Kreu Blog Faqe 176

Koha kur identiteti trashëgohej si detyrim po perëndon, sot identiteti zgjidhet…!

0

Kryemyftiu i Kosovës Naim Ternava, në varrimin e nënës së udhëheqësit të Turqisë, Rexhep Taip Erdoganit, para disa vitesh…! 

Shqiptar Shaljani, Shalë e Bajgorës, Mitrovicë 

KUR “TOLERANCA” BËHET ALARM VETËM KUR NJERËZIT ZGJEDHIN LIRSHËM !
Pas deklaratës së ipeshkvit të Kosovës, Dodë Gjergji, i cili kujtoi një të vërtetë elementare – se njeriu ka të drejtë të besojë, por edhe të mos besojë – reagimi i menjëhershëm i Naim Tërnava ishte, si gjithmonë, një leksion për “tolerancën”.
Sa e çuditshme kjo tolerancë:
funksionon për sa kohë askush nuk lëviz, askush nuk zgjedh, askush nuk kthehet te rrënjët.
Por në momentin që dikush merr një vendim personal, të lirë – menjëherë shpallet “rrezik për harmoninë”.
Pra, harmonia sipas këtij standardi nuk është bashkëjetesë, por status quo.
Jo liri, por qetësi e kontrolluar.
Jo tolerancë, por frikë e maskuar me fjalë të bukura.
Sepse le ta themi pa dorashka:
nëse bindja jote lëkundet nga zgjedhja e tjetrit, atëherë problemi nuk është te ai që zgjedh – por te ajo që po përpiqesh ta mbrosh me çdo kusht.
Unë, si Shqiptar Shaljani, nuk kam nevojë për leje nga askush për rrugën time shpirtërore.
As për etiketime, as për paralajmërime të mbështjella me “kujdes institucional”.
Para një viti u pagëzova publikisht në Mitrovicë.
Sot, vetëm nga familja ime e gjerë dhe bashkëfshatarë nga Bajgora e Shalës, dhjetëra të tjerë kanë ndjekur të njëjtën rrugë.
Dhe çuditërisht, asnjë krizë nuk shpërtheu.
Asnjë “harmoni” nuk u rrëzua.
Përveç një gjëje: iluzionit se njerëzit do të qëndrojnë aty ku u thuhet.
Sepse koha kur identiteti trashëgohej si detyrim po perëndon.
Sot, identiteti zgjidhet.
Dhe kjo duket se është ajo që shqetëson më shumë:
jo kthimi i dikujt te rrënjët, por fakti që njerëzit po fillojnë të mendojnë vetë.
Në fund, një pyetje e thjeshtë për predikuesit e “tolerancës selektive”:
Nëse jeni kaq të sigurt në atë që predikoni, pse ju tremb kaq shumë zgjedhja e lirë e tjetrit?
Sepse toleranca e vërtetë nuk ka nevojë të frikësohet.
Vetëm ajo e rreme reagon me alarm.
Dhe le të mbetet e qartë:
asnjë deklaratë, asnjë etiketim dhe asnjë presion moral nuk do ta ndalë një proces që buron nga ndërgjegjja e lirë.
Sepse ajo që lind nga bindja nuk shuhet me frikë.
Dhe ajo që zgjohet në shpirt, nuk kthehet më në heshtje.

Pjesëmarrja e Kurtit në Samitin “Anti-Trump” në Spanjë, a mund t’i ftohë raportet e Kosovës me SHBA-të, pyet Zeqir Bekolli

0
Zeqir Bekolli, Drenas
____
PJESËMARRJA E KURTIT NË SAMITIN “ANTI-TRAMP” NË SPANJË A MUND TË KRIJOJË FTOHJE NË RAPORTET AMERIKË-KOSOVË?
____
Pjesëmarrja e Albin Kurti në një forum në Barcelonë nuk është domosdoshmërisht akt kundër SHBA-së. Këto takime janë tipike për rrjete ideologjike (në këtë rast të majta), ku marrin pjesë liderë nga shumë vende për të koordinuar politika sociale, ekonomike apo klimaterike.
Party of European Socialists është një platformë politike evropiane, jo një front anti-amerikan në kuptimin klasik.
Megjithatë, ka disa pika kritike që duhen theksuar: Është e vërtetë që Spanja nuk e njeh pavarësinë e Kosovës. Prandaj, çdo vizitë atje ka gjithmonë një dimension simbolik. Por në praktikë, liderët kosovarë kanë marrë pjesë edhe më parë në ngjarje ndërkombëtare në vende që nuk e njohin Kosovën. Kjo shpesh shihet si përpjekje për të depërtuar diplomatikisht, jo si “legjitimim” i qëndrimit të atij shteti.
Këtu është keqkuptimi kryesor. Kritikat ndaj Donald Trump nuk janë domosdoshmërisht anti-amerikane. Edhe brenda vetë SHBA-së ka polarizim të fortë politik. Liderë si Pedro Sánchez apo Luiz Inácio Lula da Silva përfaqësojnë një kamp ideologjik që shpesh nuk pajtohet me politikat e Trump-it, por kjo nuk i bën automatikisht kundërshtarë të SHBA-së si shtet.
Këtu qëndron pjesa më e ndjeshme. Kosova ka një varësi të madhe strategjike nga SHBA-të. Çdo perceptim se lidershipi kosovar po rreshtohet në një kamp që shihet si “anti-Trump” mund të krijojë ftohje, sidomos nëse administrata në Washington është e ndjeshme ndaj këtyre sinjaleve.
Por duhet dalluar: Nëse Kurti ka mbajtur qëndrime të drejtpërdrejta kundër SHBA-së paraqet problem serioz, Nëse thjesht ka marrë pjesë në një forum ideologjik është rrezik i kufizuar, më shumë perceptim sesa substancë.
Jo domosdoshmërisht “gabim”, por është lëvizje me risk politik. Për një vend si Kosova, diplomacia zakonisht kërkon shumë kujdes për të mos u perceptuar si e rreshtuar fort në ndonjë kamp global ideologjik.
Sa mund t’i kushtojë kjo Kosovës?
Varet nga dy faktorë: Si interpretohet kjo në Washington (sidomos nga rrethi i Trump-it) dhe pasohet me deklarata më të forta apo jo?
Nëse mbetet thjesht pjesëmarrje në një forum ka kosto minimale. Nëse shoqërohet me retorikë kundër politikave amerikane mund të krijojë tensione reale
Kjo nuk është dramë diplomatike në vetvete, por as lëvizje e padëmshme qind për qind. Është një balans i brishtë: Kosova përfiton nga rrjetëzimi ndërkombëtar, por duhet të ruajë me shumë kujdes marrëdhënien jetike me SHBA-në.
Nga ajo që është raportuar në media dhe mënyra si është raportuar, fjalimi i Albin Kurti në këtë samit nuk duket të ketë qenë i drejtpërdrejtë kundër SHBA-së, por më shumë ideologjik dhe konceptual. Kurti ka përdor termin “prapakthim demokratik” (democratic backsliding), që në diskursin ndërkombëtar lidhet me: dobësimin e institucioneve demokratike rritjen e populizmit, kufizimin e lirive.
Ky është një koncept standard në debatet globale dhe përdoret shpesh edhe nga akademikë dhe organizata ndërkombëtare. Pra, këtu ai nuk po sulmon një shtet specifik, por një trend global. Ndërsa shprehjen që përdori “dy krizat globale”i referohen: krizës së demokracisë (rritja e ekstremit të djathtë), krizës klimatike ose socio-ekonomike (pabarazia, varfëria).
Pra, ky është një kornizim ideologjik i së majtës globale, jo një deklaratë diplomatike e drejtpërdrejtë kundër ndonjë aleati.
Samiti ku ai foli është i lidhur me: Party of European Socialists liderë si Pedro Sánchez dhe Luiz Inácio Lula da Silva
Këta janë kritikë të hapur të Donald Trump, por retorika e tyre zakonisht është: kundër politikave të caktuara (izolacionizëm, ndërhyrje, etj.) jo kundër SHBA-së si shtet.
Kurti, duke folur në këtë ambient, ka shumë gjasa të ketë përdorur gjuhë që rezonon me audiencën, jo domosdoshmërisht të formuluar për politikë bilaterale me SHBA-në.
Problemi nuk është aq te ajo që tha, por te konteksti politik:
Samiti është perceptuar si mobilizim kundër të djathtës globale, ku Donald Trump është pjesë e këtij targeti politik. Ndaj, Kosova është shumë e varur nga mbështetja amerikane. Kështuqë , edhe një fjalim neutral mund të interpretohet politikisht si pozicionim. Fjalimi i Kurtit nuk duket problematik në vetvete. Ai ka folur me një gjuhë tipike për forume progresiste globale. Por për një vend si Kosova, edhe perceptimi i rreshtimit ideologjik mund të jetë i ndjeshëm.
Pjesëmarrja e Albin Kurti në samitin në Barcelona nuk është domosdoshmërisht akt kundër SHBA-së. Këto forume janë rrjete ideologjike ku diskutohen politika sociale, ekonomike dhe klimatike, jo fronte anti-amerikane. Edhe kritikat ndaj Donald Trump nuk janë domosdoshmërisht kundër SHBA-së si shtet.
Megjithatë, ekziston një ndjeshmëri: Kosova varet shumë nga marrëdhënia me SHBA-të, ndaj çdo perceptim i rreshtimit ideologjik mund të krijojë ftohje, sidomos nëse interpretohet politikisht në Washington.
Fjalimi i Kurtit duket më shumë konceptual (p.sh. “prapakthim demokratik”) dhe pjesë e diskursit global të së majtës, jo sulm i drejtpërdrejtë ndaj SHBA-së. Prandaj, nëse mbetet vetëm në këtë nivel, rreziku është i kufizuar dhe më shumë çështje perceptimi sesa substancë.

