Kreu Blog Faqe 310

Protestat në Iran, dita 21: Vuajtjet iraniane nuk përshtaten me agjendën e majtë

Drini.us
-
0
Protestat në Iran, dita 21: Vuajtjet iraniane nuk përshtaten me agjendën e majtë

Illustrimi: ChatGPT

Arnt Jensvoll / Document.no

Serielogo Opprør i Iran 2025-26

Kryengritja në Iran 2025-2026

Qetësia në rrugët iraniane prishet vetëm nga ushtarë të armatosur rëndë. Në Teheran thuhet se Khamenei e ka quajtur Trump një kriminel dhe ka pranuar që mijëra protestues janë vrarë. Informacioni që del nga «kampi i përqendrimit Iran» është shumë i kufizuar. Shumë pak gjëra mund të konfirmohen, dhe gjithmonë duhet pasur parasysh se mund të jetë edhe më keq. Informacioni gjithashtu mund të jetë i ekzagjeruar, mund të jetë thjesht dëshirë e dikujt.

Dita e 21-të e kryengritjes u karakterizua nga shtypje ekstreme nga regjimi, por rezistenca sporadike, aksionet në natë, dhe protestat e kufizuara raportohen ende nga disa qytete. Forcat e sigurisë bëjnë kontrolle nga dera në derë, dhe ndërprerja e internetit, e cila filloi më 8 janar, është pothuajse totale dhe duket se do të mbetet permanente.

Qetësia në rrugë prishet vetëm nga tingulli i çizmeve

– Khamenei: «Ne i thyem kryengritësit. Dita kur arritëm të shtypnim kryengritjen do të mbahet mend si një ditë feste për shumë vjet që do të vijnë.» Ai është bërë kaq guximtar sa pa turp e quan masakrën e dhjetëra mijëra iranianëve një «ditë feste».

SHBA-të pritet të vendosin gjashtë aeroplanë strategjikë bombardues në Diego Garcia në Oqeanin Indian, që është gjysma e flotës totale amerikane. Një numër i madh avionësh tank është i stacionuar në rajon. Kjo nuk është për të dërguar sinjale, por për t’u dhënë vendimmarrësve alternativa reale veprimi. Ata presin momentin e duhur. Aleatët e SHBA-së në rajon duhet të jenë të përgatitur për të mbrojtur veten nga hakmarrja iraniane.

Parashikimet janë se amerikanët do të sulmojnë udhëheqësinë e regjimit dhe Gardën Revolucionare, jo ushtrinë iraniane. Ata shpresojnë që ushtria të rrëzojë imamët dhe të mbrojë institucionet nga kaosi pas sulmit. Thashethemet e pakonfirmuara tregojnë se amerikanët janë në dialog me bashkëpunëtorë të nivelit të mesëm në ushtrinë iraniane për atë që do të ndodhë pas kolapsit të regjimit.

Varrimet shndërrohen në arena për protesta

Numrat e të vdekurve janë ende të paqarta për shkak të bllokimit të informacionit, dhe vlerësimet ndryshojnë:

Agjencia për Lajme e Aktivistëve të të Drejtave të Njeriut (HRANA) ka konfirmuar 2900 të vrarë (përfshirë protestuesit, civilët dhe disa nga forcat e sigurisë).
Iran International dhe dokumente të brendshme të rrjedhura vlerësojnë deri në 12,000 të vrarë në ditët kryesore nga 8 deri më 10 janar.
CBS dhe burime opozitare vlerësojnë 20,000 deri 30,000 që nga fillimi.
Ali Khamenei pranoi publikisht më 16–17 janar se «mijëra» janë vrarë, por fajësoi SHBA-në dhe Izraelin për orkestrimin e «protestave terroriste». Një pranim i tillë publik i përmasave është një fenomen i rrallë.

Grupet opozitare raportojnë ende për të vrarë, 32 të rinj më 17 janar. Ndodhin përleshje në natë, aksione të vetëorganizuara dhe protesta të kufizuara. Varrimet shpesh shndërrohen në arena protestash. Regjimi nuk ka kontroll të plotë – por frika nga represali mban njerëzit brenda.

– Qetësia në rrugë thyhet vetëm nga forcat e regjimit, që shkojnë nga dera te dera për të arrestuar „përpjekës të mbështetur nga SHBA” në shtëpitë e tyre „për t’i sjellë ata para drejtësisë”. Televizioni shtetëror iranian gjithashtu transmetoi pranimet e detyruara të të arrestuarve.

Të përshkruarit e Iranit si një kamp përqendrimi gjigand ka një bazë reale në faktin se regjimi ka vendosur kontroll totalitar:

Forcat e sigurisë (IRGC, Basij) bastisin shtëpi dhe biznese për të identifikuar demonstrues, kërkojnë regjistrime CCTV dhe arrestojnë njerëz me foto nga protestat në telefonat e tyre (raportuar nga Iran International dhe përditësimet e Wikipedia-s).
Regjimi ndërpret sinjalet e Starlink (me elektronikë ushtarake, ndoshta ruse) dhe kryen bastisje për të sekuestruar terminale. Të kesh një të tillë është e paligjshme dhe mund të çojë në akuza për spiunazh ose “korrupsion në tokë”, që mund të dënohet me vdekje. Kjo konfirmohet nga NYT, Guardian dhe Filterwatch.
Raporti i Filterwatch më 16–17 janar konfirmon se regjimi planifikon izolim të përhershëm digjital. Interneti global bëhet një privilegj për autoritetet. Personeli me qasje të sigurt merr qasje të filtruar. Të tjerët janë të kufizuar në një rrjet intranet kombëtar.
Irani mbylli internetin dhe rrjetin e telefonisë mobile më 8 janar. Më 16 janar disa burime raportuan se Irani planifikon të mbajë internetin të mbyllur të paktën deri në fund të marsit.

– Irani po planifikon të mbajë internetin të mbyllur në të gjithë vendin të paktën deri në fund të marsit… janë mbi dy muaj të bllokimit total, dhe arsyeja është e frikshme. Ata do të presin deri pas vitit të ri iranian dhe pas 40 ditësh zie për demonstruesit e vrarë. Kjo është planifikuar për të fshehur atë që po bëjnë. Mendoni për gjithçka që nuk e dimë sepse askush nuk mund ta dokumentojë ose ndajnë atë. Është e frikshme.

Tani burrat e regjimit po lëvizin me skanera për të zbuluar sinjalet WiFi nga ruteri Starlink.

Starlink është i paligjshëm në Iran. Vetëm duke ndezur Starlink mund të bëjë që të përfundosh pas hekurave deri në dy vite. Autoritetet konfiskojnë antenat dhe e quajnë këtë «siguri». Njerëzit e dinë rrezikun – por gjithsesi e marrin atë.

– Nuk është e jashtëzakonshme që Al Jazeera është kanali i vetëm ndërkombëtar i lajmeve që transmeton drejtpërdrejt nga Teherani ndërsa interneti nuk funksionon dhe pothuajse nuk ka rrymë? A mund të ketë lidhje me faktin që Al Jazeera forcon propagandën e regjimit?

Open Source Intel shkruan për një punonjës në varrezën Behesht e Sakineh i cili pretendon se mijëra trupa të paidentifikuar u sollën para fundjavës. Punonjësve u dha urdhër të vendosnin trupat në varreza masive, por ata refuzuan. Ata dokumentuan të vdekurit duke fotografuar fytyrat në grupe prej dhjetë për t’u dhënë familjeve mundësinë t’i identifikonin ata.

@Osint613, Open Source Intel, nuk konsiderohet një burim veçanërisht neutral nga verifikuesit e fakteve. Llogaria është lavdëruar nga përdorues pro-izraelitë për të «prere propagandën», por kritikohet për të funksionuar si një kanal joficial për inteligjencën ushtarake izraelite pa kaluar nëpër procesin e verifikimit.
– Unë jam një grua nga një fshat i vogël në Veri të Iranit. E burgosur për shkak të protestave. E rrahur që më dukeshin flokët e mi. Përjashtuar nga parlamenti se e zbulova korrupsionin. E detyruar në eksil. Motra ime u shfaq në televizionin shtetëror për të më mohuar publikisht mua. Vëllai im u burgos. Nëna ime u intervistua për ta parandaluar që të shprehë dashurinë për mua. Tre herë u dërguan vrasës në New York për të më vrarë. Dhe tani do të ulem pranë tyre në Këshillin e Sigurimit të OKB-së.
Faleminderit që më dhatë më në fund një vend që të mund të kritikoj regjimin dhe drejtimin e OKB-së, i cili ende e legjitimon atë. Këtu është fjala ime drejtuar Këshillit të Sigurimit të OKB-së:

– Unë jam një profesor universiteti iranian. Qëndrova në Iran deri javën e kaluar dhe isha dëshmitar i kryengritjes së popullit iranian. Ajo që po ndodh është një revolucion i lindur nga dëshpërimi dhe guximi. Unë mbështes plotësisht fjalimet e Masih Alinejad dhe Ahmad Batebi në Këshillin e Sigurimit të OKB-së. Të gjitha pretendimet e regjimit iranian nuk janë gjë tjetër veçse gënjeshtra të qëllimshme dhe sistematike që synojnë të fshehin krimet.

