Kreu Blog Faqe 175

Kryeministri ynë Starmer nesër do të ketë një ditë të nxehtë në Parlament, për çështjen e ambasadorit në SHBA, Mandelson

Drini.us
-
0
Kryeministri ynë Starmer nesër do të ketë një ditë të nxehtë në Parlament, për çështjen e ambasadorit në SHBA, Mandelson
Kryeministri ynë Starmer nesër do të ketë një ditë të nxehtë në Parlament.
Është çështja e ambasadorit në SHBA, Mandelson, i cili nuk e kishte kaluar verifikimin e sigurisë.
Pozita e ambasadorit në SHBA, për nga niveli i rëndësisë, gjithmonë ka qenë pothuajse në nivelin e ministrit të Jashtëm. Tradicionalisht, britanikët kanë dërguar politikanë eminentë në atë post.
Mandelson për një kohë të gjatë ka qenë një nga figurat dominante në partinë “Labour”.
Arsyet e moskalimit të verifikimit ishin dy:
1. Bizneset e tij private me Kinën, të cilat sipas organeve të sigurisë kanë qenë jo vetëm konflikt interesi, por edhe rrezik potencial për sekrete shtetërore që ai, si ambasador në SHBA, mund t’i kishte në dispozicion.
2. Përkundër faktit që Epstein ishte konfirmuar si pedofil, Mandelson e kishte vazhduar miqësinë me të.
Kryeministri Starmer, nga Parisi ku ishte në samitin ndërkombëtar për sigurinë dhe Hormuzin, deklaroi se “nuk e kishte ditur që organet e sigurisë nuk i kishin dhënë dritën jeshile Mandelsonit për pozitën e ambasadorit, sepse organet përkatëse nuk e kishin informuar, dhe se gjithçka do të shpjegohet nesër në Parlament”.
Nëse nisemi nga fakti se Boris Johnson dha dorëheqje, në vitin 2022, pasi plasi skandali i ahengjeve gjatë izolimit për COVID-19 (i njohur si “Partygate”), ky skandal është shumë më i madh, sepse dokumentet e dalura nga skandali Epstein e përfshijnë Mandelsonin në shumë çështje të përfolura.

Veriu, miti dhe e vërteta: mes perceptimit dhe realitetit

Drini.us
-
0
Veriu, miti dhe e vërteta: mes perceptimit dhe realitetit

Agim Vuniqi, Vashington

Miti midis kujtesës dhe arsyes
Veriu, miti dhe e vërteta: mes perceptimit dhe realitetit
Miti shërben si një urë lidhëse midis kujtesës kolektive (të kaluarës) dhe arsyes (kuptimit të së tashmes), duke transformuar përvojat historike ose emocionale në simbole të shenjta që shpjegojnë botën. Ai balancon nevojën për të kujtuar (kujtesën) me nevojën për të kuptuar dhe interpretuar logjikisht ngjarjet (arsyeja). Miti nuk është thjesht një trillim, por një mënyrë me të cilën një kulturë kujton dhe i jep kuptim të kaluarës, shpesh duke e shenjtëruar atë. Ai ndihmon në ruajtjen e identitetit përmes arsyes.
Miti vepron si një urë jetësore midis kujtesës kolektive dhe arsyes, duke transformuar përvojat emocionale ose historike në simbole të shenjta që përcaktojnë identitetin kulturor dhe e bëjnë botën kuptimplotë. Ai pajton të kaluarën me të tashmen duke filtruar kujtesën përmes narrativës, duke u lejuar komuniteteve të shndërrojnë, të themi, një ngjarje traumatike në një histori themelore, të shenjtë
Në Kosovë, historia shpesh rrëfehet jo vetëm me fakte, por edhe me ndjenja, dyshime dhe narrativa që me kalimin e kohës marrin formën e “të vërtetave” të pakontestuara. Njëra prej tyre lidhet me veriun e vendit pas vitit 1999, me rolin e Francës dhe me supozimet për lidhje të fshehta politike në prag të shpalljes së pavarësisë. Por çfarë është fakt, dhe çfarë është ndërtuar si perceptim?
Një veri i lënë në ekuilibër të brishtë
Pas luftës, Kosova nuk ishte shtet funksional. Ishte territor nën administrim ndërkombëtar. KFOR u vendos për të garantuar sigurinë, ndërsa UNMIK për të ndërtuar institucionet.
Në këtë arkitekturë, veriu i Mitrovicë mbeti nyja më e dobët. Jo sepse dikush e projektoi kështu në tavolinë, por sepse realiteti në terren e imponoi: popullsi e ndarë, tensione të vazhdueshme, dhe një prani e fortë e strukturave paralele serbe. Franca, si pjesë e KFOR-it, kishte përgjegjësinë për këtë sektor. Dhe këtu fillon dilema që vazhdon edhe sot.
Franca: kujdes apo hezitim?
Në sytë e shumë shqiptarëve, qasja franceze u duk shpesh si e butë, madje toleruese ndaj strukturave serbe. Por në optikën ushtarake ndërkombëtare, prioriteti ishte tjetër: të shmangej përshkallëzimi i menjëhershëm i dhunës.
Kjo krijoi një hendek mes pritjes së qytetarëve dhe logjikës së operacioneve ndërkombëtare. Aty ku qytetari kërkonte rend të shpejtë dhe sovranitet të plotë, komandanti në terren kërkonte stabilitet minimal dhe shmangie të konfliktit. Nga ky hendek lindën dyshimet.
Nga dyshimi në teori
Me kalimin e viteve, ndarja de facto e veriut u shndërrua në argument: “dikush e ka lejuar”, “dikush e ka projektuar”. Dhe kur faktet nuk japin përgjigje të shpejtë, në skenë hyjnë narrativat.
Një prej tyre është ideja se liderë kosovarë, përfshirë Hashim Thaçi, mund të kenë pasur lidhje me aktorë të jashtëm – madje edhe me shërbime franceze apo ruse. Kjo tezë shpesh lidhet me rrëfime të dorës së dytë dhe me interpretimin e tensioneve të kohës.
Por këtu duhet një ndarje e qartë:
dyshimi nuk është provë.
Deri më sot, nuk ka asnjë dokument, raport ndërkombëtar apo dëshmi të verifikuar që e mbështet këtë pretendim. Përkundrazi, Rusia ishte hapur kundër pavarësisë, ndërsa Franca u rreshtua në fund përkrah saj.
Shpallja e pavarësisë: akt i koordinuar, jo improvizim
Më 17 shkurt 2008, Kosova nuk u shpall shtet nga një impuls individual. Ishte rezultat i një procesi të gjatë diplomatik dhe koordinimi ndërkombëtar.
Deklarata u lexua nga Thaçi, ndërsa Fatmir Sejdiu përfaqësonte unitetin institucional. Çdo rrëfim për “ultimatume dramatike” apo përplasje të tilla nuk mbështetet nga burime të verifikuara publike.
Pse është e rëndësishme kjo sot?
Sepse mënyra si e kuptojmë të kaluarën, përcakton mënyrën si ndërtojmë të ardhmen. Nëse mbështetemi në: fakte, ndërtojmë besim ose narrativa të pa verifikuara, ndërtojmë mosbesim. Kosova ka pasur mjaft sfida reale për të mos u ngarkuar edhe me mite të panevojshme.
Miti midis kujtesës dhe arsyes
Veriu i Kosovës nuk është produkt i një komploti të vetëm. Është rezultat i një kombinimi kompleks faktorësh: siguri, politikë ndërkombëtare, tensione etnike dhe mungesë e kontrollit të plotë institucional në vitet e para pas luftës. Të kërkosh përgjegjësi është legjitime. Por të ndërtohet e vërteta mbi supozime, është rrezik. Sepse në fund, shtetet nuk mbahen mbi dyshime – por mbi fakte.

