Kreu Blog Faqe 325

Organizata Shqiptaria regon ndaj aktakuzës nga Prokuroria Themelore e Ferizajit, rreth rastit të policit Muhamet Lika, të vrarë nga islamistët

Drini.us
-
0
Organizata Shqiptaria regon ndaj aktakuzës nga Prokuroria Themelore e Ferizajit, rreth rastit të policit Muhamet Lika, të vrarë nga islamistët
Organizata Shqiptaria
Reagim i Organizatës Shqiptaria
____
Organizata Shqiptaria shpreh shqetësim të thellë lidhur me kualifikimin juridik të aktakuzës së ngritur nga Prokuroria Themelore në Ferizaj për vrasjen e zyrtarit policor Muhamet Lika, e cila aktualisht është cilësuar si vepër penale “vrasje e rëndë”.
Pa paragjykuar vendimin përfundimtar të gjykatës dhe duke respektuar plotësisht parimin e prezumimit të pafajësisë, vlerësojmë se rrethanat e njohura publikisht të këtij rasti kërkojnë një trajtim institucional më të thelluar dhe më gjithëpërfshirës sesa ai që i rezervohet një krimi të zakonshëm.
Sipas informatave publike dhe raportimeve mediale, zyrtari i ndjerë policor Muhamet Lika kishte pasur kontakte profesionale dhe probleme të mëhershme me persona të dyshuar për përfshirje në rryma ekstremiste të dhunshme, të cilat kishin qenë objekt i interesimit të organeve të rendit. Këto rrethana, pa nxjerrë përfundime dhe pa atribuime faji, e bëjnë të domosdoshëm hetimin e plotë të motivit të vrasjes, përfshirë çdo element të mundshëm të dhunës së motivuar ideologjikisht dhe sulmit ndaj institucioneve shtetërore.
Vrasja e një zyrtari policor, si përfaqësues i shtetit dhe rendit ligjor, nëse kryhet në ushtrim të detyrës ose për shkak të saj, përbën sulm të drejtpërdrejtë ndaj rendit kushtetues dhe sigurisë publike. Për këtë arsye, Organizata Shqiptaria:
• Kërkon që Prokuroria Speciale e Republikës së Kosovës ta shqyrtojë urgjentisht këtë rast, duke vlerësuar në mënyrë profesionale dhe të pavarur nëse ekzistojnë elemente të veprave penale që lidhen me terrorizmin apo veprat kundër rendit kushtetues.
• Kërkon hetim të thelluar mbi rrethanat, motivet dhe çdo rrjet apo ndikim të mundshëm ideologjik që mund të ketë çuar në këtë akt kriminal.
• Kërkon nga Presidentja e Republikës së Kosovës që, në përputhje me ligjin dhe praktikat shtetërore, të vlerësojë nderimin institucional të zyrtarit të ndjerë policor Muhamet Lika, i cili humbi jetën në krye të detyrës.
Polici Muhamet Lika u vra si përfaqësues i ligjit dhe shtetit të Kosovës. Çdo qasje që e minimizon këtë fakt përbën padrejtësi ndaj sakrificës së tij, ndaj Policisë së Kosovës dhe ndaj vetë rendit kushtetues.
Organizata Shqiptaria nuk kërkon paragjykime, por trajtim serioz, profesional dhe të guximshëm institucional. Siguria publike dhe sundimi i ligjit nuk relativizohen dhe nuk negociohen.
_____

Henry Kissinger: “Ai që kontrollon resurset natyrore, kontrollon botën — por fuqia duhet të shërbejë lirive dhe demokracisë”

Drini.us
-
0
Henry Kissinger: “Ai që kontrollon resurset natyrore, kontrollon botën — por fuqia duhet të shërbejë lirive dhe demokracisë”