Letër e Blerim Nikës, ndër organizatorët kryesorë të pagëzimeve katolicizëm në Kosovë dhe në diasporë , Kryeministrit të Republikës së Kosovës, Z. Albin Kurti

0
Blerim Nika
_____
I nderuar Z. Kryeministër,
Po ju drejtohem me këtë letër, duke shpresuar që t’ju gjejë në gjendje të mirë dhe duke uruar që angazhimet tuaja shtetërore po ecin mbarë.
Sot gjatë ditës lexova një deklaratë tuajën dhe, në frymën e një komunikimi të drejtpërdrejtë dhe me shpresë në mirëkuptimin tuaj, po ju shkruaj personalisht. Deklarata juaj e fundit: “Ka përpjekje nga jashtë për të cenuar harmoninë ndërfetare në Kosovë”, ngre shumë pikëpyetje dhe dilema lidhur me kujt i referoheni konkretisht.
A e keni pasur fjalën për xhamitë e financuara/ndërtuara nga shtete të huaja (Serbi, Katar, Iran, Turqi, Arabi, etj.), si dhe për radikalizimin e shqiptarëve myslimanë, sidomos të fëmijëve shqiptarë? Apo i jeni referuar rikthimeve të fundit të shqiptarëve në Kishën Katolike?
Nëse keni aluduar për këtë të fundit dhe mendoni se ka ndikime nga jashtë, do të ishte e udhës të konsultoheshit me Ipeshkvinë e Kosovës, e cila mund t’ju konfirmojë se në këto pagëzime nuk ka asnjë ndikim të jashtëm. Këtë mund t’jua konfirmojnë edhe njerëz nga rrethi juaj, të cilët po ashtu janë pagëzuar gjatë dy viteve të fundit.
Unë jam Blerim Metaj, rishtazi Blerim Nika. Jam një ndër organizatorët kryesorë të këtyre pagëzimeve në Kosovë dhe në diasporë. Ju siguroj se asnjëherë nuk ka pasur ndikim apo financim nga jashtë, e as nga brenda, dhe as që do të ketë në këtë proces të pagëzimeve. Këto pagëzime janë rezultat i zgjimit të kombit shqiptar, reagimit ndaj qasjeve të Bashkësisë Islame të Kosovës, të cilat kanë filluar të cenojnë dhe denigrojnë figura dhe simbole kombëtare dhe jo vetëm. Këto pagëzime po ndodhin si rezultat që shqiptarët nuk identifikohen me islamin. Ju e dini, Z. Kryeministër, se si erdhi Islami në tokat shqiptare së bashku me pushtuesin gjenocidal otoman. Këto pagëzime po ndodhin me vullnet të lirë e demokratik dhe si një përjetim fetar që lidhet ngushtë me rrënjët e të parëve tanë katolikë.
Shqiptarët po ushtrojnë të drejtën e tyre legjitime për përcaktim fetar, të cilën na e garanton Kushtetuta e Kosovës. Në thelb, ata po rikthehen në besimin e të parëve të tyre, në Kishën Katolike.
Ne i kemi shqiptarët e besimit mysliman vëllezër e motra. Personalisht e kam babain, vëllain dhe motrën myslimanë, me të cilët ndaj të mirën dhe të keqen, si gjithmonë deri më tani.
Ne jemi të përqendruar që shteti ynë të vazhdojë të jetë laik dhe demokratik. Jezu Krishti e ka ndarë politikën nga feja para më shumë se 2000 vjetësh, dhe këtë parim nuk ka tentuar dhe nuk tenton askush nga shqiptarët katolikë ta ndryshojë.
Nëse keni dilema, ju ofroj mundësinë e takimeve me mua, me përfaqësues të Ipeshkvisë, si dhe me familje që kanë përjetuar këto rikthime. Gjithashtu, ju ftoj të merrni pjesë në ceremonitë e ardhshme të pagëzimeve, në mënyrë që t’i ndiqni këto zhvillime nga afër dhe të shihni vetë se këto pagëzime janë të sinqerta dhe se pretendimet e Bashkësisë Islame janë të pavërteta.
Ju mund të më njihni personalisht; nëse më keni harruar, mund të informoheni për mua përmes Ilmi Cakollit, Hydajet Hysenit apo Shemsi Sylës.
Nëse, ndërkaq, keni pasur parasysh financimet e jashtme që lidhen me islamin politik dhe radikal, atëherë do të ishte e rëndësishme ta deklaroni qartë, pasi ky është një problem me përmasa globale.
Dua të theksoj gjithashtu se shqiptarët që po pagëzohen po përballen me linçime dhe sulme, jo vetëm verbale, por edhe fizike, shpesh nga vetë familjarët e tyre. Kjo situatë është nxitur nga retorika e një pjese të klerit të Bashkësisë Islame, e cila ka ndikuar në stigmatizimin tonë dhe vazhdon çdo ditë pa ndërprerje.
Z. Kryeministër, ju bëj thirrje të reagoni edhe ndaj kësaj dukurie shqetësuese, e cila është e dëmshme për të ardhmen e shoqërisë sonë evropiane. Personalisht, kam fituar procese gjyqësore në Zvicër pas përballjes me kërcënime serioze për jetën nga individë të radikalizuar, të cilët po ashtu janë nxitur nga hoxhallarë të Bashkësisë Islame, dhe institucionet zvicerane janë të njoftuara në detaje për këto raste.
Situata është alarmante dhe kërkon reagim korrekte institucionale.
Me respekt,
Blerim Nika
Zvicër
18.04.2026

Gjergj Kastrioti i përjetshëm dhe vendlindja e tij

Foto e kryeheroit nga albumi i gjetur në arkiva prej studiuesit nga Vjena, Eqrem Zenelaj

GJERGJ KASTRIOTI – SKËNDERBEU KA LINDUR NË SINË TË DIBRËS

(Ese)

Instituti i Studimeve Ushtarake të Turqisë provon tezat e studiuesit Fatos Daci 

 Halil Rama është  publicist, shkrimtar dhe autor i mirënjohur shqiptar, i dekoruar me titullin e lartë “Mjeshtër i Madh” nga Presidenti i Republikës në vitin 2020 për kontributin e shquar në letërsi, publicistikë dhe pasqyrimin e vlerave kulturore e historike të trevës së Dibrës. 
Ai është autor i shumë librave monografikë dhe njihet për stilin e mprehtë në portretizimin e personaliteteve. 
 Turqia i vë vulën: “SKËNDERBEU KA LINDUR NË SINË TË DIBRËS “