Një ish-anëtar i Parlamentit Britanik, Bill Rammell, thotë se autoritetet iraniane mund të kenë përdorur “kimikate toksike” kundër protestuesve, gjë që ka çuar në vdekjen e disa të plagosurve disa ditë më vonë. Ai i referohet një “raporti të besueshëm” që ka shqyrtuar.

Lajmet për Bill Rammells konfirmohen nga të tjerët, përfshirë gazetarin Behnam Gholipour, ndërsa të tjerë pretendojnë se kjo nuk është e vërtetë:

– Regjimi islamik terrorist përdor mjete kimike të paidentifikuara kundër demonstruesve në Teheran dhe Mashhad. Gazrat paralizuese ngrijnë individët përkohësisht, duke i bërë ata të paaftë të lëvizin ose të ikin.

Gjyqtari i Gjykatës së Lartë të Iranit nuk dorëzohet:

“Ne do t’i dënojmë shpejt ‘terroristët’ dhe do t’i ndëshkojmë ata. Është e një rëndësie të madhe që dënimi të jepet shpejt.

Një nënë gjen trupin e fëmijës së saj në grumbullin e viktimave të forcave të sigurisë së regjimit islamik:

Një gjykatë iraniane e ka dënuar këngëtarin e popullarizuar  Amir Hossein Maghsoudloo, i njohur si tataloo, me  vdekje për  blasfemi.

– Nxënës iranianë të moshës 8 deri në 13 vjeç me radhë me pranga dhe çanta mbi kokë. Arsyeja është se ata brohorisnin parulla kundër regjimit.

Iranianët  bëjnë pyet je të mëtejshme: Pse e majta – zërat më të shquar pro-Gaza – heshtin për Iranin? Përgjigjja është e thjeshtë: sepse e vërteta zbulon gënjeshtrën. Sepse njohja e Iranit do të shkatërronte botën e tyre ideologjike të fantazisë: Republika Islamike nuk është viktimë e imperializmit perëndimor. Populli iranian nuk përshtatet me narrativën e tyre. Hamas po. Dhuna islame ndaj izraelitëve mund të riformulohet si rezistencë, por dhuna islame ndaj iranianëve zbulon të vërtetën.

Asnjë protestë e menjëhershme në universitetet perëndimore, asnjë hashtag, asnjë deklaratë solidariteti, asnjë megafon, asnjë lot. Vajtimi iranian nuk përshtatet në agjendën e së majtës. Ata bërtasin „Palestina e Lirë“, por kurrë nuk do të thonë „Irani i Lirë“. Kjo do të kërkonte njohjen se islami nuk është çlirim – është dominim.

– Pse aktivistët e „Palestina e Lirë“ injorojnë Iranin? Nëse do të kujdeseshin për jetët e palestinezëve, do të bërtisnin „Çliro Iranin“. Kur regjimi që kontrollon Iranin bie, bie edhe Hamas. Kur regjimi bie, bie edhe Hezbollahu. Kur regjimi bie, populli i Iranit çlirohet.

“Babai i plagosur i shokut tonë nuk mori trajtim në spital dhe vdiq në barelë në korridor. Një vajzë e re që ishte qëlluar u gjet të nesërmen nën një makinë ku kishte kërkuar strehim dhe u gjakos për vdekje nga frika. Një djalë i ri që punonte në supermarketin tonë lokal humbi syrin. Mercenarët filluan të qëllonin mbi ne, dhe ne vrapuam në një rrugicë dhe pamë një djalë të ri që ishte qëlluar në qafë. Ai kërkoi ajër para syve tanë dhe vdiq. Nuk mund të bënim asgjë. Ne kemi një mik që është infermiere. Ajo tha se regjimi ekzekuton të plagosurit në spital.

Më besoni, 12,000 është një shaka në krahasim me shkallën e asaj që kemi parë dhe dëgjuar këto pak ditë.

– Prici i kurorës Reza Pahlavi i ka normalisht 90 milion klikime në Instagram. Kur Irani e mbylli internetin, ai i humbi 30 milionë shikues. kjo do të thotë se 30 milionë iranianë shikonin atë. Blackouten e ka vërtetuar të kundërten se ai “nuk i prezenton iranianët”.

– Raportohet se Arfan Soltani – demonstruesi i parë që u arrestua gjatë trazirave – u ekzekutua më 13 janar, sipas planit.

Protestene i Iran, dag 21: Iransk lidelse passer ikke inn i venstresidens agenda

Zhdukja përgjat historisë e arvanitëve nuk ishte “asimilim natyror”, ishte shuarje e qëllimshme

Drini.us
-
0
Zhdukja përgjat historisë e arvanitëve nuk ishte “asimilim natyror”, ishte shuarje e qëllimshme
Majlinda Nikçi, Prishtinë
___
KJO NUK ISHTE “ASIMILIM NATYROR” – KJO ISHTE SHUARJE
___
Në mesin e shekullit XV, Peloponezi nuk ishte një tokë “homogjene greke” siç na e shesin sot.
Regjistrat osmanë të viteve 1460–1463 flasin qartë, ftohtë, pa emocione:
👉 rreth 40–42% e popullsisë ishte arvanite (arbërore).
Jo mite. Jo legjenda. Defterë fiskalë. Dokumente shtetërore.
Sot?
Arvanitët janë reduktuar në 1%, ose edhe më pak.
Një popull i tërë i shndërruar në “folklor”, në “dialekt që s’duhet folur”, në “turp familjar”.
❗ Kjo nuk është rastësi historike.
FAJTORI I PARË: PERANDORIA OSMANE
Osmanët e shndërruan arbërorin në mish për top:
stratiotë,
mercenarë,
trupa kufitare në luftëra të pafundme osmano–venedikase.
Dhjetëra mijëra u vranë.
Mijëra u morën rob.
8,000 stratiotë arvanitë me familje u detyruan të largohen nga Peloponezi drejt Italisë e Venedikut.
Fshatra të tëra u zbrazën.
👉 Ky është shpopullim i qëllimshëm, jo “administrim perandorak”.
Në gjuhën e sotme: gjenocid demografik i heshtur.
FAJTORI I DYTË: SHTETI GREK MODERN
Pas 1821, goditja nuk ishte më me shpatë — por me:
shkollë ndaluese
gjuhë të kriminalizuar
emra të ndërruar
fshatra të rishkruara në hartë
histori të pastruara
Arvaniti nuk u lejua të jetë arvanit.
U detyrua të:
harrojë gjuhën,
mohojë prejardhjen,
heshtë për gjyshërit.
Censuset u manipuluan.
Diversiteti u fshi.
Identiteti u shpërbë nën sloganin e “kombit unik”.
❗ Kjo quhet asimilim i dhunshëm shtetëror.
Jo integrim.
Jo evolucion natyror.
DHE SOT?
Sot flitet për heronj të 1821-it — por heshtet gjuha që flisnin.
Lavdërohen Hidra e Speca — por harrohet se flisnin arbërisht.
Krenohet “greqishtja e pastër” — mbi varrin e një populli të tërë.
📉 Nga 40% → 1%
📉 Nga mijëra fshatra → emra të fshirë
📉 Nga popull → kujtim i turpëruar
Kjo nuk është histori neutrale.
Kjo është humbje, dhunë dhe padrejtësi historike.
🩸 Kujtesa është detyrim. Heshtja është bashkëfajësi.
Një sqarim që shpesh “harrohet”: statistikat e shek. XV që flasin për ~41–42% arvanitë vlejnë vetëm për Peloponezin.
Nëse në llogari futen edhe Atika dhe Beotia – zona ku burimet tregojnë dominim arvanitas (60–80%), sidomos në fshatra – atëherë mesatarja e përgjithshme NGRIHET, e nuk ulet.
Kjo është aritmetikë elementare:
kur i shton një bllok demografik me përqindje më të lartë se mesatarja, mesatarja kalon lart.
Pra, për Greqinë jugore të shek. XV, përqindja arvanite kalon realisht pragun 50% (afro 53-54% e popullësisë së Greqisë)
Problemi nuk është matematika.
Problemi është se ky realitet historik u shpopullua nga osmanët (luftëra, stratiotë, dëbime) dhe më pas u asimilua me dhunë nga shteti grek (ndalim gjuhe, ndryshim emrash, censuse të manipuluara).
Nga shumicë reale → në “folklor”.
Ky nuk quhet mit. Quhet humbje historike e dokumentuar.

Kryeministri Rama ka thënë një të vërtetë absolute

Drini.us
-
0
Kryeministri Rama ka thënë një të vërtetë absolute

Eshref Ymeri

(Pse revoltohen mediat greke me Micotakisin në krye?)

Në faqet e internetit bëhet i ditur informacioni në vijim:

“Kryeministri Edi Rama ka shkaktuar reagime të shumta pas deklaratave të tij në konferencën e një dite më parë në Abu Dabi, ku shkëmbeu batuta me moderatorin amerikano-grek, John Defterios, ku tha se grekët nuk janë pasardhës të Aristotelit dhe Platonit”.