Agim Vuniqi, Vashington

“Ai që kontrollon resurset natyrore, kontrollon botën — por fuqia duhet të shërbejë lirive dhe demokracisë”
Henry Kissinger, is: “Who controls the food supply controls the people; who controls the energy can control whole continents; who controls money can control the world”.
Në epokën e globalizimit, debati mbi resurset natyrore nuk mund të jetë vetëm ekonomik — ai është thelbësisht politik dhe moral. Globalizimi ka kthyer territorët e pasur me burime natyrore në objektiv të fuqive të mëdha politike dhe interesave korporative, duke krijuar jo vetëm mundësi zhvillimi, por edhe tensione, konflikt dhe varësi strukturore për kombet më të dobëta.
Natyrshëm lind një thënie e thjeshtë, por e thellë: ai që kontrollon resurset natyrore, kontrollon botën. Në realitet, kjo reflektim i së vërtetës se fuqia për të orientuar energjinë, mineralet, ujin apo burimet e tjera strategjike të një vendi është një lloj pushteti i ri — një pushtet ekonomik që shpesh përcakton balancat globale të politikës, aleancës dhe konkurrencës strategjike.
Por ç’do të thotë kjo për demokracinë dhe shoqëritë e lira?
Në disa vende të pasura me naftë, gaz apo minerale të çmuara, historia ka treguar një fenomen të njohur si “mallkimi i resurseve” (resource curse): një paradoks ku pasuria natyrore çon në zhvillim ekonomik të dobët, nivele më të ulëta të demokracisë dhe institucione më të dobëta, përkundër potencialit të jashtëzakonshëm që këto vende kanë.
Kjo “kushedi pse” nuk është një fat i pashmangshëm — është një reflektim i mënyrës se si fuqitë politike, korporatat transnacionale dhe qeveritë lokale menaxhojnë, shpesh jo drejtë, burimet natyrore. Kur mungon llogaridhënia dhe transparenca, kur sundimi i ligjit nuk funksionon, resursi që duhet të jetë një bekim ekonomik kthehet në shkak të konfliktit të brendshëm, korrupsionit dhe shtypjes politike.
Ndërkaq, demokracia dhe të drejtat e njeriut — jo si fraza retorike, por si sisteme konkrete institucionale — ofrojnë mekanizmat për të shmangur këtë fatkeqësi: kontroll publik, ligjësi, llogaridhënie dhe pjesëmarrje qytetare. Ato janë instrumente që u japin qytetarëve — jo oligarkëve apo interesave të jashtme — fuqinë për të vendosur se si të shfrytëzohen pasuritë e tyre. Esenca e demokracisë është në fakt vota, dialogu publik, kontrolli i pushtetit dhe sundimi i ligjit — jo thjesht liria e fjalës në letër, por fuqia e njerëzve për të marrë vendime që ndikojnë jetën e tyre.
Për këtë arsye, vendet me traditë demokratike dhe me institucione të forta — si Shtetet e Bashkuara, pjesë të Bashkimit Evropian apo demokracitë e tjera të konsoliduara — kanë një përgjegjësi unike: të tregojnë se si mund të kombinohet kontrolli i burimeve me qeverisje të mirë, me transparencë, me drejtësi sociale dhe me respekt të të drejtave të njeriut.
Kjo nuk është vetëm një çështje politike, por një çështje morali global: kur një vend me histori të gjatë demokratike promovon zhvillimin e drejtë të resurseve natyrore — duke i shmangur korrupsionit, duke garantuar të ardhura për shërbime publike, duke mbrojtur mjedisin dhe duke fuqizuar qytetarët për të ushtruar sovranitetin e tyre — ai jo vetëm nxit zhvillimin brenda kufijve, por krijon një model për botën. Në këtë kuptim, demokracia nuk është një luks por një strategji e qëndrueshme për menaxhimin e pasurive natyrore.
Në një botë ku fuqia ushtarake shpesh merr vëmendjen më të madhe, fuqia e demokracisë është fuqia e zërit të qytetarit, e transparencës, e shtetit të së drejtës dhe e sundimit të ligjit — elemente që e bëjnë kontrollin e pasurive natyrore jo një mjet për shfrytëzim, por një burim për prosperitet të drejtë dhe të përbashkët.
Në fund, për t’u mbrojtur nga “mallkimi i resurseve”, nevojitet më shumë demokraci, jo më pak; më shumë transparencë, jo më pak; dhe më shumë mbrojtje e të drejtave të njeriut — jo vetëm si fraza kushtetuese, por si realitet praktik për çdo qytetar.

Osit, Panonët dhe Retët në hapësirën Danub–Alpe–Karpate

Drini.us
-
1
Osit, Panonët dhe Retët në hapësirën Danub–Alpe–Karpate

Fahri Xharra, Gjakovë

Studimi i popullsive kufitare në veri dhe perëndim të Ilirisë është thelbësor për të kuptuar strukturën etnike të Evropës Qendrore para romanizimit. Midis këtyre popullsive dallohen Osi-t (Osii) në Panoninë veriore, Panonët si bërthamë ilire e pellgut danubian dhe Retët (Rhaetii) në zonën alpine. Ky shkrim analizon marrëdhëniet historike dhe gjeografike ndërmjet këtyre tri grupeve mbi bazën e burimeve klasike, duke shmangur interpretimet anekdotike ose anakronike.

Panonia dhe Panonët si bërthamë ilire

Autorët klasikë e përkufizojnë Panoninë si pjesë integrale të botës ilire. Straboni i përshkruan Panonët si fise ilire të ultësirave danubiane, të dallueshme nga keltët dhe trakasit për nga mënyra e jetesës dhe organizimi fisnor¹. Apiani, në Illyrica, i përfshin Panonët në konfliktet ilire kundër Romës, duke i trajtuar ata si pjesë të së njëjtës botë etnike². Plini i Vjetër i rendit Panonët ndër gentes Illyricae, duke konfirmuar përkatësinë e tyre ilire³.
Osi-t përmenden drejtpërdrejt nga Taciti në Germania (cap. 43), ku përshkruhen si popullsi që nuk fliste gjuhë gjermanike dhe që ishte nënshtruar politikisht nga fqinjët gjermanikë. Vendosja e tyre në kufijtë veriorë të Panonisë, në fqinjësi me Quadi-t dhe Cotini-t, tregon se ata përfaqësonin një shtresë autoktone më të hershme, e mbetur në periferi pas presioneve kelte dhe gjermanike⁴.
Në kontekstin panonik, Osi-t interpretohen si panonë ilirë veriorë, të dallueshëm etnikisht nga popullsitë pushtuese dhe të destinuar për asimilim të hershëm pas integrimit romak.

Retët si popullsi alpine periferike

Retët (Rhaetii) banonin në Alpet Qendrore dhe Lindore. Straboni i përshkruan si popullsi malore të lashta, të mbijetuar në zona të vështira pas zhvendosjeve të mëdha etnike⁵. Plini i Vjetër i përfshin Retët ndër popujt alpinë para-romakë, duke i dalluar qartë si nga keltët, ashtu edhe nga gjermanët⁶.
Edhe pse burimet nuk i quajnë drejtpërdrejt ilirë, pozicioni i tyre gjeografik dhe karakteri arkaik i përshkrimeve sugjerojnë se Retët përfaqësojnë një degë periferike alpine të së njëjtës shtresë të vjetër ballkano-alpine, në kontakt të vazhdueshëm me botën panonike.

Analizë krahasuese: Osi – Panonë – Retë

Nga analiza e burimeve del një strukturë e qartë:
Panonët përfaqësojnë bërthamën ilire të rajonit;
Osi-t janë popullsi panonike veriore, të vendosura në kufi me botën gjermanike;
Retët janë popullsi alpine periferike, të ruajtura në male.
Të tri grupet ndajnë karakteristika të përbashkëta: mungesë të atribimit gjermanik ose kelt, nënshtrim të hershëm ndaj presioneve të jashtme dhe zhdukje të etnonimit pas romanizimit. Kjo nuk tregon identitet të përbashkët etnik, por afërsi strukturore dhe historike, tipike për popullsitë kufitare të botës ilire veriore.