Halil Rama-Mjeshtër i Madh

Kjo e vërtetë historike pohohet më zë dhe figurë në serialin turk “Jetë luftëtarësh”, përgatitur nga Instituti i Studimeve Ushtarake të Turqisë –
https://youtu.be/TO6UxLfcXvQ
 · Historianët e mirënjohur, prof. Stafanaq Pollo e prof.dr. Kristo Frashëri, pasi vizituan muzeun e Kastriotëve në Sinë të Dibrës lanë këtë shënim në fletoren e përshtypjeve të vizitorëve të këtij muzeu: “Sinë, 12 shtator 1982. Vizituam muzeun e vogël të fshatit Sinë, vendi i origjinës së Kastriotëve dhe Heroit tonë Kombëtar, Skënderbeut. Përshëndesim nismën e banorëve të Sinës dhe atyre që e përkrahën ngritjen e këtij Muzeu. Urojmë që ai (muzeu) të pasurohet sa më shumë e më shpejt dhe të kthehet në një objekt historik të vizitueshëm, për edukimin e brezit të ri”
Për herë të parë autoritetet shkencore turke thyejnë heshtjen, lidhur me historinë e Skënderbeut dhe kryesisht me origjinën e vendlindjen e tij. Nëse deri sot historiografia civile apo ushtarake e Turqisë heshtte për Skënderbeun dhe historinë e tij, tani foli publikisht. Foli qartë dhe pastër Instituti i Studimeve Ushtarake të Turqisë (Milli Savunma Universitesi-Universiteti i Mbrojtjes Kombëtare) të Turqisë.
Saktësisht në këtë dokumentar në përkthimin nga gjuha turke në gjuhën angleze dhe nga gjuha turke në shqip thuhet: “Gjergj Kastrioti Skënderbeu u lind më 1405, në fshatin Sinë të Dibrës (Kjo shqiptohet qartë në dy fjalitë e para të dokumentarit në fjalë)”. Duke e publikuar këtë të vërtetë në librin e tij voluminoz me 497 faqe “Të gjitha rrugët të çojnë në Dibër”, me fakte, argumente shkencore, referenca nga autorë vendas e të huaj, studiuesi Fatos Daci – Mjeshtër i Madh, shprehet entuziast për faktin se : “Për herë të parë, Turqia vulos: Skënderbeu lindi në Sinë të Dibrës! Dhe kur vulos Turqia, ish superfuqia e kohës, nuk ka më fjalë. Shqip: Skënderbeu ishte dibran. Pra, ishte shqiptar!”
Po në këtë libër (fq.59) studiuesi Daci sjell referenca nga Akademia e Shkencave të RSH, konkretisht nga Sesioni Shkencor rreth origjinës dhe prejardhjes së Kastriotëve mbajtur në Peshkopi më 2 Nëntor 1985 me rastin e 580-vjetorit të vdekjes së Heroit Kombëtar, Skënderbeut dhe inaugurimit të Muzeut të Kastriotëve në Sinë të Dibrës. Dhe nëse Prof. Sterfanaq Pollo ka deklaruar në fjalën e tij përmbyllëse të këtij sesioni shkencor se: “….Tani mund të themi se origjina e Kastriotëve është Çidhna, është Sina”, Fatos Daci argumenton, se “Ky dokumentar i tanishëm, i serialit turk “Jetë luftëtarësh”, i dha publikisht të drejtë Akademisë së Shkencave të Shqipërisë dhe Institutit të saj të Historisë për ngritjen në Sinë, në nëntor 1985, të Muzeut të vetëm të Kastriotëve”. Autori i librit mjaftë voluminoz “Të gjitha rrugët të çojnë në Dibër”, ka të drejtë të ndjehet mirë me këtë konkluzion të pritshëm të shkencës ushtarake turke, për faktin se me argumentet e tij, për gjatë 20 vjetëve, në katër libra që ka shkruar e botuar për Skënderbeun, në qindra artikuj që ka botuar në organe të ndryshme të shtypit ditor dhe atij periodik, në dhjetëra intervista televizive dhe në dhjetëra veprimtari publike që ka zhvilluar në institucionet publike të Tiranës, në Peshkopi a në Dibër të Madhe, ka thënë e shkruar, ka këmbëngulur vazhdimisht me zë të lartë se, për një mijë arsye, Skënderbeu është dibran dhe ka lindur në Dibër, në krahinën e Çidhnës.
 Në librin e tij me një bibliografi mjaftë të pasur (87 libra, fjalorë, studime, botime në gazeta të ndryshme), në 59 tituj, Fatos Daci argumenton, se: Nga ishin Kastriotët dhe Skënderbeu, ditëlindjen e saktë të tij më 6 maj 1405, në Sinë të Dibrës, pamjen fizike të Skënderbeut etj. Mjaftë interesantë e tërheqës janë artikujt: “Pse Skënderbeu braktisi Portën e Lartë dhe u kthye në Shqipëri”; “Skënderbeu nuk mund të tjetërsohet”; “ Skënderbeu është realitet historik” etj. SKËNDERBEU NË SERIALIN TURK “JETË LUFTËTARËSH” “Sipas dokumentarit në fjalë, Gjon Kastrioti ishte princ dhe e shtrinte pushtetin në tokat e Dibrës, Matit, Krujës dhe Mirditës. Gjon Kastrioti, babai i Gjergj Kastriotit u mund dhe pranoi pushtimin osman në vitin 1421, ndërsa në vitin 1423, i dha Sulltanit si garanci (peng), djalin e tij Gjergjin, i cili në Oborrin e Sulltanit u konvertua në mysliman. Pra, Skënderbeu nuk shkoi në Turqi, te Sulltani as në moshën 8 vjeç, siç është interpretuar herë të tjera e as në moshën 10 vjeç, por plot 18 vjeç. Nga viti 1423, deri në vitin 1431, Skënderbeu qëndroi në Oborrin e Sulltanit, ku mori edukimin me anë të shkollimit, ndërsa në vitet 1431-1437, kreu studimet ushtarake dhe doli oficer. Në kryengritjet shqiptare të 1432 dhe 1436, Skënderbeu nuk mori pjesë. Për 6 vite tregoi aftësitë e tij ushtarake dhe mori besimin e Oborrit. Prandaj, më 1437, u emërua subash dhe filloi të merrte pjesë në luftërat osmane, si spahi, si dhe i ngjiti me shpejtësi shkallët e gradave, duke u bërë më 1443, sanxhakbej (guvernator) i Dibrës”, shkruan F.Daci në librin e tij (faqe 133). Po në këtë faqe të këtij libri autori pohon se dokumentari turk hedh dritë mbi një tjetër fakt të rëndësishëm. “Kemi thënë e kemi shkruar se, bazuar në Marin Barletin, Skënderbeu u kthye nga Nishi vetëm me dibranë, jo ‘me shqiptarë’, siç shpesh problemit i bihet shkurt e kithtazi, me keqdashje, sepse në betejën e Nishit, Skënderbeu mori pjesë me ushtrinë e tij të përbërë me dibranë dhe shkoi nga Dibra në Nish, sepse Sulltani kishte urdhëruar të gjithë guvernatorët që në Nish të shkonin për të luftuar me kryqtarët, me ushtritë që do të mblidhnin nga vendet e tyre. Pra, Skënderbeu do të mblidhte ushtrinë e tij në Dibër, me dibranë, ashtu si mblodhi, se në Dibër ishte guvernator” . Këto fakte studiuesi F.Daci i argumenton me referenca të autorëve të shumtë vendas e të huaj të historisë së Skënderbeut. Më konkretisht, autori i referohet edhe Barletit i cili e përshkruan qartë, se “Skënderbeu u kthye nga Nishi me 300 luftëtarë të një fisi, dhe jo të disa fiseve, dhe me ta ai u kthye drejt e në Dibër, ku të gjithë e njihnin, donin dhe e respektonin”. PAK NGA HISTORIA Pas kthimit nga Nishi, Skënderbeu refuzoi Islamin dhe u betua se do të hakmerrej për familjen e tij dhe shqiptarët. Për t’u hakmarrë ndaj Skënderbeut dhe shqiptarëve, që ishin rebeluar, Sulltani, pas 6 muajsh, dërgoi 30 mijë ushtarë, nën komandën e Ali Pashës. Skënderbeu kishte 15 mijë luftëtarë, nga të cilët 5 mijë luftëtarë i la në fushëbetejë, ndërsa 10 mijë i fshehu në male. Në këtë betejë, turqit patën 20 mijë të vrarë dhe luftëtarët e Skënderbeut 5 mijë të vrarë. Skënderbeu dhe luftëtarët e tij shënuan një fitore të rëndësishme dhe historike. Sipas një dokumentari tjetër dhe dëshmive të historianëve të tjerë fushëbeteja e Torviollit ishte në një fushë të rrethuar me pyje, me një gjerësi prej 4 km. Luftimet filluan më 28 qershor 1444, dhe dinamika e luftimeve u zhvillua më 29 qershor 1444. Vetëm e dhëna interesante, edhe nga autorë të tjerë, se fushë-beteja e Torviollit kishte gjerësi prej 4 km., rrëzon të gjithë aludimet e mëparshme për vendin, ku u zhvillua kjo betejë historike. Të tilla përmasa nuk i plotëson fusha e Përrenjasit (ku, sipas Dilaver Radeshit mund të jetë zhvilluar beteja e Torviollit), aq më pak nuk u plotëson as Fushë-Bulqiza (ku në kohën e komunizmit, te Ura e Qytetit, qe vendosur lapidari i kushtuar betejës së Torviollit), sepse gjerësia tyre nuk arrin mbi 1 km, jo më 4 km.. Të tilla përmasa i plotëson vetëm fusha e Kastriotit (nga shkolla e Kastriotit deri te sifoni mbi Dri dhe nga përroi i Kuke deri te Kodrat e Zdojanit, përballë Muhurrit) dhe vetë Fushë-Alia (Nga sifoni mbi Dri, deri te ura e Topuze).
KONTRRIBUTI I FATOS DACIT PËR NDRIÇIMIN E HISTORISË SË SKËNDERBEUT.-
 