Hijet e ndikimit rus dhe bllokadat politike në Ballkan

Drini.us
-
0
Hijet e ndikimit rus dhe bllokadat politike në Ballkan

Nga Dr. Sadri Ramabaja, Prishtinë

Narrativa dominuese në diskursin perëndimor shpesh sugjeron se ndikimi i Rusisë në Europën Juglindore, e e theks në hapësirën post-jugosllave, është në rënie dhe se kapaciteti i saj për të ndërhyrë drejtpërdrejt në proceset politike është i kufizuar. Megjithatë, zhvillimet e fundit në Slloveni, Maqedonin e Veriut, Shqipëri dhe Kosovë sfidojnë këtë lexim të thjeshtuar.

Zgjedhja e një kryetari të parlamentit slloven me qëndrime të hapura pro-ruse, si rasti i Zoran Stevanoviqit, sugjeron se ndikimi rus nuk operon më përmes ndërhyrjeve të drejtpërdrejta klasike, por përmes instrumenteve më subtile të ashtuquajturës “fuqi e butë”. Kjo formë ndikimi synon të depërtojë në diskursin publik, të ndikojë në opinionin qytetar dhe të krijojë hapësira për aktorë politikë që artikulojnë narrativa alternative ndaj orientimit euro-atlantik.

Në këtë kontekst, Ballkani mbetet një terren veçanërisht i ndjeshëm. Ndikimi rus është i pritshëm në vende si Serbia apo në entitete si Republika Srpska [në Bosnjë], ku ekzistojnë lidhje historike, kulturore dhe politike. Po ashtu, ai është i pranishëm në forma të ndryshme edhe në Maqedonin e Verut, në Malin e Zi dhe në segmentet serbe të shoqërive në rajon.

Por shfaqja e këtyre tendencave në një vend si Sllovenia – një demokraci e konsoliduar, anëtare e Bashkimit Evropian dhe e NATO-s, me politika të avancuara kundër dezinformimit – sinjalizon një dimension më të gjerë të kësaj influence. Ajo tregon se “fuqia e butë” ruse nuk kufizohet vetëm në zonat gri të Ballkanit, por synon edhe hapësira që konsiderohen të stabilizuara.

Ky zhvillim merr një rezonancë të veçantë kur shihet paralelisht me dinamikat politike në Kosovë. Bllokadat e fundit në Kuvend, konkretisht në procesin e zgjedhjes së dy anëtarëve të ri të Gjykatës Kushtetuese, ku opozita (PDK, LDK, AAK) votoi në të njëjtën linjë me Listën Serbe, duke bllokuar procesin, kanë ngritur pikëpyetje serioze për natyrën e këtyre aleancave taktike.

