Kreu Blog Faqe 43

Mendime që bëjnë dritë tërë jetën

Drini.us
-
0
Mendime që bëjnë dritë tërë jetën
Nga Ismet M. Hasani
 
MENDIME QË BËJNË DRITË TËRË JETËN
          U R T I  P O E T I K E (2)
 
L A V D I A
T’ua lëmë të vdekurve
lavdinë e përjetshme,
t’ua lëmë të gjallëve
dashurinë e pavdekshme!
Ai që nuk e vlerëson jetën,
nuk e meriton të njejtën.
Ngadonjëherë ndodhin çudira,
edhe të marrët,
japin këshilla të mira!
Duhet ditur krejt njerëzia
ay ku mbaron Ligji
fillon tirania.
Vlerën e njerëzëve të mirë,
 e dijnë
vetëm
njerëzit e mirë
Mos ia  shto vetit mërzinë,
Asgjë nuk të plakë më shumë
sesa gjithënjë – vazhdimisht
të mendosh për pleqninë.
***
M A S H T R I M I
Nuk shkon gjithëherë
“Dushk për gogla*
Ndërshmëria matët
me gjëra  të vogla,
Përfitimet e padrejta
xhepat ti mbushin,
Nderin dhe fytyrën
në fund ta humbin!
Disa njerëz
i ngjajnë pasqyrës:
njërën anë
e kanë të errët!
Mos të mashtroj
shkëlqimi nga para
se errësira më e madhe,
gjëndet përmbrapa!
________________
* Dy shitës e mashtrojnë njëni-tjetrin: njëni e kish mbush thesin me dushk, e tjetri e kish mbush thesin me gogla mali; kur dalin në treg e pyet njëni-tjetrin: çka ke aty me shitë? – Kam duhan! Po ti çka ke n’thes me shitë? – Kam arra. Ani, pra, a t’i ndërrojmë i thotë njëni! Po more si jo, dhe i ndërruan thast’, diku qenë të bindur se njëni e mashtroi tjetrin. Kur shkuen në shtëpi e i hapën thast’ e vërejtën se e kan’ mashtrua një-tjetrin.
***
MENDJA E MADHE
Disa e kan’  kuptuar,
të tjerët e kan’ ditur më parë:
Mendja e madhe dhe budallallëku
jan’ shokë të pandarë.
*
E FSHEHTA RRI NËN YJE
E fshehta rri nën yje,
e fshehta është si rrjetë
kur këpytët një nyje,
shqyhet rrjeta krejt.
Një gjë është  e vërtetë
Qetësia është e mirë,
ku je
vet i qetë!
Këtë gjë mos mendo hiç,
mos kërko shokë pa defekte,
së mbesish pa shokë pa miq,
mbetësh porsi iriq.*
*
 
I MENÇURI DHE I MARRI
I mençuri flet për atë di.
Kush e dëgjon ia ka lakmi.
Budallai bën marri,
flet për atë që nuk e di!?
Askush nuk të keqkupton,
nëse në fjalë nuk gabon!
Mos fol pa menduar, sepse:
i mençuri nuk ta vlerëson
budallai ka me të ofenduar!
*
E KALUARA
Duk mësuar për të kaluarën*
e parashikojmë të arshmën,
e lëjmë anash të zezën,
e marrim të bardhën!
Jeta me veprat
nuk kanë të sosur!
Në asnjë moshë?
Njeriu s’është i përsosur!
Për mullirin e mirë
nëvojitën dy gurë
me miqësinë e mirë
dy zemra, o burrë!
* E kaluara është tmerr! Të djeshmën e kuptojmë nesër.
   E kaluara e keqe është si “Balta e gjallë”, prej ku sa do të
   mundohësh të dalësh, ajo të tërheqë edhe më thellë!
   Të  ardhmën mund ta parashikojnë vetëm largëpamësit-Vizionarët!

Flamuri Shqiptar në gjyq, ku janë vlerat europiane të Malit të Zi

Drini.us
-
0
Flamuri Shqiptar në gjyq, ku janë vlerat europiane të Malit të Zi
Plavë, Mali i Zi
Nga Frank Shkreli – Evropianët në Tiranë: Festë të madhe ka sot ...
Nga Frank Shkreli
___
Drejtësia Selektive në Mal të Zi dhe “Kompromisi” i Heshtur i Politikës Shqiptare në atë vend
Flamuri shqiptar i padeshiruar në Mal te Zi — nje vend që pretendon vlerat e NATO-s dhe antarësimin në Bashkimin Evropian. Bashkimi Evropian dhe NATO nuk janë vetëm organizata politike dhe ushtarake. Ato përfaqësojnë një sistem vlerash që mbështetet mbi lirinë, demokracinë, shtetin e së drejtës dhe mbrojtjen e të drejtave të pakicave. Në këtë kuptim, respektimi i identitetit kombëtar të shqiptarëve nuk është një favor që u bëhet atyre, por një detyrim që buron nga standardet demokratike që Mali i Zi ka pranuar vetë.  Unë, personalisht, jam dëshmitar se Shqiptarët në Mal të Zi dhe n; Shtetet e Bashkuara t; Amerikës kanë qenë ndër mbështetësit më të qëndrueshëm të orientimit perëndimor të atij vendi. Ata kanë kontribuar në jetën politike, ekonomike dhe kulturore të shtetit dhe kanë mbështetur integrimin euroatlantik të Podgoricës.  Frank Shkreli:Një shtet i ri me plagë të vjetra, Mali i Zi në 20-vjetorin e pavarësisë. Shqiptarët në Mal të Zi mes kontributit historik dhe pritshmërive të papërmbushura | Gazeta Telegraf.  Pikërisht për këtë arsye, çdo veprim që krijon përshtypjen e diskriminimit ndaj simboleve kombëtare të shqiptarëve në atë vend rrezikon të dëmtojë besimin e një komuniteti që ka treguar vazhdimisht lojalitet qytetar ndaj shtetit.
Për vite tani, raportime dhe raste të veçanta që lidhen me përdorimin e flamurit shqiptar në Mal të Zi kanë nxitur diskutime publike mbi mënyrën se si zbatohen rregullat për simbolet kombëtare dhe si respektohen të drejtat e pakicave. Për shqiptarët e atyre trojeve, nuk ka asgjë të re. Kjo është një histori e vjetër, për të mos thënë permanente. Është një çeshtje që jam munduar ta trajtoj për pothuaj 15- vjetë tani. Asgjë nuk ka ndryshuar, fatkeqsisht. Shqiptarët e atyre trojeve vazhdojnë t’a ndjejnë veten si të huaj në shtëpinë e vet. Frank Shkreli: Shqiptarët nën Mal të Zi – si të huaj në tokën e vet – Zemra Shqiptare.  Për shqiptarët autoktonë në Mal të Zi, flamuri kombëtar nuk është një simbol i huaj. Ai është pjesë e identitetit historik, kulturor dhe kombëtar të një komuniteti që ka jetuar në trojet e veta në Ulqin, Tuz, Plavë, Guci dhe vise të tjera shumë kohë përpara krijimit të shteteve moderne në rajon dhe në botë. Për këtë arsye, çdo përpjekje për ta trajtuar flamurin shqiptar si problem, provokim ose simbol të padëshiruar prek drejtpërdrejt ndjenjën e barazisë dhe dinjitetit të këtij komuniteti.  Në disa situata, janë ngritur shqetësime nga komuniteti shqiptar atje, lidhur me kufizimet ose keqinterpretimet e rregullave për përdorimin e flamurit. Rasti fundit është reflektues i situatës aktuale. Rasti i Vatra Balidemajt me 1 gusht.  E reja shqiptare u shoqërua nga policia dhe u gjobit nga gjykata lokale në Plavë-Guci, vetëm e vetëm, se mbante në dorë flamurin “Autochthonous” ndërsa merrte pjesë në një festival veror muzikor në vendlindjen e saj. Ka simbole që nuk kanë nevojë për leje për të qenë pjesë e historisë. Flamuri shqiptar është njëri prej tyre. Në trevat shqiptare të Malit të Zi ai nuk është një simbol i importuar, as një shenjë provokimi politik ndaj askujt. Ai është dëshmi e vazhdimësisë historike të një populli autokton që ka ruajtur gjuhën, kulturën dhe identitetin e vet ndër shekuj.
Prandaj, sa herë që ngritja e flamurit shqiptar shoqërohet me polemika, pengesa ose trajtime që perceptohen si të pabarabarta, nuk vihet në diskutim vetëm një simbol kombëtar. Por vihet në provë vetë besueshmëria e shtetit malazez si demokraci evropiane.  Mali i Zi është anëtar i NATO-s dhe synon të bëhet pjesë e Bashkimit Evropian. Ky është një angazhim që kërkon më shumë se deklarata politike.  Kërkon respekt të përditshëm për liritë themelore, për dinjitetin e njeriut dhe për të drejtat e pakicave kombëtare, përfshir shqiptarët.  Këto nuk janë koncesione; janë standarde.  Shqiptarët në Mal të Zi nuk kërkojnë privilegje. Frank Shkreli: Historia kombëtare shqiptare në shkollat e Malit të Zi mbetet një provë e papërfunduar e demokracisë dhe e përgjegjësisë politike shqiptare | Gazeta Telegraf  Ata kërkojnë atë që u takon si qytetarë të atij vendi dhe si komunitet autokton: të drejtën për të jetuar identitetin e tyre pa paragjykime, pa frikë dhe pa u ndjerë se simbolet e tyre kombëtare janë më pak të pranueshme se të komuniteteve të tjera në atë vend.
Historia e Ballkanit ka treguar se shtetet nuk dobësohen nga respektimi i identitetit të qytetarëve të tyre. Ato dobësohen kur krijojnë ndjesinë se ligji zbatohet ndryshe — në mënyrë të hapur diskriminuese — për komunitete të ndryshme, sdimos për shqiptarët.  Besimi ndërtohet me barazi, jo me standarde të dyfishta. Pikërisht për këtë arsye, çdo rast që ngre pikëpyetje mbi trajtimin e flamurit shqiptar duhet të trajtohet me seriozitet, transparencë dhe në përputhje me ligjin.  Institucionet zyrtare malazeze kanë përgjegjësinë të sqarojnë çdo rast të diskutueshëm dhe të sigurojnë që ligji të zbatohet në mënyrë të barabart për të gjithë, përfshir rastin e Vatra Balidemajt. Standardi nuk mund të jetë i ndryshëm për një simbol kombëtar në krahasim me të tjerët. Demokracia matet pikërisht nga mënyra se si trajtohen pakicat dhe jo nga deklaratat formale për respektimin e të drejtave të tyre. Një shtet modern nuk ka arsye të ketë frikë nga një simbol që përfaqëson identitetin e një pjese të qytetarëve të tij. Në fund të fundit, demokracia nuk matet nga mënyra se si shumica ushtron pushtetin, por nga mënyra se si mbrohen të drejtat e atyre që janë në pakicë. Nëse Mali i Zi dëshiron të jetë një shembull i suksesit euroatlantik në Ballkan, atëherë duhet ta dëshmojë këtë jo vetëm në forumet ndërkombëtare, por edhe në Ulqin, Tuz, Plavë, Guci, Rozhajë e kudo ku shqiptarët jetojnë dhe ruajnë identitetin e tyre.  Ishte Gucia, një vatër e lashtë e historisë dhe qëndresës shqiptare në Mal të Zi, që u kthye, së fundmi, në skenën e një paradoksi ligjor që ngre pikëpyetje të mëdha mbi barazinë qytetare në Mal të Zi.  Vatra Balidemaj, një vajzë 19-vjeçare nga Martinajt, u shoqërua në polici dhe u gjobit nga gjykata vendase deri në 250 euro. “Krimi” i saj? Valëvitja e flamurit “Autochthonous” – një simbol i dizajnuar mbi të vërtetën historike të të parëve të saj në ato troje.  Ky akt nuk është thjesht një incident i izoluar administrativ, por një pasqyrë e qartë vazhdimësie e asaj që quhet drejtësi selektive nga ana e shtetit malazez.  Autoritetet u nxituan të aplikojnë Nenin 23 të Ligjit për Rendin Publik, duke e klasifikuar stemën si “provokim”, ndërsa mbyllin sytë rregullisht përpara valëve të stërgjyrëshave serbë dhe parullave shoviniste serbe që pushtojnë rrugët e Malit të Zi nëpër dasma e festa fetare.
Por, përtej fajit të qartë të qeverisë në Podgoricë, kjo ngjarje nxjerr në dritë një të vërtetë tjetër të hidhur: përgjegjësinë e madhe të vetë përfaqësuesve politikë shqiptarë.  Sot, politikanët shqiptarë në Mal të Zi nuk janë më në opozitë e as në periferi të vendimmarrjes. Ata mbajnë poste me rëndësi në administratën shtetërore malazeze. Qytetari shqiptar nuk i voton liderët e vet vetëm për të bërë opozitë brenda qeverisë, por për të ndryshuar ligjet diskriminuese dhe për të garantuar që policia e shtetit që ata vetë bashkë-drejtojnë të mos persekutojë fëmijët shqiptarë. Me keqardhje të thellë e them se përgjegjësia e faktorit politik shqiptar – me ndonjë përjashtim aty këtu — qëndron te gatishmëria e tyre për të bërë kompromise të shpejta për karrige e pushtet, duke lënë pas dore reformat jetike ligjore të nevojshme për mbrojtjen e votuesve shqiptarë. Ligji aktual për simbolet është lënë qëllimisht me ekuivoke dhe kurthe burokratike, të cilat lejojnë policinë t’i interpretojë simbolet kombëtare sipas dëshirës. Për sa kohë që partitë shqiptare pranojnë të jenë dekor i qeverive në Podgoricë pa kushtëzuar pjesëmarrjen e tyre me fshirjen e këtyre neneve diskriminuese, ato bëhen bashkëfajtore në heshtje për çdo gjobë dhe fyerje që u bëhet bashkëkombësve të tyre. Frank Shkreli: Diktatura e shumicës ndaj pakicës shqiptare në Mal të Zi | Gazeta Telegraf
Vatra Balidemaj u shpreh e lënduar se u gjobit në tokën e të parëve të saj. Por gjoba e saj shpërfaqi rishtas dy dështime të mëdha: të një shteti malazez që ende trembet nga identiteti shqiptar, dhe të një klase politike shqiptare që ka pushtet në Podgoricë, por nuk ka fuqi (ose vullnet) të mbrojë popullin e vet dhe të drejtat ligjitime të tij.
Respekti për flamurin shqiptar nuk është favor ndaj shqiptarëve. Është respekt për parimet mbi të cilat ndërtohen demokracitë evropiane. Dhe pikërisht aty fillon prova e vërtetë e një shteti që pretendon të jetë pjesë e familjes evropiane. Mali i Zi duhet të vendosë nëse dëshiron të jetë një shoqëri me të vërtetë demokratike, apo një sistem që përdor ligjin si mjet penalizimi selektiv ndaj shqiptarëve. Rasti i Vatra Balidemajt duhet të shërbejë gjithashtu edhe si një moment reflektimi, jo vetëm për Podgoricën dhe për përfaqsuesit politik[ shqiptarë në Mal të Zi, por edhe për Evropën.  Sepse nëse një flamur shqiptar shihet si kërcënim, problemi nuk qëndron te flamuri. Problemi është te frika që dikush ka prej tij.  Megjithse flamuri nuk është armë. Dhe as identiteti kombëtar nuk është krim!
Flamuri shqiptar nuk është armë që dikush duhet t’i frikësohet. Ai nuk kërcënon, nuk pushton dhe nuk kërkon luftë. Flamuri kuqezi është simbol i identitetit, i lirisë dhe i dinjitetit kombëtar të një populli. Të respektosh flamurin shqiptar nuk do të thotë të kesh frikë nga Shqipëria apo shqiptarët. Por do të thotë të respektosh një komb, historinë e tij dhe të drejtën e tij për të qenë krenar për identitetin e vet. Edhe NATO — anëtare e së cilës është edhe Mali i Zi — nuk është një organizatë që duhet të ngjallë frikë. Ajo është, para së gjithash, një aleancë e vendeve që kanë zgjedhur të mbrojnë lirinë dhe paqen së bashku. Në këtë kuadër, flamuri shqiptar në Mal të Zi nuk është simbol kërcënimi, por simbol i një vendi që ka zgjedhur të jetë pjesë e botës euroatlantike.”