Mbështetur në studime skrupuloze, në dokumente arkivore e të dhëna gojore, akademik Prof.PHD.Fatos Daci , është i pari dhe i vetmi që ka zhvilluar veprimtari publike për Kastriotët dhe Skënderbeun te Muzeu i Sinës, duke filluar nga 6 maj 2008, kur muzeu ishte kthyer në sallë bagëtish.
Pastaj, aty, vit pas viti, ka zhvilluar veprimtari publike në formë spektakli, duke e mbajtur në vëmendje e duke sensibilizuar opinionin për mirëmbajtjen e tij, si dhe për ta vizituar…
Fatos Daci ka shkruar 4 libra (tre të botuar dhe një në proces botimi), si: “Skënderbeu i vërtetë”, “Kastriotët e Çidhnës”“Çidhna e Kastriotëve” dhe “Të vërtetat për Skënderbeun”.
 Ai ka realizuar tre dokumentarë, si: “Dibranët festuan ditëlindjen e Skënderbeut”, “Dibra priti me madhështi birin e saj” dhe “Shëngjergji i Skënderbeut”. Kontributi i këtij autori me mbi 60 libra të botuar konsiston, gjithashtu, në realizimin e tre sesioneve shkencore në Peshkopi për origjinën e Kastriotëve dhe vendlindjen e datëlindjen e Skënderbeut: më 6 maj 2008, më 6 maj 2010 dhe më 25 nëntor 2018. Në harkun kohor të pesë viteve të fundi ai ka realizuar 5 spektakle në Sinë, më 6 maj, për ditëlindjen e Skënderbeut; Ka realizuar spektakël në Sinë, në kujtim të kthimit të Skënderbeut nga Nishi, më 3-10 nëntor 1443. Si studiues dhe botues, F.Daci ka mbajtur dy kumtesa shkencore për Skënderbeun jashtë vendit, për origjinën dibrane dhe ditëlindjen e tij, një në SHBA dhe një në Pulia të Italisë, që të dyja gjatë vitit 2018. Ai ka organizuar ceremoninë e dorëzimit prof.Kristo Frashëri të titullit “Qytetar Nderi” të komunës së Arrasit, te Muzeu Historik Kombëtar, më 25 maj 2008. Që nga viti 2005, në vijimësi, ka marrë pjesë në debate dhe polemika me autorë të ndryshëm në shtypin e ditës lidhur me origjinën e tij dhe në mbrojtje të figurës së Gjergj Kastriotit Skënderbeut. Dendësia e veprimtarive mjaftë produktive e cilësore të Fatos Dacit përfshin gjithashtu përurimin e disa librave kushtuar Skënderbeut në Tiranë, Dibër të Madhe dhe Peshkopi. RISJELLJA NË VËMENDJEN E OPINIONIT DIBRAN E SHQIPTAR I MUZEUT TË VETËM TË KASTRIOTËVE NË SINE TË DIBRËS! Z.Fatos Daci, Mjeshtër i Madh, me shumë kontribute për historinë e Dibrës dhe të Kukësit, ishte ai që e risolli në vëmendje të publikut dhe të vizitorëve Muzeun unik e të Kastriotëve në Sinë. Që nga nëntori i vitit 1985, ku ky muze u inaugurua në mënyrë solemne, deri në vitin 2008, I ishte lënë harresës kolektive. Aty nuk bëhej asnjë vizitë, nuk zhvillohej asnjë veprimtari. Çelësi i Muzeut ishte në dorë të një personi që pretendonte se Muzeu ishte ndërtuar në tokën e tij, i cili e kishte kthyer në stallë bagëtish. Në maj të vitit 2008, Fatos Daci, në vitin 2008, organizoi ditëlindjen e parë të Skënderbeut te ky muze me një aktivitet publik, qe ishte edhe vizita e parë e një komuniteti të madh. Atë ditë, për herë të parë u hap dera e Muzeut. Atë ditë e më pas, e ngriti problemin e gjendjes së mjeruar të tij te strukturat kryesore vendore dhe te komuna, të cilat u vunë në lëvizje. Kjo nismë gjeti përkrahjen e ndihmën e z.Sali Tërshalla Dr.Shkencave dhe kryetar i komunës së Arrasit dhe të z.Xhafer Seiti, atë kohë prefekt i Dibrës. Që nga kohë z.Daci dhe Unioni i Krijuesve Dibranë, që drejton, ka festuar në vijimësi çdo 6 Maj ditëlindjen e Heroit, shoqëruar dhe me sesione shkencore në Peshkopi. Ftesës për të mbajtur kumtesa i janë përgjigjur Prof.Paskal Milo, Prof. Bernard Zotaj, Prof. Bardhosh Gaçe, Dr. Asllan Zemani, Azis Keta, Haki Pernezha, Enver Kaloshi, Ali Hoxha, Murat Koltraka etj. të cilët gjejmë rastin t’i falënderojmë publikisht, si dhe operatoret Neki Feta dhe Islam Shehu, që i kanë ndjekur të gjitha veprimtaritë, për t’i pasqyruar në televizionet, për të cilët ata punonin. Më 25 nëntor 2018, në bashkëpunim dhe me “Çidhna e Kastriotët”, organizoi veprimtarinë më të bukur në shkallë vendi, në kuadër të Vitit të Skënderbeut, kur me një veprimtari brilante e shumë të arrirë organizoi “kthimin” e Heroit nga Nishi, më 10 nëntor 1443. Që nga viti 2008, nisi vullnetarisht të bënte rikonstruksionin e Muzeut të Kastriotëve në Sinë. Në një rast, siguroi pllakat, dhuratë nga nderuari Astrit Kuçi, dhe me shpenzimet e tij i dërgoi nga Fushë-Preza, ku i mori, në Sinë. Për fatin e tij, pasi i shkarkoi te hyrja e rrugës së Muzeut me njerëzit që i pagoi vetë, aty u gjend administratori i firmës që kishte fituar tenderin nga bashkia, z.Faruku, dhe ia dorëzoi falas pllakat, ndërkohë që la edhe gjithë materialin figurativ të printuar, fatin e të cilit nuk e di as sot. Me këtë rast la falas për vizitorët edhe 200 copë të librit guidë për Skënderbeun, të titulluar “Kastriotët e Çidhnës së Dibrës, printuar i gjithi me ngjyra. Sot, falë edhe interesimit të bashkisë së Dibrës, Muzeu është në gjendje shumë më të mirë, nga ç’ishte kur qe harruar, si deri në vitin 2008. Çdo veprimtari e zhvilluar te Muzeu i Kastriotëve në Sinë dhe Peshkopi është reklamuar fuqishëm me video, fotografi të shumta dhe kronika në shtypin e ditës, në gazetën “Dibra” dhe në rrjetet sociale. Megjithatë, duhet bërë dhe më shumë. Materiali figurativ ka dhe gabime shkencore, të cilat i Z.Fatos Daci i ka vënë në dukje, por që nuk janë korrigjuar. KONKLUZIONE Autori Fatos Daci, me përvojë të gjatë në fushën e botimeve dhe studimeve, në librin e tij më të fundit “Të gjitha rrugët të çojnë në Dibër – Tuqia vulos: Skënderbeu lindi në Sinë të Dibrës” ka përdorur të gjitha argumentet për të arritur në konkluzionet e tij. Në librin e zotit Daci gjen plot dokumente arkivore, pa ju heq e ju shtuar asgjë, siç bëjnë rëndom disa që abuzojnë me dokumentin. Raste të tillë sillen me shembuj konkret. Autori bën qartësisht analizën historike, deri dhe analizë gjuhësore, gramatikë historike etj,. Në argumentet e tij, ai, mbështetet edhe te toponimet. Kështu në artikullin “Toponimia vërteton lidhjet e vetme të origjinës së Kastriotëve me Dibrën” (fq.46), pasi bën përkufizimin e saktë të vendndodhjes së fshatit Kastriot, përshkruan me hollësi toponime të këtij fshati, si “Kulla e Gjoni”, “Ograja e Gjonit”, “Kopshti i Gjonit”, “Pusi i Gjonit”, “Zabeli i Gjonit”, “Guri i shamates”, “Kodra e pareve”, “Guri i kazanave” etj. Më tej në faqen 47 të këtij libri, autori F.Daci shkruan se “Toponime të tilla që lidhen me Kastriotët dhe Skënderbeun gjenden edhe në Muhurr e Selishtë”, ku sipas tij, në Muhurr me rëndësi është toponimi “Arat e Mazrekave”, dhe vendndodhja e tij ndodhet pikërisht në ato kordinata që përshkruajnë historianët . Referuar këtyre burimeve, autori Daci, shkruan, se “Njoftimet arkivore, letrare, gojore dhe toponimike që kemi deri tani mbi familjen e Kastriotëve, pajtohen midis tyre dhe plotësojnë njëri-tjetrin, të paktën në vijat kryesore”(fq.481). Dhe ajo çka është më e rëndësishmja, thyerja e heshtjes nga historiografia turke për të cilën autori F.Daci me të drejtë shkruan: “Historiografia turke, pas një heshtjeje mbi 5 shekullore, më në fund foli dhe foli publikisht e me zë të lartë për Skënderbeun. Ishte Instituti i Studimeve Ushtarake të Turqisë, i cili i kushtoi një dokumentar Gjergj Kastriotiti, tek seriali ‘Jetë luftëtarësh’. Ky Institut studimesh, në fjalinë e parë pohon atë që kemi deklaruar në dhjetëra artikuj, katër libra e disa intervista televizive kushtuar Heroit tonë kombëtar, se Skënderbeu ka lindur në Sinë të Dibrës më 1405”.(fq.64). Ndaj dhe Prof.dr.Hasan Çipuri shkruan në parathënie se: “Për të sqaruar dhe argumentuar të vërtetën mbi origjinën dhe vendlindjen e Skënderbeut, autori (F.Daci) ka përmendur në libër mbi 28 studiues të huaj dhe mbi 40 historianë shqiptarë nga më të spikaturit, duke filluar që nga Marin Barleti e Gjon Muzaka, te Fan Noli, Naim Frashëri, Marin Serdari, Dhimitër Frengu, e deri tek Aleks Buda, Kristo Frashëri, Sabri Godo, Mustafa Kruja, Injac Zamput, Kasem Biçoku, Luan Malltezi, Shahin Leka, etj. Gjatë hulumtimit të burimeve të nevojshme, autori ka pasqyruar 110 referenca të shënuara sipas çeshtjeve të renditura në libër”. Dyzetenëntë vjet më parë (janar 1974), çështja e origjinës krahinore të Kastriotëve u bë objekt i një studimi të veçantë të profesor Kristo Frashërit, i cili për herë të parë trajton shkencërisht edhe çështjen e vendit ku lindi Skënderbeu. Në artikullin e tij me titull “Nga ishin Kastriotët? Ku lindi Skënderbeu?”, ai shtroi për diskutim dhe ballafaqim të gjitha burimet arkivore dhe letrare, të cilave u shtoi edhe të dhënat toponimike që mblodhi në terren. Nga analiza e këtyre të dhënave, profesor Frashëri del në përfundimin se, me emrin Has, kronika raguziane e Lukarit dhe koleksioni boshnjak i Fermenxhinit, nuk kanë pasur parasysh krahinën e sotme të Kukësit, pasi kjo krahinë, deri në fund të shek. XVI quhej Pashtrik. Ata, sipas Profesor Frashërit, kanë pasur parasysh një nga krahinat e rrethit të Dibrës, qendra e së cilës është Çidhna, e masakruar barbarisht nga Sulltan Mehmeti II më 1466, në gjirin e së cilës ndodhen fshatrat Kastriot, Sinë dhe Gardhi i Poshtëm, që lidhen historikisht me familjen e Skënderbeut. Tetë vjet më vonë, historianët e mirënjohur, prof. Stafanaq Pollo e prof. Kristo Frashëri, pasi vizituan muzeun e Kastriotëve në Sinë të Dibrës lanë këtë shënim në fletoren e përshtypjeve të vizitorëve të këtij muzeu: “Sinë, 12 shtator 1982. Vizituam muzeun e vogël të fshatit Sinë, vendi i origjinës së Kastriotëve dhe Heroit tonë Kombëtar, Skënderbeut. Përshëndesim nismën e banorëve të Sinës dhe atyre që e përkrahën ngritjen e këtij Muzeu. Urojmë që ai (muzeu) të pasurohet sa më shumë e më shpejt dhe të kthehet në një objekt historik të vizitueshëm, për edukimin e brezit të ri”. Pikërisht kjo referencë nga historianët e mirënjohur, prof. Stafanaq Pollo e prof. Kristo Frashëri e bën më të besueshëm librin “Të gjitha rrugët të çojnë në Dibër – Tuqia vulos: Skënderbeu lindi në Sinë të Dibrës” të autorit Fatos Daci, një botim ky me vlera vërtet shkencore. Kjo edhe për faktin se nëse, sot, ekziston një korpus i madh botimesh mbi origjinën e Kastriotëve dhe vendlindjen e Skënderbeut, historia skënderbegiane do të ishte e mangët pa këtë libër të autorit Fatos Daci, i cili përveç studimeve të shumta serioze e të mirëargumentuara, sjell më së fundi për publikun faktin e pakontestueshëm: serialin e dokumentarit turk ku që në fillim deklarohet Sina e Dibrës si vendlindja e Heroit tonë kombëtar. Po, është Fatos Daci, që ka sens në edukimin e gjeneratave dhe studimin e historisë kombëtare, ai që hedh dritë mbi historinë reale skënderbegiane, ndryshe nga shtrembërimet e historiografisë së derisotme. Sot, ai ndjehet krenar dhe është i nderuar për faktin se puna e tij studimore shumëvjeçare ka arritur në destinacionin e duhur, e çertifikuar tashmë edhe nga Instituti i Studimeve Ushtarake të Turqisë që deklaroi Sinën e Dibrës si vendlindje të Skënderbeu…