Në mënyrë të ngjashme, edhe procesi i zgjedhjes së Presidentit të Republikës po përballet me pengesa politike që rrezikojnë të prodhojnë një krizë institucionale. Këto zhvillime nuk mund të reduktohen dhe t’i faturohen automatikisht vetëm ndikimit të jashtëm; ato kanë edhe shkaqe të brendshme, që lidhen me rivalitetet politike dhe kalkulimet elektorale. Megjithatë, përputhja e tyre me interesat strategjike të aktorëve të jashtëm mbetet një element që kërkon vëmendje.

Reagimet pozitive ndaj zhvillimeve në Slloveni në qarqe të caktuara në Serbi dhe në hapësirën mediatike ruse sugjerojnë ekzistencën e një ekosistemi narrativ që mirëpret çdo devijim nga orientimi euro-atlantik. Në këtë kuptim, ndikimi nuk manifestohet domosdoshmërisht përmes kontrollit të drejtpërdrejtë politik, por përmes krijimit të klimave të favorshme dhe amplifikimit të tensioneve ekzistuese.

Sfida kryesore për vendet e rajonit nuk është vetëm identifikimi i këtij ndikimi, por ndërtimi i mekanizmave të brendshëm të rezistencës demokratike dhe vigjilencës qytetare përgjithësisht. Institucionet funksionale, transparenca politike dhe kohezioni shoqëror mbeten mburoja më efektive ndaj çdo ndikimi të jashtëm, pavarësisht burimit të tij.

Në fund, rasti i Sllovenisë dhe zhvillimet në Kosovë shërbejnë si një kujtesë e qartë: ndikimi gjeopolitik nuk është gjithmonë i dukshëm, por shpesh vepron në mënyrë të tërthortë, përmes krizave të brendshme dhe dobësive strukturore. Dhe pikërisht aty ku këto dobësi janë më të theksuara, hapësira për ndërhyrje bëhet më e madhe.

Për një terror psikologjik – islamik, që i nënshtrohem çdo ditë, për vite të tëra…!

Drini.us
-
3
Për një terror psikologjik – islamik, që i nënshtrohem çdo ditë, për vite të tëra…!

Gëzim Gjin Hajrullahu, Ferizaj

Perndjekja 2026
-Ja nëpër çfarë terrori psikologjik kaloj unë në e rreth shkollës nga subjektet si nxënës, ish-nxënës, menagjment, komunitet të shkollës ku punoj me nderë e në frymën profesionale, kombtare e kulturore, frymën laike, të qytetarisë e demokratike – europerëndimore.
1. Teksa po afishonte një njoftim për festat zyrtare për fillim-prillin, e kur unë isha në korridor, drejtori po ironizont duke ngritur zërin e në prani të kolegëve në zyrën e arsimtarëve:”Pashkët katolike”, ”Pashkët katolike”!?
2. Kur po prisja autobusin në çosh të oborrit të shkollës, dy – ish nxënës Rinor Kalanica dhe Albion Behluli po kalonin me ngadalë me makinë përreth meje dhe katër nxënëseve aktuale të mija e nga dritarja e makinës Albioni më ngriti përpjetë gishtin tregues. Këta i kam raportuar në polici , por policia sikur edhe në raste tjera as që kanë pranuar të hapin rast kërcënimi dhe përkundër premtimit se do të vinin të më takonin në shkollë sepse unë u tregova se këta më kanë kërcënuar pse i kam regjistruar në fletoren e kujdestarisë së shkollës për faktin se këta më kanë provokuar, intimiduar në vendin e punës – në shkollë e rreth saj, asnjëherë policët nuk u lajmëruan ndërsa këta kanë vijuar të më provokojnë, ndjekin kur jam në autobus madje në një rast u nisën me makinë para autobusit e ca më larg në rrugë ishin ndalur për së kryq në rrugë!
3. Teksa po diskutonte me ars e artit figurativ për afishimin e një piktureje me motive të luftës,në holin e shkollës,ars e gjuhës shqipe po demonstronte heqjen nga muri të pilturës me bustin e Gjergj Kastriotit dhe flamirin kombtar në sfond-reagova duke thënë që ajo pikturë nuk guxon të mënjanohet
4. Teksa po duskutonim me nxënësit për aktivitetet jashtëkurrikulare, unë fola për idenë time të propozuar për të vizituar muzeun e shkollës së parë shqipe në Stubëll, e se kjo është refuzuar veç për faktin se shkolla e parë shqipe është organizuar në kishën katolike shqiptare dhe se unë nuk kam faj pse nuk është organiziar në xhami, duke vijuar se krishterimi ynë ilir-dardan-arbër ka ardhur ndër ne shqiptarët nga periudha apostolike e jo nga pushtuesi romak e si referencë solla të dhënën se Iliriku përmendet në Bibël, për të vijuar se ne para ardhjes së osmanëve kishim kulturën, fenë, gjuhën e shkruar dhe se nuk kishim nevojë për kulturë, fe të re që na sollën osmanët me dhunë e imponim, natyrisht.
5)Pasi që për prishje të rendit në klasë një nxënësi në mesin e një grupi nxënësish,i bëra vërejtje,të nesërmen e kësaj ngjarjeje krejt të zakonshme-kur sa dola nga autobusi teksa kthehesha nga shkolla(puna)-një i afërm i tij ish-nxënës i imi me emrin Besart Haziri, i cili para një kohe ishte(erdhi) duke i’u bashkuar një grupit të të rinjëve shkollar të mesëm të cilët më kishin provokuar islamisht e teksa po prisja patrollën policore te “The Temple”e ndër tjerash e kam potencuar edhe në deklaratën time për rastin në polici(jo me emër sepse nuk më kujtohej aty-për-aty)E është i njejti edhe kur para tre vjetësh ishte nxënës i rregullt në shkollën e fshatit ku punoj-më kishte intimiduar duke më cenuar autoritetin e personalitetin kur teksa isha në toalet, ai bashkë me disa shokë tjerë kishte ardhur te toaleti i personelit e duke inskenuar gjoja përleshjen mes tyre i kishin rënë derës së toaletit ku unë isha aty. Kjo është një nga skemat e kërcënimit që më bëjnë këta.
Prill 2026