Profesor Gjon Shllaku (1923-2003), përkthyesi emblematik i ”Iliadës”, ka deklaruar:

“Problemi i Gegnishtes e lashtsis saj, duhet t’jetë normalisht objektivi i parë i gjuhësis shkencore e gjuhëtarve shkenctar të akademis Shqiptare. Gëgnishtja ma shumë se asgja tjetër tregon rrajët tona si etnogjenezë e autoktoni në Ballkan. Shum fjalë të Greqishtes klasike shpjegojnë kjartë në Gegnishte… Iliada e Homerit është shkru në Gegnisht. ”Perktheva “Iliaden” nga shqipja në shqip” (Citohet sipas: “Përvjetor – Iliada e Homerit është shkruar në Gegnisht, Gjon Shllaku: Përktheva Iliadën nga shqipja në shqip”. Faqja e internetit “shkodraweb”. 24mars 2025).

Nga jetëshkrimi i Profesorit Gjon Shllaku, mësojmë se qeveria greke e ka pasë vlerësuar me “Diskun e argjendtë”,

por s’është bërë i ditur ndonjë reagim nga ana e mjeteve të informimit masiv grek kundër kësaj deklarate të Profesorit. Me sa duket, grekët, si mjeshtër të falsifikimit të të vërtetave historike për periudhën e “lashtësisë” së tyre, e ndiejnë veten ngushtë para një deklarate të tillë. Druhen, se u çirret maska, sepse, siç ka deklaruar akademiku ynë i shquar, Apollon Baçe, ata neve na kanë vjedhur historinë. Sigurisht, për fajin e rëndë të ngrehinës së kalbur, me emrin Akademi e Shkencave, të kësaj shtojce mjerane të politikës antikombëtare. Kreministri Rama bëri shumë mirë me deklaratën e vet, por duhej të kishte menduar me kohë, që kur erdhi në pushtet në vitin 2013, për të vënë në krye të asaj akademie një personalitet me autoritet të lartë shkencor, si akademiku Apollon Baçe. Nuk e dimë se cila ishte arsyeja që emëroi atje një njeri-askushi, si Skënder Gjinushi? Siç duket, Gjinushi, pasi ia shiti partinë Tom Doshit, mbeti pa punë dhe Rama vendosi ta ketë si kryeogiçin e vet në krye të Akademisë. Ajo mumje-Akademi duhej të kishte dalë menjëherë me një deklaratë publike në mbështetje të Kryeministrit Rama. Por ajo heshti, si i vdekuri në tabut.

Kaliforni, 20 janar 2026

Gazeta australiane (1929) / Një rrëfim për gratë e Shqipërisë

Drini.us
-
0
Gazeta australiane (1929) / Një rrëfim për gratë e Shqipërisë

Nga Aurenc Bebja*, Francë – 18 janar 2026 

Gazeta australiane “The Lithgow Mercury” ka botuar, të mërkurën e 8 majit 1929, në faqen n°5, një rrëfim asokohe për gratë e Shqipërisë, të cilin Aurenc Bebja, nëpërmjet Blogut “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar :

Gratë e Shqipërisë

Burimi : The Lithgow Mercury (Australi), e mërkurë, 8 maj 1929, f. 5

Burimi : The Lithgow Mercury (Australi), e mërkurë, 8 maj 1929, f. 5

Në një ditë me diell, vështirë se mund të mos e vësh re pamjen e një gruaje shqiptare. E gjatë dhe hijerëndë, ajo lëviz me hijeshi ; busti i saj i ngushtë prej kadifeje është i mbuluar me monedha ari, stoli argjendi, tokëza të smaltuara me ngjyra të ndezura dhe vargje rruazash shumëngjyrëshe. Mbulesa e kokës — zakonisht një kapuç i kuq prej mëndafshi, i ngushtë pas koke — është e qëndisur me fije ari dhe argjendi, dhe rreth e rrotull i janë qepur monedha të rënda ari.

Ato jetojnë në një vend me male të zymta dhe lumenj të errët e të rrëmbyeshëm, megjithatë lulet e mrekullueshme dhe qielli blu i thellë u kanë mësuar vlerën e vërtetë të ngjyrës. Këtë dashuri për ngjyrën e sjellin në veshjet e tyre dhe në shtëpitë e pastra e të rregullta. Me gishta të shpejtë e të shkathët, krijojnë motive të zgjuara e të papritura në pantallonat e kuqe dhe jeshile të ndezura që veshin burrat dhe djemtë e tyre. Ato kujdesen shumë që rrobat e meshkujve të familjes të jenë në harmoni me veshjen e tyre vezulluese.

Jeta e tyre është plot rrezik dhe pasiguri. Si komb, shqiptarët nuk duan asgjë më shumë se luftën “për një kauzë të drejtë”, dhe gratë e tyre mësohen që në moshë të vogël të përdorin hanxharin dhe të mbajnë pushkën mbi supe. Jeta në shtëpi të ngjeshura mes maleve ose të ngritura në maja të rrezikshme i ka forcuar si duart ashtu edhe zemrat e grave shqiptare. Të ëmbla janë buzëqeshjet që u dhurojnë miqve, por sytë e tyre të errët mund të shpërthejnë në një tërbim që nuk premton mëshirë për armikun.

Edhe pse, si popull, ata pohojnë besimin islam, gratë shqiptare gëzojnë një liri të paimagjinueshme në vendet rreptësisht myslimane. Ato dalin me fytyrat e tyre të bukura të pambuluara dhe nuk shmangin të huajt. Megjithatë, në jetën familjare mbizotëron ligji mysliman dhe burri është zotëria dhe sundimtari suprem i shtëpisë. Por, ndryshe nga myslimanë të tjerë, ato nuk heqin dorë nga vera.

Paja e nuses përbëhet kryesisht nga monedha të lashta ari. Një nga zakonet më të çuditshme të martesës është ceremonia në të cilën nusja tërhiqet me forcë drejt shtëpisë së dhëndrit nga vëllezërit ose xhaxhallarët e saj. Edukata e mirë kërkon që ajo të tregojë rezistencë të dhunshme gjatë gjithë rrugës dhe, nëse nuk ulërin mjaftueshëm, kjo merret si shenjë se jeta e saj martesore nuk do të shkojë mirë.

Flamuri i Dardanisë dhe mohimi i shtetësisë së Kosovës: një prapa kthim ideologjik në mendimin shqiptar bashkëkohor