Një zgjidhje e lehtë dhe e shpejtë!

Drini.us
-
0
Një zgjidhje e lehtë dhe e shpejtë!

Florim Zeqa

Propozimi im pesonal për zgjedhjen e ngërçit politik në Kuvend është ky: “Të zgjedhet një president apartiak me mandat një vjeçar deri në amandamentimin e ndryshimeve kushtetuese për zgjedhjen e presidentit nga populli dhe përfundon aventura e bllokadave paszgjedhore në Kuvend!

Krenar që propozimi im u bë realitet

Më vie mirë që propozimi im i para dy muajve në një RTV 21 për marrëveshje paraprake për zgjedhjen e presidentit u bë kusht për arritjen e zgjidhjes fatlume për bashkëqeverisje mes subjekteve politike!

Por, njëkohësisht më vie keq, pse partitë opozitare nuk e përfillën propozimin tim, që t’i shkojnë të unifikuar Albin Kurtit në takim!

Për dallim nga opozitarët, Albin Kurti u tregua më pragmatik, jo pse u ndikua nga propozimi im, por, pse kjo është zgjidhja më ideale për dalje nga kriza politike!

Jemi popull i vogël, me territor shumë më të vogël sesa popullata rezidente në Kosovë, andaj vetëm të bashkuar mund t’i përballojmë sfidat globale të cilat nuk po e kursejnë as vendin tonë, anipse për fatin e mirë jo me agresion luftarak, por me pasojat e luftës në Ukrainë dhe në Lindjen e Mesme!

Naiviteti ynë politik dhe qytetarë, ka bërë që shpesh të biem viktima të politikave ditore siq ishte vendosja e banerit magjik “Free Ukraine” i para katër viteve në Prishtinë!

Por, assesi nuk guxojmë të biem viktima të egova të sëmuara të politikanëve të papërgjegjshëm dhe karrierist, për të cilët interesi i shtetit në krahasim me nderin personal dhe familjarë nuk është asgjë!

Ata që shesin nderin dhe sakrifikojnë buxhetin familjarë për poste dhe privilegje, gjthçka mund të jenë, por jo edhe atdhetarë!

Aq e lehtë dhe e thejshtë është zgjidhja e ngërçit politik në Kuvend sa mendja nu kua merr! Mjafton një vullnet i mirë politik pa inate personale dhe pa prapaskena politike!

Zgjedhja e një presidenti apartiak me mandat një vjeçar deri në amandamentimin e ndryshimeve kushtetuese për zgjedhjen e presidentit drejtëpërdrejt nga vota e qytetarëve dhe kalimi në sistemin Presidenciale, bën që të përfundojnë aventurat e bllokadave paszgjedhore në Kuvend!

Kështu marrin fund prapaskenat dhe kontrabandimet e vullnetit të qytetarëve në Kuvendin e Kosovës. Partia fituese e zgjedhjeve, me shumicën e thjeshtë në Parlament (minumum 61 vota) i formon institucionet dhe qeverisë me vendin.

Opozita, si korrektor i kujdesshëm e kontrollon punën e qeverisë dhe mbron interesat e qytetarëve në Kuvendin e Kosovës!

Pra, zgjedhja është e lehtë dhe thejshtë për ata që i duan të mirën shtetit dhe qytetarëve. Në të kundërtën, theqafjen politike dhe katandisjen e shtetit në humnerë e kemi të pashmangshme!

  • Florim Zeqa, analist i pavarur politik

Kur 53 duken si 61

Drini.us
-
0
Kur 53 duken si 61

Nga: Isuf Bajraktari

Pasiguria e pushtetit dhe opozita që ende nuk e ka zbuluar fuqinë e vet

Kriza politike në Kosovë po prodhon një perceptim të rremë: sikur Albin Kurti disponon një shumicë të fuqishme parlamentare, ndërsa përballë tij qëndron një opozitë numerikisht e pafuqishme.

Numrat tregojnë një realitet tjetër.

LVV-ja, Lista Guxo dhe Alternativa kanë 53 deputetë. PDK-ja, LDK-ja dhe AAK-ja së bashku kanë 47.

Diferenca është vetëm gjashtë.

Pra, Kurti nuk e ka shumicën parlamentare. Por ai ka një përparësi tjetër: di ta administrojë politikisht mungesën e saj.

Ai e njeh mirë opozitën përballë vetes, fragmentimin e brendshëm, mosbesimin ndërmjet partive, kalkulimet individuale dhe mungesën e një projekti të përbashkët. Pikërisht mbi këto dobësi ndërton avantazhin e vet.

Në vend që pyetja kryesore të jetë: Ku do t’i gjejë Kurti tetë votat që i mungojnë për 61-shin?, debati zhvendoset te pyetja: A mund të merren vesh PDK-ja, LDK-ja dhe AAK-ja?

Kjo është aftësia taktike e Kurtit: ta zhvendosë pasigurinë e vet në fushën e kundërshtarit.

Por është njëkohësisht edhe dështimi strategjik i opozitës.

Raporti 53 me 47 nuk përfaqëson një pushtet të pathyeshëm përballë një opozite të parëndësishme. Përfaqëson dy blloqe politike ndërmjet të cilave ekziston një diferencë prej vetëm gjashtë deputetësh.

Dhe pikërisht këtu shfaqet faktori që mund ta ndryshojë peshën e kësaj aritmetike: deputetët e komuniteteve joserbe.

Nëse opozita do të arrinte të ndërtonte besim dhe bashkëpunim politik me vetëm tri prej këtyre votave, raporti potencial do të afrohej në 53 me 50.

Diferenca do të ishte vetëm tri vota.

Por deputetët e komuniteteve nuk duhet të shihen si numra rezervë që kujtohen vetëm kur mungon shumica, e aq më pak si instrument për pazare politike. Ata kërkojnë dialog, respekt dhe një ofertë serioze shtetërore që garanton përfaqësim, siguri politike dhe partneritet institucional.

Pikërisht këtu opozita duhet të tregojë pjekuri.

PDK-ja, LDK-ja dhe AAK-ja nuk kanë nevojë të bëhen një parti dhe as t’i fshehin dallimet ndërmjet tyre. Por një opozitë që pretendon se nesër mund të qeverisë Kosovën duhet sot të jetë e aftë të ndërtojë një minimum strategjik të përbashkët: funksionimin e institucioneve, stabilitetin politik, respektimin e rendit kushtetues, dialogun me komunitetet dhe një alternativë të besueshme qeverisëse.

Sepse “jo Kurti” nuk është program politik.

Kundërshtimi mund ta dobësojë një qeveri. Vetëm alternativa mund ta zëvendësojë atë.

Këtu qëndron paradoksi i momentit: Kurti është numerikisht i pasigurt, por politikisht e mban iniciativën. Opozita është numerikisht shumë më afër sesa duket, por politikisht mbetet e fragmentuar.

Prandaj 53 deputetët e pushtetit duken më shumë se 53, ndërsa 47 të opozitës duken më pak se 47.

Jo për shkak të matematikës.

Për shkak të politikës.

Në demokracinë parlamentare nuk mjafton t’i numërosh votat që ke. Duhet të dish çfarë projekti ndërton me to, kë bind përtej tyre dhe çfarë besimi krijon për shumicën që kërkon.

Kurti këtë e ka kuptuar.

Opozita ende nuk po dëshmon se e ka kuptuar njësoj.

Nëse LDK-ja, PDK-ja dhe AAK-ja vazhdojnë të ecin secila me kalkulatorin e vet, Kurti do të vazhdojë ta përdorë fragmentimin e tyre si kapitalin e tij më të vlefshëm politik.

Dhe atëherë 53-shi do të vazhdojë të duket si 61.

Jo sepse Kurti i ka votat, por sepse kundërshtarët e tij nuk po arrijnë ta bëjnë politikisht të dukshme se ai nuk i ka.

Këtu çështja e tejkalon interesin e çdo partie.

Pushtetit i mungon shumica.
Opozitës i mungon strategjia e përbashkët.
Kosovës, ndërkaq, nuk mund t’i mungojnë pafundësisht institucionet funksionale.

Sot Kurti po luan me 53 sikur t’i kishte 61. Opozita po sillet me 47 sikur të kishte shumë më pak.

Mes këtyre dy dobësive nuk duhet të mbetet peng Republika.

