e tretë nga ana e murit, në faqen e tij, qëndrojnë të varura tri veglat e babait;….një laps i gdhendur me thikë… një fletore e hapur me vija dhe abetarja… ….Shkallëve për tek kati i katërt,.. gjithmonë në formë simetrike, andej nga ana e murit, qëndrojnë të varura tri elementet e nënës; saçi, maxhja, dhe gjylpëra…Para se të arrihet në katin e pestë, …në nënkulmin ku qëndron poeti,… në kolltukun e tij, në tat, këmbën përmbi këmbë, teksa vështrimin e mba të hudhur në horizont aty ku qielli e puth tokën,…ai bluan mendimet…dhe tjerr fillin e ndodhive diku larg në kohë e thellë në detin e ngjarjeve..! Në derën hyrëse të nënkulmit,… në një dërasë prej trungut të gështenjës nga “Malizeskat”, në të është i gdhendur mbishkrimi: “Këtu do t’i gjeni prodhimet nga veglat që i hasët përgjatë shkallëve ngjitëse të kullës..!
…Tashmë jemi ngjitur, dalngadalë por qëndrueshëm, në katin e pestë, tek ballkoni me shikim nga Dielli përgjatë ditës .. dhe me shikim nga Hëna në qiellin me yje gjatë natës… Në anën e majtë nodhet i varur albumi i trungut familjar që rrëfen për jetën por në heshtje, pa zë… ndërsa në të djathtë ndodhen tri arkat apo raftet me librat e shkrimtarit … Në këndin e djathtë disi krenare qëndron një sofër e madhe.. e varur për bedenin e kullës,… Aty mbi frëngjinë…qëndron martina e xhaxhait të stërgjyshit të tij, që të kujton kohën e kaçakëve…ndërsa në mes janë shala me frerët e Atit të Bardhë të stërgjyshit atnonim… bashkë…me shpatën e tij me të cilën ai i shoqëronte pashallarët e Tetovës si pararojë e tyre derisa shkonin në Prizrenin Historik të Lidhjes Shqiptare,….
Në një çekmexhe të moçme, të vogël, të dekoruar me sërm, janë vënë reliktet e gjyshit: çibuku i gjatë bashkë me kutinë e duhanit,…unuri me eshkën dhe një copë guri i marrur nga ara, “Gjurzit e Bardhë”,… ndërkaq, në të majtë, qëndron diploma e shkruar në lëkurë dhie e stërgjyshit kurbetli i Vllajakës, mba vulën dhe nënshkrimin e drejtorit të Operas në Bukuresht,.. nga ku, ai vetë, ishte kthyer ulog…si dhe në mes është e vënë lëvdata e dhënë babait për udhëheqjen e aksionit, për ta sjellur ujin(“Ujmirin”), nga Qafa e Bjeshkës deri në katundin e lindjes!
Shkrimtari,… sa herë që e shikon mozaikun e trungut familjar i shfaqen bulëzat e lotit në sytë blu, tamam si mjegullat e murme në qiellin e kaltër…dhe, sa herë që i shikon raftet e mbushura me libra ku, në mes të librave, në një pergamenë të improvizuar, qëndron, madhështor, mendimi filozofik i tij, apo, siç i quan vetë autori, folozofema, citati: ” Librin e shkruan autori… dhe sa herë që autori shkrimin e vet e harron,… është libri tij, ai, që shkrimin autorit ia kujton…!”
Dhe,..sa herë që e lexon këtë postulat, atij, i buzëqesh fytyra,..tamam sikurse qielli kur kthjellet e pastaj ndrit dielli me rrezet e arta… që ngroh gjithësinë, gjallësinë e gjësendinë…!
***
S’ka se si të mos i kujtohet një thënie e vet, të shkruar para pak ditësh, pra filozofema e tij: ”Për shkak të librit bëra shumë shokë… por dhe për shkak të librave e humba një numër të madh shokësh….!? ”
*
I juaji me shkrime, për ju në mendime…!Ngadal
1...1,6431,6441,645...1,703Faqja 1,644 nga 1,703