Drini.us
-
1
Flamuri i Dardanisë dhe mohimi i shtetësisë së Kosovës: një prapa kthim ideologjik në mendimin shqiptar bashkëkohor
Dr. Sc. Abedin Sutaj, Vjenë
____
Flamuri i Dardanisë dhe mohimi i shtetësisë së Kosovës: një prapa kthim ideologjik në mendimin shqiptar bashkëkohor
Qëndrimet që synojnë t’i mohojnë Kosovës të drejtën për ndërtim simbolik dhe shtetëror, duke e nënshtruar atë ndaj një “kombëtarizmi absolut”, përfaqësojnë një tkurrje serioze teorike dhe politike në mendimin shqiptar bashkëkohor. Kjo kalamenavje dhe perrrjedhje mendore e shkaktuar nga urrejtja patologjike, e artikuluar edhe në shkrimet të Prof. Dr. Mehdi Hysenit (I lumi Zot e din kush është ky dhe kujt i shërben) kundër flamurit të Dardanisë (i njohur publikisht si flamuri i Ibrahim Rugovës), nuk funksionon si analizë shkencore, por si përjargie dhe përflakje nga vjelljet ideologjike , dhe armiqesime partiake, krahinore, duke delegjitimuar shtetësinë e Kosovës.
Në këtë kontekst, Hyseni nuk përbën thelbin e problemit, por një shembull simptomatik të një paradigme më të gjerë mendimi. Ne shkrimin e tij te botuar; Mehdi Hyseni, “Flamuri i Dardanisë nuk është simbol as i Shqipërisë Etnike e as i Kombit Shqiptar, por vetëm një vizatim i lirë – një dëshirë!”, (Kosova Sot Online, 8 qershor 2021, https://www.kosova-sot.info/…/flamuri-i-dardanise…/… )
Gabimi themelor metodologjik i kësaj paradigme qëndron në barazimin e kombit me shtetin dhe në trajtimin e simboleve etnike si domosdoshmëri shtetërore. Ernest Gellner e ka formuluar qartë këtë problem kur thekson se “kombet nuk janë njësi natyrore apo të përjetshme; përkundrazi, nacionalizmi është ai që prodhon kombet” (Gellner, Nations and Nationalism, Oxford: Blackwell, 1983, f. 55). Shteti modern, sipas tij, është një strukturë juridiko-politike që prodhon identitet kombëtar përmes institucioneve, arsimit dhe simboleve.
Në të njëjtën linjë teorike, Benedict Anderson e përkufizon kombin si “një bashkësi politike e imagjinuar – e imagjinuar si e kufizuar dhe sovrane” (Anderson, Imagined Communities, London: Verso, 2006 [1983], f. 6). Kombi, pra, nuk është autoritet metafizik që autorizon ose ndalon simbole shtetërore, por produkt i përfaqësimit politik dhe narrativës historike. Pretendimi se “vetëm kombi shqiptar” ka të drejtë të legjitimojë një flamur shtetëror është, në këtë kuptim, konceptualisht i gabuar dhe jashtë çdo paradigme moderne të shkencës politike.
Një logjikë e ngjashme përjashtuese ka funksionuar historikisht edhe në raportin e Shqipërisë zyrtare me shqiptarët jashtë kufijve të saj politikë. Ky rregull përjashtimi, i ushqyer nga egocentrizmi shtetëror dhe i shndërruar gradualisht në normë intelektuale, ka rrënjë të thella në bashkëpunimin historik të një pjese të elitës politike dhe kulturore të Shqipërisë me projektet që kanë cenuar interesat e Kosovës dhe të shqiptarëve jashtë shtetit shqiptar. Me termin “Kosovë” këtu nënkuptohet hapësira shqiptare jashtë kufijve politikë të Shqipërisë, me rrënjë historike dardane, ku bën pjesë edhe veriu i Shqipërisë në një masë të konsiderueshme.
Kjo frymë antikosovare është përforcuar përmes propagandës së vazhdueshme mediatike nga transmetuesit e Shqipërisë, ku shpeshherë kanë marrë pjesë edhe intelektualë nga Kosova, nën maskën e “mbrojtjes së gjuhës shqipe”.
Togfjalëshi mashtrues “një komb, një gjuhë, një flamur” është përdorur për të thelluar bunkerizimin ideologjik të shqipes dhe për të legjitimuar përjashtimin sistematik të gegnishtes dhe të variantit gegë të Shqipërisë së mesme. Kjo logjikë kujton formulimin famëkeq të Dritëro Agollit për “Shqipërinë e brendshme dhe të jashtme” (Agolli, shkrime publicistike, vitet ’90-95), një ndarje që në thelb funksionon si diskurs hierarkizues dhe përjashtues.
Në të njëjtën linjë duhet parë edhe standardizimi i gjuhës shqipe, i paraqitur zyrtarisht si proces shkencor, por që në realitet ishte një projekt politik i mirëstrukturuar me pasoja të thella kulturore. Gjuha standarde u ndërtua mbi baza selektive dhe hierarkizuese, duke shpallur qindra fjalë e forma si “krahinore” ose “të parëndësishme” — një kategorizim ideologjik dhe jo shkencor. Siç vëren Arshi Pipa, “standardizimi i shqipes u shoqërua me një spastrim sistematik të elementeve gegë, duke e varfëruar gjuhën dhe duke e shkëputur nga tradita e saj veriore” (Pipa, Politics of Language in Socialist Albania, New York: Columbia University Press, 1989, f. 112–115).
Po aq problematike është edhe teza se Kosova duhet ta trajtojë flamurin e Shqipërisë si “flamur etnik”. Në doktrinën kushtetuese dhe në të drejtën ndërkombëtare publike, flamuri është atribut ekskluziv i sovranitetit shtetëror. Hans Kelsen thekson se “shteti ekziston vetëm aty ku ka një rend juridik autonom, i përfaqësuar edhe përmes simboleve të tij” (Kelsen, General Theory of Law and State, Cambridge, MA: Harvard University Press, 1945, f. 181). Flamuri kuqezi është flamur i Republikës së Shqipërisë dhe nuk mund të imponohet mbi një shtet tjetër sovran pa cenuar parimin e barazisë së shteteve.
Në këtë kontekst, flamuri i Dardanisë nuk ishte një shpikje arbitrare apo “private”, por një projekt simbolik shtetformues me bazë historike dhe politike. Ai synonte ndërtimin e një identiteti shtetëror të Kosovës, pa mohuar përkatësinë shqiptare.
Eric Hobsbawm e ka shpjeguar qartë këtë proces duke vënë në dukje se “simbolet kombëtare janë tradita të shpikura, të krijuara në momente kyçe të formimit shtetëror” (Hobsbawm & Ranger, The Invention of Tradition, Cambridge: Cambridge University Press, 1983, f. 1–14).
Sulmet ndaj flamurit të Rugovës janë, në thelb, sulme ndaj vetë idesë së Kosovës si shtet. Kur ky flamur paraqitet si “provokim” dhe kërkohet ndalimi i tij, kemi të bëjmë me një logjikë autoritare që synon uniformizimin simbolik. Jürgen Habermas thekson se “legjitimiteti demokratik buron nga debati racional dhe nga pranimi i pluralizmit” (Habermas, Between Facts and Norms, Cambridge, MA: MIT Press, 1996, f. 110).
Në përfundim, flamuri i Dardanisë kishte, ka dhe duhet të rikthehet si opsion legjitim për t’u konsideruar flamur i Republikës së Kosovës. Mohimi i tij nuk mbështetet në argumente shkencore, por në impulse ideologjike me rrënjë enveriste dhe neokomuniste.
Mbrojtja e shtetësisë së Kosovës dhe e të drejtës së saj për simbole të veta nuk e dobëson etninë shqiptare; përkundrazi, e forcon atë.
Në këtë kuptim, flamuri i Rugovës – më saktë, flamuri i Dardanisë – mund të konsiderohet si një nga simbolet më të plota të mundshme etnike shqiptare, ndërsa flamuri i Republikës së Shqipërisë është, në thelb, një simbol shtetëror, ashtu si edhe himni i saj, i cili është ndërtuar mbi një melodi dhe strukturë të huazuar nga tradita rumune dhe nuk përfaqëson në vetvete një shprehje të drejtpërdrejtë etnike.
Etnia shqiptare nuk dobësohet nga pluralizmi simbolik, por madhërohet përmes pavarësisë dhe forcimit të shenjave të saj autoktone, veçanërisht atyre dardane, në hapësirën ku u formësua dhe u konsolidua gjuha shqipe dhe ku u artikulua një nga bërthamat themelore të etnogjenezës shqiptare.

Përballja e Kosovës me sfidat që lidhen me sovranitetin territorial dhe fuqizimin e institucioneve

Drini.us
-
0
Përballja e Kosovës me sfidat që lidhen me sovranitetin territorial dhe fuqizimin e institucioneve
____
Republika e Kosovës, që nga shpallja e pavarësisë më 17 shkurt 2008, ka qenë subjekt i një zhvillimi të vazhdueshëm politik dhe institucional, të shoqëruar nga tensionet me Serbinë dhe përpjekjet për integrim ndërkombëtar. Përballja e Kosovës me sfidat që lidhen me sovranitetin territorial dhe fuqizimin e institucioneve ka reflektuar tensionet historike në Ballkan, ndërsa mbështetja ndërkombëtare, veçanërisht ajo e Shteteve të Bashkuara të Amerikës (SHBA), ka qenë thelbësore në konsolidimin e shtetësisë së saj. Në këtë kontekst, raportet e fundit mbi mbylljen e institucioneve ilegale serbe, rritjen e kapaciteteve të sigurisë dhe përfshirjen e serbëve në institucionet shtetërore të Kosovës shënojnë një etapë të re, që meriton një analizë më të thellë nga këndvështrimi historik, juridik, politik dhe ndërkombëtar.
Konteksti Historik dhe Sfida e Sovranitetit
Territori i Kosovës ka qenë historikisht një arenë e përplasjeve politike dhe etnike, sidomos gjatë shekullit të 20-të. Periudha e dominimit të Jugosllavisë dhe veçanërisht regjimi i Slobodan Millosheviqit u karakterizua nga represioni sistematik kundër shqiptarëve të Kosovës. Lufta e vitit 1998-1999 dhe intervenimi i NATO-s, i ndjekur nga administrimi ndërkombëtar i UNMIK-ut, hapën një kapitull të ri, por nuk eliminuan sfidat e trashëguara nga ndarjet etnike dhe ndikimi serb në Kosovë.
Pas shpalljes së pavarësisë, Kosova ka luftuar për të siguruar sovranitetin e saj mbi të gjithë territorin, duke përfshirë komunat me shumicë serbe në veri, ku ndikimi i Beogradit ka mbetur i fuqishëm përmes strukturave paralele. Kjo situatë ka krijuar një tension konstant, ku sovraniteti i Kosovës perceptohet si i paplotë.
Ndikimi i strukturave ilegale dhe sfidat e ligjit
Strukturat ilegale serbe, të mbështetura nga Beogradi, kanë funksionuar si një mjet për të sfiduar autoritetin e institucioneve të Kosovës, duke krijuar një realitet paralel në veri të vendit. Mbyllja e këtyre strukturave përbën jo vetëm një hap drejt integrimit të plotë të këtyre komunave në sistemin shtetëror, por edhe një përballje me trashëgiminë e ndikimit serb në Kosovë. Përforcimi i sundimit të ligjit dhe Kushtetutës së Kosoves nga ana e Qeverisë Kurti ka ndryshuar dukshëm realitetin në terren. Vendosmëria e institucioneve të Kosovës për të mbyllur strukturat ilegale dhe për të vendosur rendin kushtetues është një tregues i forcimit të sovranitetit shtetëror. Në nivel juridik, ky proces përputhet me Kushtetutën e Kosovës dhe përkushtimin ndaj sundimit të ligjit si një element themelor i një shteti funksional demokratik. Kjo ka rritur interesimin e serbëve lojal ndaj shtetit ku jetojnë, duke rritur pjesëmarrjen e serbëve lokalë në institucione.
Interesimi i disa grupeve serbe për t’u integruar në institucionet shtetërore pas dobësimit të strukturave ilegale shënon një pikë kthese potenciale në ndërtimin e një shoqërie gjithëpërfshirëse. Kjo tregon jo vetëm ndryshimin e realitetit politik në veri, por edhe një mundësi për ndërtimin e një partneriteti më të fortë ndëretnik në Kosovë.
Roli i SHBA-së dhe armatimi i Kosovës
Kosova ka përfituar ndjeshëm nga mbështetja strategjike e SHBA-së, e cila e ka parë shtetin e ri si një aleat të rëndësishëm në Ballkan. Dhënia e pëlqimit për armatim dhe avancimi i kapaciteteve të Forcës së Sigurisë së Kosovës (FSK) është një sinjal i qartë për Serbinë dhe mbështetësit e saj se Kosova po bëhet një aktor më i fuqishëm dhe më i aftë për të mbrojtur sovranitetin e saj. Zhvillimet e reja zbehin skepticismin disfatisist të kujdestarëve lokal anti qeveritarë dhe hapin perspektivën evropiane, gjë që i jep një shtytje Bashkimit Evropian të vazhdon të jetë ndërmjetësuesi kryesor në dialogun Kosovë-Serbi, duke nxitur një marrëveshje që do të normalizojë marrëdhëniet mes dy vendeve. Megjithatë, pa njohjen e plotë të Kosovës nga të gjitha shtetet anëtare të BE-së, përparimi mbetet i ngadalshëm.
Ndikimi i administratës Trump dhe balanca gjeopolitike
Me inaugurimin e presidentit të 60-të të SHBA-së, Donald Trump, politika amerikane ndaj Ballkanit mund të marrë një drejtim më pragmatik. Në administratën e kaluar të Trump, fokusi ishte në arritjen e marrëveshjeve të shpejta dhe bilaterale, ndërsa administrata aktuale mund të nxisë një angazhim më të qëndrueshëm dhe strategjik për të garantuar stabilitetin afatgjatë në rajon.
Kosova duhet të vazhdojë të konsolidojë institucionet e saj dhe të zbatojë me rigorozitet sundimin e ligjit në të gjithë territorin. Integrimi i serbëve lokalë në institucionet shtetërore është jetik për stabilitetin e brendshëm dhe për ruajtjen e paqes ndëretnike. Në një periudhë të ndërlikuar gjeopolitike, Kosova duhet të ruajë dhe të forcojë marrëdhëniet me SHBA-në dhe BE-në, duke mbajtur një qasje të balancuar ndaj sfidave rajonale dhe globale. Ndërsa dialogu me Serbinë duhet të jetë i fokusuar në njohjen reciproke dhe në krijimin e kushteve për një paqe të qëndrueshme. Po ashtu, Kosova duhet të intensifikojë përpjekjet për të fituar mbështetje ndërkombëtare nga vendet që ende nuk e kanë njohur pavarësinë e saj. Përfundimisht mbyllja e institucioneve ilegale, përmirësimi i marrëdhënieve ndëretnike dhe mbështetja ndërkombëtare janë elemente që mund ta fuqizojnë Kosovën si një aktor të qëndrueshëm dhe konstruktiv në Ballkan.

