Kreu Blog Faqe 42

Moroku forcon kërkesën për Ceuta dhe Melilla pas emigracionit masiv

0

Arnt Jensvoll / Document.no

Mohammed VI, mbreti i Marokut, në konferencën klimatike të OKB-së në Marrakech 2016. Foto: UN Climate Change
FacebookMessengerWhatsAppXSnapchatTelegramPrintEmail
Në Ceuta bashkohen tre nga sfidat më komplekse të Evropës në një vend: Migrimi, gjeopolitika dhe sovraniteti territorial. Kur këta faktorë shfaqen njëkohësisht, migrimi nuk është thjesht një çështje e migrimit.

Pak ditë pas valës masive të migrimit që tronditi Ceutën, ministri i drejtësisë i Marokut, Abdellatif Ouahbi, deklaroi në kanalin arab të televizionit Asharq News se Rabati e konsideron Ceutën dhe Melillan qytete marokene dhe dëshiron të negociojë me Spanjën për statusin e enklavave.

Një sinjal gjeopolitik
Në një intervistë, ai tha se çështja “ende është mbi tryezë” dhe se autoritetet marokene e ngrejnë atë “çdo herë që takohemi me spanjollët”. Ai theksoi se Maroku dëshiron një zgjidhje përmes dialogut, por se vendi ka “horizont të gjatë kohor dhe durim të madh”. Ouahbi konfirmon kështu se Ceuta është një çështje territoriale midis dy shteteve. Në të njëjtën kohë, koha e Ouahbi-s forcon supozimin se migrimi përdoret si një mjet fuqie gjeopolitike.

Në disa ditë, dhjetëra mijëra njerëz nga Maroku u nisën drejt enklavës spanjolle Ceuta. Autoritetet spanjolle thanë që afërsisht 72,000 njerëz hynë më 30–31 korrik, në atë që përshkruhet si një nga ardhjet masive më të mëdha në territorin Schengen për vite me radhë. Autoritetet u mbingarkuan, sistemi i pritjes shpërtheu dhe udhëheqja lokale politike kërkoi ndihmë nga Madridi.

Komentuesit spanjollë dhe politikanët e opozitës interpretojnë sulmin ndaj Ceuta si një paralajmërim ose një mjet presioni nga ana marokene, por nuk ka asnjë provë publike që qeveria marokene ka urdhëruar këtë ardhje masive. Rabati ka mohuar përgjegjësinë dhe ka treguar për “keqkuptime” rreth një vendimi të Gjykatës së Lartë spanjolle nga korriku i këtij viti, që kufizon mundësinë e Spanjës për rikthim të menjëhershëm të personave që hyjnë duke notuar në vend. Vendimi thuhet se ka krijuar një “efekt tërheqjeje” që Maroku duket të ketë shfrytëzuar.

Kryetari i qytetit të Melillës, Juan José Imbroda, ka kritikuar ashpër kryeministrin Pedro Sánchez. Ai e akuzon qeverinë e tij se «nuk di si të mbrojë kufirin» dhe thotë se Sánchez «nuk është i përshtatshëm për detyrën». Imbroda mendon se Spanja i jep shumë kompromise Marokut pa marrë siguri në këmbim; dhe se kontrolli i kufirit, përkundrazi është dobësuar.

Maroku rrethon enklavat dhe mund të ndikojë në sigurinë e tyre pa lejuar ushtarët të kalojnë kufirin, përfshirë duke ndikuar në rrjedhën e migracionit dhe duke e bërë migracionin politikë gjeopolitike.

Ceuta, një simbol i cenueshmërisë së Europës
Në maj 2021, rreth 8.000 njerëz hynë në Ceuta brenda disa ditësh – “për fat të mirë” gjatë një periudhe kur marrëdhëniet midis Madridit dhe Rabatit ishin shumë të këqija. Në atë kohë, migracioni u interpretoi gjerësisht si një demonstrim i sa efektiv mund të jetë migracioni si mjet presioni politik.

Bashkëpunimi i Pedro Sánchez me mbretin e Marokut thuhet të jetë «shembullor». Foto: Ministria e Presidencës. Qeveria e Spanjës

Ajo që ra më shumë në sy gjatë krizës së këtij viti ishte përmasat dhe mobilizimi i jashtëzakonshëm i njerëzve. Maroku ka një aparat të konsiderueshëm sigurie në zonën rreth Ceutës. Kjo e bën të ligjshme pyetjen se pse autoritetet nuk arritën të ndalonin lëvizjen e njerëzve. Po ashtu, kjo ka nxitur debat mbi nëse autoritetet marokene qëllimisht shmangën ndërhyrjen – me një dallim të qartë midis «Maroku organizoi këtë» dhe «Maroku e la të ndodhte». E para kërkon prova ndërsa e dyta është një hipotezë që mund të mbështetet nga rrjedha e ngjarjeve.