Sepse kriza e vërtetë nuk fillon kur një lideri i mungojnë votat.

Ajo fillon kur mungesa e votave të pushtetit shndërrohet në mungesë alternative të opozitës, dhe faturën e paguan shteti.

Partia socialiste, kjo lavire neokomuniste

Drini.us
-
0
Partia socialiste, kjo lavire neokomuniste

Nga: Eshref Ymeri

U bënë dy muaj e gjysmë që po vazhdojnë në Tiranë protestat e fuqishme për shporrjen nga pushteti të kryetradhtarit Rama. Është rinia atdhetare shqiptare, janë qytetarë të vendit tonë, të cilët, së bashku me Diasporën tonë të mrekullueshme, kërkojnë me këmbëngulje përmbysjen e sistemit të kalbur oligarkik të Ramës, i cili, me shpopullimin që i ka bërë Republikës së Shqipërisë gjatë trembëdhjetë vjetëve, ka kryer krimin më të rëndë në historinë e kombit shqiptar. Me këtë krim, kryetradhtari Rama, si kalorës i helenizmit dhe argat i serbizmit, ka zbatuar strategjinë  serbogreke të vitit 1844.

Në mbështetje të vendosur të protestave, është rreshtuar intelektuali i shquar nacionalist, shkrimtari, mendimtari dhe publicisti dardan, Skënder Kapiti. Në veprën e tij, me titull “Triumfi i Kombit”, ai e vlerëson nacionalizmin si “shpirtin e kombit”. Në artikujt e vet publicistikë, ai u ka bërë thirrje intelektualëve dhe sidomos profesorëve të universiteteve, të rreshtohen në mbështetje të protestuesve. Profesorati i universiteteve duhet të marrë shembull nga Profesori i shquar i Universitetit Bujqësor të Tiranës, Lush Susaj. Me pjesëmarrjen në protesta, me fjalën e mbajtur atje dhe me intervistat e veta, Profesori Lush Susaj ka dëshmuar se është model i mendimit intelektual.

Partia komuniste e Shqipërisë, siç e ka vërtetuar me fakte të pakundërshtueshme historiani i talentuar Kastriot Dervishi, që prej themelimit të saj, s’ishte gjë tjetër, veçse një agjenturë në shërbim të Jugosllavisë titiste. Prandaj edhe partia socialiste, si trashëgimtare e asaj partie tradhtare, s’është gjë tjetër, veçse agjenturë e Serbisë fashiste të kryekriminelit Aleksandër Vuçiç. Normalisht, po të mos ishte agjenturë e tillë, partia socialiste, duke pasur parasysh përmasat e gjëra të protestave gjatë më shumë se dy muajve, duhej të kishte thirrur asamblenë për marrjen e vendimit për shkarkimin e Ramës nga kreu i partisë, të shoqëruar me shkarkimin e tij nga posti kryeministror. Në këtë mënyrë, do të kapërcehej kriza e rëndë politike dhe do t’i hapej rruga kërkesës së protestuesve për përmbysjen e sistemit të kalbur oligarkik, krijimin e një qeverie teknike me afat njëvjeçar dhe zhvillimin e një Referendumi mbarëpopullor për ndryshime kushtetuese, marrjen e vendimeve për anulimin e ligjeve të parlamentit të tradhtarëve për shitjen e pjesëve të territorit të huajve dhe hedhjen poshtë të Paketës së maleve. Por partia socialiste, si një lavire neokomuniste, është e zhveshur fund e krye nga vetëdija kombëtare, sepse ajo, siç është theksuar edhe herë të tjera, është thjeshtë një kope bujkrobërish në pronësi në kryeçifligarit Rama. Prandaj Rama jo vetëm fyen protestuesit, por i nënshtrohet dhe Vuçiçit për hapjen e një konsullate serbe në Shkodër. Me hapjen e asaj konsullate, Rama kërkon të fyejë rëndë figurën e Gjergj Fishtës, i cili përfaqëson nderin, dinjitetin dhe krenarinë e mbarë kombit shqiptar. Nëse Rama do të pranojë hapjen e një konsullate të tillë, rinia dhe populli shkodran aty janë dhe nuk duhet ta lejojnë absolutisht një gjë të tillë.

Republika e Shqipërisë, gjatë kohës që shovinizmi kriminal serb kryente krime të përbindshme në Dardani, po të kishte pasur në krye udhëheqës me vetëdije të lartë kombëtare, jo vetëm që duhej ta kishte ndihmuar ushtarakisht popullin dardan, sepse në veriun  e vendit asokohe ishin të instaluar 400 tanke, por duhej të kishte ndërprerë menjëherë marrëdhëniet diplomatike me Serbinë fashiste. Por një gjë e tillë qe e pamundur, sepse udhëheqja politike në Tiranë vazhdonte traditën e vetëposhtërimit publik të diplomacisë së Enver Hoxhës, i cili, që prej vitit 1949 deri në vitin  1971, i lutej Athinës shoviniste, si një qen lypsar, për vendosjen e marrëdhënieve diplomatike (pa e përmendur absolutisht Çështjen Kombëtare të Çamërisë), paçka se ajo vazhdonte të mbante në fuqi ligjin e luftës që prej vitit 1940, ligj që edhe sot është fuqi. Pra, me këto dy shtete, tradicionalisht armike të kombit shqiptar, Tirana nuk duhej t’i lejonte vetes të mbante marrëdhënie diplomatike.

Pas përmbysjes së sistemit të kalbur që ka instaluar partia socialiste, me Ramën në krye, duhet të krijohet një asamble e popullit dhe praktika e zhvillimit të referendumeve duhet të fiksohet përfundimisht në Kushtetutën e re, në mënyrë që populli, përmes përfaqësuesve të vet, të zgjedhur drejpërsëdrejti me votën e tij, të jetë pjesë e qeverisjes së vendit. Duhet të ndiqet praktika e shtetit zviceran, ku edhe në një fshat, për hapjen e një rruge apo ndërtimin e një objekti të caktuar, organizohet referendum.

Midis shumë thirrjeve që kanë ushtuar në protestat e deritanishme, është dëgjuar edhe Thirrja “Shqipëri Etnike!… Shqipëri Etnike!…”. Një Thirrje e tillë dëgjohet për herë të parë në historinë e kombit shqiptar që pas shpalljes së pavarësisë. Ajo dëshmon më së miri se në radhët e protestuesve është rizgjuar vetëdija kombëtare, të cilën e pati varrosur përfundimisht partia komuniste e dyzetenjëshit.

Krerët e rinj politikë, që do të dalin në krye të vendit pas përmbysjes së kalbësirës socialiste, duhet ta kenë si libër tavoline veprën e Skënder Kapitit “Triumfi i Kombit”. Ata duhet të kenë parasysh këshillën e intelektualit të shquar të Diasporës sonë, Grid Rroj, profesor universiteti në Nju Jork. Ai shkoi në Tiranë, ku mori pjesë në protestë dhe foli në mbështetje të protestuesve. Në intervistat e veta në disa kanale televizive, ai ka nënvizuar gjithmonë se “në Shqipëri duhet krijuar një shtet-komb”, çka do të thotë se “trojet tona etnike duhet të jenë nën qeverisjen e shtetit shqiptar”.

        Krerët e rinj politikë duhet të shkojnë të vizitojnë Çamërinë, të njihen nga afër me problemet e vëllezërve tanë të një gjaku. Nëse autoritetet shoviniste të Athinës nuk do t’i lejojnë, atëherë duhet shtruar ideja për zgjidhjen e Çështjes Kombëtare të Çamërisë po në të njëjtën mënyrë, siç u zgjidh Çështja Kombëtare e Dardanisë, e cila sot është shtet i pavarur dhe sovran.

Është e papranueshme për mbarë kombin shqiptar, që gazetari i shquar Marin Mema është shpallur i padëshirueshëm nga shteti shovinist grek, për të vetmen arsye se pati përgatitur një reportazh për Çamërinë. Është revoltuese për mbarë kombin shqiptar, që deputeti i Ulqinit në parlamentin  e Malit të Zi, e mban fjalimin jo në gjuhën shqipe. Është fyese për mbarë kombin  shqiptar që studentët shqiptarë në Universitetin e Shkupit nuk lejohen ta japin provimin në gjuhën shqipe. Është skandaloze për mbarë kombin  shqiptar që Serbia fashiste u mohon të drejtën e mbajtjes së flamurit kombëtar shqiptarëve të Preshevës, Bujanovcit dhe Medvegjës, të cilave duhet t’u rikthehen toponimet pellazgoiliriane. Është tepër ofenduese për mbarë kombin shqiptar që banorëve rrënjës të Çamërisë u ndalohet gjuha shqipe dhe hapja e shkollave në gjuhën shqipe.

Udhëheqësit e rinj politikë duhet t’i drejtohen me një Përkujtesë (Promemorje) Këshillit të Europs, Parlamentit Europian, Kongresit dhe Senatit Amerikan, duke kërkuar me këmbëngulje të dinë se cila ishte arsyeja që shtetet kryesore të Europës Perëndimore, nën diktatin e Rusisë cariste, armikes tradicionale të kombit shqiptar, na i copëtuan trojet tona etnike në mënyrën më kriminale, për interesat e dy shteteve armike, Greqisë dhe Serbisë shoviniste.  Në fund të shtrojnë edhe pyetjen tjetër në vijim:

“Edhe sa kohë do të vazhdojnë të mbeten të copëtuara në gjashtë shtete trojet tona etnike, çka nuk ka ndodhur me asnjë komb tjetër në botë?”

Udhëheqësit e rinj le të njihen (në qoftë se nuk janë njohur) me një informacion të arkeologut të shquar polak, Pjoter Dicek. Informacioni titullohet “Arkeologu Polak drodhi gjithë botën me këtë sekret! Ja sekreti pse Europa nuk e pranon Shqipërinë në BE…”. Faqja e internetit “News 88 admin”. September 4, 2021.

Në atë informacion, arkeologu polak, ndër të tjera, shkruan:

“Në studimet e shumë Albanologëve Europianë e Amerikanë del se Gjuha Shqipe është ndër më të vjetrat në botë dhe më e vjetra e Europës”.

Udhëheqësit e rinj duhet të karakterizohen nga dinjiteti i lartë personal, nga vetëdija e lartë kombëtare dhe nga karakteri i theksuar burrëror, në mënyrë që të gëzojnë respektin  dhe përkrahjen e fuqishme të popullit. Nuk duhet të lejojnë rekrutimin e gazetarëve dhe të publicistëve, servilë të politikanëve. Mjetet private të informimit masiv duhet ta sigurojnë mbijetesën vetë, në asnjë mënyrë me paratë e shtetit, siç vepron kryehajduti Rama.

Gazetarë, analistë dhe publicistë të tillë, si Dritan Hila, Rudina Xhunga, Roland Qafoku, Blendi Fevziu, Frrok Çupi, Mustafa Nano dhe të tjerë, apo drejtues emisionesh, si Ardit Gjebrea, të njohur si servilë të shpifur të Ramës, ngjallin vetëm neveri në radhët e njerëzve me dinjitet të lartë kombëtar. Roland Qafoku, si një servil shembullor i Ramës, fton në studio shefin  e hetuesisë së diktaturës komuniste, Qemal Lame, dhe i shtron pyetjen se ç’përshtypje ka për Nexhmije Hoxhën, të asaj monstre politike, e cila, së bashku me Enver Hoxhën, shërbente si mashë në duart e Dushanit dhe të Miladinit.

Në mbyllje duhet theksuar se kryetradhtarit Rama i intereson që protestat të vazhdojnë sa më gjatë, në mënyrë që njerëzit të mërziten dhe të fillojnë të tërhiqen ca nga ca, deri në shuarjen e tyre përfundimtare. Prandaj duhet pasur parasysh thirrja që lëshoi intelektuali i njohur, Sazan Guri, për rrethimin e Kryeministrisë dhe të Kuvendit. Në fund të fundit, këto dy institucione duhen pushtuar, në mënyrë që të bëhet fakt i  kryer përmbysja e kalbësirës pushtetore socialiste.

Dhe në mbyllje për kujtesë:

Në krye të vendit dhe në Kuvendin e ardhshëm duhet të dalin vetëm intelektualë të formatit nacionalist, që të sjellin ndër mend Skënder Kapitin, prof.dr. Lush Susaj, historianin prof.dr. Alban Kalaja, studiuesin dhe analistin  Marin Mema, veteranin e luftës kundër diktaturës komuniste Besim Ndregjoni dhe të tjerë, si dhe përfaqësues të shquar nga Diaspora.