Ibrahim Rugova, apo kur historia shndërrohet në mit dhe figurat historike në tabu

Drini.us
-
1
Ibrahim Rugova, apo kur historia shndërrohet në mit dhe figurat historike në tabu

Agim Vuniqi, Vashington

Vetëm shoqëritë që kanë guxim të shohin figurat e tyre me sy njerëzor, jo mitologjik, mund të ecin përpara pa u robëruar nga emocionet e së kaluarës.
Shoqëritë që dalin nga trauma kolektive shpesh kërkojnë shpëtim në mite. Kjo është njerëzore. Por kur miti zë vendin e analizës, historia pushon së qeni mësuese dhe kthehet në dogmë. Kosova ka rënë pikërisht në këtë kurth: në vend të ballafaqimit kritik me të kaluarën, ka ndërtuar figura të paprekshme, të imunizuara nga çdo pyetje.
Një nga këto figura është Ibrahim Rugova, i ngritur në nivel mesianik, jashtë çdo konteksti historik dhe jashtë çdo bilanci real veprimi. Ky mit nuk është produkt i analizës, por i nevojës psikologjike për një figurë atësore, të qetë, pothuaj metafizike, që supozohej se “e përfaqësonte popullin” edhe atëherë kur populli përjetonte dhunë ekstreme.
Problemi nuk është se Rugova kishte rol historik — ai e kishte. Problemi është se ky rol është absolutizuar, duke u shkëputur nga realiteti konkret i asaj kohe. Ndërkohë që shumica e popullsisë përjetonte spastrimin etnik, deportimin masiv dhe dhunën sistematike të regjimit të Millosheviqit, figura politike qendrore e rezistencës paqësore ishte e neutralizuar, e zhvendosur dhe praktikisht e heshtur.
Këtu lind kontradikta morale që nuk guxohet të shtrohet: si mund të mbahet statusi i figurës së paprekshme, kur ekziston një shkëputje e thellë mes përvojës së popullit dhe pozicionit real të lidershipit?
Demistifikimi nuk është sulm personal. Është domosdoshmëri kulturore. Historia nuk kërkon shenjtorë, por njerëz me role, kufij dhe përgjegjësi. Kur një shoqëri refuzon t’i shohë figurat e saj si produkte të rrethanave konkrete, ajo fillon të ndërtojë legjenda, jo histori.
Kulti i figurës — sidomos kur ushqehet me rrëfime për jetë “prrallore”, izolim simbolik dhe distancë nga vuajtja kolektive — nuk i shërben as së vërtetës, as brezave që vijnë. Përkundrazi, ai krijon një ndarje të rrezikshme: populli si viktimë absolute dhe lideri si qenie e përjashtuar nga përgjegjësia historike.
Kjo ndarje e deformon kujtesën kolektive. Ajo e zhvendos fokusin nga pyetjet thelbësore: çfarë u bë mirë, çfarë u bë keq, dhe pse? Cilat strategji funksionuan dhe cilat u konsumuan? Dhe mbi të gjitha: kush mbeti me popullin, dhe kush mbeti simbolikisht mbi të?
Një shoqëri që nuk i bën këto pyetje, nuk po e mbron historinë — po e varros atë nën mite. Dhe mitet, sado ngushëlluese të jenë, nuk ndërtojnë vetëdije kritike. Ato ndërtojnë tabu.
Demistifikimi nuk e ul historinë, e shpëton atë. Sepse vetëm një histori e çliruar nga aura e paprekshmërisë mund të shërbejë si mësim, jo si dogmë. Dhe vetëm një shoqëri që guxon të shohë figurat e saj me sy njerëzor, jo mitologjik, mund të ecë përpara pa u robëruar nga emocionet e së kaluarës. Ky është dallimi mes kujtesës së pjekur dhe adhurimit të verbër.

Pse, as Kadare, as Agolli, nuk e morën kurrë NOBELIN?! (3)