Kur kriza u përshkallëzua, bashkëpunimi midis Spanjës dhe Marokut u intensifikua shpejt. Madridi dhe Rabati nënshkruan një marrëveshje për të siguruar kthimin e shpejtë të hyrësve dhe Spanja e përshkroi bashkëpunimin me Marokun si «shembullor».

Maroku është edhe problemi edhe zgjidhja
Kështu që mbetemi me paradoksin se Maroku është edhe problemi edhe zgjidhja. Vendi është burimi i valës së migracionit drejt Ceutës, por njëkohësisht është partneri i vetëm realist që Spanja ka në luftën për ta ndaluar atë.

Kjo i jep Rabatit një fuqizim të konsiderueshëm në negociata, që nuk përdoret vetëm për çështjet e migracionit. Bëhet fjalë edhe për tregti, energji, peshkim, Saharën Perëndimore, sigurinë, trafikimin e njerëzve. Dhe jo më pak për statusin e Ceutës dhe Melillës.

Që një përfaqësues i qeverisë marokene të dëshirojë negociata për statusin e enklavave vetëm disa javë pas krizës masive të migracionit, shton pyetjen se çfarë ishte pushtimi masiv: Një katastrofë migracioni apo një demonstrim i sa shumë presion mund të ushtrojë Rabati ndaj Madridit?

Kjo e fundit është një hipotezë, por meriton vëmendje.

Në Spanjë, tensionet në rrugë janë rritur pas pushtimit të Ceutës. Në mediat sociale qarkullojnë video që tregojnë përballje të ashpra lidhur me çështjen e migracionit. Debati është i ashpër nëse Spanja dhe Europa – nëse zhvillimi lejohet të vazhdojë në të njëjtën drejtim dhe me të njëjtin ritëm – po përballen me një eskalim të paparashikueshëm të konfliktit social. Presioni i migracionit, kombinimi i pasigurisë ekonomike, perceptimi i mungesës së kontrollit kufitar dhe pasiguria sociale krijojnë një klimë ku besimi te autoritetet po dëmtohet me shpejtësi rekord.

Ceuta dhe Melilla

Portugalia pushtoi Ceutën nën mbretin João I në 1415. Kjo konsiderohet si fillimi i zgjerimit të Portugalisë jashtë vendit. Nën Bashkësinë Ibërike 1580–1640, Ceuta u administrua së bashku me pjesën tjetër të Portugalisë. Kur Portugalia u bë përsëri e pavarur në 1640, banorët zgjodhën të jenë besnikë ndaj fronit spanjoll. Traktati i Lisbonës i vitit 1668 konfirmoi zyrtarisht se Ceuta i përket Spanjës.

Castilia pushtoi Melillën në vitin 1497 nën udhëheqjen e Pedro de Estopiñán dhe që nga atëherë ka qenë nën kontroll të pandërprerë spanjoll.

Ceuta dhe Melilla u bënë fortesat dhe vendet e rëndësishme tregtare spanjolle në Afrikën e Veriut. Ato kanë pësuar disa rrethime marokene, por kanë mbetur spanjolle dhe sot janë kufijtë e vetëm tokësorë midis BE-së dhe Afrikës.

Marokko skjerper kravet på Ceuta og Melilla etter masse­innvandringen

Për të inkurajuar shqiptarët të largoheshin nga vendet e veta në ish-Jugosllavi, u ushtruan presione që i detyronin shqiptarët të deklaroheshin me kombësi turke