Nderim, respekt dhe mirënjohje e thellë për protestuesit me vullnet të hekurt para Kryeministrisë.

Kaliforni, 12 gusht 2026

Libri “Kur flet ‘historia’ serbe” sjell në shqip ditarin e oficerit serb Dragoljub M. Diniq “Hera e parë nëpër Shqipëri”

Drini.us
-
0
Libri “Kur flet ‘historia’ serbe” sjell në shqip ditarin e oficerit serb Dragoljub M. Diniq “Hera e parë nëpër Shqipëri”

Fehmi Ajvazi, Prishtinë

Përballë dokumentit 

PUSHTIMI NË VETEN E PARË 

Kur pushtuesi shkruan për lavdinë e vet, ajo shkresë do të bëhet dokument i cili pastaj merr peshën e dëshmisë më të fortë kundër vetë atij-pushtuesit! Libri “Kur flet ‘historia’ serbe” sjell në shqip ditarin e oficerit serb Dragoljub M. Diniq “Hera e parë nëpër Shqipëri” dhe e lexon (studion) atë përtej miteve të krijuara nga politika e kohës.

Historia ka një mënyrë të veçantë për t’i sfiduar ata që përpiqen ta shkruajnë atë vetëm nga këndvështrimi i tyre. Jo rallë ka ndodhur që dokumentet që lindin me synimin për të dëshmuar madhështinë e një ushtrie, lavdinë e një shteti apo drejtësinë e një projekti politik, me kalimin e kohës marrin një kuptim tjetër. Ato dalin përtej qëllimit të autorit dhe fillojnë të flasin për gjëra që ai nuk ka dashur ose nuk ka mundur t’i shohë. Në këtë kuptim, dokumenti historik ka një jetë të dytë: ai nuk mbetet vetëm rrëfim i atij që e ka shkruar, por shndërrohet në dëshmi të një kohe, të një mentaliteti dhe të një realiteti më të gjerë se vetë autori i tij.

Pikërisht në këtë hapësirë ndërmjet synimit të shkruesit dhe kuptimit historik të dokumentit, vendoset libri “Kur flet ‘historia’ serbe” i autorit Avni Halimi, i cili sjell për lexuesin shqiptar ditarin e oficerit serb Dragoljub M. Diniq me titull “Hera e parë nëpër Shqipëri”, një dokument i shkruar gjatë vitit 1912, në periudhën kur zhvillimet politike dhe ushtarake në Ballkan po hynin në një fazë vendimtare. 

Ditari si dëshmi e pushtimit

Ky libër nuk është vetëm një përkthim dokumenti. Ai është një përpjekje për ta vendosur dokumentin në vendin e vet historik dhe për ta lexuar përtej sipërfaqes së tij të parë. Një ditar ushtarak nuk është thjesht një varg shënimesh personale të një oficeri, por është edhe pasqyrë e kohës që e ka prodhuar, e ideologjisë që e ka udhëhequr autorin, e bindjeve politike të ushtrisë ku ai shërbente dhe e mënyrës se si një fuqi ushtarake e shihte veten përballë një territori dhe një populli tjetër.

Në këtë kuptim, ditari i oficerit serb Dragoljub M. Diniqit ka një rëndësi të veçantë. Ai nuk është shkruar nga një historian që më vonë analizon ngjarjet në distancë, por nga një pjesëmarrës i drejtpërdrejtë në to. Ai është zëri i një oficeri që ecën bashkë me trupat e tij, që sheh rrugët, vendbanimet, njerëzit dhe hapësirën shqiptare përmes syrit të një ushtrie në lëvizje. Ai është dëshmitar i një marshimi ushtarak, por njëkohësisht edhe dëshmitar i një mentaliteti politik që e shihte zgjerimin territorial si pjesë të një misioni historik.Dhe pikërisht këtu qëndron paradoksi i madh i këtij dokumenti: oficeri shkruan për një rrugëtim që, në vetëdijen e tij, lidhet me fitoren, por dokumenti që ai lë pas na flet për një realitet tjetër. Ai na tregon mënyrën se si një ushtri e huaj hyn në hapësirën e një populli tjetër, si ndërtohet gjuha e justifikimit të veprimeve ushtarake dhe si një projekt politik përpiqet të paraqitet si një proces i natyrshëm historik.

Titulli i librit të autorit Halimi, bart pikërisht këtë tension. “Kur flet ‘historia’ serbe” nuk është vetëm një referencë ndaj një mënyre të caktuar të shkrimit të historisë. Është një përballje ndërmjet një narrative të ndërtuar nga politika dhe narrativë e dokumenteve që ajo vetë i ka prodhuar. Është momenti kur një histori e ndërtuar mbi mite, interpretime politike dhe justifikime kombëtare detyrohet të ballafaqohet me zërat e ruajtur në burimet e kohës.

Në këtë rast, burimi është veçanërisht domethënës, sepse vjen nga vetë pala që merr pjesë në ngjarje. Një dëshmi e tillë ka peshë të veçantë, sepse nuk është krijuar për të mbrojtur kujtesën e palës tjetër. Ajo lind nga një këndvështrim tjetër, me një sistem tjetër vlerash dhe me një tjetër kuptim të zhvillimeve historike. Por pikërisht për këtë arsye ajo mund të zbulojë elemente që nuk do të shfaqeshin në rrëfimet e ndërtuara më vonë për qëllime politike.

Viti 1912 ishte një vit kthesash të mëdha për shqiptarët dhe për Ballkanin në tërësi. Ishte koha kur Perandoria Osmane po përjetonte krizën e saj përfundimtare në këtë pjesë të Evropës, ndërsa shtetet ballkanike kishin hyrë në një garë për zgjerim territorial. Në këtë vorbull interesash politike dhe ushtarake, shqiptarët ndodheshin përballë një sfide historike: të shpallnin pavarësinë e tyre dhe njëkohësisht të përballeshin me pretendimet territoriale të fqinjëve.

Marshimi i skuadrës së Shumadisë drejt brigjeve të Adriatikut shqiptar nuk mund të lexohet jashtë këtij konteksti. Ai nuk ishte vetëm një lëvizje ushtarake në hartën e luftës. Ai ishte pjesë e një projekti më të gjerë strategjik, ku dalja në Adriatik përbënte një objektiv të rëndësishëm politik për Serbinë. Në këtë kuadër, ditari i Diniqit merr një vlerë të jashtëzakonshme, sepse na lejon të shohim jo vetëm lëvizjen e një ushtrie, por edhe mënyrën se si ajo ushtri e konceptonte praninë e saj në hapësirën shqiptare.

Këtu duhet vlerësuar veçanërisht puna e Avni Halimit. Analiza dhe studimi që ai i bënë librit të Diniqit! Ai nuk e sjell dokumentin si një relikt arkivor dhe as nuk e lë lexuesin vetëm përballë një teksti të vjetër. Ai e shoqëron atë me një lexim autorial që synon t’i zbërthejë shtresat e fshehura të dokumentit. Pikërisht kjo e dallon një botim dokumentar nga një punë e mirëfilltë kulturore dhe historike: aftësia për ta kthyer burimin në kuptim.

Një përkthim i thjeshtë do ta sillte tekstin në gjuhën shqipe, por nuk do ta ndihmonte domosdoshmërisht lexuesin ta kuptonte peshën e tij. Dokumentet historike nuk flasin gjithmonë vetë. Ato kërkojnë kontekst, krahasim dhe interpretim. Një fjali e shkruar nga një ushtarak në vitin 1912 mund të ketë një kuptim për autorin e saj dhe, një kuptim tjetër për lexuesin një shekull më vonë. Pikërisht në këtë hapësirë ndërhyn studiuesi dhe autori.

Një nga vlerat më të rëndësishme të këtij botimi është fakti se ai e vendos lexuesin përballë një pyetjeje themelore: a mund të flasë dokumenti ndryshe nga autori i tij? Përgjigjja e këtij libri është: po. Madje, pikërisht këtu qëndron fuqia e dokumentit historik. Autori mund të ketë bindjet e veta, mund të jetë i ndikuar nga propaganda e kohës dhe mund t’i shohë ngjarjet përmes interesit të palës ku bën pjesë, por dokumenti që ai lë pas ruan edhe gjurmët e realitetit që ai përpiqet t’i interpretojë sipas këndvështrimit të vet.

Dragoljub M. Diniqi nuk shkruan si kundërshtar i projektit politik të shtetit të tij. Përkundrazi, ai është pjesë e atij projekti. Ai është oficer i një ushtrie që marshon me një bindje të caktuar historike. Por pikërisht ky pozicion e bën ditarin e tij të rëndësishëm. Ai na tregon jo vetëm çfarë ndodhi, por edhe si mendonin ata që e realizonin atë proces. Historia nuk përbëhet vetëm nga ngjarjet; ajo përbëhet edhe nga mënyrat se si njerëzit e kohës i kuptonin, i justifikonin dhe i përjetonin ato. Në këtë aspekt, ditari i Diniqit është një dokument i mentalitetit politik të fillimit të shekullit XX në Ballkan. Ai e dëshmon një kohë kur shtetet kombëtare përpiqeshin të zgjeroheshin, kur kufijtë nuk përcaktoheshin vetëm nga realitetet etnike dhe historike, por edhe nga fuqia ushtarake dhe ambiciet strategjike. Ai është një dritare për të parë një botë ku konceptet e territorit, kombit dhe shtetit përplaseshin në mënyrë dramatike. 

Kujtesa përballë mitit

Leximi i këtij dokumenti sot nuk ka rëndësi vetëm për të kuptuar një episod të kaluar. Ai ka rëndësi sepse na ndihmon ta kuptojmë mënyrën se si ndërtohen narrativat historike. Çdo shtet, sidomos në periudha konfliktesh, përpiqet ta tregojë historinë nga këndvështrimi i vet. Në këtë proces, disa ngjarje theksohen, disa harrohen, disa interpretohen sipas interesave politike të kohës. Ballkani ka qenë shpesh një hapësirë ku historia nuk është diskutuar vetëm si e kaluar, por edhe si instrument për të ndërtuar identitete politike.

Pikërisht për këtë arsye, kthimi te dokumentet burimore është një domosdoshmëri. Një shoqëri që nuk lexon dokumentet e saj historike rrezikon ta njohë të kaluarën vetëm përmes versioneve të të tjerëve. Ndërsa një shoqëri që i rikthehet burimeve fiton mundësinë për ta kuptuar historinë në kompleksitetin e saj, me konfliktet, kundërthëniet dhe interesat që e kanë formësuar atë.

Në këtë kuptim, libri “Kur flet ‘historia’ serbe” nuk është një përpjekje për të zëvendësuar një mit me një mit tjetër. Ai nuk synon ta shohë historinë vetëm përmes emocionit kombëtar. Vlera e tij qëndron pikërisht në faktin se e vendos debatin mbi një bazë më të fortë: dokumentin.

Dallimi ndërmjet kujtesës historike dhe mitologjisë historike qëndron këtu. Kujtesa kërkon të dijë; miti kërkon të bindë. Kujtesa i pranon edhe pjesët e vështira të së kaluarës; miti përpiqet t’i fshehë ato. Kujtesa ndërtohet mbi dëshmi; miti mbi përsëritje. Dhe në këtë përballje, dokumenti mbetet një nga mjetet më të fuqishme të së vërtetës historike.

Në këtë pikë, libri i Avni Halimit merr edhe një dimension tjetër: atë të një pune kundër harresës. Harresa historike nuk ndodh vetëm kur dokumentet zhduken. Ajo ndodh edhe kur dokumentet ekzistojnë, por nuk shqyrtohen, nuk analizohen, nuk studiohen, me një fjalë nuk lexohen! Një burim që mbetet i mbyllur në arkiva, i panjohur për publikun dhe jashtë debatit kulturorë, është pothuajse një dokument i heshtur. Vetëm kur ai sillet te lexuesi dhe vendoset në një kornizë interpretimi, ai fillon të jetojë përsëri.