Fatos Daci (1951–2025) ishte një personalitet i shquar i kulturës, historisë dhe gazetarisë shqiptare, i njohur veçanërisht si dokumentues i palodhur i historisë së krahinës së Dibrës.

Ai lindi në Dacallarë të Sllovës dhe gjatë karrierës së tij të gjatë u vlerësua me titullin e lartë “Mjeshtër i Madh”. Kontributi i tij shtrihet në disa fusha kryesore:

  • Histori dhe Kërkim Shkencor: Ishte anëtar i përhershëm i Akademisë Amerikano-Shqiptare të Shkencave dhe Arteve. Ai u fokusua në zbardhjen e ngjarjeve historike të Dibrës, siç janë luftërat 9-vjeçare kundër pushtuesve ballkanikë (1912-1921).
  • Letërsi dhe Publicistikë: Ishte anëtar i Lidhjes së Shkrimtarëve dhe Artistëve të Shqipërisë dhe ka botuar dhjetëra libra historikë e studimorë. Një nga veprat e tij të diskutuara është libri “Skënderbeu i vërtetë”, ku ai ofron teza mbi origjinën dhe vendlindjen e Heroit Kombëtar.
  • Gazetari: Për dekada me radhë, Fatos Daci shërbeu si gazetar dhe zëdhënës i vlerave kulturore të vendit, duke u konsideruar si një nga figurat qendrore të inteligjencës dibrane.
  • Akademik Fatos Daci nga Dibra
    Fatos Daci u nda nga jeta në dhjetor të vitit 2025, duke lënë pas një trashëgimi të pasur me mbi 50 tituj librash dhe studimesh. Ai ishte edhe Kryeredaktor përgjgjës I revistӕs shkencore të AAAS new York, Tiranë Prishtinë dhe Shkup .Tash pas vdekjës së akademikut tone Fatos Daci, kryeredaktor I Diturisë është Mjeshtri I Madh , akademik Halil Rama nga Tirana.
Përgaditi: Flori Bruqi, Prishtinë

Feja nuk është pronë, kombi nuk është treg

0
Nga: Albert Zadrima
🇦🇱Liria nuk negociohet!🇦🇱
🟩 Reagimi i Tërnavës
♦️Kur një drejtues fetar nervozohet nga zgjedhja e lirë e individit, problemi nuk është te zgjedhja, por te frika që ajo zgjedhje krijon.
Në demokraci, konvertimi nuk është krim, është e drejtë.
Krim bëhet vetëm kur dikujt i mohohet kjo e drejtë.
➖Nëse thirrjet për ndryshim feje quhen “urrejtje”, atëherë çfarë quhet imponimi i heshtjes?
🟨 Zëri i Dodë Gjergjit
Kur një klerik flet edhe si qytetar, edhe si besimtar, ai nuk po “rekruton”, po jep një alternativë.
Besimi nuk trashëgohet me dekret, as nuk ruhet me frikë.
Ai fitohet çdo ditë, me bindje.
➖Forca e fjalës së tij nuk qëndron te feja që përfaqëson, por te fakti që nuk i druhet debatit.🔆
🛜➖Çfarë po ndodh realisht?
Le ta themi pa droje:
Problemi nuk është konvertimi, problemi është radikalizimi.
Dhe këtë nuk e themi vetëm ne, e sheh dhe e ndjek gjithë Perëndimi.
Europa nuk trembet nga feja.
Trembet nga feja kur bëhet politikë.
SHBA nuk ka problem me besimin.
Ka problem me ekstremizmin.
Në këtë mes, shqiptari duhet të bëjë zgjedhjen e vet:
Të jetë i lirë në besim, apo i kontrolluar në emër të tij.
Feja që ka nevojë për ndalim, ka humbur besimin.
Kombi që trembet nga zgjedhja e lirë, ka humbur vetveten.
Radikalizmi nuk bashkon, vetëm maskohet si besim.
🔰Nuk është çështja kush ka të drejtë absolute.
Çështja është kush pranon që tjetri të zgjedhë ndryshe.
Sepse në fund, shqiptari nuk është as pronë e hoxhës, as e priftit.
Është i lirë.✌️🇦🇱
✅Dhe pyetja që mbetet per të gjithë:
➖A kemi frikë nga feja tjetër, apo nga fakti që dikush mund të zgjedhë vetë?