Në foto: Miranda Vickers
Për të zbehur ndërgjegjen kombëtare në zhvillim e sipër midis popullsisë së madhe shqiptare të Kosovës, e cila po rritej dy herë më shpejt se mesatarja jugosllave, qeveria promovoi një politikë ‘turqizimi’.
Politika u zbatua në dy mënyra: hapja në vitin 1951 e shkollave që mësonin në gjuhën turke dhe inkurajimi përsëri i shqiptarëve për të emigruar në Turqi. Koncepti i një pakice turke në Kosovë u prezantua zyrtarisht pothuajse menjëherë pas ndarjes së Titos me Stalinin dhe pas bashkimit të Shqipërisë me këtë të fundit në qershor 1948. Ndarja e Kominformit në vitin 1948 ngriti frikë në Beograd se propaganda anti-jugosllave që vinte nga Tirana mund të kishte një tërheqje midis shqiptarëve të Kosovës.
Për të inkurajuar shqiptarët të largoheshin, u ushtruan presione të drejtpërdrejta, duke i detyruar shqiptarët të deklaroheshin ma kombësi turke. Kjo krijoi një atmosferë frike dhe pasigurie; kështu shumë myslimanë shqiptarë u regjistruan si ‘turq’ për t’i shpëtuar persekutimit dhe u dërguan shpejt në Turqi. Marrëveshja e riaktivizuar rishtas jugosllavo-turke, e hartuar për të inkurajuar emigrimin shqiptar në Turqi, u nënshkrua në vitin 1953.
____
Miranda Vickers, Between Serb and Albanian, A History of Kosovo, Columbia University Press New York,1998, p.149
Kan være et bilde av tekst som sier 'Turqit turq mbeten; tè rinj a tè vjetér, ata jané, siç thote shprehja latine popullore eiusdem farince [te tẽ njejtit brum]. Nè tére perandorité qẽ kané ekzistuar a ekzistojné, jane gjendur nẽ kombin sundues mendje bujare per tẽ marré nẽ mbrojtje e nenshtruara. Po a mund tẽ pérmendet qẽ prej kater shekujsh qofté edhe njễ fjale e vetme e njé turku tè vetem nè favor tẽ Shqipérise? -FAIK KONICA kombet FMimages®'
E përgatiti: Nikollë Loka, Tiranë

Eksponentët e krimit, në rolin e pajtimit!

0
Idriz Zeqiraj, Gjermani
     PDK-ja, me argatët e saj brenda strukturave të LDK-së, arritën ta përçajnë partinë. Për ta penguar rritjen e partisë dhe koalicionin e natyrshëm, LDK-LVV, si të vetmet parti parlamentare të pakriminalizuara, duke sabotuar në dy palë zgjedhjet e fundit parlamentare.
     Qëllimi i PDK-së ishte që deputetët e LDK-së, të mos jenë të bashkuar, në rast të votimit të presidentit/es të mundshme të LDK-së!
     Pasi ia arritën këtij qëllimi, eksponentët e krimit të PDK-së, morën rolin e pajtimit me LVV, duke bërë thirrje të përsëritura për koalicionin me LVV.
     Ndërkohë, LDK-ja jo vetëm nuk reagon, për deklarimet pajtuese të eksponentëve me kartela penalizuese, por, përkundrazi, anëtarë të klanit Mustafa, në prononcimet e përdyditshme, turpshëm e kriminalisht, thonë se “nuk kemi vija të kuqe për asnjë subjekt politik!”
     Madje, bëjnë thirrje që LDK-ja ta vazhdojë patericizmin e PDK-së dhe AAK-së në protesta, për t`i risjellë “komandantët” e penalizuar me dosje të krimeve faktike në pushtet.
     Janë këta argatë të PDK-së, të cilët Isa Mustafa i përdori si skllevër, për ta shkelur amanetin e Presidentit Rugova, për të mos lejuar Hashim dallaveren në kolltukun e presidentit!
     Vazhduan me votimin e Demarkacionit, Asociacionit, deri në bërjen e Hashimit hisedar në drejtimin e LDK-së!
     Janë subjektet politike të koalicionuara në PAN, shkaktarët kryesore të dy palë zgjedhjeve të fundit të përsëritura, të cilat nuk pranojnë të bëjnë kuorumin, për zgjedhjen e presidentit/es. Kësaj bande iu bashkëngjitën edhe disa deputetë kontrabandistë brenda LDK-së!
     Albin Kurti i ka mëkatet tij, sepse kërkon president kukullë, profan në politikë, për ta përdorur si rob të bindur.
     Mosmirënjohja për shtetin çlirues faktik të Kosovës, është sjellje që penalizon Kosovën, duke e lënë në rrezik të përhershëm, nëse nuk reflekton.
     Përndryshe, refuzimi që i bëri PAN-it kriminal në bllok, duke e akuzuar për krimin e organizuar, hajninë zyrtare galopante, haraçin e përgjakur, kontrabandën miliardëshe me bandat serbe të veriut të Kosovës dhe të gjithë katalogun e poshtërsive të kësaj bote, ishte parimor dhe fort i mirëpritur nga shqiptarët.
     Sot LDK-ja ka mbledhjen e Grupit Parlamentar. Lypse debat dhe llogari, për deklarimet paushalle që vazhdojnë të bëjnë klanorët e kallauzit Isa Mustafa, përkatësisht, argatë të PDK-së. Në mesin e vendimeve, të cilat i mori Kuvendi i fundit të LDK-së, ishte edhe ai se askush nuk mund të flasë në emër të LDK-së, pa qenë i autorizuar. Atëherë, shtrohet pyetja: Kur hynë në fuqi vendimi në fjalë?!
     Deputetët që nuk zbatojnë vendimet e partisë, bien ndesh me statutin e saj. Për rrjedhojë, nuk përfaqësojnë as anëtarësinë dhe elektoratin e LDK-së. Për më tepër, janë “kolonë e pastë” brenda partisë. Kjo nuk ka të bëjë fare me demokracinë e partisë. Përkundrazi, është anarki, që dëmton partinë.
     Mbledhja e sotme e Grupit Parlamentar, është e një rëndësie të veçantë. Nostalgjia për aleancën me PAN-in, e ka katandisur LDK-në në këtë gjendje mjerane dhe assesi kryetari Lumir Abdixhiku me Lidershipin e tij aktual. Ai kështu e gjeti. Dhe, në përpjekje për ta rritur e ngritur më lart partinë, dikur krenare, të Presidentit Rugova, pengesa serioze vazhdojnë të jenë klanorët e Mustafës, gjegjësisht, hafijet e PDK-së.