Prandaj, “Kur flet ‘historia’ serbe” duhet parë edhe si një kontribut në kulturën e kujtesës dhe të vetëdijes. Ai na kujton se historia nuk është vetëm ajo që është shkruar në librat shkollorë apo ajo që është përsëritur për dekada me radhë. Historia është edhe ajo që ruhet në ditarë, në letra, raporte ushtarake, dokumente administrative dhe dëshmi personale. Pikërisht në këto materiale të vogla, të shkruara në momente të caktuara, gjenden të vërteta të mëdha!

Një nga elementet më interesante të ditarit të oficerit serb është se ai nuk është një tekst i shkëputur nga realiteti njerëzor. Përtej dimensionit ushtarak dhe politik, aty shfaqen edhe vëzhgime mbi njerëzit, vendet, atmosferën dhe përditshmërinë e një hapësire që për autorin ishte e huaj. Kjo e bën dokumentin edhe më kompleks. Ai nuk është vetëm një raport lufte; ai është edhe një dëshmi e kontaktit ndërmjet dy botëve, ku njëra hyn në territorin e tjetrës me forcën e armëve dhe me bindjen se historia është në anën e saj.

Por historia ka treguar se asnjë ushtri nuk mund ta kontrollojë përgjithmonë kuptimin e veprimeve të veta. Mund të fitohet një betejë, mund të shkruhet një raport fitoreje, mund të ndërtohet një narrativë politike, por dokumentet mbeten. Dhe me kalimin e kohës, ato fillojnë të lexohen në dritën e përvojave të mëvonshme. Dhe pikërisht këtu qëndron thelbi i rëndësisë strategjike historike shkencore që autori Halimi i bënë librit të Dimiqit. Autori shfaqet pa krahasimisht i motivuar dhe konsistent në idenë e tij: e trajton librin e Dimiqit jo vetëm me një ‘debat’ të shkruar, jo vetëm me një analizë sipërfaqësore, madje as edhe me një tekst seminarik apo me një tekst konference eksluzive por: me libër.

Ashtu si edhe ideja, pastaj koha e ndarë dhe sidomos konsistenca serioze për t’u pozicionuar rreth një zbërthimi dhe analize të gjerë shkencore, saktësisht të rrallë në hapësirat etno albanofone, e rangon autorin Halimi në një krijues po ashtu të rrallë sepse, në fund të fundit, duhet t’jenë historianët, publicistët, filozofët ata që e kanë për detyrim profesional të merren me të këtilla vepra. Prandaj, s’i e analizon dhe sistematizon thelbin e librit të tij z. Halimi, forcën, mesazhin e librit “Kur flet ‘historia’ serbe”?

Autori, nuk i kërkon dokumentit të flasë në vend të historisë, por i jep mundësi dokumentit të hyjë në dialog me historinë. Ai nuk e përdor të kaluarën për të ushqyer urrejtje, por për të i kuptuar mekanizmat përmes të cilëve janë krijuar konfliktet, mitet dhe interpretimet që vazhdojnë të ndikojnë edhe sot. Në këtë kuptim, puna e Avni Halimit shkon përtej një akti të zakonshëm botues. Ai nuk është vetëm ndërmjetësues ndërmjet një dokumenti të vjetër dhe lexuesit të sotëm. Ai është një interpretues që e vendos dokumentin në një hapësirë më të gjerë, ku historia, kujtesa dhe përgjegjësia kulturore takohen. Një dokument i sjellë nga një gjuhë tjetër nuk është thjesht një tekst i përkthyer: ai është një pjesë e një kujtese historike që kërkon të lexohet me qetësi, me njohuri dhe me vetëdije kritike.

Në një kohë kur historia shpesh kthehet në instrument të politikës së ditës, rikthimi te dokumenti merr një rëndësi të veçantë. Politika mund ta ndryshojë gjuhën e saj sipas interesave të momentit, ndërsa dokumenti ruan gjurmën e kohës kur është krijuar. Dokumenti ose libri i oficerit të ushtrisë serbe Diniq nuk është i çliruar nga kufizimet dhe paragjykimet, por pikërisht për këtë arsye është i vlefshëm. Një dokument historik nuk duhet lexuar si një e vërtetë absolute, por si një dëshmi që duhet vendosur në kontekstin e saj, duke u analizuar në raport me kohën, rrethanat dhe interesat që e kanë prodhuar.

Kjo është edhe arsyeja pse “Kur flet ‘historia’ serbe” ka një vlerë të veçantë: sepse nuk na sjell vetëm një tekst të kohës goxha të largët të vitit 1912, por na jep edhe një mënyrë leximi të tij. Ai na mëson se dokumentet nuk janë fjalë të ngrira në kohë. Ato janë dëshmi të gjalla që kërkojnë interpretim. Një ditar ushtarak është një tekst i shkruar nga një individ, por në të njëjtën kohë është edhe produkt i një epoke, i një ideologjie dhe i një strukture politike.

Kjo vlen veçanërisht për dokumentet e periudhave të konfliktit. Në luftë, secila palë krijon gjuhën e saj. Ushtria që avancon flet për mision, rend, siguri apo të drejtë historike; populli që përballet me të e përjeton atë si kërcënim, humbje dhe cenim të hapësirës së vet. Midis këtyre dy perceptimeve qëndron dokumenti, i cili ruan gjurmët e realiteteve të kohës. Dhe pikërisht aty fillon puna e studiuesit dhe e lexuesit të ndërgjegjshëm: të dallojë ndërmjet asaj që autori dëshiron të thotë dhe asaj që dokumenti, në tërësinë e tij, dëshmon. 

Një botim në shërbim të kujtesës kombëtare

Në këtë pikë, titulli “Kur flet ‘historia’ serbe” merr një kuptim edhe më të thellë. Ai nuk nënkupton vetëm një histori të shkruar nga pala serbe, por një përballje me mënyrën se si është ndërtuar një narrativë historike, në këtë rast serbe, mbi shqiptarët dhe hapësirën shqiptare. Për shumë dekada, histori të ndryshme kombëtare në Ballkan janë ndërtuar duke nxjerrë në plan të parë të drejtat e veta dhe duke heshtur ose minimizuar përvojën e tjetrit. Pikërisht për këtë arsye, leximi i dokumenteve është një mënyrë për të rikthyer ekuilibrin në kujtesën historike.

Por vlera e këtij libri nuk qëndron vetëm te fakti se sjell një dokument që lidhet me një periudhë të rëndësishme të historisë shqiptare. Vlera e tij qëndron edhe në parimin që përcjell: historia nuk mund të ndërtohet mbi heshtjen! Një popull nuk mund ta kuptojë plotësisht të kaluarën e tij duke iu shmangur dokumenteve të vështira, duke mos lexuar zërat e kundërshtarëve apo duke pranuar vetëm ato dëshmi që i përshtaten një versioni të dëshiruar të historisë.

Një meritë e veçantë e këtij botimi me titull “Kur flet ‘historia’ serbe” e autorit Avni Halimi i takon edhe Shtëpisë Botuese “DRINI”, e cila ka zgjedhur ta botojë këtë vepër duke e kuptuar peshën e saj dokumentare dhe kulturore. Në një kohë kur botimi shpesh udhëhiqet nga kriteret e tregut dhe nga siguria e suksesit apriori të menjëhershëm, vendimi për të investuar në një libër të tillë dëshmon një përgjegjësi të veçantë ndaj kulturës dhe kujtesës historike.

Botimi i “Kur flet ‘historia’ serbe” nuk është thjesht nxjerrja në qarkullim e një libri, por një kontribut në pasurimin e literaturës dokumentare historike shqiptare dhe në ofrimin e mundësive që lexuesi të përballet me burime që ndihmojnë për ta kuptuar më thellë të kaluarën. Me këtë botim, sh.b. “DRINI” dëshmon se roli i një botuesi serioz nuk kufizohet vetëm në publikimin e teksteve, por shtrihet edhe në përzgjedhjen e veprave që kanë rëndësi për kujtesën, kulturën dhe vetëdijen historike të një shoqërie.

Në fund, nuk mund të mos konstatojmë se mbështetja e një libri me përmbajtje të tillë është një zgjedhje ekskluzive për t’i dhënë hapësirë dokumentit, argumentit dhe kërkimit, përballë harresës dhe thjeshtimeve të historisë. Dhe kur dokumenti fillon të flasë, ndodh ajo që historia e ka dëshmuar shumë herë: zëri që ishte menduar të lavdëronte një veprim, kthehet në dëshminë më të fuqishme të tij. Sepse ndonjëherë, historia nuk zbulohet nga ata që duan ta tregojnë, por nga dokumentet që nuk mund të heshtin.

Mirushe Musa , zë i penës, kulturës dhe qëndresës shqiptare

Drini.us
-
0
Mirushe Musa , zë i penës, kulturës dhe qëndresës shqiptare

Luan – Asllan Dibrani, Durrës

Portret letrar i një poeteje që jetën e ktheu në varg dhe vargun në qëndrim

Ka krijues që e kërkojnë temën në libra, në teori, në modele të gatshme letrare. Ka të tjerë që temën e kanë bartur mbi supe, e kanë parë me sy, e kanë prekur me dorë dhe e kanë ndier në shpirt.

Mirushe Musa i përket kësaj të dytës.

Ajo nuk e shpik malin – e ka shkelur.
Nuk e shpik gurin – e ka prekur.
Nuk e shpik mallin – e ka përjetuar.
Nuk e shpik atdheun – e bart në shpirt.

Prandaj poezia e saj nuk lind nga nevoja për stoli të tepërta. Ajo lind nga përjetimi.

Vargu i saj është një udhëtim nga realiteti drejt shpirtit dhe nga shpirti përsëri drejt lexuesit.

Në këtë pikë fillon të kuptohet Mirushja jo vetëm si autore vargjesh, por si krijuese që interpreton botën që e rrethon.

Ajo e merr atë botë, e thyen përmes përvojës së vet, e përball me kujtesën, familjen, historinë, mërgimin, kombin dhe pastaj e kthen në poezi.

VENDLINDJA – PIKA KU FILLOI RRËNJËSIMI I SAJ

Mirushe Musa lindi më 5 maj 1970, në fshatin Zogaj të Vushtrrisë, në gjirin e familjes Musa, një familje e njohur për lidhjen e fortë me vendlindjen, për ndjenjën kombëtare, solidaritetin, respektin për dijen dhe qëndresën përballë vështirësive të kohës.

Pikërisht në këtë mjedis u formuan ndjeshmëria, karakteri dhe vetëdija e saj e parë. Zogaj nuk mbeti për të vetëm vendi i lindjes, por u bë burim kujtese, frymëzimi dhe identiteti. Nga aty ajo mori peizazhin, gjuhën, zakonet, figurat njerëzore, tingullin e natyrës dhe ndjenjën e përkatësisë. Më vonë, shumë nga këto elemente do të riktheheshin në vargun e saj si shenja të një bote që ajo nuk e harroi kurrë.

NGA FAMILJA MUSA – RRËNJA PARA VARGUT

Mirushe Musa është pjesë e një trungu familjar që në historikun e tij ka bartur fort lidhjen me vendlindjen, familjen, kulturën, përkatësinë dhe përgjegjësinë ndaj së kaluarës.

Në një familje të tillë, njeriu nuk trashëgon vetëm emrin.

Trashëgon kujtesën.

Trashëgon karakterin.

Trashëgon mënyrën si qëndron përballë sfidave.

Dhe Mirushja duket se ka trashëguar pikërisht këtë tipar: mosnënshtrimin shpirtëror.

Kjo familje ka njohur periudha të rënda historike, represionin e pushtetit jugosllav e serb, pasigurinë dhe sakrificat e një populli që luftonte për të ruajtur identitetin, gjuhën dhe të drejtën për të qenë vetvetja.

Mirushja nuk i lexoi këto vetëm në histori.

Ajo i jetoi brenda brezit të saj.

Dhe kjo përvojë e përbashkët familjare e kombëtare u bë një nga burimet më të forta të formimit të saj.

POETJA QË E SHEH BOTËN ME SHPIRT

Në poezinë e Mirushe Musës, natyra nuk është sfond dekorativ.

Mali ka kujtesë.

Guri ka histori.

Kroi ka zë.

Kulla ka frymë.

Hëna nuk ndriçon vetëm qiellin, por kujtesën.

Kur ajo shkruan për kreshta, për lule, për kroje, për gurë, për mal, për sofrën shqiptare, për bukën, kripën dhe besën, ajo nuk ndërton një katalog folklorik.

Ajo ndërton botën e saj shpirtërore.