Shtrirja krahasuese e Osi-ve, Panonëve dhe Retëve në hapësirën Danub–Alpe–Karpate, bazuar në Tacitin (Germania, 43), Strabonin (Gjeografia, IV, VII) dhe Plinin e Vjetër (Historia Natyrore, III).
Harta paraqet zonat e ndikimit fisnor dhe jo kufij politikë, duke reflektuar realitetin etno-gjeografik të antikitetit. Vendosja e Osi-ve në Panoninë veriore dhe e Retëve në Alpet Qendrore vizualizon pozitën e tyre si popullsi periferike ndaj bërthamës ilire panonike.

Osi-t, Panonët dhe Retët përfaqësojnë tre komponentë të ndryshëm, por të ndërlidhur, të mozaikut etnik para-romak në Evropën Qendrore. Analiza e burimeve klasike tregon se këto popullsi ishin pjesë e një substrati të vjetër ballkano-alpin, i cili u asimilua gradualisht pas zgjerimit të Perandorisë Romake.
Fusnota
Strabon, Gjeografia, VII, 5.
Apian, Illyrica, 2–3.
Plini Plaku, Historia Natyrore, III, 144.
Tacit, Germania, 43.
Strabon, Gjeografia, IV, 6.
Plini Plaku, Historia Natyrore, III, 133–135.

Eskalim dramatike në Aleppo – Forcat qeveritare siriane bombardoojnë lagjet

Drini.us
-
0
Eskalim dramatike në Aleppo – Forcat qeveritare siriane bombardoojnë lagjet

EDS NOTE: GRAPHIC CONTENT – Medics treat a Syrian man at the Al-Razi Hospital, injured during ongoing clashes between Syrian government forces and Kurdish fighters, in Aleppo, Syria, Thursday, Jan. 8, 2026. (AP Photo/Omar Albam)

NTBNTB / Document.no 

Lufta është rikthyer në qytetin e madh sirian Alepo. Mijëra njerëz kanë ikur nga lagjet kurde. Ushtria qeveritare ka vendosur ndalim qarkullimi dhe ka bombarduar disa lagje. Për ditën e tretë radhazi, forcat kurde luftojnë kundër fraksioneve që janë besnike ndaj qeverisë në Damask.

Dhuna është më e keqja në Alepo që nga rrëzimi i regjimit të Assad për pak më shumë se një vit më parë.

– Ne kemi kaluar një periudhë shumë të vështirë, fëmijët e mi ishin të tmerruar, thotë Rana Issa (43), e cila ka ikur nga lagja Ashrafiyeh së bashku me familjen e saj. Ajo thotë se po qëlloheshin armët ndërsa familja po largohej.

– Shumë njerëz duan të largohen, por kanë frikë nga snajperët, thotë ajo për agjencinë e lajmeve AFP.

Shkolla dhe dyqanet e mbyllura

Të enjten, të gjitha fluturimet nga dhe për në aeroportin e Alepos ishin anuluar për ditën e dytë rradhazi. Sipas gazetarëve të AFP, po ashtu dyqanet, shkollat dhe universitetet ishin të mbyllura. Arratisja ditët e fundit ka ndodhur nga dy lagje ku kurdët, pakica më e madhe e Sirisë, janë në shumicë. Ushtria qeveritare ka kërkuar nga banorët që të largohen para se të ndërmerrte atë që përshkruhet si sulme të synuara ndaj pozicioneve kurde.

Ushtarët, të cilët kontrollohen nga qeveria kalimtare në Damask, kanë publikuar shtatë hartat e zonave që do të sulmohen, dhe në lagjet Sheikh Maqsoud dhe Ashrafieh është vendosur orë policore që nga e enjtja në orën 13 sipas kohës së Norvegjisë.

Më vonë të enjten u vendos një orë policore edhe në katër lagje të tjera.

Milicia e udhëhequr nga kurdët SDF përpiqet të ruajë kontrollin mbi lagjet e banuara nga kurdët, ndërsa ushtria e qeverisë dhe forcat aleate dëshirojnë të marrin kontrollin e plotë mbi qytetin e madh.

Civilë të vrarë
Civilët vazhduan të enjten të largohen nga lagjet Sheikh Maqsoud dhe Ashrafieh përmes korridoreve të krijuara nga forcat qeveritare.

Sipas mediave shtetërore, disa njerëz janë vrarë dhe plagosur, por pa dhënë shifra të sakta. Observatori Sirian për të Drejtat e Njeriut (SOHR) raporton se dy civilë u vranë të enjten, nga të cilët një u vra nga një snajperist.

Për më tepër, 62 civilë u plagosën, kryesisht gra dhe fëmijë, sipas SOHR.

Autoritetet shëndetësore të Alepos raportojnë për Al Jazeera se shtatë civilë u vranë dhe 52 u plagosën në sulmet e SDF-së. Asnjë nga këto shifra nuk është konfirmuar nga burime të pavarura.

Spitali Al-Shadid Khaled i bën thirrje banorëve të Alepos të japin gjak.

Sipas SOHR, të enjten zhvilloheshin përleshje të shpërndara në tre lagje, ndërkohë që zonat ishin subjekt i sulmeve arbitrare në formë të bombardimeve të rënda artilerie.

Frikë nga pastrimi etnik

BE shprehu të enjten shqetësim të madh mbi zhvillimet.

– Ne kërkojmë nga të gjitha palët të tregojnë vetëpërmbajtje, të mbrojnë civilët dhe të kërkojnë një zgjidhje paqësore dhe diplomatike, thotë zëdhënësi i BE-së, Anoar El Anouni. Edhe i dërguari i veçantë i presidentit Donald Trump për Sirinë, Tom Barrack, është i shqetësuar.