Drini.us
-
6
Pse, as Kadare, as Agolli, nuk e morën kurrë NOBELIN?! (3)
Ismail Kadare – Donika Agolli – Dritëro Agolli
Ismet M. HasaniIsmet M. Hasani, Suedi
* Lexoni për herë të parë!
Rivalitet i fshehur, apo miqësi e rreme midis Kadares dhe Agollit?!
Kush i ndau? Për dekada nuk flisnin, por “luftonin” njëri me tjetrin?! Pse Kadare nuk shkoi në varrimin e Agollit? Çka i shkroi Kadare në kurorën…?”
*
A kishte Kadare marrëdhënie të dyshimta me rezhimin komunist – Sigurimin dhe a e përdorte letërsinë për qëllime propagandistike?!
A ftohej dhe a merrte pjesë Agolli në mbledhjet e Komitetit Qendror të Partisë?!
A i shkroi Agolli letër anonime (me inicialet D. A.) Akademisë suedeze – kundër Kadares?!
Çfarë fshihej në Dosjen konfidenciale (të mbyllur me dyell) me vulë të kuqe të Akademisë suedeze?! Pse duhej të hapej Dosja në vitin 2050?!
*
Kush ishte Ingrid Malmstrong dhe çka i tha Kadares në kafénënë pranë Sorbonës (Paris)?! Pse, pas atyre fjalëve Kadare i zbehur doli nga kaféneja pa paguar?!
Sa vite (dekada) ishin të ndarë Kadare – Agolli dhe kush e dhá këtë idé?!
Kush ishte Petrit Dume, që përgadiste “informator” me të pavërteta dhe ia dërgonte Akademisë në Stokholm?!
Kush shkroi se “…nëse dërgohën për Nobël, Kadare dhe Agolli, do ta shkatërrojnë njëri-tjetrin?!
Kush ishte Linda Hoxha- ish-sekreterare në Ministrinë se Dumës dhe çfarë ”urdhëri” mori nga Dume që kundër Kadares t’i dërgojë ”letrat” në Stokholm?!
Kush ishte Fatos Kongolli, të cilit iu ndalua botimi i romanit për të cilin Agolli ishte i entuziazmuar dhe donte t’ia botonte në Revistën ”Drita”?!
Pse librat e Kadares botoheshin pa kaluar përmes ”Cenzurës”?!
Çka shkroi në “Zëri i Popullit” gazetar i ri dhe çka tha pas 30 viteve?!
Pse Kadare iku në Francë në vitin 1989, e Agolli mbeti në Shiqpëri!?
A kërkoi Kadare “azil politik” në Francë dhe sa veta ishin në Rregjistër?!
Si reagonte Kadare kur dëgjonte (përmes TV) se Nobeli nuk i është ndarë atij?!
Si reagonte Agolli kur dëgjonte (përmes Radios) se Nobelin nuk e mori as Kadare?!
Çka i tha Kadare (përmes tel.) mikut francez, kur ”Nobelin” e mori Myler?!
Çfarë i shkroi Kadare – Agollit në kurorën pas vdekjës (së Agollit)?!
Çka i tha Kadare zonjës së tij, pasi i humbi shpresat për Nobelin?
Çka i tha Kadares znj Ingrid Mallmstrong lidhur me Nobelin?
Çka u gjet në shtëpinë e Petrit Dumës, pas vdekjës se tij?
A mori pjesë dikush në varrimin e Dumës?!
Çka i tha gazetari ”Jugosllav” Agollit të ”Liqeni artificial”?!
Çfarë foli Kadare në Okllahoma (SHBA) për Agollin (më 2023)?!
A fluturoi deri në SHBA-ë Donika për ta dëgjuar Fjalimin e Kadares (2023)?!
*
… Në një mbrëmje të ftohët dhjetori të vitit 1988 në një zyre të vogël të Akademisë Suedeze në Stokholm, NJË DOSJE me vulë të kuqe u mbyll përgjithmonë dhe u vendos në një arkivë speciale me etiketë:
Konfidenciale – TË HAPET NË VITIN 2050!
***
Agolli ishte ndër ata që e shikone Kadarene si njeri me dy fytyra.
Takimi i tyre i parë ndodhi ne vitin 1958 në një ”Mbrëmje letrare” në Tiranë, ku Agolli lexonte vargjet e tija të reja, Kadare, si student, ulej mbrapa dhe vetëm e dëgjone. Me të mbaruar (”Mbrëmja letrare”), në sallë, ata u takuan dhe në mes tyre u zhvillua një bisedë e tensionuar e cila përfundoj pa marrëveshje.
Dritëro fliste për atë se si letërsia duhet t’i sherbejë popullit, të jetë e kuptueshme për popullin, Kadare nuk pajtohej me këtë ideologji të Agollit.
Në mospajtim me njëni-tjetrin, heret a vonë këta do të përplaseshin lidhur me pikëpamjet e ndryshme midis tyre.
Në vitet e 60-ta rrugët e tyre u ndanë. Agolli udhëheqte Revistën “Drita”, mori një apartament në qendër te Tiranës, u bë anëtar i Lidhjes se shkrimtarëve të Shqipërisë, ftohej – dhee mersrte pjesë në mbledhje në Komitetin Qendror të Partisë.
Kadare, mori rrugë tjetërt. Ai u përqendrua në romane, të cilat botoheshin Brenda dhe jashtë shtetit. Shteti kontrolone çdo kontakt me Perëndimin, por librat e Kadaresë bënin përjashtim, Romanet ”Gjenerali i ushtrisë se vdekur”, ”Kronikë në gurë” dhe ”Pallati i ëndërrave”, më parë dolën në Paris e Londër, sesa në Shqipëri?!
Këto përjashtime që i bënte regjimi për librat e Kadares e mundonin popullin, por edhe Agollin. Të tjerët flisnin për Kadaren se kishte lidhje të fshehta me pushtetin (kupto: me Sigurimin e Shtetit – imh).
Në vitin 1973 ndodhi diçka që këta të dy i prishen marrëdhëniet deri në fund. Një shkrimtar i ri – Fatos Kongolli, kishte përgatitë një roman, përmes të cilit e kritikon regjimin burokratik. Romanin, se pari ia dha Agollit në Revistën ”Drita”. Agolli e lexoj dhe i pëlqeu – u entuziazmua shumë dhe mendoj me ia botuar, por botimi varej prej cenzurës shtetërore dhe këtu ndodhi diçka e çuditshme: dikush nga Komiteti (ku kishte edhe shkrimtarë, e ku gjendej edhe Kadare, denoncoi Kongollin për ”romanin e rrezikshëm”.
Romani u ndalua, Kongolli u largua nga Lidhja e shkrimtareve dhe ju ndalua botimi i librave për 5 vjet.
Agolli ishte i tërbuar. Dyshimet ranë mbi Kadaren, por prova (fakte) nuk kishte.
Dritëro e mbajti në mendje këtë goditje nga Kadare dhe u betua në veten se një ditë do t’ia kthej me të njejtën mënyrë!
Rasti i erdhi (Agollit) në vitin 1981. Kadare kishte mbledhë mendime, ëndërrime të qytetarve për regjimin dhe shtetin dhe përgatiste romanin ”Pallati i ëndrrave”. Këtu i erdhi rasti Agollit, i cili shkroi një recension se libri ishte kundër sistemit dhe se ishte i rrezikshëm.
Romani arriti në duart e Ramiz Alisë, i cili kur e lexoi recensionin e ndaloi botimin e romanit.
Romani doli në Paris, me ç’rast ia rriti reputacionin Kadaresë në Perëndim.
Në Shqipëri, Kadaren filluan ta quajnë tradhëtar. Kadare kurrë nuk e dijti se kush e ka shkruar recensionin për romanin, por dyshimin e kishte të Agolli. Dhe në atë çast në mes tyre u hap një humnerë që nuk mund të mbyllej më.
Kështu, dy shkrimtarë të mëdhenj u bënë robër të një Sistemi, kur letërsia nuk konsiderohej art.
*
Tash, ata te dy jetonin me para qe ua jepte shteti. Dhe secili merrej me punët e veta, si përpara…
Kadare dhe Agolli u kthyen në viktima te atij Sistemi.
Por, athua, e kuptuan ndonjëherë?!
Secili nga ta, e ”pastronte veten” se është i drejt, e tjetrin e quante tradhtar.
Ndryshimi erdhi pasi vdiq Enver Hoxha (11 prill 1985, u varros më 12 prill 1985 – IMH), njeriu që kishte mbajtur të mbyllur Shqipërinë me hekura të forta dhe tela me xhemba.
*
Në arenën Ndërkombëtare përmenden dy emra, dy shkrimtarë të njohur, që ishin krenaria Kombëtare. Por që ishin armiq të përbetuar.
Të gjithë mendonin se janë miq.
Por ajo miqësi ishte e rreme.
Të dy synonin ÇMIMIN NOBËL për letërsi! Por dy diellëve nuk iu takon i njejti qiell!
Të dy donin ta shkatërronin njëri-tjetrin
( V i j o n )

Athanas Gegaj: Gjergj Kastrioti – Skenderbeu, akademi përkujtimore për autorin dhe shënim me rastin e ditës së kalimit në amshim të Krye-Heroit

Drini.us
-
0
Athanas Gegaj: Gjergj Kastrioti – Skenderbeu, akademi përkujtimore për autorin dhe shënim me rastin e ditës së kalimit në amshim të Krye-Heroit

Nga: Frank Shkreli

Përkujtime për Kryeheroin kombëtar Gjergj Kastriotin (6 maj 1405-17 janar 1468) , në kuadër Akademisë

Përkujtimore, kushtuar Dr Athanas Gegajt

Si çdo vit, më datën 17 janar, populli shqiptar, kudo, e përkujton Heroin Kombëtar, Gjergj Kastriotin, Skënderbeun (6 maj 1405 – 17 janar 1468), në ditën e kalimit të tij në amshim.  Gjergj Kastrioti ndërroi jetë në Lezhë, më 17 janar 1468, në moshën 63-vjeçare. Eshtë figura më e shquar në historinë e shqiptarëve, Heroi i Përgjithmonshëm kombëtar i popullit shqiptar.   Frank Shkreli: Gjergj Kastriot Skënderbeu, i përgjithmonshmi i fisit shqiptar | Gazeta Telegraf

Me këtë shënim modest dëshiroj të lidhë, nëse mund t’ia dal pa bezdisur dhe pa konnfuzuar lexuesin:  kujtimin e 17-Janarit, 1468 – ditës së ndarjes nga kjo jetë e Heroit Kombëtar të shqiptarëve, Gjergj Kastriotit-Skenderbe dhe, njëkohësisht, njërin prej autorëve të parë biograf shqiptar të Skenderbeut — Dr. Athanas Gegaj (1908–1989) dhe një nga historianët shqiptarë më seriozë të diasporës, por jo vetëm — i formuar në shkollën perëndimore të historiografisë, larg presioneve ideologjike të historiografisë komuniste. Emri i tij lidhet ngushtë me studimin monumental, mbi Gjergj Kastrioti – Skënderbeu (1405–1468) “Shqipëria dhe invazioni turk në shekullin e XV-të”, një vepër kjo themelore për albanologjinë dhe historiografinë mesjetare shqiptare. Peshkop Fan Noli, vet autor i një libri të rëndësishëm mbi Skenderbeun, botuar më 1949, e ka vlerësuar librin e Dr Athanas Gegajt, të shkruar frëngjisht,  mbi Skenderbeun, si “më e mbaruara që kishte parë dritën gjer në vitin 1949, si nga forma, nga lënda dhe nga baza dokumentare”. Fjala është për veprën, “L Albanie et l’invasion turque au XV-e siècle’, ose “Shqipëria dhe pushtimi turk në shekullin e XV-të”, të Dr Athanas Gegajt.