Irani ka 70 orë para se qielli të hapet dhe të bjerë zjarr

Drini.us
-
0
Irani ka 70 orë para se qielli të hapet dhe të bjerë zjarr

Hans Rustad / Document.no

Steve Witkoff dhe Jared Kushner shkojnë në Islamabad të hënën për një raund të fundit me iranianët. Tani është momenti vendimtar. Nëse iranianët nuk pranojnë tre kushtet për programin bërthamor, raketat dhe milicitë proxy, qiejt do të hapen dhe SHBA do të godasin ura, centrale elektrike dhe gjithçka tjetër që ka nga infrastruktura.

SHBA ka mbledhur një forcë të madhe që është gati.

Supozohet se regjimi është i fragmentuar dhe se elementë më ekstremë brenda Gardës Revolucionare kanë marrë kontrollin. Prandaj Trump qëndron gati me një forcë të madhe për të thyer vullnetin e rezistencës edhe të elementëve më të ngurtë.

Trump thotë se nuk ka rëndësi kush ka pushtetin në Teheran. Të martën ata duhet të vendosin, përndryshe do të vijë çekiçi.

Mediet perëndimore si New York Times janë të zënë të thonë se inteligjenca amerikane thotë që Irani ka rindërtuar rreth 80 për qind të forcës së tij raketore. Kjo nuk bën përshtypje për Pete Hegseth.

Regjimi mund të jetë joshur nga mediet liberale të besojë se ata kanë diçka për të mbështetur kërkesat e tyre. Kjo nuk bën përshtypje për amerikanët.

Irani kërcënoi të vendosë marinën. Marina iraniane është në fund të detit. Amerikanët kanë fundosur 158 anije.

Iran har 70 timer før himmelen åpner seg og regner ild

Historia se si u kërkuan 300 nuse në Dibër dhe se si shkuan 300 djem, të veshur si nuse, hipur në kuaj…!

Drini.us
-
0
Historia se si u kërkuan 300 nuse në Dibër dhe se si shkuan 300 djem, të veshur si nuse, hipur në kuaj…!

Historia më emocionuese e të gjitha kohërave: Pse sulltan Murati kërkoi 300 nuse në Dibër?

Historia më emocionuese e të gjitha kohërave, treguar si gojëdhënë: Gjysma e shekullit XVIII, ishte koha kur turqit kishin ngritur të tjera beteja luftarake, ndërsa në Shqipëri nisën të shkëputen disa feudalë, për të krijuar pashallëqet e tyre.

Si vend i gjendur mes babëzisë së shteteve fqinje, Shqipëria ka qenë gjithmonë nën lakminë edhe të fqinjëve, si serbët e ardhur nga Nishi në Kalanë e Dodës, të cilët pretendonin të shtinin në dorë Dibrën me Lumën.

Kjo fuqi serbe e përqëndruar në Kalanë e Dodës, para se të ndërmerrte sulmin për t’i prekur shqiptarët në nderin e familjes, u dërgon fjalë krerëve të Dibrës së Poshtme, Kalisit dhe katundeve rrëzë malit të Korabit, që t’u dorëzonin atyre 300 vajza të reja, për oficerët serbë.

Por, ky do të ishte vetëm fillimi. Krerët u mblodhen në kuvend dhe vendosën t’i përgjigjeshin kësaj kërkese. Në këtë kuvend morën pjesë dhe përfaqësues nga Lura, me ne krye Nikollë Doçin.

Ditën e caktuar që duhej t’u çonin 300 vajzat, u caktuan 300 djem të zgjedhur e trima, të veshur si nuse, hipur në kuaj. Nën duvakun e nusërisë, ata mbanin armë dhe ishin të shoqëruar nga 1 000 vetë, që asokohe konsideroheshin si përcjellësit e nuses.

Kur oficerët serbë u vunë në radhë për të pritur ‘nuset’, së bashku me ushtarët, qëndronin prapa edhe krushqit me nuset po hynin në korridorin mes tyre,.. pritej të krisnin pushkët. Sapo krisi pushka, malësorët ia dhanë me batare dhe një pjesë e mirë e serbëve mbetën të vrarë…

Kjo histori qarkullon ne odat dibrane, në formën e një legjende, por nuk mund të quhet legjendë, pasi populli i Dibrës e ka transmetuar historinë me këngë dhe me meseletë e treguara nëpër konakë.