– Ne bëjmë një apel të sinqertë drejt udhëheqjes së qeverisë siriane, SDF-së, autoriteteve lokale në zonat e administruara nga kurdët dhe të gjithë aktorëve të armatosur në terren: Ndërprisni armiqësitë, zvogëloni menjëherë tensionet dhe angazhohuni për de-eskalim, shkruan ai në X. Në rajonin e vetëqeverisur Kurdistan në vendin fqinj Irak, kryeministri Masrour Barzani ndjek me kujdes zhvillimet. Ai paralajmëron se sulmet mbi civilët dhe ndryshimi i përbërjes së popullsisë mund të përbëjnë pastrim etnik. Ndryshe nga BE-ja, ai fton palët të tregojnë vetëpërmbajtje, të mbrojnë civilët dhe të zhvillojnë dialog.

Fajësojnë njëri-tjetrin

SDF-ja e udhëhequr nga kurdët dhe qeveria akuzojnë njëra-tjetrën për përgjegjësinë e zhvillimeve të dhunshme. Për muaj me radhë ata janë përpjekur të bien dakord se si forcat kurde duhet të integrohen në ushtrinë qeveritare pas rënies së regjimit të Assads pak më shumë se një vit më parë.

Në mars të vitit të kaluar, SDF-ja dhe qeveria në Damask u pajtuan për një marrëveshje, por kjo kurrë nuk është zbatuar, dhe të dy palët besojnë se pala tjetër ka fajin.

Lideri i SDF-së, Mazloum Abdi, thotë se dhuna në Aleppo e bën më të vështirë arritjen e një marrëveshjeje me qeverinë.

– Vendosja e tankeve dhe artilerisë në lagjet e Aleppos, bombardimi dhe dëbimi i civilëve të pambrojtur dhe përpjekjet për të sulmuar lagjet kurde gjatë procesit të negociatave minojnë mundësinë për arritjen e një marrëveshjeje, thotë ai në një deklaratë të enjten.

Turqia do të ndihmojë
Gjatë luftës civile 14-vjeçare në Siri, kurdët sirianë morën nën kontroll zona të mëdha në verilindje të vendit ndërsa forcat e regjimit të Asadit ishin të përfshira në luftimin e kryengritësve në pjesë të tjera të vendit.

Ata gjithashtu luajtën një rol të rëndësishëm në luftën kundër IS-it, të mbështetur nga SHBA dhe një numër vendesh të tjera.

Në të njëjtën kohë, Turqia ka parë kurdët si një kërcënim për sigurinë dhe si një shtresë të PKK-së kurde-turke. Gjatë luftës, Turqia ndërhyri me mbështetje për kryengritësit sirianë që morën nën kontroll disa qytete me popullsi kurde përgjatë kufirit me Turqinë. Mijëra kurdë u detyruan të iknin.

Turqia ofron ndihmë
Një zyrtar turk njoftoi të enjten se Turqia është gati të ndihmojë forcat qeveritare siriane në luftën kundër atyre që ai i quajti “organizata terroriste” – nëse ata do t’i kërkojnë.

Departamenti i Mbrojtjes i Turqisë theksoi të njëjtën ditë se forcat turke deri tani nuk kanë marrë pjesë në betejat, vetëm ato siriane.

Qeveria në Siri udhëhiqet nga ish-rebelë që ende kanë marrëdhënie të mira me Turqinë.

Mbështetja izraelite për kurdët
Izraeli nga ana e tij merr anën e kurdëve. Të enjten, ministri i jashtëm Gideon Saar tha se «sulmet e regjimit ndaj pakicës kurde janë të rënda dhe të rrezikshme». Ai gjithashtu paralajmëroi se dhuna mund të përkeqësohet nëse komuniteti ndërkombëtar hesht.

Izraeli aktualisht po negociojnë me qeverinë në Damask për një marrëveshje të sigurisë. Vendi ka kryer një varg sulmesh kundër objektivave në Siri edhe pasi regjimi i Assad ra, dhe gjithashtu ka okupuar një zonë demilitarizuar në jugperëndim të Sirisë.

SHBA-ja ka provuar të ndërmjetësojë në konflikt, dhe thuhet se janë mbajtur takime deri të dielën, por deri tani kjo nuk ka sjellë rezultate të dukshme.

Dramatisk opptrapping i Aleppo – Syriske regjeringsstyrker bomber nabolag

Protestat në Iran, dita 12: Garda Revolucionare në gatishmëri të lartë

Drini.us
-
0
Protestat në Iran, dita 12: Garda Revolucionare në gatishmëri të lartë

Isfahan 6. janar. Foto: Morteza Salehi CC BY 4.0

Arnt Jensvoll / Document.no

Situata në Iran është shumë e tensionuar. Raportohet për ndërprerje të internetit dhe të telefonisë në të gjithë vendin, gjë që e bën të vështirë marrjen e informacionit të konfirmuar. Protestat, të cilat kanë hyrë në ditën e 12, vazhdojnë me demonstrata natën në Teheran, Mashhad, Isfahan dhe Kermanshah.

Mediat shtetërore iraniane (Tasnim dhe Mehr) raportojnë për një nivel të lartë gatishmërie ushtarake dhe përdorim të shtuar të forcave tokësore të Gardës Revolucionare (IRGC) në qytetet më të mëdha. Kjo është një përshkallëzim nga përdorimi i mëparshëm i milicisë Basij dhe policisë së zakonshme. IRGC përshkruhet si më e gatshme për përdorim të mjeteve të dhunshme.

Garda Revolucionare në gatishmëri të lartë
Sipas agjencisë së lajmeve Mehr News Agency, IRGC mban një nivel shumë të lartë gatishmërie operative këtë mbrëmje dhe gjatë natës. Në një deklaratë publike të martën, një oficer i lartë i marinës iraniane tha se forcat janë ende mirë të trajnuara dhe të pajisura – me fokus në gatishmëri dhe “aftësi luftarake”.