Martirët e Famullisë së Bishtazhinit në Pashkët e përgjakura të vitit 1941, sipas këndvështrimit të Vatican News

0
Lekë Mrijaj, Klinë
____
Recension mbi martirët katolikë shqiptarë të famullisë së Bishtazhinit në Pashkët e përgjakura të vitit 1941, sipas këndvështrimit të Vatican News dhe dëshmisë së don Luka Filiqit
____
Ky recension synon të vlerësojë, në mënyrë historike, kishtare dhe kulturore, rëndësinë e një korpusi dëshmish e interpretimesh që hedhin dritë mbi njërin prej episodeve më tragjike të historisë së katolicizmit shqiptar në Kosovë: martirizimin e besimtarëve katolikë shqiptarë të famullisë “Zoja Rruzare” në Bishtazhin dhe të fshatrave përreth Gjakovës gjatë ditëve të Pashkëve të vitit 1941. Sipas trajtimit të Vatican News, si dhe sipas dëshmive të ruajtura në arkivin famullitar e të sjella në vëmendje nga Pjetër Domgjoni, bëhet fjalë për një masakër të organizuar ndaj një bashkësie të pambrojtur, e ndodhur më 13, 14 dhe 15 prill 1941, në ditët më të shenjta të kalendarit të krishterë: të Premten e Madhe, të Shtunën e Madhe dhe të Dielën e Pashkëve.
Nga pikëpamja metodologjike, ky material ka vlerë të shumëfishtë. Së pari, ai mbështetet mbi burime parësore, veçanërisht mbi Librin e të Vdekurve të vitit 1941, ku famullitari i asaj kohe, don Luka Filiqi, regjistroi emrat e të vrarëve dhe rrethanat themelore të martirizimit të tyre. Vatican News e cilëson kontributin e don Lukës si “jashtëzakonisht” të rëndësishëm për ndriçimin e së vërtetës historike, ndërsa burimet e lidhura me Radio Vatikanin dhe dëshmia e Pjetër Domgjonit theksojnë se në këtë regjistër figurojnë 64 emra të dokumentuar, edhe pse kujtesa popullore dhe dëshmitë gojore sugjerojnë një numër dukshëm më të madh viktimash. Ky dallim ndërmjet shifrës së dokumentuar dhe asaj të transmetuar në kujtesën kolektive nuk e dobëson ngjarjen; përkundrazi, e bën edhe më urgjente nevojën për hulumtim të mëtejshëm kritik dhe krahasues.
Në planin historik, ky studim është i rëndësishëm sepse e zhvendos vëmendjen nga historia e përgjithshme politike te përvoja konkrete e bashkësive vendore. Masakra e Bishtazhinit nuk paraqitet thjesht si një episod lokal dhune, por si pjesë e një klime sistematike armiqësie ndaj shqiptarëve katolikë, ndaj identitetit të tyre fetar dhe, në mënyrë të tërthortë, ndaj vetë bashkëjetesës shoqërore në Kosovë. Vatican News e interpreton këtë vrasje si akt të ndërmarrë “in odium fidei”, pra në urrejtje ndaj fesë, çka e vendos ngjarjen në një kategori të veçantë të leximit kishtar dhe martirologjik. Kjo formulë nuk duhet marrë vetëm si term devocional, por edhe si kategori analitike, e cila ndihmon për të kuptuar se motivi fetar nuk ishte dytësor, por pjesë përbërëse e aktit të dhunës.
Në këtë prizëm, martirët e Bishtazhinit nuk mund të trajtohen vetëm si viktima pasive të një kohe të trazuar. Ata shfaqen si dëshmitarë të besimit, të cilët u gjendën përballë së keqes në momentin kur bashkësia e krishterë kremtonte misterin e vuajtjes, vdekjes dhe ringjalljes së Krishtit. Pikërisht kjo përputhje dramatike mes kohës liturgjike dhe dhunës historike ia shton peshën teologjike ngjarjes. Pashkët, që në vetvete janë shenjë e jetës dhe e shpresës, në këtë rast u shndërruan në një Golgotë konkrete për katolikët shqiptarë të Gjakovës me rrethinë. Kjo e bën narrativën jo vetëm historike, por edhe simbolike: kalvari i tyre përjetohet si pjesëmarrje reale në misterin e Kryqit.
Një ndër pikat më të forta të materialit është roli i don Luka Filiqit si dëshmitar institucional dhe moral. Në kontekste dhune masive, dokumenti shpesh bëhet forma më e fortë e rezistencës ndaj harresës. Duke i regjistruar emrat, vendet, datat dhe rrethanat e vrasjeve, ai nuk kreu vetëm një detyrë administrative famullitare, por ndërtoi një akt kujtese me karakter historik, kishtar dhe kombëtar. Emri i martirit, i ruajtur në arkiv, bëhet kështu formë e dinjitetit të rikthyer. Në këtë kuptim, libri famullitar nuk është thjesht regjistër mortor; ai është tekst kujtese, dokument i identitetit dhe dëshmi e vazhdimësisë së bashkësisë së plagosur.
Po aq me rëndësi është edhe puna e Pjetër Domgjonit, i cili nuk është mjaftuar me përmendjen e faktit tragjik, por ka synuar të ndërtojë një urë mes dokumentit, dëshmisë gojore dhe ndërgjegjes bashkëkohore. Vlera e qasjes së tij qëndron në faktin se martirizimi nuk reduktohet në numra, por rikthehet në përmasën njerëzore: në lotin e nënave, në frikën e fëmijëve, në kujtesën e të mbijetuarve, në dhimbjen që nuk u shua me varrimin e të vrarëve. Dëshmia e transmetuar përmes kujtesës familjare, e sjellë prej tij, i jep ngjarjes një dimension antropologjik dhe etik, sepse tregon se trauma kolektive nuk mbaron me aktin e dhunës, por vazhdon në ndërgjegjen e brezave.
Nga këndvështrimi i studimeve të kujtesës, përurimi i Memorialit të Martirëve në oborrin e famullisë “Zoja Rruzare” në vitin 2016 dhe ngritja e shenjave të tjera përkujtimore përbëjnë një hap të rëndësishëm në institucionalizimin e kujtesës. Vatican News e përmend qartë se kjo nismë u ndërmor me rastin e 90-vjetorit të themelimit të famullisë dhe në kujtim të masakrës së vitit 1941. Kjo tregon se bashkësia vendore nuk ka lejuar që ngjarja të mbetet vetëm në sferën e rrëfimit privat, por e ka shndërruar atë në kujtesë publike dhe liturgjike. Memoriali, pra, nuk është vetëm gur a pllakë; ai është shenjë e një vetëdijeje komunitare që kërkon të mbrojë të vërtetën historike nga heshtja, relativizimi apo deformimi.
Në planin kombëtar, ky recension duhet të nënvizojë se martirët e Bishtazhinit i përkasin jo vetëm historisë së Kishës Katolike, por edhe historisë së popullit shqiptar. Ata janë pjesë e një trashëgimie ku feja, identiteti, qëndresa dhe kujtesa kombëtare ndërthuren në mënyrë organike. Pikërisht për këtë arsye, përkujtimi i tyre nuk duhet parë si akt i mbyllur konfesional, por si pjesë e kulturës shqiptare të kujtesës. Një shoqëri që nderon martirët e saj nuk ushqen urrejtje, por ndërton përgjegjësi morale ndaj së vërtetës, drejtësisë dhe pajtimit të bazuar në njohjen e së kaluarës. Kjo është veçanërisht e rëndësishme në hapësirat tona ballkanike, ku kujtesa shpesh është ose e politizuar, ose e fragmentarizuar.
Në aspektin kritik, mund të thuhet se materiali i Vatican News dhe dëshmitë e sjella nga Pjetër Domgjoni hapin një horizont të rëndësishëm kërkimi, por nuk e mbyllin përfundimisht çështjen. Përkundrazi, ato shtrojnë nevojën për një punë më të gjerë shkencore: krahasim me dokumente shtetërore, hetim të arkivave kishtare e administrative, analizë të burimeve gojore sipas metodave të historisë orale, si dhe verifikim të terminologjisë dhe të kontekstit ushtarako-politik të pranverës së vitit 1941 në Kosovë. Pikërisht këtu qëndron edhe forca e këtij studimi: ai nuk imponon mbyllje, por kërkon vazhdim. Ai nuk e zëvendëson historiografinë, por e thërret atë.
Si përfundim, martirët katolikë shqiptarë të Bishtazhinit në Pashkët e përgjakura të vitit 1941 mbeten një ndër figurat më të ndritura të qëndresës shpirtërore dhe njerëzore në historinë tonë. Dëshmia e don Luka Filiqit, puna hulumtuese e Pjetër Domgjonit dhe jehona që kjo ngjarje ka marrë në Vatican News përbëjnë një trekëndësh të fuqishëm dokumentimi, interpretimi dhe kujtese. Kjo e bën ngjarjen jo vetëm objekt studimi, por edhe thirrje etike për Kishën, për studiuesit dhe për shoqërinë shqiptare në tërësi. Martirët e Bishtazhinit nuk janë vetëm kujtim i një dhimbjeje të kaluar; ata janë një ndërgjegje e gjallë që kërkon të mos harrohet e vërteta, të nderohet flijimi dhe të ruhet dinjiteti i historisë sonë.
Lavdi kujtimit të tyre të përjetshëm, për Fe e Atdhe!
Referenca:
-Vatican News, Martirët katolikë shqiptarë të komunitetit kishtar të Bishtazhinit të Gjakovës, botim në gjuhën shqipe, me të dhëna për masakrën e prillit 1941, rolin e don Luka Filiqit dhe Memorialin e vitit 2016.
-Arkivi i Radio Vatikanit, 64 martirët katolikë të famullisë së Bishtazhinit të Gjakovës, me theks te regjistrimi në Librin e të Vdekurve të vitit 1941, nr. 28–78, f. 94–100.
-Pjetër Domgjoni, Pashkë të përgjakura, dëshmi dhe interpretim për masakrën ndaj katolikëve shqiptarë në rrethin e Gjakovës gjatë Pashkëve të vitit 1941.
Më 18 prill 2025

Don Nikson Shabani i përgjigjet Kryemyftiut Naim Tërnava

0

Në foto janë Krymyftiu i BIK-ut, me Ali Eshbar-in e Diyantetit të Turqisë, tek “tyrbja” e Sulltan Muratit në Mazgit të Kastriotit (ish-Obiliqit), afër Prishtinës.