Gojëdhënat janë faktet e padokumentuara të historisë, por vërtetësia e tyre është përcjellë mes dashurisë dhe dhimbjes së të parëve, si dëshmitarët e gjallë të ngjarjeve të mëdha dhe të bujshme të historisë së popullit shqiptar, krahinave që rritën trima dhe trimave që dhanë jetën për vendlindjen.

Ta paraqesësh Perandorinë Osmane si “çlirim” nuk është interpretim — është shtrembërim i historisë

Drini.us
-
0
Ta paraqesësh Perandorinë Osmane si “çlirim” nuk është interpretim — është shtrembërim i historisë

Basri Beka, Prishtinë

Islami politik dhe rreziku i zëvendësimit të shtetit me ideologji
Feja nuk është problem. Problemi fillon kur feja del nga hapësira e saj natyrore — ndërgjegjja individuale — dhe shndërrohet në projekt politik. Në atë moment, nuk kemi më debat fetar. Kemi garë për kontroll shoqëror.
Kosova nuk përballet me krizë besimi. Përballet me një tendencë më të rrezikshme: përdorimin e besimit si instrument ndikimi publik. Islami politik nuk paraqitet si praktikë shpirtërore, por si projekt shoqëror që synon të riformatojë mënyrën e jetesës, të zhvendosë identitetin kolektiv dhe të vendosë norma fetare si standard publik.
Ky nuk është zhvillim spontan fetar. Është përpjekje për të ndryshuar balancën mes shtetit laik dhe ideologjive që kërkojnë hapësirë politike.
Identiteti nuk është objekt negocimi
Identiteti shqiptar nuk është produkt fetar. Ai është ndërtuar mbi gjuhë, histori dhe përvojë kolektive. Çdo tentativë për ta reduktuar në identitet fetar është politikë, jo kulturë. Është mënyrë për të krijuar një kornizë të re për përkatësinë: ose përshtatesh me të, ose përjashtohesh.
Kjo logjikë nuk është pluralizëm. Është uniformizim ideologjik.
Historia nuk është pronë e askujt
Rishkrimi i historisë përmes filtrit ideologjik është një tjetër simptomë e këtij projekti. Kur periudha të caktuara historike paraqiten si “çlirim” pa analizë të plotë historike, kemi të bëjmë me selektim të qëllimshëm të së kaluarës për nevoja të së tashmes.
Historia nuk mund të përdoret si mjet legjitimimi për agjenda të sotme. Ajo kërkon analizë, jo interpretim të njëanshëm.
Ta paraqesësh Perandorinë Osmane si “çlirim” nuk është interpretim — është shtrembërim i historisë.
Historia nuk është pronë ideologjike. Është fushë faktesh, dokumentesh dhe konteksti. Kur historia filtrohet sipas interesit fetar apo politik, ajo kthehet në propagandë, jo në dije.
Shteti laik është i pa negocueshëm
Parimi themelor i rendit demokratik është i thjeshtë: shteti dhe feja janë të ndara. Ligji nuk buron nga interpretimi fetar, por nga institucione të zgjedhura dhe të përgjegjshme publikisht.
Çdo përpjekje për të zhvendosur këtë kufi nuk është çështje besimi. Është çështje pushteti.
Kur feja del në tregun publik
Institucione si Bashkësia Islame e Kosovës kanë rol të qartë fetar dhe përfaqësues. Por kur mekanizma si certifikimi “hallall” fillojnë të ndikojnë në rregullat e tregut dhe konsumit, kufiri mes fesë dhe shtetit bëhet i paqartë.
Këtu nuk kemi më vetëm praktikë fetare. Kemi ndikim normativ në hapësirën publike.
Kritika nuk është sulm
Etiketimi i çdo kundërshtimi si “kundër fesë” është strategji për të mbyllur debatin. Por kritika ndaj ideologjisë nuk është sulm ndaj besimit. Është mbrojtje e hapësirës publike nga monopolizimi ideologjik.
Shoqëria demokratike nuk kërkon unanimitet. Kërkon kufij.
Feja është çështje ndërgjegjeje. Shteti është çështje ligji.
Islami politik përpiqet t’i bashkojë këto dy sfera dhe të zhvendosë kufijtë mes tyre. Ky është rreziku real: jo feja si besim, por feja si instrument pushteti.
Kosova nuk ka nevojë për këtë zhvendosje. Ka nevojë për qartësi të kufijve, për ruajtje të laicitetit dhe për një shtet që nuk lejon që ideologjitë, cilado qofshin, të zëvendësojnë institucionet.