Ka pasur raporte më parë për shkëmbim zjarri, djegie të automjeteve dhe bazave të IRGC-së, si dhe që forcat e sigurisë po qëllojnë ndaj demonstruesve. Dy ushtarë të IRGC-së thuhet se janë vrarë në përplasje në Kermanshah. Video (para ndërprerjes së energjisë) tregojnë demonstrues që kanë marrë nën kontroll bazat e Basij-it dhe kanë vënë zjarr ndërtesave që lidhen me IRGC-në.

Video të postuara sonte tregojnë turma të mëdha njerëzish.

Pavarësisht thashethemeve në mediat sociale se ushtarët ose policia po bashkohen me popullin, nuk ka konfirmime të pavarura për dezertime të mëdha. Më parë ka pasur raste të izoluara ku policia përshëndeste protestuesit ose tërhiqej, por regjimi duket ende se ka kontroll mbi aparatin e sigurisë.

Burimet e opozitës (NCRI/PMOI) pretendojnë se IRGC po përdor milici të huaj si Hashd al-Shaabi irakian dhe se automjetet e Basij janë djegur në Teheran. Protestat vazhdojnë gjatë natës, dhe qarkullojnë video të përplasjeve, por nuk ka konfirmime për dezertime ose kolaps.

Errësira interpretohet si një shenjë që regjimi po përgatitet të veprojë më ashpër. Ekziston frika e masakrave si në vitin 2019, kur u vranë mijëra veta.

Protestene i Iran, dag 12: Revolusjons­garden i høy beredskap

Lea Ypi pret kot që ta duam. Sepse kjo është mënyra si duam!

Drini.us
-
1
Lea Ypi pret kot që ta duam. Sepse kjo është mënyra si duam!
Nga Elida Buçpapaj
____
Lea Ypi ishte në Tiranë. Në rrjetet sociale dhe mediat e metropolit katundar u përhap lajmi se Lea është kandidate për kryeministre.
Zot shyqyr, sikur, tak fak, të shpëtonim nga manjaku i pushtetit. Por ishte një thasheshem për të larguar vëmendjen!
Lea Ypi u intervistua nga Dritare.net, një platformë televizive online kliente e Edi Ramës, ku Lea Ypi e konsideroi jo legjitime kapjen e Maduros, si shkelje e ligjit të së drejtës ndërkombëtare. Për paralelizëm kopil, intervistuesi e provokoi duke e pyetur se, nëse të njëjtën metodë do të përdorte Amerika për Enver Hoxhën. Lea Ypi dha të njëjtën përgjigje. Dhe kaq mjaftoi që kundër saj të plasnin si ujërat e Lanës nga shtrëngata, sulmet, të cilat Lea Ypi i priti me zhgënjim.
Të zhgënjyer nga Lea Ypi mbeti edhe gjenerata e moshatarëve të saj që vinin nga familjet e mëdha shqiptare, lindur nëpër internime. E zhgënjyer mbeti edhe autorja e këtyre rradhëve, duke pritur që Lea Ypi të bënte atë që nuk e bën dot opozita, të ngrinte popullin për të përmbysur një regjim të tipit Madurian. Të presësh nga dikush të të plotësojë atë që ta do zemra, dmth ta vlerësosh maksimalisht atë apo jo!
Lea Ypi mund ta ngrejë popullin, i ka kredencialet, megjithë etiketimet si “marksiste”.
Me Lea Ypin jam prezantuar përmes një statusi të saj në rrjetin social në vitin 2017, që e botuam menjëherë tek Voal.ch. Statusin ia kushtonte gjyshes, zonjës Leman Ypi. Statusi kishte disa rreshta, por shkruar me një stil dhe dashuri që të përpinte, sikur lexoje një roman të gjithë, ku çdo rresht ngjante me një kapitull.
Fillimisht Lea Ypin e ngatërrova me mbesën e Petro Zhejit, vajzën e Vera Zhejit, Lea Plumbin, por pastaj u sqarova.
Pas atij statusi Lea Ypi u harrua shpejt, deri kur bam, doli me librin Free, Të lirë. Librin na e solli dhuratë djali ynë i madh, që e vizitonte Shqipërinë për herë të parë me një shoqen e tij gjermane pas largimit tonë më 1996. Librin Të lirë e kishte blerë në Shkodër. E lexova me një frymë. Nuk gjeta atë që kërkova. Sepse prita diçka tjetër. Sapo kisha lexuar romanin e shkruar mbi të vërtetat reale tek Vaji i Gurit i Miranda Haxhiut, që më tronditi nga themelet, sepse shkruan për tmerret e Familjes Alizoti.
Tek të Të lirë Lea Ypi solli një vepër letrare mbi perceptimin e saj fëmijëror, se diktatori ishte i mirë, diktuar tek ajo nga familja, kësisoj familja e kishte shpëtuar fëmijën nga trauma, por edhe kishte ruajtur veten nga “spiunlliqet” e pafajshme të fëmijës.
Nuk kam qëllim të analizoj librin, por të nënvizoj suksesin e Të lirë në Perëndim, i shpallur libri i vitit nga gazetat më të famshme Perëndimore, i përkthyer deri tani në 35 gjuhë. Ky është një sukses i padiskutueshëm për një autore shqiptare, por sukses i padiskutueshëm edhe për kulturën shqiptare. Lea Ypi është një shkrimtare shqiptare, vepra e së cilës është vlerësuar superlativisht nga Perëndimi. Natyrisht e kemi fjalën jo për vlerësim politik. Partitë lindin e ngordhin si këpurdhat helmuese, kultura mbetet!
Të mos flasim pastaj për arritjet, që po i quaj personale të Lea Ypit, sot ajo është Profesore në LSE dhe anëtare e Akademisë Britanike. Arritje që natyrisht nuk i ka fituar si zvkryeministresha e Edi Ramës, por me plot e plot merita e sakrifica.
Librin e dytë të Lea Ypit kam prej verës që kërkoj ta ble online, por nuk mundur, gjithësesi titulli i librit “Të poshtruar” është shterrues, i plotfuqishëm për të treguar shkatërrimin me themel jo vetëm të Familjeve të Mëdha, por edhe të individit nga regjimi totalitar.
Pakënaqësitë dhe sulmet në rrjet ndaj saj, një pjesë Lea edhe duhet t’i mirëkuptojë sepse vijnë nga pritja e Godo-së, e njeriut tek i cili beson se, më në fund, nuk do t’i mashtrojë e gënjejë më shqiptarët sikur ka ndodhur këta 35 vjet. Nuk kam si të mos i krahasoj me sulmet dhe etiketimet që ka përjetuar Ismail Kadare në gjallje, duke u ngatërruar mbijetesa e individit në diktaturë me veprën monumentale të shkrimtarit. Gjatë diktaturës çdo individ jetonte nën poshtrim.
Ismail Kadare bashkë me shkrimtarin si në Perëndim po ashtu edhe në vendin e tij ka bërë edhe aktivizëm politik, si një zë i fuqishëm, kandidat për Nobel dhe fitues i të gjitha çmimeve botërore më prestigjioze për letërsinë. Ai ka qenë denoncues i krimeve të diktaturës, mbrojtës i flaktë i Kosovës, duke mbështetur sulmin e NATOs, ka kërkuar hapjen e Dosjeve dhe pastrimin e politikës. Në vitet që i konsideroi vitet e pleqërisë, ai u tërhoq nga aktivizmi i drejtpërdrejtë, duke u larguar nga kjo botë me zhgënjim reciprok, ai nga shqiptarët dhe shqiptarët prej tij. Por tani që ai nuk është më, ka mbetur vepra, një monument i gjallë i gjuhës dhe kulturës shqiptare, pronarë të së cilës mbeten shqiptarët ata që e deshën dhe që nuk e deshën, si dhe brezat që do të vinë.
Edhe Lea Ypi bën aktivizëm politik, dhe fatmirësisht është e re fringo, jo me megafonë, jo si propagandiste partiake, por në mënyrën e saj, si një akademike me emër të respektuar, fituar këtë emër në Perëndim me meritokraci. Lea Ypi ka mbajtur qendrim të hapur që binte ndesh direkt me Edi Ramën dhe Giorgia Melonin për kampet e refugjatëve në Gjadër, ku ishte e ftuar në komisionin e jashtëm të parlamentit italian. Po ashtu Lea Ypi ka shpallur filozofinë e saj se koncepti i të qënit i lirë starton tek liritë themelore të individit. “Nuk mund të jetë i lirë dikush që është i papunë”, thotë Lea Ypi. Por nuk besoj se Lea Ypi e di se në Shqipërine e Edi Ramës apo të tranzicionit 35 vjeçar, për një vend pune njeriu i humbet liritë e bëhet patronazhist apo skllav i partive politike. Pra poshtrimi është i ngritur në apoteozë.
Prandaj shqiptarët pritën e presin nga Lea Ypi dhe zemërimin e tyre si Lana e rrëmbyer nga shtrëngatat e shiut ia derdhën asaj. Gabimisht? Apo me të drejtë? Gabuan adresë apo u adresuan tek personi i duhur. Ne jemi si një komb i mbytur që presim dorën e dikujt të na shpëtojë nga mbytja, presim dorën e vajzës tonë, me mënyrën tonë mesdhetare, të stazhonuar nën kudhrën e diktaturës dhe tranzicionit!
Lea Ypi pret kot që ta duam. Sepse kjo është edhe mënyra si duam!