Don Nikson Shabani, Prizren
KUNDËRPËRGJIGJE KRYEMYFTIUT TË KOSOVËS
Z. NAIM TËRNAVA
Dua të ja jap një kundërpërgjigje Myftiut të nderuar z. Naim Tërnava sepse deklarata e tij përmban disa pohime që duhen sqaruar:
I.
Konvertimi apo ndrrimi i fesë nuk ashtë “urrejtje” z. Tërnava, por e drejtë themelore e çdo njeriu. Në çdo shoqni demokratike, liria fetare përfshin edhe të drejtën për të ndryshu apo ndërru fenë ose për të mos pasë fe fare. Kjo ashtë e garantuar nga standardet ndërkombëtare, p.sh. Konventa Evropiane për të Drejtat e Njeriut.
Ta quash “krim” apo “urrejtje” thirrjen për konvertim ashtë një zgjerim i rrezikshëm i konceptit apo botëkuptimit të urrejtjes dhe bie ndesh me vetë parimin e lirisë që po pretendohet të mbrohet.
II.
Demokracia nuk e kufizon bindjen, z. Tërnava, por imponimin. Dhe problemi lind vetëm nëse ka detyrim, presion ose manipulim për me e ndrru fenë. Por thirrja publike për bindje fetare, nga çdo fe, ashtë pjesë normale e pluralizmit. Edhe vetë predikimi islam është një formë “ftese”, da’wa. Nëse njana lejohet, atëherë asht e kuptueshme se duhet të lejohet edhe tjetra.
III.
Identiteti shqiptar nuk ashtë monopol i një feje z. Tërnava. Pretendimi se thirrjet për konvertim po e “damtojnë kombin” nënkupton se shqiptaria lidhet me një fe të caktume. Historikisht kjo ashtë e pasaktë: shqiptarët kanë qenë dhe janë myslimanë, katolikë, ortodoksë dhe laikë. Ta lidhësh “shqiptarin e mirë” me një fe, në cilëndo anë, ashtë vetë problematike.
IV.
“Skenarë të huaj”, pretendim pa prova i juaj z. Tërnava. Ky ashtë një argument i zakonshëm retorik, por pa evidencë konkrete mbetet spekulim. Nuk don me thanë se çdo mendim ndryshe është produkt i ndikimeve të jashtme; shpesh ashtë thjesht pluralizëm i brendshëm.
V.
Harmonia ndërfetare nuk ruhet duke kufizu lirinë z. Tërnava. Asht e kundërta: ajo ruhet duke garantu që secili mund t’i shprehë bindjet e veta pa frikë. Kufizimi i një pale, p.sh. atyne që flasin për konvertim apo ndrrim feje, krijon tension, jo harmoni.
Prandaj, ruajtja e harmonisë ndërfetare nuk arrihet duke kufizu të drejtat themelore apo duke etiketu mendimin ndryshe si rrezik, por duke i respektu parimet e lirisë, barazisë dhe pluralizmit për të gjithë. Një shoqni e shnoshë nuk i frikësohet bindjes së lirë, por i frikësohet imponimit dhe përjashtimit. Nëse duam me mbrojtë vërtet paqen shoqnore dhe unitetin kombëtar, atëherë duhet me mbrojtë të drejtën e secilit me besu, me ndryshu besimin apo mos me besu fare, pa presion, por edhe pa censurë.
Prifti Don Niksoni

Rreth Samitit të 4-të të Mërgatës Shqiptare që u mbajt në Tiranë

2

Xhemil Zeqiri veprimtarëve Politik ne Danimark

/Samitin e 4-t të Mërgata Shqiptare mbajtuar në Tiranë 13.14.15 Prill 2026/
Ne, veprimtarëve politikë që vepruam nga 1981, pas vitit 1990-të, nuk na kanë vlerësuar kurrë qeveritë dhe institucionet e dy shteteve “Shqiptare”.
-Për herë të parë pata ftesë të marrë pjesë për Samitin e 4-të mërgatës, mendova me vete; ja, më në fund shteti shqiptar filloi të vlerësoi veprimtarinë  tonë, që për vite tëra pa pushim mbrojmë dhe  luftojmë me pushkë e penë për çështjen kombëtare shqiptare. Pasi kuptova se nuk do të kam mundësi të flas, i shkrova sekretariatit për mërgatën, por kjo qe shkresë së koti madje as nuk mora.
Qëllimi ishte qartë, na kishin ftuar vetëm të dëgjojmë versionin zyrtar shtetëror.
E çuditshme?!!!
Në Samit as fjala nuk na u dha…! Mirëpo, një atdhetare nga Bolonja Eva Bacit mezi iu dha mikrofoni.
Ajo, foli me shqetësim dhe për mënyrën e organizimit dhe kahjes së gabuar, për faktin se, ne te jemi vetëm spektatorë.
Megjithatë, unë përgatita një  Referat që do e dërgoj  sekretariat të Ministrisë së Mërgatës, referati përmban këto ide dhe qëndrime mësa vijon:
Të nderuar pjesëmarrës të Samitit të Mërgatës!
Jam një mërgimtar që jetoj në Kopenhagë të Danimarkës.
Dikur besuam se, brenda një kohe të shkurtër, do të arrinim të fitonim të drejtat elementare njerëzore në aspektin sociale, kulturore dhe kombëtare… Megjithatë, kanë kaluar mbi 35 vite dhe realiteti ynë mbetet ende i rëndë.
-Në gjysmën e Shqipërisë, e cila për një kohë të gjatë ka qenë nën ndikimin dhe presionin e politikave të egra sllave, populli ynë ka përjetuar vuajtje të mëdha: vrasje, shpërngulje, dhunë sistematike…!
Kjo situatë mund të cilësohet si një formë e gjenocidit kulturor,
-siç është theksuar edhe në analizat e mediave ndërkombëtare, përfshirë gazetën prestigjioze daneze,“Politiken”.
Si veprimtar politik, i frymëzuar nga Lidhja e Prizrenit, nga Fronti Nacional Çlirimtar, si dhe nga mendimi politik i kolosëve, Adem Demaçi dhe Ukshin Hoti e të tjerë, kam bërë përpjekje të vazhdueshme për të kontribuar në zgjidhjen e çështjes shqiptare në gadishullin tonë ilirik, Iliria e lashtë, sot i njohur si Ballkani.
Lëvizja studentore shqiptare dhe protestat e saj i dhanë një vrull të fuqishëm të ri-ndërgjegjes kombëtare, duke dëshmuar se politika hegjemoniste serbomadhe nuk mund të triumfonte mbi vullnetin e një populli të vendosur për liri;-siç shprehej Dritëro Agolli, Shqipëria andej Drinit kishte bij që do t’i dilnin zot vendit të tyre.
Kulmi i mos durimit ndaj robërisë shpërtheu në flakë lirie nga komandanti legjendar Adem Jashari. Në Prekaz, bashkë me vëllain Hamzën, dhe babain Shaban Jashari, Ata, nuk zgjodhën dorëzimin, qyqarinë përballë krajlit serb, S. Millosheviq, por, qëndresën, nderin.
Nën emblemën e famshme, Ushtria Çlirimtare e Kosovës, ata qëndruan  viganë pathyeshëm për tri ditë e tri net, duke përballuar një fuqi prej mbi 10.000 forcash të pajisura me të gjithë arsenalin ushtarak.
Plumbat binin si shiu, por zemrat e tyre rrihnin më të forta se frika, ku e kishte zënë folenë trimëria.
Ata ranë në altarin e lirisë, por s’u thyen kurrë!
Nga gjaku i tyre u lind liria, dhe emri i tyre u bë përjetësi në kujtesën e kombit.
Qëndresa jonë u forcua nga mbështetja morale dhe fryma kombëtare, që na dha guximin për të përballuar sfidat dhe për të mbrojtur identitetin tonë.
Fatkeqësisht, fillimi i viteve ’90 u shoqërua me përçarje politike dhe fragmentarizëm të skenës shqiptare. Kjo solli pasoja të rënda, përfshirë dobësimin e faktorit shqiptar, jo vetëm nga ndikimi i jashtëm, por edhe nga përplasjet e brendshme.
Megjithatë, ne në mërgatë nuk e humbëm kurrë lidhjen me atdheun, sepse Shqipëria ka qenë dhe mbetet Nëna jonë.
Përkundër sfidave, kemi vazhduar të kontribuojmë dhe të mbrojmë interesat kombëtare.
Sot, përballemi me sfida të reja: kërkesa territoriale ndaj Kosovës, si dhe pretendime nga fqinjët për çështje detare dhe territoriale. Këto zhvillime kërkojnë një reagim të qartë dhe të bashkuar.
Mërgata shqiptare, ka një rol të rëndësishëm dhe duhet të ngrejë zërin për të mbrojtur të drejtat dhe interesat kombëtare. Integrimi evropian është një objektiv i rëndësishëm, por ai nuk duhet të vijë në kurriz të territorit dhe dinjitetit kombëtar.
Le të ngremë zërin.
Le të qëndrojmë të bashkuar.
Le të mos harrojmë kurrë kush jemi.
Ju faleminderit për vëmendjen.