Protesta në Novi Pazar me thirrjen “Nuk lejojmë mihjen, shpimet dhe gërmimet në Rogozhnë”, malin në mes të Kosovës dhe Sanxhakut

Drini.us
-
0
Protesta në Novi Pazar me thirrjen “Nuk lejojmë mihjen, shpimet dhe gërmimet në Rogozhnë”, malin në mes të Kosovës dhe Sanxhakut

Mali Rogozna ndodhet midis vendbanimeve të Rashkës, Novi Pazarit Ribariqit dhe Mitrovicë së Kosovës. Ajo është e vendosur në një trekëndësh që krijohet nga Lumi Rashka dhe degët e sipërme dhe të mesme të Lumit Ibër. Lugina e degëve të këtyre lumenjve e ndan atë në shpatet e gjata dhe shumë të pjerrëta. Shtrihet në drejtim jugperëndim-verilindje në një gjatësi prej rreth 20 km. Lartësia më e madhe është Crni vrh 1479 m mbi nivelin e detit, e cila ndodhet në pjesën jugperëndimore të saj.

Ismet Azizi, Gjilan

Rogozna nuk dorëzohet: Mali mes Kosovës dhe Sanxhakut në revoltë kundër minierave

Novi Pazar – Protesta qytetare e mbajtur këto ditë në Novi Pazar me thirrjen “Nuk lejojmë mihjen, shpimet dhe gërmimet në Rogozhnë” tregoi se mali i Rogoznës nuk është vetëm një hapësirë gjeografike, por simbol i mbijetesës, natyrës dhe identitetit rajonal.

Banorë, aktivistë mjedisorë dhe qytetarë të shqetësuar dolën kundër çdo projekti të mundshëm minerar që mund të prekë këtë zonë malore mes Kosovës, Sanxhakut lindor dhe Serbisë jugperëndimore.

Rogozna njihet për pyjet, kullotat, burimet ujore dhe pozitën e saj strategjike. Çdo ndërhyrje industriale shihet si kërcënim për mjedisin dhe jetën rurale të qindra familjeve.

Qytetarët kërkojnë transparencë të plotë:

  • Kush po kërkon leje?
  • Çfarë mineralesh kërkohen?
  • Cilat janë pasojat mjedisore?
  • Pse komuniteti lokal nuk është pyetur?

Në një rajon ku resurset shpesh janë shfrytëzuar pa përfitim lokal, Rogozna është kthyer në vijë të kuqe.

Mesazhi nga Novi Pazari ishte i qartë: Mali nuk shitet. Uji nuk preket. Rogozna mbrohet.

2. Analizë historike: Rogozna si kufi Kosovë–Sanxhak

Mali i Rogoznës historikisht ka qenë një nga nyjet më të rëndësishme lidhëse ndërmjet Kosovës dhe trevës së Sanxhakut. Në periudhën osmane rrugët që kalonin nëpër këtë masiv lidhnin Mitrovica me Novi Pazar dhe më tej me Bosnjën e Adriatikun.

Pas vitit 1912, me ndryshimin e kufijve shtetërorë, Rogozna mori edhe dimension kufitar politik ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, por në aspektin shoqëror mbeti zonë lidhëse mes familjeve, tregut dhe kulturës.

Në Luftën e Dytë Botërore terreni malor kishte rëndësi strategjike për lëvizje ushtarake dhe mbrojtje lokale.

Sot Rogozna paraqet:

  • kufi natyror,
  • urë historike,
  • rezervuar ekologjik,
  • simbol të ndërlidhjes Kosovë–Sanxhak.

Prandaj çdo ndërhyrje ekonomike aty shihet edhe si çështje identitare e historike.

Çfarë mineralesh dyshohet se ka në Rogozhnë?

Zona e Rogoznës prej kohësh përmendet në qarqet gjeologjike për potencial minerar. Në rajone të ngjashme të Serbisë jugperëndimore janë përmendur:

  • Ar (gold)
  • Bakër (copper)
  • Plumb (lead)
  • Zink (zinc)
  • Argjend (silver)
  • minerale të tjera polimetalike

Nëse interesimi i kompanive lidhet me këto burime, atëherë kuptohet pse protestat janë rritur. Minierat sjellin fitim ekonomik, por shpesh edhe:

  • ndotje ujërash
  • dëmtim pyjesh
  • shpërngulje banorësh
  • degradim të tokës bujqësore

Protesta në Novi Pazar tregoi se Rogozna nuk është vetëm një mal, por pjesë e kujtesës kolektive, e jetës ekonomike dhe e identitetit të banorëve të këtij rajoni. Reagimi qytetar dëshmoi se njerëzit nuk janë kundër zhvillimit, por kundër projekteve që mund të sjellin shkatërrim të natyrës, ndotje të ujit dhe vendime të marra pa zërin e komunitetit lokal.

Nëse zëri i qytetarëve dëgjohet, Rogozna mund të mbetet simbol i bashkëjetesës ndërmjet njeriut dhe natyrës. Nëse injorohet, ajo rrezikon të bëhet një tjetër shembull i humbjes së pasurive që nuk mund të rikthehen më.

Mesazhi nga Novi Pazari ishte i qartë: Rogozna mbrohet, sepse ajo u përket brezave që vijnë.

Një projekt i ri shkencor në Zvicër, hedh dritë mbi fillesat e Gjuhës Shqipe në Antikitet

Drini.us
-
0
Një projekt i ri shkencor në Zvicër, hedh dritë mbi fillesat e Gjuhës Shqipe në Antikitet

Nexhmija Mehmetaj, Gjnevë

Origjina e gjuhës shqipe është në qendër të një projekti të ri shkencor që po zhvillohet në Zvicër, duke synuar të hedhë dritë mbi fillesat e saj në Antikitet.