Kritika e Lea Ypit nuk është aspak ndryshe nga kritika që e bëjnë intelektualët e krahut të majtë gjithandej

Drini.us
-
0
Kritika e Lea Ypit nuk është aspak ndryshe nga kritika që e bëjnë intelektualët e krahut të majtë gjithandej
Driton Tali, Londër
___
Lea Ypi paska ba jehonë me kritikën e saj ndaj intervenimit të Trampit në Venezuelë.
Siç po më thot një mik tirOnas: ma shumë se gjysma e kanë prej xhelozisë se edhe ata ashtu mendojnë.
Lean, kur e pata “akuzu” se ka bo kopje strukture të romanit “Wild Swans: Three Daughters of China”, të autores Jung Çang, të botuar në 1991, me të njëjtin mik e patëm një debat goxha të nxehtë por miqësor (për mos të thënë vëllazëror).
Për ata që nuk e kanë lexuar këtë vepër (por që e kanë lexuar “Free” të Ypit), vepra në fjalë rrëfen jetën e tre brezave të grave në Kinë: gjyshës, nënës dhe autores.
Pra historia personale përdoret për të treguar historinë e re të një shoqërie.
Ashtu siç bënë edhe Lea Ypi te vepra e saj “Free”, duke treguar historinë e Shqipërisë nëpërmes të historisë së gjyshërve, prindërve dhe vetë autores.
Tashti jashta kësaj, qasja e Leas ndaj intervenimit të Trampit duhet ta kuptojmë si një qasje të një intelektuale liberale me afinitet ndaj ideve të majta.
Ajo është akademike e cila në moshën 18 vjeçare ka emigruar në Itali, dhe e cila në vitin 2002 vie në Britani me bursën për studime nga Soros, në LSE.
LSE, ku ajo vazhdon jetën e saj akademike, edhe ashtu njihet si “institucion akademik i majtë”.
Pra kritika e saj nuk është aspak ndryshe nga kritika që e bëjnë intelektualët e krahut të majtë gjithandej.
I thash këto për t’ia tërhjek vërejtjen disa miqve që mos ta ngatërrojnë qasjen e Leas me të disa islamistëve tanë dhe të disa viktimave tjera të mediave të rajonit.
U morr vesh, islamistët, të cilët nga definicioni janë pro-rus sepse janë anti-perëndimor – me theks të veçantë anti-ShBA – për faktin se islami politik është në thelb anti-perëndimor d.m.th., pro-rus, ashtu siç është edhe nacionalizmi (bathizmi) arab anti-perëndimor dhe pro-rus. Natyrisht këto janë si pasoja të historisë dhe zhvillimeve në botën arabe
Dhe për këto viktimat e mediave të rajonit, të cilët akoma e akuzojnë “Zelenskin se e shkatërroi Ukrainën” (pra jo Putinin e Rusinë), mendoj se nuk nevoj për shpjegim të mëtutjeshëm.
E për neve (gërnaqave) që e kemi dertin e Kosovës, të cilët ëndrrat akoma i shohim me Kosovën, ne duhet t’i gëzohemi faktit që Rusia është dobësu aq shumë sa nuk është në gjendje t’i mbrojë pionët e saj — as Esetin e as Maduron!
Bile as Iranin!