Ndërkaq, jeta dhe veprimtaria e Dr Athanas Gegaj, ish-Editor i gazetës Dielli për më shumë se një dekadë, do të jetë në qëndër të diskutimeve nga disa ekspertë, njohës të mirë të Dr Gegajt, Search Results for “dr athanas gegaj” – Dielli | The Sun — më 25 Janar 2026 në Akademinë Përkujtimore, titulluar:  “Athanas Gegaj – shembull i patriotizmit, shkencës dhe publicistikës”.  Njoftohet se Fondi Humanitar “Trieshi” në Nju Jork, organizon këtë aktivitet të veçantë për të nderuar veprimtarinë dhe kontributin e Athanas Gegajt – malësorit nga Trieshi i Malësisë Madhe — në fushën e shkencës, gazetarisë, fesë e kulturës shqiptare. Kjo akademi përkujtimore do t’i kushtohet, pra, pikërisht Athanas Gegajt, birit të Trieshit, një prej personaliteteve më të rëndësishme jo vetëm të Malësisë së Madhe, por edhe të mbarë botës shqiptare.  Sipas njoftimit të Fondit Humanitar, “Trieshi”, ai tubim do të trajtojë, në mënyrë të plotë, veprimtarinë e Dr Athanas Gegajt, duke vlerësuar — përveç dy veprave të tij të rëndësishme shkencore — edhe rolin e tij të rëndësishëm si editor i gazetës Dielli në Boston të Shteteve të Bashkuara dhe bashkëpunëtor i ngushtë më heret i revistës françeskane, Hylli i Dritës, në Shqipëri. Duke pasqyruar, gjithashtu edhe angazhimin e tij politik në mërgim dhe bashkëpunimin me figura të njohura shqiptare, si dhe kontributin e tij fetar si klerik françeskan dhe krijimtarinë e tij të gjërë publicistike.

Bravo i qoftë Fondit Humanitar “Trieshi”, që kujton dhe nuk harron këtë burrë të madh të Malësisë së Madhe e të Kombit shqiptar — Dr. Athanas Gegaj (1908–1989), njërin prej historianëve shqiptarë më seriozë të diasporës dhe më gjërë, por si shumë intelektualë të tjerë të kalibrit të tij të mërgatës shqiptare, gjithnjë i përjashtuar dhe i harruar për dekada të tëra nga historiografia zyrtare komuniste e deri në ditët e sotëme.  Nga gjithë veprimtaria dhe kontributetet në fusha të ndryshme të dijes, gazetarisë dhe kulturës, Athanas Gegajt, vlen të ritheksohet, si më lartë, se emri i tij lidhet, veçanërisht, ngushtë me studimin monumental, “Gjergj Kastrioti – Skënderbeu (1405–1468)”, një vepër, që nga shumë ekspertë shqiptarë dhe të huaj, konsiderohet, gjithnjë edhe sot, si themelore për albanologjinë dhe historiografinë mesjetare shqiptare.

Patjetër që në këtë rast lind pyetja se si është e mundur që autori i një vepre të tillë të vlerësuar, ndërkombtarisht, mbi Heroin Kombëtar të Shqiptarëve, Gjergj Kastriotin Skenderbe, për dekada të tëra u mbulua në heshtje, u la në hije, jo vetëm gjatë regjimit komunist, por edhe këto 35-vjet tranzicion faqezi.  Shumë mirë që Fondi “Trieshi”, kujton javën që vjen birin e tij të famshëm Dr Athanas Gegajn, pasi për arsye ideologjike, edhe ai si shumë të tjerë — viktima të përjashtimit komunist — mbetet i përjashtuar dhe i harruar, zyrtarisht, nga entet e larta akademike të Shqipërisë dhe Kosovës. Janë këto ente shtetërore të shqiptarëve të cilat do duhej që figura të Kombit si Athans Gegaj të kthehen, njëherë e mirë dhe për hir të së Vërtetës historike, në qëndër të debatit shkencor dhe akademik, jo vetëm si një përgjegjësi morale — por edhe si një detyrim akademik dhe kombëtar.

Atëherë, pse përjashtimi, pse heshtja, ke kanë frikë entet zyrtare akademike shqiptare dhe përfaqsuesit e tyre, që vazhdojnë të lënë në harresë, qëllimisht, figura si Dr Athanas Gegajn dhe veprat e tyre të vlerësuara, ndërkombtarisht, por të ndaluara dhe të përjashtuara në atdheun e tyre, nga ideologët e djeshëm komunistë. Por sot gjithnjë apologjetë të politizuar të atij regjimi barbar – gjithnjë benikërisht flasin dhe veprojnë në rolin e “historianëve” të oborrit ideologjik komunist?  Pse vazhdon kjo sjellje e enteve shqiptare akademike si në Shqipëri ashtu edhe në Kosovë, edhe 35 vjet pas shembjes së komunizmit zyrtar, ndaj këtyre figurave më të njohura të mërgatës shqiptare të pas Luftës së II Botërore?  Personalitete të nivelit dhe kapaciteteve por edhe kontributeve historike të Dr Athans Gegajt, Ernest Koliqit, Martin Camajt e shumë të tjerëve, Frank Shkreli: Fletërrufeja kundër Ernest Koliqit dhe Martin Camajt. Me këtë rast të kujtimit të jetës dhe veprimtarisë së Dr Athanas Gegajt në Nju Jork, iç kam pyetur shpeshherë edhe publikisht në të kaluarën:  pse kjo vazhdimsi e turpshme përjashtimi të disa prej figurave më të dalluara të Kombit dhe kontributeve të tyre historike – nga të dy shtetet shqiptare, të cilat sot pretendojnë se janë “demokratike” dhe në rrugën euro-atlantizmit?

Margjinalizimi zyrtar i figurave kombëtare anti-komuniste si Dr. Athanas Gegajt, një nga historianët më seriozë shqiptarë të shekullit XX, ishte një padrejtësi e madhe historike e regjimit komunist të Enver Hoxhës.  Heshtja zyrtare sot ndaj këtyre figurave pas shembjes së Murit të Berlinit dhe ndryshimeve madhore politike në Evropë pas vitit 1990, është një turp madhor kombëtar. Ju lutemi enteve zyrtare në Tiranë dhe Prishtinë:  për derisa vazhdoni me këto qëndrime të politizuara zyrtare ndaj këtyre figurave të mëdha të Kombit, mos na flisni për shkencë, për histori e drejtësi. Se historia nuk mund të përdoret si instrument politik, në shërbim të një dogme ose një tjetre! Heshtja e vazhdueshme nuk u bën nder!

Urime e Fondit  Humanitar, “Trieshi” për organizimin e kujtimit të Dr Athanas Gegajt! Uroj që Akademia Përkujtimore me 25 janar në Nju Jork, kushtuar jetës, veprimtarisë dhe kontributit të Dr Gegajt të jetë një konferencë e denjë dhe të jetë, njëkohsisht, edhe fillimi i një interesimi më të gjërë në trojet shqiptare për këtë figurë dhe të tjera personalitete të mërgatës antikomuniste shqiptare të pas Luftës së II Botërore, tani në amshim, të harruar dhe të përjashtuar. Me qëllimin e doemosdoshëm për të rivendosur, më në fund, Dr Athanas Gegajn dhe të tjerë si ai, në vendin që u takon në historiografinë zyrtare shqiptare, për fat të keq, gjithnjë të kontrolluar dhe të cunguar nga mbeturinat e një sistemi që vazhdojnë të përdorin historinë në interes të një narrative të caktuar të pushtetit.                     

Cili do ishte sot mesazhi i Gjergj Kastriotit-Skenderbe për shqiptarët, sipas Dr Athanas Gegajt – marrë nga një intervistë e tij dhënë Zërit të Amerikës, me rastin e 500-vjetorit te vdekjes se Skenderbeu – Kjo intervistë është transmetua nga Zëri i Amerikës më 18 e 19 Janar të vitit 1968) Intervista e plotë në — ORA E SHQYPNISË: Athanas Gegaj Intervistë ne 1968 mbi Gjergj Kastrioti-Skenderbeun –

 

VOA: Sipas mendimit t’uaj, Zoti Gegaj, ç’kuptim ka, ose ç’kuptim duhet të ketë jeta e Skëndërbeut për Shqiptarët në kohë të sotme?

GEGAJ:  Jeta e veprat e Skenderbeut janë një shëmbëll i pavdekshëm në gjiun e popullit shqiptar. Kujtimi i tij i drejtoi të gjitha luftat e orvatjet për liri, që bëri populli shqiptar gjatë shekujve të robërisë deri në ditën e indipendencës së tij.  

Jeta dhe vepra e Skenderbeut janë të bazuara në bashkim të gjithë shqiptarëve. Si në kohëra të kaluara, ashtu edhe sot, jeta dhe veprat e Skenderbeut janë te bazuara mbi vëllazerim të gjithë shqiptarëve, mbi lirinë e vendit nga i huaji, mbi të drejtat e barabarta të çdo qytetari, mbi respektin e çdo shqiptari të ndershëm, dhe mbi ruajtjen e traditave tona, atë të besës, të burrërisë, të mikpritjes dhe të krenarisë kombëtare. 