Përballë dy jehonave të së njëjtës mendësi të vjetër — që nuk ngopet pa e futur shpirtin e këtij populli në kallëpe aziatike

0
Sot nuk kemi përballë thjesht dy qëndrime fetare. Kemi përballë dy jehona të së njëjtës mendësi të vjetër — mendësi që nuk ngopet pa e futur shpirtin e këtij populli në kallëpe aziatike.
Njëri ankohet për “harmoninë” sikur është pronë e tij. Tjetri thërret për “kthim” sikur është detyrim. Të dy flasin me gjuhë të ndryshme, por me të njëjtin thelb: kontroll mbi ndërgjegjen e tjetrit.
Dhe ironia arrin kulmin kur dikush thërret “kthehuni te feja e të parëve”, por e ka fjalën për krishterimin — e pastaj na akuzon neve për romantizëm.
Krishterimi nuk është fillimi i këtyre trojeve. Është një shtresë historike, një kapitull i rëndësishëm, por jo origjina. Ta paraqesësh si “fillim” është vetë romantizëm: idealizim i një periudhe më të afërt, duke fshirë kujtesën më të thellë.
Ne nuk po shpikim asgjë. Po bëjmë një pyetje të thjeshtë dhe legjitime:
– Kush ishim para këtij kapitulli?
Nëse kjo quhet romantizëm, atëherë çdo kërkim historik është romantizëm.
Por nëse pranojmë se identiteti ndërtohet në shtresa, atëherë kërkimi i shtresave më të hershme nuk është arratisje — është thellim.
Ndryshimi është i qartë:
– ju po mbroni një trashëgimi të ndërmjetme duke e shpallur si fillim,
– ne po kërkojmë fillimin pa e idealizuar.
Dhe këtu kthehemi te thelbi që i paraprin të gjithave — Besa e Lashtë Ilire.
Ky vend nuk është ngritur mbi urdhra dogmatikë të popujve semitikë, por mbi një kod më të vjetër se çdo fe e importuar. Një rend që nuk të pyet çfarë beson, por si vepron. Një ligj i pashkruar që mat njeriun me fjalën e mbajtur, me nderin, me drejtësinë.
Perandoritë e dikurshme na pushtonin tokën. Sot fantazmat e tyre përpiqen të pushtojnë shpirtin — përmes narrativave, përmes frikës, përmes ndarjes. Njëri kërkon ta ruajë ndikimin, tjetri ta zëvendësojë — por asnjëri nuk e pranon dot një popull që nuk futet në korniza te huaja.
E vërteta është më e thjeshtë: shqiptarët kanë mbijetuar jo duke iu bindur verbërisht një rruge të vetme aziatike, por duke ruajtur një bosht më të thellë se çdo ideologji që ka ardhur e ka shkuar.
Ky bosht është Besa e Lashtë Ilire.
Dhe Besa nuk ka nevojë për thirrje, as për ndarje. Ajo jeton në veprim — në drejtësi, në respekt, në liri të ndërgjegjes.
Prandaj, para se të përdorni fjalën “romantizëm”, sqaroni njëherë: a është romantizëm kërkimi i rrënjëve —
apo vetëm kur ato rrënjë nuk përputhen me bindjet tuaja?
A mos ndoshta është romantizëm kërkimi i rrënjëve në Lindjen e Afërt?!
Sepse perandoritë fantazma nuk kanë më toka për të pushtuar.
U ka mbetur vetëm një betejë: shpirti ynë.

Dëshira për riatdhesim, vullkan i pashuar në shpirtin tim!

0

Florim Zeqa

I prirë nga dashuria për atdhe, me zemër dhe shpirtë të mbushur plot mall dhe dashuri për vendin tim, jam munduar për më tepër se tre dekada rresht nga perëndimi të bëjë diçka të mirë për vendin tim!

Ëndërr që nuk shuhet asnjëherë

Ishte kjo një ëndërr e mbushur plot shpresë dhe nostalgji, me besim në respektim të vlerave dhe në meritokraci!

Por sot, ajo ëndërr e imja është duke u venitur dhe kthyer në iluzion, për shkak se ata për të cilët bëra më së shumti, më harruan dhe anashkaluan në çdo proces të jetës dhe shtetndërtimit!

Ajo (veprimtaria ime) që dikur më bënte të ndjehesha kreanr, sot po shndërrohet në mashtrim dhe zhgënjim!

Megjithatë, ende besoj në një të nesërme më të mirë për vendin tim.

Por, ajo shpresë e mirë dhe dëshirë fisnike po pengohet nga njerëz të pashpirtë dhe pa ndjenja kombëtare!

Pasi, padrejtësitë tashmë ka marrë përmasa alarmante për të gjithë veprimtarët dhe çlirimtarët e këtij vendi!

E mira pengohet dhe luftohet ngado dhe kudo me të gjitha mjetet (anti)ligjore, kurse e keqja gjen mbështetje të masave të gjëra popullore!

Kjo prapësi nuk ka ndodhur asnjëherë në trojet tona shekullore!

Por, unë prapë se prapë do të vazhdoj të qëndroj vertikalisht me të drejtën dhe të vërtetën e përjetshme.

Pasi vetëm e vërteta qëndron përjetësisht, kurse gënjeshtarët dhe mashtruesit, hipokritët dhe zuzarët do të largohen një ditë dhe harrohen që ishin në këtë botë!

Prandaj, unë nuk do të ndalem së punuari për të mirën e vendit dhe qytetarëve deri në frymën e fundit, pavarësisht se ku ndodhem; në vendlindje apo emigrim!

Vendlindja është ‘alfa dhe omega’ e çdo inspirimi, kurse puna në emigrim mbetet i vetmi burim ekzistencial dhe suporti material në angazhimin tim atdhetar, publicistik dhe intelektual!

Deri në këto momente kur po i shkruaj këta rreshta, edhe pse kam bërë jo pak për shtetin e Kosovës, nuk e kam as më të voglin satisfaksion material dhe as moral!

Përderisa subjektet tjera politike i ofruan rreth vetes veprimtarët e mërgatës, intelektualët dhe publicistët e niveleve mesatare, subjekti politik, të cilin e mbështeta për dekada me mijëra shkrime autoriale nuk u kujdes as për një falenderim publik, e lërë më të mendoj për ndonjë mirënjohje apo satisfaksion tjetër moral.

Megjithatë, ëndrra për kthim në vendlindje (riatdhesim) vlon si vullkan i pashuar në shpirtin, t’a shijojë së paku në vitet e pleqërisë aromën e vendit tim të lirë, ta ndjejë nga afër dorën e shtetit të pavarur dhe sovran për të cilin nuk e kurseva as një minutë të jetës sime!

Krejt në fund të këtij shkrimi të shkurtër, për lexuesit e rregullt dhe besnik ndaj atdheut, po e ndaj këtë poezi të shkruar 10 vite më parë, e cila shërben si testament për shumë atdhetar në emigrim.

Ëndërra për atdhe

Ditët e gjata në mërgim,

shpresat për kthim n’vendlindje m’i shtojnë.

Të shoh si rritet atdheu im,

ta ndjejë frymarrjen e lirë,

të popullit tim.

Vendlindja ime e shtrenjtë,

këtu n’mërgim rri e vuaj,

me mallin per ty, jetës kornizë i bëj,

panoramë e ndjeshme, këtu në vend të huaj.

E kur të vdes,

dua që dheu i yt të më mbuloj.

Edhe i vdekur, në varr,

aromën e dheut ta shijoj,

nën erën e blinit të djegur ndër shekuj,

ndoshta shpirtin qetësoj!