Besa Gashi për shtetin laik dhe fenë

Drini.us
-
1
Besa Gashi për shtetin laik dhe fenë
Nga: Besa Gashi
____
Shteti laik dhe feja
____
Kur s’kanë çfarë të tregojnë, fshihen pas fesë
Në një shtet laik (si Kosova me Kushtetutë), feja:
• është çështje personale
• nuk duhet të përdoret për fushata politike
• nuk duhet të ndajë qytetarët sipas besimit
Kur politikanët shfaqen në xhami apo përdorin gjuhë fetare për vota, ata:
• shkelin frymën e shtetit laik
• krijojnë përshtypjen sikur “vetëm një fe” përfaqëson shtetin
• përjashtojnë qytetarë të tjerë (të krishterë, ateistë, besimtarë të moderuar)
Manipulimi para zgjedhjeve
• kur s’kanë çfarë të tregojnë në ekonomi, punësim, drejtësi
• politikanët hapin tema emocionale: fe, identitet, frikë
• kështu largojnë vëmendjen nga varfëria, papunësia dhe korrupsioni
Feja bëhet mjet për të fshehur dështimet, jo vlerë shpirtërore.
Roli i disa hoxhallarëve (jo i fesë)
• Feja në vetvete nuk është problemi
• Problemi është kur disa klerikë lidhen me politikën dhe:
• justifikojnë pushtetin
• predikojnë durim në varfëri, jo drejtësi
• dekurajojnë mendimin kritik
Kjo i shërben politikanëve, jo popullit.
Humbja e së ardhmes europiane
• ndasi fetare = dobësim i demokracisë
• manipulim emocional = qytetarë pasivë
• mungesë pune + arsim i dobët = emigrim masiv
Kjo është e kundërta e një të ardhmeje europiane, që bazohet në:
• shtet ligjor
• ekonomi funksionale
• qytetar aktiv, jo të mashtruar
Çfarë do të ishte rruga e shëndoshë?
• Politikanët: program ekonomik, jo predikime
• Feja: jashtë fushatave
• Qytetarët: pyetje, jo verbëri
• Të rinjtë: arsim, punë, mendim kritik                                                                              _____
Neni 8 [Shteti Laik]
Republika e Kosovës është shtet laik dhe neutral në çështje të besimeve fetare.
(Kushtetuta e Republikës së Kosovës)

Opozita e Kosovës në buzë të greminës!

Drini.us
-
1
Opozita e Kosovës në buzë të greminës!

Zeqir Bekolli, Drenas

Logjika e ngushtë e grupeve të interesit e ka çuar opozitën kosovare në një gjendje të rëndë politike dhe morale. Partitë që dikur përfaqësonin shpresën e ndryshimit sot duken të shkëputura nga baza, të mbyllura në rrethe të vogla vendimmarrjeje dhe larg interesit real të anëtarësisë.
Shmangia nga zëri i anëtarëve, nga intelektualët, rinia dhe profesionistët, ka prodhuar struktura partiake të mplakura, pa ide të reja dhe pa energji shoqërore. Në vend që të jenë laboratorë mendimi dhe alternativa serioze qeverisëse, partitë opozitare janë shndërruar në klube të mbyllura egoizmi, ku ambicia personale mbizotëron mbi interesin kolektiv.
Një tjetër plagë e thellë është mungesa e kulturës së koalicionit. Inatet primitive, rivalitetet e pashëndetshme dhe refuzimi i kompromisit politik kanë pamundësuar ndërtimin e një fronti opozitar funksional. Kjo ka bërë që opozita të mbetet për kohë të gjatë jashtë pushtetit, duke shuar shpresat e anëtarësisë dhe duke prodhuar zhgënjim masiv.
Gabimet e së kaluarës gjatë ushtrimit të pushtetit:korrupsioni, nepotizmi dhe shantazhet politike, ende peshojnë rëndë mbi besueshmërinë e opozitës.
Në vend të reflektimit dhe reformimit, shumica e këtyre partive kanë zgjedhur heshtjen ose relativizimin e fajit, duke e humbur edhe më shumë besimin e qytetarëve.
Mungesa e programeve të qarta, të kapshme dhe të realizueshme, si dhe premtimet boshe, e kanë kthyer opozitën në një faktor jo bindës për elektoratin. Pa vizion, pa ide konkrete dhe pa sinqeritet politik, opozita nuk arrin të mobilizojë qytetarët, por vetëm i largon edhe ata pak mbështetës që kanë mbetur.
Koha e gjatë në opozitë, e shoqëruar me mungesë reformimi të brendshëm, ka prodhuar një cikël të rrezikshëm rënieje: zhgënjim të shpejtë, largim të anëtarësisë dhe dobësim të mëtejshëm organizativ.
Në këtë gjendje, opozita nuk është më korrigjuese e pushtetit, por pjesë e problemit politik të vendit.
Nëse opozita në Kosovë nuk bën një shkëputje të menjëhershme nga praktikat e vjetra, nuk hapet ndaj shoqërisë, nuk pastron radhët nga korrupsioni dhe nuk ndërton programe serioze, rrezikon të mbetet për një kohë të gjatë irrelevante politikisht.
Demokracia pa një opozitë të fortë është e cunguar dhe këtë çmim po e paguan sot shoqëria kosovare.