Në poezinë “Kurorë Hënash”, natyra dhe historia ecin bashkë. Vendi nuk është vetëm peizazh, por skenë kujtese. Gurët, malet, krojet dhe kullat sikur marrin gojë e flasin.

Kjo është një nga shenjat e krijuesit të vërtetë: të shohë aty ku të tjerët vetëm kalojnë.

Mirushja e sheh një gur dhe pyet çfarë kujtese mban.

Sheh malin dhe pyet sa gjenerata kanë kaluar mbi të.

Sheh një grua dhe kërkon historinë e saj.

Sheh një flamur dhe nuk sheh vetëm ngjyrën – sheh sakrificën.

NGA NDJESHMËRIA TE QËNDRESA

Mirushja nuk mbeti vetëm poete e natyrës.

Koha ia zgjeroi horizontin.

Represioni serb dhe përvoja e brezit të saj e bënë të kuptojë se arti mund të jetë edhe dëshmi.

Dhimbja e një populli, përpjekja për mbijetesë, malli, largimi nga vendlindja dhe përballja me pasigurinë hynë gradualisht në botën e saj krijuese.

Kështu poezia filloi të marrë edhe një karakter tjetër:

qëndresën.

Jo qëndresë me armë.

Qëndresë me kujtesë.

Me fjalë.

Me simbol.

Me figurë.

Me varg.

Mirushja zgjodhi penën.

Dhe kjo zgjedhje nuk është e vogël.

Sepse fjala, kur shkruhet me bindje, mund të jetojë më gjatë se zhurma e një dite.

GRUAJA QË NUK PRANOI TË MBETET NË HESHTJE

Në portretin e saj letrar duhet parë fuqishëm edhe dimensioni i gruas.

Mirushja nuk paraqitet si figurë pasive.

Ajo është nënë.

Është mërgimtare.

Është punëtore.

Është krijuese.

Është grua që kaloi kufij, pasiguri, vite të vështira dhe sfida familjare, por ruajti aftësinë për të shkruar.

Kjo është një formë e emancipimit shumë më e thellë se çdo slogan.

Ajo nuk pret që dikush tjetër të flasë për të.

Ajo merr penën dhe flet vetë.

Dhe në momentin kur gruaja merr fjalën e vet, ajo nuk është më objekt i historisë.

Ajo bëhet subjekt i saj.

NUSJA E GURIT – GRUAJA QË NUK NËNSHTROHET

Poezia “Nusja e Gurit” është një nga ato krijime ku del qartë mënyra se si Mirushja ndërton figurën e gruas shqiptare.

Bora nuk është vetëm nuse.

Ajo është simbol i zgjedhjes.

I dinjitetit.

I mosnënshtrimit.

Ajo mund të humbasë jetën, por nuk pranon të humbasë vetveten.

Ky motiv tregon shumë edhe për vetë poeten.

Sepse Mirushja, në mënyrën e saj krijuese, kërkon vazhdimisht një figurë shqiptare që nuk shndërrohet sipas urdhrit të pushtuesit, të ideologjisë apo të presionit.

Kjo është arsyeja pse në poezinë e saj dalin gratë arbërore, trimëresha, Teuta, Nënë Tereza dhe figura të tjera simbolike.

Ajo kërkon modele të forcës.

Dhe përmes tyre ndërton edhe vetë portretin e gruas që dëshiron t’ia paraqesë brezit të ri.

“JAM BIJA E TOKËS SIME” – NJË DEKLARATË IDENTITARE

Në poezinë “Jam Bija e Tokës Sime”, Mirushja bën diçka më shumë se një deklaratë patriotike.

Ajo ndërton një vetëportret.

Kur thotë se është bijë e tokës që lindi Teutën, ajo po vendos veten në një vijë simbolike të vazhdimësisë historike.

Kur përmend Nënë Terezën, ajo prek dimensionin humanist.

Kur flet për kurbetin, hyn përvoja personale.

Kur kthehet te rrënjët, mbyllet rrethi.

Këtu shfaqet qartë një nga shtyllat e krijimtarisë së saj:

identiteti nuk është dekor. Është boshti mbi të cilin ndërtohet bota poetike.

PENA E SAJ DHE PËRBALLJA ME ISLAMIZMIN POLITIK

Në një etapë tjetër, poezia dhe fjala publike e Mirushe Musës marrin karakter edhe më polemik.

Ajo kundërshton ashpër islamizmin politik dhe përdorimin e fesë si instrument për ndikim politik, kulturor apo identitar.

Për Mirushen, problemi fillon aty ku besimi pushon së qeni çështje personale dhe shndërrohet në instrument presioni mbi identitetin, kulturën, historinë dhe mënyrën se si një popull duhet ta shohë vetveten.

Këtu ajo bëhet e prerë.

Ajo kundërshton çdo përpjekje që, sipas bindjes së saj, e vendos dogmën mbi arsyen, ideologjinë mbi kulturën dhe importin e modeleve të huaja mbi trashëgiminë shqiptare.

Kritika e saj drejtohet veçanërisht ndaj atyre qarqeve fetare ose politike që, sipas saj, e përdorin fenë për të ndryshuar vetëdijen kulturore të shqiptarëve.

Ky është një debat i fortë dhe shpesh polemik.

Por Mirushja nuk largohet prej tij.

Ajo hyn në të me penë.

AJO NUK LUFTON BESIMTARIN – LUFTON IMPONIMIN

Këtu duhet bërë një ndarje thelbësore.

Mirushja nuk ka pse të lexohet si armike e njeriut besimtar.

Objekti i kritikës së saj është politizimi i fesë, imponimi ideologjik, tjetërsimi kulturor dhe përdorimi i institucioneve fetare për synime që tejkalojnë besimin personal.

Në këtë kuptim, ajo kërkon që shqiptari të mendojë.

Të pyesë.

Të lexojë historinë.

Të njohë gjuhën.

Të ruajë kulturën.

Të mos ia dorëzojë askujt të drejtën për të menduar në vend të tij.

Kjo është arsyeja pse një nga mesazhet e saj mund të përmblidhet kështu:

Besimi është ndërgjegje personale. Identiteti kombëtar është kujtesë kolektive. Asnjë ideologji nuk duhet të përdorë njërën për të shkatërruar tjetrën.

NGA DOGMA TE ARSYEJA

Mirushja i drejtohet veçanërisht brezit të ri.

Ajo kërkon një shqiptar të arsimuar.

Të ditur.

Të lirë në mendim.

Të lidhur me shkencën.

Me teknologjinë.

Me artin.

Me kulturën.

Me Evropën e dijes.

Në këtë pikë figura e saj largohet nga poezia tradicionale dhe hyn në një horizont më të gjerë intelektual.

Ajo nuk dëshiron që rinia shqiptare të mbetet rob i sloganeve.

Ajo dëshiron që ajo të hyjë në laboratorë, universitete, biblioteka, akademi, arte dhe teknologji.

Të njohë botën.

Por pa harruar kush është.

Prandaj në mesazhin e saj bashkohen dy kërkesa:

Të ecim përpara me dije.
Të mos i presim rrënjët që na mbajnë në këmbë.

KISHA E RE NË ZOGAJ – SIMBOL I KUJTESËS DHE LIRISË

Në paraqitjet artistike ku Mirushe Musa vendoset pranë imazhit të Kishës së re Katolike Shqiptare në Zogaj të Vushtrrisë, mesazhi shkon përtej një ndërtese fetare.

Kisha shfaqet si simbol i kujtesës, pluralizmit, lirisë së ndërgjegjes dhe të drejtës së një komuniteti për të ruajtur trashëgiminë e vet.

Pranë saj, Mirushja me penë dhe me plisin e bardhë simbolik bëhet figurë e gruas shqiptare që kërkon një bashkim mes:

rrënjës dhe dijes,
traditës dhe modernitetit,
kujtesës dhe së ardhmes.

Kjo është një figurë shumë më e gjerë sesa një portret personal.

Ajo bëhet metaforë e një pyetjeje kombëtare:

Si ta ruajmë atë që jemi, pa mbetur peng i së kaluarës?

Për Mirushen, përgjigjja është e qartë:

Me arsim.

Me kulturë.

Me liri.

Me mendim kritik.

Me art.

POETJA QË E KTHEU JETËN NË MATERIE LETRARE

 

Jeta e saj nuk ka qenë e ndarë nga arti.

Përkundrazi.

Çdo etapë i ka dhënë një shtresë tjetër krijimtarisë.

Fëmijëria i dha natyrën.

Familja i dha rrënjën.

Represioni i dha revoltën.

Mërgimi i dha mallin.

Nëna i dha sakrificën.

Integrimi i dha përvojën e dy botëve.

Historia i dha kujtesën.

Polemika i dha qëndrimin.

Dhe pena i dha mundësinë t’i bashkojë të gjitha.

Kjo është arsyeja pse portreti i saj nuk mund të mbyllet vetëm me fjalën “poete”.

Ajo është një krijuese e përvojës.

Një grua që atë që jeta ia vendosi përpara, u përpoq ta shndërrojë në fjalë.

MIRUSHE MUSA – LUANESHA E VARGUT

Në disa momente poezia e saj është e butë.

Në disa është nostalgjike.

Në disa është e dhembshme.

Por kur preket ajo që Mirushja e konsideron themel të identitetit të saj, vargu ndryshon.

Bëhet më i prerë.

Më sfidues.

Më polemik.

Atëherë shfaqet ajo që mund ta quajmë:

luanesha e vargut.

Jo sepse kërkon armik.

Por sepse nuk pranon nënshtrim.

Nuk pranon që tjetri t’i shkruajë historinë.

Nuk pranon që ideologjia t’i marrë gjuhën.

Nuk pranon që propaganda t’i zëvendësojë kujtesën.

Nuk pranon që frika ta mbyllë fjalën.

Ajo ka trashëguar një trung familjar që, në vetëdijen e saj, lidhet me qëndresën dhe mosnënshtrimin.

Dhe këtë tipar e bart në letër.

ARMA E SAJ ËSHTË PENA

Mirushja nuk mori pushkë.

Mori penën.

Nuk ngriti barrikadë.

Ngriti vargun.

Nuk kërkoi ta mposhtë tjetrin.

Kërkoi të mos mposhtej vetë.

Dhe kjo është ndoshta forma më interesante e luftës së saj.

Sepse ajo zhvillohet në territorin e ideve.

Në kujtesë.

Në kulturë.

Në interpretimin e historisë.

Në pyetjen se kush jemi dhe ku duam të shkojmë.

Prandaj poezia e Mirushe Musës nuk është poezi e salloneve.

Është poezi që mban erën e jetës.

Ka baltë në këmbë.

Ka gur nën pëllëmbë.

Ka erën e malit.

Ka mallin e kurbetit.

Ka plagën e kujtesës.

Ka krenarinë e flamurit.

Dhe ka një grua që refuzon ta dorëzojë fjalën e vet.

AJO NUK E SHKRUAN ATDHEUN – AJO E JETON

Ky është çelësi për ta kuptuar.

Mirushe Musa nuk përpiqet ta zbukurojë atdheun.

Ajo e sheh me plagët dhe bukurinë e tij.

Me krenarinë dhe dështimet.

Me historinë dhe sfidat.

Me kujtesën dhe të ardhmen.

Ajo nuk kërkon një shqiptar të mbyllur në të kaluarën.

Ajo kërkon një shqiptar që e njeh të kaluarën, por ecën drejt së ardhmes me dije.

Kjo është arsyeja pse për të:

Pena që shkruan shqip është urë ndërmjet brezave.
Dija është dritë.
Arti është shpirt.
Gjuha është kujtesë.
Atdheu është përgjegjësi.

NJË POETE QË NUK KËRKON LEJE PËR TË FOLUR

Mirushe Musa është interesante pikërisht sepse nuk kërkon të jetë neutrale ndaj botës që e rrethon.

Ajo ka këndvështrim.

Ka temperament.

Ka bindje.

Ka revoltë.

Ka dashuri.

Ka kundërshtime.

Dhe kjo e bën të gjallë si krijuese.

Mund të pajtohesh me të.

Mund edhe ta kundërshtosh.

Por është e vështirë ta lexosh dhe të thuash se nuk ka zë.

Sepse ajo ka zë.

Dhe një poet pa zë është vetëm shkrues vargjesh.

Një poet me zë bëhet figurë.

Mirushe Musa po ndërton pikërisht këtë figurë.