Për më tepër, Skenderbeu na mëson se shqiptari nuk do të kursejë gjësend për t’i ardhur në ndihmë një shqiptari tjetër dhe për të krijuar një atdhe të përbashktë shqiptar, ku secili të jetojë i lirë dhe të punojë për atë vend që na e lanë trashigim të parët tonë. Ky vend është Shqipëria e Shqiptarëve, ku secili është zot në shtëpi të tij dhe kërkon të jetojë me dignitet e në bashkim, ashtu siç na mësoi Skenderbeu. E ku na mësoi edhe një gjë tjetër: Shqipëria është e gjithë shqiptarëve. Këta do ta mbrojnë me çdo mjet e me çdo sakrificë për Atdheun e Shqiptarëve, dhe si vdiset për liri, pa u bë skllav i huaj, pa përulur karakterin burrëror të popullit shqiptar.”

Marrë nga intervista e Dr Gegajt me rastin e 500-vjetorit të vdekjes së Gjergj Kastrioti – Skenderbeu – transmetuar nga Zëri i Amerikës më 18 e 19 Janar të vitit 1968)

Ç’është diplomacia?

Drini.us
-
0
Ç’është diplomacia?
 
Fahri Xharra, Gjakovë

Emri diplomat (gr. diploo) i përshkruhet një zyrtari i cili në marrëdhëniet ndërkombëtare e përfaqëson një shtet sovran. Diplomati është një burrështetas, ndërsa në kuptimin figurativ e pasqyron një njeri shumë të matur, të kujdesshëm dhe të mprehtë. Diplomacia i shpreh marrëdhëniet ndërkombëtare duke e nënkuptuar aktivitetin njerëzor si një “zanat” dhe shkencat politike. Shteti me anë të diplomacisë duhet të përmbushë detyrat e vetvetes, duke mos dobësuar asgjë nga obligimet e tij ndaj të ngjashmëve.
Në mesjetë, argumentet shkruheshin në mënyrën eksponenciale, ato rishkruheshin me kode (shenja njohjeje) të posaçme me një gjuhë të nënkuptueshme (implicite) në atë mënyrë që ishte e njohur vetëm për mendësitë (eruditët) e lëndës.
Si evuluoi diplomacia, që nga lindja e saj e deri në ditët e sotme? Cila është dita e vërtetë e “lindjes” së saj?
Për të njohur diplomacinë duhet njohur aktorët e mëdhenj të zhvillimit të saj dhe vazhduesit e saj deri te pasojat e revolucionit të kësaj disipline. Interesimi për marrëdhënie ndërkombëtare historikisht ka qenë i lidhur vetëm me udhëheqësin e një shteti (mbreti, sovrani) dhe rrethit të tij të ngushtë të elitës udhëheqëse dhe familjarëve të tij. Por, me rritjen e rrjedhshmërisë së informatave rritet edhe nevoja për to, me rritjen e informatave relevante, interesimi për marrëdhënie ndërkombëtare u bart edhe në shtresat tjera të shoqërisë; te njerëzit e mençur që dinin të zhvillojnë saktësinë e qëndrimit në strukturat e politikës së jashtme, dhe në këtë mënyrë koha e absolutizmit kur vetëm dhe vetëm me anëtarët e familjes apo rrethit të ngushtë vendosej diçka kaloi në histori.
Diplomacia si instrument konkret i aftësisë së udhëheqjes së politikës së jashtme të një vendi nuk ishte më një privilegj i rrethit të caktuar familjar, fisnor apo puthadorësh që shpesh udhëhiqej nga interesat e posaçme individuale e klanore. Me rritjen e interesimit me marrëdhëniet ndërkombëtare gjegjësisht për aktivitetin diplomatik dhe kur diskrecioni i saj ngushtohej u krijua modelimi i metodave të reja të diplomacisë. Edhe pse teoria e marrëdhënieve ndërkombëtare zhvillohet me praktikën e udhëheqjes së saj; kristalizimi i këtyre teorive klasike në marrëdhëniet ndërkombëtare u arrit pas gjysmës së shekullit të kaluar.
Diplomacia është një art në vete, e cila nuk mund të udhëhiqet pa i njohur teoritë moderne të rëndësishme të saj: të Teorisë së Forcës, Teorisë së Lojës, Teorisë së Integrimit, dhe Teorisë së Globalizimit të ndërvarur. Zhvillimi i hovshëm i marrëdhënieve ndërkombëtare e kërkon një diplomat me dhunti natyre të diplomatit, por edhe me një njohje të madhe të Teorisë së Interaksionit, Teorisë së Konsistencës, Teorisë së Interesimit Nacional dhe Teorisë së Rolit Ndërkombëtar.
Marrëdhëniet ndërkombëtare venerohen në kontekstin e mbisundimit të konflikteve dhe gjetjen e interesave krahasuese (komparative) por që edhe në këtë rast forca është mjeti më i mirë për kënaqjen e interesave qenësore të shteteve. Diplomati i shkolluar dhe me përvojë duhet ta dijë se elementet thelbësore të marrëdhënieve ndërkombëtareve bazohen në madhësi të interesit dhe forcës i cili në bashkëveprim pozitiv e paraqet forcën kombëtare. Diplomati i rryer duhet të dijë që, duke i mësuar mundësitë e realizimit të interesave nacionale në përputhje me marrëdhëniet ndërkombëtare, ai duhet dhënë rëndësi shumë të madhe si diplomacisë ashtu edhe “strategjisë” e cila vetëkuptohet që është vetëparaqitja e politikës së jashtme të një shteti dhe një tregues i vërtetë i forcës dhe mençurisë kombëtare.
“Teoria e luftës dhe e paqes” e filozofit francez Raymond Aron e shpjegon që marrëdhëniet ndërkombëtare nënkuptohen si një veprim i ndërvarur i “strategut” (“strategjia” nënkupton rolin e madh të forcës ushtarake) dhe diplomatit në marrëdhënien kategorike të luftës dhe paqes, si dhe përllogaritjet e forcës dhe mjeteve diplomatike si dhe kërkimi i gjendjes natyrale (Teoria e Hobbsit).
Teoria e baraspeshës (ekuilibrimit) ndërkombëtare merret me baraspeshimin e marrëdhënieve ndërkombëtare dhe diplomati duhet ta dijë që çelësi i saj janë institucionet e zhvilluara të diplomacisë ndërkombëtare. Diplomati i mirëfilltë e di se Teoria e Lojës e formuluar nga filozofi Raymond Aron, niset nga ajo që qëllimi i çdo loje është përfitimi i potezave dhe pozitave më të mira ndaj kundërshtarit. Qëllimi i fundit është fitimi apo përfitimi i cili arrihet me përzgjedhjen e strategjisë më të mirë diplomatike.
Diplomati që ballafaqohet me diplomaci (sipas Aronit) e ky është roli i tij e di mirë se ekzistojnë lojërat me rezultatin e Zeros dhe ato të jo Zeros. Te lojërat me rezultatin e Zeros humbjet janë të njëjta për të dy pjesët dhe që loja me rezultatin e Jozeros nuk është e thënë që të arrihet gjithmonë me humbjen e tjetrit.
Me marrëdhëniet ndërkombëtare përdoret edhe metoda që jep apo merr më shumë ku në këtë “lojë”, “lojtarët” dalin me interesa të kundërta të njërit me tjetrin . Në këtë lojë të diplomacisë luajnë rol të madh subjektet nacionale si diplomacia e mirëfilltë, fuqia ekonomike, burimet natyrore, potenciali demokratik. Natyrisht, teoria është një dhe jeta diçka tjetër.
Në praktikën e marrëdhënieve ndërkombëtare njihen një mori funksionesh të shkëlqyeshme diplomatike. Ndërveprimet (interaksionet) shoqërore, ekonomike dhe teknologjike në bashkësinë bashkëkohore ndërkombëtare e bëjnë të domosdoshme sajimin e mendimeve të reja për marrëdhëniet ndërkombëtare dhe plotësimin apo ndërrimin e praktikave të përdorura.
Ç’më duhet mua si një lexues i gazetës të dijë më shumë nga diplomacia?
Mua si lexues, ç’më hyn në punë njohuria mbi diplomacinë? Them se po. Kjo na duhet se duke u nisur nga kompliksiteti i diplomacisë të dimë se për kë votojmë.
Si udhëhiqet politika diplomatike në Kosovë?
Vetëm nga ajo çfarë shkruhet në shtypin tonë dhe flitet e shihet në mjediset elektronike të bën të kuptosh për rezultatet shtetërore të Kosovës në arenën ndërkombëtare. Me këtë rast e kisha cekur Teorinë e “myzhdesë”, një praktikë jo aq e mirë e “diplomatëve tanë” (deri pra savitesh ) të cilët pas çdo takimi këtu apo jashtë Kosovës mundohen të marrin se kush më i pari “myzhdenë“ për njohjen e Kosovës. A është ajo fjalë goje, apo pas një gote wisky të pirë apo pas një “rezolute“ të pavlerë – “myzhdeja” duhet të merret.
Është për t’u cekur edhe sjellja jo diplomatike e politikanëve tanë me rrjedhën e ngjarjeve brenda në Kosovë. Të kujtomë vetëm deklaratat se plani A u realizua me sukses. Ç`është suksesi? Ku ishte suksesi i planit A? Pra Diplomati është një burrështetas, ndërsa në kuptimin figurativ e pasqyron një njeri shumë të matur, të kujdesshëm dhe të mprehtë.
1...309310311...1,747Faqja 310 nga 1,747