Norvegjia duhet të punojë që Grenlanda të bëhet amerikane

Drini.us
-
1
Norvegjia duhet të punojë që Grenlanda të bëhet amerikane

Shumë prej nesh kanë punuar për sigurinë, demokracinë dhe të drejtat e njeriut në të gjithë globin. Asnjëri prej nesh nuk është afër asaj që ka bërë SHBA-ja, shkruan ish-ambasadori Kikkan Marshall Haugen. Fotoja është jashtë Nuuk të Grønland . Foto: Evgeniy Maloletka / AP / NTB

Lufta për Grønland

Aftenposten, me 08.01. 2026

Kikkan Marshall Haugen, ambasador i mëhershëm

Nëse Grenlandi zgjedh lidhje më të forta me SHBA-të, ata zgjedhin një botë më të sigurt. Kjo është në interesin e politikës së jashtme të Norvegjisë.

Merrni një përmbledhje të shpejtë të lajmeve më të mëdha, direkt në kutinë tuaj, çdo mëngjes.
Asnjë vend nuk është afër SHBA-së në promovimin e një rendi botëror demokratik, paqësor dhe liberal. SHBA-ja ka kryer shumë shkelje dhe gabime, dhe presidenti aktual është antidemokratik, por nuk ka vend tjetër që ka kontribuar aq shumë për një botë më të mirë.

Shumë prej nesh kanë punuar për sigurinë, demokracinë dhe të drejtat e njeriut në gjithë botën. Asnjë prej nesh nuk është afër asaj që ka bërë SHBA-ja.

Pak e besueshme
Grenlandi është danez sepse Danimarka është një fuqi koloniale. Danimarka kurrë nuk ka pasur interesa strategjike, kulturore apo ekonomike të rëndësishme. Përkundrazi, vendi ka qenë një zot kolonial tepër i keq me shkelje të tmerrshme dhe qëndrime përçmuese.

Zgjedhja e Groenlandës për lidhje më të forta me SHBA-të, ata zgjedhin një botë më të sigurt
Është në interesin e Norvegjisë që SHBA-të të jenë të forta. Kjo shërben sigurisë, ekonomisë dhe vlerave tona. Ndërprerja e politikës së zgjerimit rus dhe kinez në zonat veriore, ndërsa ndryshimet klimatike hapin zona të reja, është një prioritet që shërben interesave tona të sigurisë kombëtare.

Dëshira për të kontrolluar ishullin më të madh në botë menjëherë përtej bregut të vet duket më së natyrshmi dhe është promovuar nga shumë presidentë amerikanë shumë kohë përpara Trumpit.

Jo dominimi danez
Transferta e lidhjeve duhet të bëhet natyrisht në mënyrë paqësore. Hapi i parë duhet të jetë që demokracia moderne e Danimarkës t’i japë kolonisë së saj pavarësinë, ashtu si kanë marrë shumica e kolonive shumë kohë më parë. Pastaj duhet të vendosin vetë banorët e Groenlandës.

Shumica e danezëve të importuar, të cilët në masë të madhe dominojnë politikën dhe ekonominë, nuk duhet të lejohet të dominojnë këtë proces.

Nuk do të jetë e vështirë për SHBA-në të ofrojë një propozim që sjell më shumë siguri, investime dhe respekt për popullsinë indigjene të vendit. Nëse Grenlanda zgjedh lidhje më të forta me SHBA-në, ata zgjedhin një botë më të sigurt. Janë pak gjëra që janë më shumë në interesin e politikës së jashtme të Norvegjisë se sa kjo.

Haugen ka qenë ambasador në Malawi (2014–2018) dhe Angola (2018–2022).

1. Grenlanda është e rrethuar nga burime të shtrenjta
Bora mbulon Grenlandën si një mbulesë, por përgjatë bregdetit më të butë ekzistojnë metale të rralla tokësore, uranium dhe minerale që përdoren për atë që quhet «energjia e gjelbër». Në thellësinë e detit ka zona ku ka pasur interes për të kërkuar naftë dhe gaz. Trump mund të dëshirojë të bëjë kërkesë për këto burime – qoftë në favor të SHBA-së ose në dëm të Rusisë dhe Kinës.

2. Për të pasur një ishull të ftohtë në një luftë të nxehtë
Fuqia ushtarake në Grenlandë ushtrojnë presion të rëndësishëm mbi vendet përreth dhe ofron mundësi strategjike në konflikt. Përtej Grenlandës, Kanadaja dhe Rusia kanë shumë tokë drejt veriut të ftohtë. Norvegjia gjithashtu ka prezencë të madhe ushtarake drejt Detit Norvegjez dhe Detit të Barentsit. Trump mund të dëshirojë Grenlandën si një hyrje për vendet dhe zonat detare arktike.

Harta tregon një pamje të përmbledhur të bazave ushtarake të përzgjedhura rreth Arktikut.

Kanadeze –  Amerikane – Ruse – Britanike – Norvegjeze

3. Kontrolli mbi Rrugën Arktike të Mëndafshit
Rrugët e transportit detar nga Azia në Evropë sot kalojnë përmes Kanalit të Suezit. Një anije tanker ruse kaloi për herë të parë në vitin 2021 një rrugë alternative midis Rusisë dhe Arktikut, e cila është ndjeshëm më e shkurtër. Kontrolli mbi Groenlandën ofron kontroll më të madh mbi ujërat arktike dhe një pozicion strategjik për të mbikëqyrur atë që kalon në veri.

Norge bør jobbe for at Grønland blir amerikansk

1...324325326...1,749Faqja 325 nga 1,749