Një lajm i rëndësishëm për gjuhësinë shqiptare vjen nga Fondi Kombëtar i Zvicrës për Shkencën, i cili ka financuar një projekt kërkimor katërvjeçar me titull “Gjuha Shqipe në Antikitet”. Projekti zhvillohet në kuadër të Universiteti i Baselit, në Departamentin e Qytetërimeve të Lashta, dhe drejtohet nga studiuesi Michiel de Vaan.

I nisur në tetor të vitit 2022 dhe me përfundim të parashikuar në shtator 2026, ky projekt synon të përcaktojë se si ka qenë paraardhësja e gjuhës shqipe në Antikitet dhe në cilat hapësira mund të jetë folur ajo. Studimi është i ndarë në tri nënprojekte dhe realizohet nga një ekip studiuesish, ku përfshihen Sergio Neri, si dhe dy doktorantë, Gerard Spaans dhe Alexander Robert Herren.

Një nismë e rëndësishme në gjuhësinë historike

Fusha e gjuhësisë historike-krahasuese e mirëpret këtë projekt si një hap të rëndësishëm drejt ndriçimit të historisë së hershme të shqipes. Ai synon të trajtojë disa nga çështjet më themelore që mbeten ende të hapura, si mungesa e një rindërtimi të plotë dhe të besueshëm të proto-shqipes, pasiguria mbi vendndodhjen dhe kohën e saj, si dhe nevoja për një pasqyrë më të saktë të huazimeve të hershme gjuhësore.

Në thelb, studimi synon të rindërtojë pamjen e shqipes së hershme dhe të përcaktojë hapësirat ku ajo është folur në lashtësi.

Shqipja – një trashëgimi e veçantë në Ballkan

Shqipja zë një vend të veçantë në familjen e gjuhëve indo-evropiane, pasi përbën një degë më vete. Së bashku me greqishten dhe gjuhët romane, ajo është ndër të paktat gjuhë që dëshmojnë vazhdimësinë e gjuhëve të folura në Ballkan që nga lashtësia.

Megjithatë, sfida kryesore qëndron në faktin se dokumenti më i hershëm i plotë në gjuhën shqipe daton vetëm nga viti 1555. Për këtë arsye, studiuesit mbështeten kryesisht në rindërtimin gjuhësor dhe në analizën e huazimeve të hershme për të depërtuar në të kaluarën e saj.

Metodologjia shkencore

Projekti mbështetet në dy shtylla kryesore metodologjike:

  • Rindërtimi gjuhësor, i cili përfshin si rindërtimin e brendshëm (përmes krahasimit të dialekteve të vjetra të shqipes), ashtu edhe krahasimin me gjuhët e tjera indo-evropiane;
  • Gjuhësia e kontaktit, që studion marrëdhëniet e shqipes me gjuhët me të cilat ka qenë në kontakt historik, veçanërisht me greqishten e vjetër, latinishten dhe rumanishten e hershme.

Këto metoda u mundësojnë studiuesve të ndërtojnë një pamje sa më të plotë dhe të argumentuar të zhvillimit të hershëm të shqipes.

Burimet dhe drejtimet e kërkimit

Studimi mbështetet në disa burime kryesore:

  • tekstet e shqipes së vjetër;
  • dialektet moderne të shqipes;
  • analizat e huazimeve gjuhësore që dëshmojnë kontaktet me gjuhë të tjera.

Në këtë kuadër, projekti analizon ndërveprimin e shqipes me greqishten e lashtë, latinishten dhe rumanishten e hershme, duke hedhur dritë mbi marrëdhëniet kulturore dhe historike në rajon.

Një hap drejt njohjes së rrënjëve tona

Ky projekt përfaqëson një hap të rëndësishëm në ndriçimin e historisë së hershme të gjuhës shqipe. Ai dëshmon se, edhe në mungesë të dokumenteve të drejtpërdrejta, shkenca moderne është në gjendje të rindërtojë me një shkallë të lartë saktësie të kaluarën gjuhësore.

Mbi të gjitha, ky studim nuk është vetëm një kërkim akademik, por edhe një përpjekje për të kuptuar më mirë identitetin tonë historik dhe kulturor. Në këtë këndvështrim, shqipja shfaqet jo thjesht si një mjet komunikimi, por si një dëshmi e gjallë e një trashëgimie të lashtë që vijon të jetojë edhe sot.

Rëndësia e rezultateve

Rezultatet e këtij projekti pritet të kenë ndikim të gjerë në studimet albanologjike dhe më tej. Ato do të kontribuojnë në:

  • rindërtimin më të saktë të historisë së gjuhës shqipe;
  • kuptimin e rolit të saj në Ballkanin e lashtë;
  • pasurimin e burimeve shkencore për studiuesit e ardhshëm.

Në një kuptim më të gjerë, ky projekt përfaqëson një përpjekje serioze për të lidhur të kaluarën e largët me të tashmen, duke dëshmuar se gjuha shqipe është një trashëgimi e gjallë që mbart në vetvete histori mijëravjeçare. 