Një grua që ka kaluar përmes jetës pa e lejuar jetën t’ia marrë fjalën.

Një poete që nuk e fsheh identitetin e saj.

Një krijuese që e sheh letërsinë edhe si përgjegjësi.

Një intelektuale që kërkon që shqiptari ta mbrojë lirinë e mendimit.

Një grua që, përballë çdo përpjekjeje tjetërsimi, përgjigjet me kulturë.

Dhe një luftëtare e fjalës që nuk e kërkon fitoren mbi njeriun tjetër, por mbrojtjen e së drejtës për të qenë vetvetja.

Në fund, portreti i saj mund të mblidhet në një fjali:

Mirushe Musa është poetja që botën nuk e shikon nga dritarja – ajo hyn në të, e përjeton, e kundërshton, e dashuron, e plagos dhe pastaj e kthen në varg.

Ajo nuk e huazon mallin.

E ka bartur.

Nuk e shpik dhimbjen.

E ka njohur.

Nuk e mëson atdheun nga librat.

E ka marrë me vete në mërgim.

Dhe nuk e përdor penën vetëm për të shkruar.

E përdor që kujtesa të mos heshtë, identiteti të mos tretet dhe fjala shqiptare të mbetet e gjallë.

Kjo është Mirushe Musa.

Poete.
Krijuese.
Grua e emancipuar.
Intelektuale.
Atdhetare.
Dhe, mbi të gjitha, një zë që ka zgjedhur të mos heshtë.

Letra që ma shkroi mikja ime Milena Miliq

Drini.us
-
0
Letra që ma shkroi mikja ime Milena Miliq
Lirim Gashi, Prizren
____
NGA ANA TJETËR E KUJTESËS
LETËR E SHKRUAR PËR MUA NGA MIKJA IME E DASHUR, MILENA MILIĆ
(në shqip dhe serbisht)
Paralajmërim :
„Milena Milić“ është emri artistik i autores së kësaj letre. Emri i saj i vërtetë nuk do të bëhet publik për arsye sigurie.
Këtë letër sapo e mora nga një grua e dashur, fisnike, e drejtë dhe me një shpirt pafundësisht të pastër — një serbe nga Kosova, e cila ka vendosur të mos lejojë që prejardhja të shndërrohet në burg për mendjen e njeriut dhe as që historia të bëhet justifikim për urrejtjen.
Nuk dua që guximi i saj të bëhet shkak për t’ia rrezikuar jetën.
Prandaj, në këtë shkrim, do ta quaj Milena Milić.
Dua që lexuesit e mi të mos e lexojnë këtë letër vetëm si shprehje të miqësisë ndaj meje.
Dua ta lexojnë edhe si dëshmi të një gruaje nga Kosova, e cila ka zgjedhur ta shohë njeriun përtej kombit, të vërtetën përtej propagandës dhe dinjitetin përtej urrejtjes.
Ndoshta pikërisht për këtë arsye kjo letër ka një peshë më të madhe për mua se çdo letër e zakonshme miqësie.
Sepse nganjëherë, në vendet ku historia ka ngritur mure, miqësia bëhet ura më e guximshme.
—
LETRA
I dashur Lirim,
U bëftë flori çdo hap që hedh, kudo që të të çojë rruga e jetës!
Dhe nëse jeta jote ndonjëherë kërkon prej meje diçka më shumë se fjalët, dije se tek unë ke gjithçka që një qenie njerëzore mund t’i japë një qenieje tjetër.
Çdo qelizë e gjakut tim A+, nëse ndonjëherë të duhet, është e jotja.
Veshkën time.
Një pjesë të mëlçisë sime.
Dhe gjithçka tjetër që mund të shpëtojë një jetë ose t’ia zgjasë frymën.
Ta jap.
Pa u menduar dy herë.
Pa kushte.
Sepse ka njerëz që nuk maten me atë që zotërojnë.
Ata maten me atë që janë.
Dhe ti je aq i veçantë, aq i papërsëritshëm, saqë, po të ishte e mundur, duhej të të KLONONIN.
Jo vetëm një herë.
Qindra herë.
Mijëra herë.
Sepse botës do t’i duheshin më shumë njerëz si ti.
Më shumë njerëz që, pas gjithçkaje që kanë përjetuar, nuk kanë lejuar që padrejtësia t’ua helmojë shpirtin.
Më shumë njerëz që janë plagosur, por nuk janë bërë të ngjashëm me ata që i kanë plagosur.
Më shumë njerëz që kanë pasur mijëra arsye për t’u hidhëruar, e megjithatë kanë zgjedhur të mbeten njerëz.
Pikërisht kjo është ajo që admiroj më së shumti tek ti.
Jo vetëm guximin për të folur.
Por guximin për të folur pa e humbur atë pjesë të butë dhe të çmuar njerëzore që ke brenda vetes.
Jo vetëm forcën për t’u kundërvënë.
Por forcën për të mos u shndërruar në atë që kundërshton.
Ti je njeri me shpirt të pastër dhe me zemër të pastër, pavarësisht gjithçkaje që ke përjetuar në jetë.
Dhe pikërisht për këtë mendoj se secili prej nesh do të duhej të kishte në jetën e vet dikë si ti.
Dikë që na kujton se arsyeja ende ekziston.
Dikë që di të flasë atëherë kur të tjerët heshtin.
Dikë që ka guximin të thotë me zë të lartë atë që shumë njerëz e mendojnë, por nuk kanë forcë ta shqiptojnë.
Dikur ishte Radoje Domanovići, satiristi i madh serb.
Sot, kur të lexoj ty, më duket sikur ke marrë një pjesë të asaj tradite dhe e ke çuar diku tjetër.
Më larg.
Më thellë.
Në një kohë tjetër.
Në një shoqëri tjetër.
Ti nuk e përdor fjalën vetëm për të argëtuar.
Ti e përdor për të goditur gënjeshtrën.
Për t’i shqyer maskat.
Për ta nxjerrë absurditetin nga errësira dhe për ta vendosur nën dritën e ditës.
Për t’ia kujtuar njeriut se, edhe kur propaganda bëhet e zhurmshme, e vërteta nuk pushon së ekzistuari.
Për këtë të përkulem thellë.
Të respektoj për çdo fjalë që ke thënë.
Për çdo fjalë që ke shkruar.
Për çdo çast në të cilin ke zgjedhur të mos heshtësh.
Të kuptoj.
Të admiroj.
Dhe, mbi të gjitha, të besoj.
Jam krenare për ty.
Dhe jam krenare për këtë rrënjë tonën kosovare — të lodhur nga historia, të plagosur nga padrejtësitë, të ndarë nga kujtimet, por ende të gjallë.
Për këtë rrënjë që nuk është spërkatur me pesticide.
As me kimikate.
As me gënjeshtra.
Autentike.
E jona.
E fuqishme në mënyrën e vet të çuditshme.
Rezistente.
E panënshtruar.
E papërmbajtur.
Ti më ngjan me një bimë të egër që shpërthen nga toka pikërisht aty ku askush nuk e pret.
Si manaferra e egër.
Si gjembi.
Si hithra.
Të djeg kur e prek.
Të shpon kur përpiqesh ta kapësh.
Të dhemb kur përpiqesh ta shkulësh.
Dhe pikërisht atëherë kur mendon se e ke zhdukur, ajo del përsëri.
Nga një kënd tjetër.
Nga një çarje tjetër.
Midis ndonjë guri tjetër.
Nga e njëjta tokë.
I tillë je edhe ti.
Nuk dorëzohesh.
Dhe ndoshta pikërisht për këtë të kuptoj kaq mirë.
Sepse tek ti njoh diçka nga vetja ime.
Të njëjtën kokëfortësi për të mos hequr dorë.
Të njëjtin refuzim për t’iu përkulur asaj që e konsideroj padrejtësi.
Të njëjtën nevojë për ta thënë të vërtetën, edhe kur e di se e vërteta nuk është gjithmonë mysafiri më i dëshiruar në tryezë.
Ndonjëherë e vërteta hyn në dhomë, ndërsa të gjithë bëjnë sikur nuk e njohin.
Ti, megjithatë, ia hap derën.
Prandaj të lexoj.
Dhe prandaj të kuptoj.
Sepse, duke të lexuar ty, në njëfarë mënyre lexoj edhe veten.
Njerëzit ndonjëherë afrohen me njëri-tjetrin jo sepse kanë të njëjtën prejardhje.
Jo sepse flasin të njëjtën gjuhë.
Jo sepse kanë të njëjtën histori.
Por sepse kanë të njëjtën ndjenjë për padrejtësinë.
Të njëjtin neveri ndaj gënjeshtrës.
Të njëjtin respekt për dinjitetin njerëzor.
Dhe ndoshta pikërisht për këtë ndiej kaq shumë afërsi me ty.
Sepse mes nesh nuk qëndron ajo që na ndan.
Qëndron ajo që na bashkon.
Prandaj jam krenare që të kam mik.
Jo sepse je i përsosur.
Askush nuk është.
Por sepse, pas gjithçkaje që ke përjetuar, ke ruajtur diçka që është shumë më e rrallë se përsosmëria:
zemrën.
Në një kohë kur shumë njerëz e kanë humbur zërin e arsyes, është mirë që ekziston dikush që ende ka guximin të flasë.
Edhe kur fjala djeg.
Edhe kur fjala dhemb.
Edhe kur ajo fjalë të kushton diçka.
Edhe kur të tjerët do të donin më shumë se çdo gjë që të mos e dëgjonin kurrë.
Sepse disa njerëz janë si drita.
Nuk kanë nevojë të bërtasin për të dëshmuar se ekzistojnë.
Mjafton të mos shuhen.
Ti je njëri prej tyre, Lirim.
Dhe nëse do të mund të të uroja vetëm një gjë, nuk do të të uroja një jetë pa padrejtësi.
Sepse një jetë e tillë nuk ekziston.
Do të të uroja diçka shumë më të madhe:
që, pavarësisht të gjitha padrejtësive që jeta mund të të sjellë, të mos e humbasësh kurrë atë që të bën të jesh ti.
Atë shpirt.
Atë zemër.
Atë zë.
Ato parime.
Ajo bukur kokëfortësi për të mbetur vetvetja.
Sepse njerëz si ti nuk janë të shumtë.
Dhe kur një shoqëri ka njerëz të tillë, ajo duhet t’i mbrojë.
Jo t’i heshtë.
Jo t’i thyejë.
Jo të tallet me ta.
Jo t’i dënojë sepse flasin.
Por t’i dëgjojë.
Sepse nganjëherë, në mes të gjithë asaj zhurme që krijojnë gënjeshtrat, propaganda, urrejtja dhe frika, e vërteta vjen përmes një zëri të vetëm.
Dhe nganjëherë nuk nevojitet një ushtri për ta mbrojtur atë të vërtetë.
Mjafton që një njeri të mos heshtë.
Mjafton që një njeri të mos shitet.
Mjafton që një njeri të mos përkulet.
Mjafton që një njeri të vazhdojë të thotë:
„Kjo nuk është e vërtetë.“
Dhe pastaj të qëndrojë aty.
Në këmbë.
I vetëm, nëse duhet.
Por kurrë i heshtur.
Jam krenare që të kam mik, Lirim.
Dhe ndoshta kjo është gjithçka që dua të të them në fund:
Në një tokë ku kujtesa është shpesh plagë, ti më kujton se ajo mund të jetë edhe urë.
Në një kohë kur shumë njerëz e trashëgojnë urrejtjen si mbiemër, ti më kujton se njeriu mund të trashëgojë edhe dinjitetin.
Dhe në një vend ku shumëkush ende pyet se nga cila anë e historisë vjen tjetri, ti më ke mësuar se ndonjëherë pyetja më e rëndësishme nuk është:
„Kush je ti?“
Por:
„Çfarë bën me atë që je?“
Prandaj të respektoj.
Prandaj të admiroj.
Prandaj të besoj.
Dhe, mbi të gjitha, prandaj jam krenare që të kam mik.
Milena
SA DRUGE STRANE SEĆANJA
PISMO NAPISANO ZA MENE OD MOJE DRAGE PRIJATELJICE, MILENE MILIĆ
Autor: Lirim Gashi
NAPOMENA:
„Milena Milić“ je umetničko ime autorke ovog pisma. Njeno pravo ime neće biti objavljeno iz bezbednosnih razloga.
Ovo pismo sam upravo dobio od jedne drage, plemenite, pravedne žene, čistog i beskrajno dobrog duha — Srpkinje sa Kosova, koja je odlučila da ne dozvoli da poreklo postane zatvor za ljudski um, niti da istorija postane opravdanje za mržnju.
Ne želim da njena hrabrost postane razlog da joj život bude ugrožen.
Zato ću je u ovom tekstu nazvati Milena Milić.
Želim da moji čitaoci ovo pismo ne čitaju samo kao izraz prijateljstva prema meni.
Želim da ga čitaju i kao svedočanstvo jedne žene sa Kosova koja je izabrala da čoveka vidi izvan nacije, istinu izvan propagande, a dostojanstvo izvan mržnje.
Možda upravo zbog toga ovo pismo za mene ima veću težinu od bilo kog uobičajenog prijateljskog pisma.
Jer ponekad, na mestima na kojima je istorija podigla zidove, prijateljstvo postaje najhrabriji most.
—
PISMO
Dragi Lirime,
Neka svaki tvoj korak, ma gde te životni put odveo, bude zlatan!
A ako život ikada od mene zatraži nešto više od reči, znaj da kod mene imaš sve što jedno ljudsko biće može dati drugom.
Svaka ćelija moje A+ krvi, ako ti ikada zatreba, tvoja je.
Moj bubreg.
Deo moje jetre.
I sve drugo što može spasiti nečiji život ili mu produžiti dah.
Daću ti.
Bez razmišljanja.
Bez uslova.
Jer postoje ljudi koji se ne mere onim što poseduju.
Mere se onim što jesu.
A ti si toliko poseban, toliko neponovljiv, da bi, kada bi to bilo moguće, trebalo da te KLONIRAJU.
Ne samo jednom.
Stotinama puta.
Hiljadama puta.
Jer svetu bi trebalo više ljudi poput tebe.
Više ljudi koji, posle svega što su doživeli, nisu dozvolili da im nepravda otruje dušu.
Više ljudi koji su ranjeni, ali nisu postali nalik onima koji su ih ranili.
Više ljudi koji su imali hiljadu razloga da postanu ogorčeni, a ipak su izabrali da ostanu ljudi.
Upravo to najviše cenim kod tebe.
Ne samo hrabrost da govoriš.
Već hrabrost da govoriš, a da pritom ne izgubiš onaj nežni i dragoceni ljudski deo koji nosiš u sebi.
Ne samo snagu da se suprotstaviš.
Već snagu da ne postaneš ono čemu se suprotstavljaš.
Ti si čovek čistog duha i čistog srca, uprkos svemu što si u životu preživeo.
I upravo zato mislim da bi svako od nas u svom životu trebalo da ima nekoga poput tebe.
Nekoga ko nas podseća da razum još postoji.
Nekoga ko ume da govori onda kada drugi ćute.
Nekoga ko ima hrabrosti da glasno izgovori ono što mnogi misle, ali nemaju snage da izgovore.
Nekada je to bio Radoje Domanović, veliki srpski satiričar.
Danas, kada čitam tebe, čini mi se kao da si preuzeo deo te tradicije i odneo je negde drugde.
Dalje.
Dublje.
U drugo vreme.
U drugo društvo.
Ti ne koristiš reč samo da bi zabavio.
Koristiš je da udariš na laž.
Da pocepaš maske.
Da izvučeš apsurd iz tame i postaviš ga pod svetlost dana.
Da podsetiš čoveka da, čak i kada propaganda postane glasna, istina ne prestaje da postoji.
Zbog toga ti se duboko klanjam.
Poštujem te zbog svake reči koju si izgovorio.
Zbog svake reči koju si napisao.
Zbog svakog trenutka u kojem si izabrao da ne ćutiš.
Razumem te.
Divim ti se.
I, iznad svega, verujem ti.
Ponosna sam na tebe.
I ponosna sam na ovaj naš kosovski koren — umoran od istorije, ranjen nepravdama, podeljen sećanjima, ali još uvek živ.
Na ovaj koren koji nije prskan pesticidima.
Ni hemikalijama.
Ni lažima.
Autentičan.
Naš.
Snažan na svoj čudnovati način.
Otporan.
Nepokoran.
Nesputan.
Ličiš mi na divlju biljku koja izbija iz zemlje upravo tamo gde je niko ne očekuje.
Kao divlja kupina.
Kao trn.
Kao kopriva.
Peče kada je dotakneš.
Bode kada pokušaš da je uhvatiš.
Boli kada pokušaš da je iščupaš.
A upravo onda kada pomisliš da si je uništio, ona ponovo izbije.
Iz nekog drugog ugla.
Iz neke druge pukotine.
Između nekog drugog kamenja.
Iz iste zemlje.
Takav si i ti.
Ne predaješ se.
I možda upravo zato toliko dobro razumem tvoj karakter.
Jer u tebi prepoznajem nešto od sebe.
Istu tvrdoglavost da ne odustanem.
Isto odbijanje da se pokorim onome što smatram nepravdom.
Istu potrebu da kažem istinu, čak i kada znam da istina nije uvek najpoželjniji gost za stolom.
Ponekad istina uđe u sobu, a svi se prave da je ne poznaju.
Ti joj, međutim, otvaraš vrata.
Zato te čitam.
I zato te razumem.
Jer, čitajući tebe, na neki način čitam i sebe.
Ljudi se ponekad približavaju jedni drugima ne zato što imaju isto poreklo.
Ne zato što govore istim jezikom.
Ne zato što imaju istu istoriju.
Već zato što imaju isti osećaj za nepravdu.
Isto gađenje prema laži.
Isto poštovanje prema ljudskom dostojanstvu.
I možda upravo zato osećam toliku bliskost sa tobom.
Jer između nas ne stoji ono što nas razdvaja.
Stoji ono što nas spaja.
Zato sam ponosna što te imam za prijatelja.
Ne zato što si savršen.
Niko nije.
Već zato što si, posle svega što si doživeo, sačuvao nešto što je mnogo ređe od savršenstva:
srce.
U vremenu kada su mnogi ljudi izgubili glas razuma, dobro je što postoji neko ko još ima hrabrosti da govori.
Čak i kada reč peče.
Čak i kada reč boli.
Čak i kada te ta reč nešto košta.
Čak i kada bi drugi više od svega želeli da je nikada ne čuju.
Jer neki ljudi su poput svetlosti.
Ne moraju da viču da bi dokazali da postoje.
Dovoljno je da se ne ugase.
Ti si jedan od njih, Lirime.
I kada bih mogla da ti poželim samo jednu stvar, ne bih ti poželela život bez nepravde.
Jer takav život ne postoji.
Poželela bih ti nešto mnogo veće:
da, uprkos svim nepravdama koje ti život može doneti, nikada ne izgubiš ono što te čini tobom.
Taj duh.
To srce.
Taj glas.
Te principe.
Tu lepu tvrdoglavost da ostaneš svoj.
Jer ljudi poput tebe nisu brojni.
A kada jedno društvo ima takve ljude, ono bi trebalo da ih štiti.
Ne da ih ućutkuje.
Ne da ih lomi.
Ne da im se ruga.
Ne da ih kažnjava zato što govore.
Već da ih sasluša.
Jer ponekad, usred sve te buke koju stvaraju laži, propaganda, mržnja i strah, istina dolazi kroz samo jedan glas.
I ponekad nije potrebna vojska da bi se ta istina branila.
Dovoljno je da jedan čovek ne ćuti.
Dovoljno je da se jedan čovek ne proda.
Dovoljno je da se jedan čovek ne pokloni.
Dovoljno je da jedan čovek nastavi da govori:
„To nije istina.“
A zatim da ostane tu.
Uspravan.
Sam, ako treba.
Ali nikada nem.
Ponosna sam što te imam za prijatelja, Lirime.
I možda je to, na kraju, sve što želim da ti kažem:
Na zemlji na kojoj je sećanje često rana, ti me podsećaš da ono može biti i most.
U vremenu kada mnogi ljudi mržnju nasleđuju kao prezime, ti me podsećaš da čovek može naslediti i dostojanstvo.
A na mestu na kojem se mnogi još uvek pitaju sa koje strane istorije dolazi onaj drugi, ti si me naučio da ponekad najvažnije pitanje nije:
„Ko si ti?“
Već:
„Šta radiš sa onim što jesi?“
Zato te poštujem.
Zato ti se divim.
Zato ti verujem.
I, iznad svega, zato sam ponosna što te imam za prijatelja.
Milena