Më 16 prill 2026

Hapja e Konsullatës Shqiptare në Bujanoc, edhe pse e vonuar është hap historik për Luginën e Preshevës

Drini.us
-
0
Hapja e Konsullatës Shqiptare në Bujanoc, edhe pse e vonuar është hap historik për Luginën e Preshevës

Refik Hasani, Preshevë

Dje, u bë publike nga vetë Ministri i Jashtëm i Shqipërisë, Ferit Hoxha,për hapjen e një Konsullate të Përgjithshme në Bujanoc, dhe përshëndesim inciativën konkrete për hapjen e kësaj Konsullate të Shqipërisë në Bujanoc.

Shpresoj se Shqipëria, do të vazhdon jo vetëm në zbatimin dhe finalizimin e këtij projekti në hapjen e Konsullatës, por do të vazhdoj të kryej obligimin Moral, Kombëtar e Kushtetues të afroj mbështetje,angazhim e përkushtim duke investuar në projekte tjera për shqiptarët e kësaj Krahine.

Shqipëria kërkohet të jetë më pranë jo vetëm në mbrojtjen e të drejtave individuale dhe kolektive, por edhe në kultivimin e identitetit, dinjitetit shqiptar jashtë kufijve, prandaj është dhe duhet të jetë detyrë Kombëtare që Udhëheqë Shteti Amë.

Forcimi i pranisë diplomatike të Shqipërisë në këtë Rajon, është një hap strategjik, pasi shqiptarët janë më të diskriminuarit në të gjithë Europën.

Mbi të gjithë nuk e ka të zgjidhur statusin politik e juridik, dhe kërkon zgjidhje të drejtë, përmesë mjeteve politike e demokratike nën prezencën dhe monitorimin ndërkombëtarë duke garantuar të drejtat indviduale dhe kolektive.

Pas hapjes së vonuar të kësaj Konsullate shqiptare në Bujanoc, uroj që Parlamenti i Shqipërisë për Preshevë, Medvegjë e Bujanoc, të dënoj DISKRIMINIMIN, si SPASTRIM ETNIK-PASIVIZIMI I ADRESAVE të shqiptarëve në Serbi.

Por edhe të ndërtoj një qëndrim të artikuluar-duke ndërtuar dhe mbajtur qëndrim të drejt, objektiv një qëndrim institucional të Republikës së Shqipërisë, mbi Referendumin e 1 e 2 mars 1992, për kryengritjen e armatosur të UÇPMB-ës, që mbrojti pragun, dinjitetin dhe identitetin e kësaj Krahine, dhe marrëveshjen e Konçulit.

Na mban shpresa se nuk do të jetë investimi i vetëm i Tiranës zyrtare në këtë Krahinë, por do të presim investime, konkrete në mbështetje dhe veprime për hapjen edhe të një zyre ndërlidhëse edhe në Tiranë, që është më se e domodoshme.

 Po ashtu Parlamenti i Shqipërisë , do të ndihmonte ngritjen e kësaj teme, debatin parlamentar përmesë caktimit të një pike të posaqme të rendit të punës mbi pasivizimin e adresave, mos përfaqësim proporcional në nivelin lokal dhe qendror të Serbisë.

Kemi shtim të diskriminimit në gjithë segmentet e jetës në Preshevë, Medvegjë, e Bujanoc, dhe miratimin e një REZOLUTE. Hapja e Konsullatës Shqiptare në Bujanoc, edhe pse e vonuar është hap historik për Rajonin e Luginës së Preshëvës, dhe gjithë shqiptarët në Serbi.

Është ndihmes ndër shumë sfida të mbijetesës në ruajtjen e substancës, të mbrojm sakrificën dhe kontributin e luftës së armatosur si sfida të së ardhmes, ngritja, në nivelin më të lartë të ndërkombëtarizimit  të kësaj çështje.

Hapja e kësaj Konsullate është kryemesazhi e reflektim se Rajoni i Preshevës, Medvegjës e Bujanocit, nuk është vetëm çështje e bredshme e Serbisë, dhe se vërtet Shqipëria përkrah dhe bashkë do të jemi një zë i artikuluar.

Ende na duhet vazhduar të manifestojm rezistencë politike, me mjete paqësore për të drejtat individuale e kolektive.

Nga Shqipëria, edhe më tej presim, të investojn në kulturë, në ruajtjen e trashigimis kulturo-historike, në informim,në sport, në arsim veçmas në shkollimin e kuadrove universitare.

Përtej kësaj edhe të avokojn dhe lobojn në instanca e makanizma më të larta të BE-së dhe OKB-ës.

Shqipëria Amë, më së miri e mbron FRYMËN SHQIPTARE, pikërisht në Bujanoc, në Krahinën e Preshevës, dhe gjithënadej Serbisë, dhe është një kontribut, në sigurimin e një të ardhme më të ndritur dhe të sigurt për shqiptarët kudo.

19 prill 2026

  • Vështrim nga publicisti dhe veprimtari Refik Hasani, i cili vazhdimisht ka kërkuar dhe paraqitur domosdoshmërin, se Shqipëria, do të duhej të hap konsullatë në Luginën e Preshevës, menjëherë pas arritje së paqes në nënshkrimin e Marrëveshjes së Konçulit, të arritur më 20 maj 2001.
1...174175176...1,743Faqja 175 nga 1,743