Nuk është propagandë antiosmane, është arkiva osmane

Drini.us
-
0
Nuk është propagandë antiosmane, është arkiva osmane
Korab Rashiti, Zvicër
KJO NUK ËSHTË “PROPAGANDË ANTI-OSMANE”.
KJO ËSHTË ARKIVA ZYRTARE OSMANE.
Në Mühimme Defteri nr. 7, hüküm 2430, administrata osmane dokumenton një urdhër drejtuar beut të Dukagjinit.
📜 Burimi zyrtar:
T.C. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü – Osmanlı Arşivi
7 Numaralı Mühimme Defteri (1567–1569), hüküm 2430, fq. 237–238
(PDF: afërsisht fq. 246–247)
Çka thotë dokumenti?
Banorët e krishterë të fshatrave Sirvi, Glomeşti dhe Otuz (Verilindja e Shqipnisë së sotme, rreth zonës Kukës–Spas), në Sanxhakun e Dukagjinit, akuzohen se nuk paguanin haraçin, ishin ngritur në kryengritje dhe kishin ngritur flamurin e tyre.
Fillimisht urdhërohet kapja dhe ndëshkimi i prijësve, “që të bëhen shembull për të tjerët.”
Nëse kjo nuk mjaftonte, urdhri eskalonte:
të kërkoheshin ushtarë me pushkë nga Shkodra dhe Ohri, të marshonin kundër fshatrave, t’i godisnin, t’i plaçkitnin, banorët t’i merrnin robër dhe të nënshtruarit t’i zbrisnin nga malet për t’i vendosur në fushë.
Teksti osman shkruan:
“karyelerin urup … kendülerin esîr idüp”
→ “t’i godasin fshatrat dhe banorët t’i marrin robër.”
Por dokumenti bëhet edhe më brutal.
Në të njëjtin hüküm 2430 futet një fetva islame për njerëzit që mbanin emra myslimanë, por nuk praktikonin Islamin, vazhdonin ritet e krishtera, i çonin fëmijët te prifti për pagëzim dhe emër, përdornin edhe emra të krishterë dhe i martonin vajzat me të krishterë.
Për ta, teksti i fetvasë thotë:
“…bunun gibi tâyifenün cemî‘an katlleri halâldür.”
Që do të thotë:
“Vrasja e të gjithë një grupi të tillë është e lejueshme.”
Kjo e bën dokumentin edhe më të rëndë: nuk kemi nevojë me shpikë asgjë.
Operacion ushtarak.
Goditje dhe plaçkitje e fshatrave.
Robërim.
Zhvendosje e popullsisë.
Dhe një fetva që, në rrethana të përcaktuara fetare, e shpall të lejueshme vrasjen kolektive.
Mos më beso mua.
Lexoje arkivin e vet Perandorisë Osmane.
Sepse kur dokumenti vjen prej arkivit të pushtetit që e ka dhënë urdhrin, “propaganda” bëhet një justifikim shumë i dobët.

Blerim Nika ia jep disa mendime të idhëta Bashkësisë Islame të Kosovës, duke i thënë se marrëzitë e saj e kanë zgjuar kombin shqiptar

Drini.us
-
0
Blerim Nika ia jep disa mendime të idhëta Bashkësisë Islame të Kosovës, duke i thënë se marrëzitë e saj e kanë zgjuar kombin shqiptar
Blerim Nika, Zvicër
____
Këtë mesazh vizual ia dedikoj Bashkësisë Islame të Kosovës dhe zagareve të saj, që na kërcënojnë çdo ditë me vrasje!
Si dhe e falënderoj njëkohësisht Bashkësinë Islame të Kosovës, sepse, për shkak të përçarjes që e keni mbjellë, vrerit që e keni hedhur ndaj vlerave kombëtare, shqiptarët po vetëdijesohen, po zgjohen, po ndërgjegjësohen e po pagëzohen.
11.08.2026
Blerim Nika
Shih videon e mëposhtme ku flet Blerim Nika:
1...424344...1,724Faqja 43 nga 1,724