Kosovës nuk i duhen zgjedhje të reja, por një marrëveshje e re politike që e nxjerr vendin nga kriza

0

Pro. Dr. Sabri Tahiri, Gjilan

Kosova po përballet përsëri me një krizë të rëndë politike dhe institucionale e cila ka tendencë të rrezikshme që të përshkallëzohet në një konflikt të ashpër në relacionin pozitë- opozitë. Pas një serie zgjedhjesh brenda dy vitesh, vendi ende nuk po arrin të krijojë institucionet funksionale që i duhen. Përplasjet partiake, mosbesimi dhe kalkulimet politike po e mbajnë shtetin peng, ndërsa qytetarët po presin që liderët e tyre të tregojnë përgjegjësi dhe pjekuri politike.
Kjo krizë nuk është më vetëm problem i partive. Është problem i Kosovës. Është problem i qytetarëve, i ekonomisë, i zhvillimit, i perspektivës së të rinjve dhe i pozitës së vendit në arenën ndërkombëtare. Për më tepër, është bërë edhe çështje e imazhit dhe besueshmërisë së Kosovës para miqve dhe partnerëve të saj ndërkombëtarë. Nuk mund të kërkojmë nga bota të na marrë seriozisht si shtet, ndërkohë që vetë nuk arrijmë t’i funksionalizojmë institucionet tona.
Në këto rrethana, zgjedhjet e reja nuk duhet të konsiderohen si zgjidhja e parë. Zgjedhjet janë themeli i demokracisë, por ato nuk mund të përdoren vazhdimisht si alternativë ndaj kompromisit politik. Nëse një palë e re zgjedhjesh prodhon përsëri një rezultat të ngjashëm, pa shumicë të mjaftueshme për formimin e institucioneve, atëherë do të jemi kthyer përsëri në të njëjtën pikë, vetëm me një kosto edhe më të madhe për vendin.
Prandaj, para se të shkojmë në zgjedhje të reja, duhet të shfrytëzohet çdo mundësi për një marrëveshje politike për zhbllokimin e institucioneve.
Subjekti që ka marrë më shumë vota duhet ta ketë përgjegjësinë dhe mundësinë e parë për të formuar Qeverinë. Por fituesi nuk mund të sillet sikur ka marrë shumicë absolute kur ajo nuk ekziston. Duhet të bëjë hapin e parë drejt kompromisit dhe bashkëpunimit. Nga ana tjetër, opozita duhet ta kuptojë se detyra e saj nuk është vetëm ta kundërshtojë fituesin. Ajo ka gjithashtu përgjegjësi ndaj shtetit.
Të jesh opozitë e fortë është demokraci, por të bëhesh pjesë e bllokadës institucionale është papërgjegjësi.
LVV duhet të tregojë gatishmëri për kompromis, ndërsa PDK, LDK, AAK dhe subjektet e tjera duhet të tregojnë se mund të jenë opozitë e fuqishme pa e mbajtur Kosovën peng të krizës politike. Asnjëra palë nuk duhet të kërkojë të fitojë politikisht duke e bërë shtetin të humbasë.
Kjo është arsyeja pse Kosovës i duhet një marrëveshje e re politike. Jo një pazar për poste dhe privilegje, por një marrëveshje për funksionalizimin e shtetit: konstituimin e Kuvendit, formimin e Qeverisë, zgjedhjen e Presidentit dhe garantimin e funksionimit normal të institucioneve.
Edhe zgjedhja e Presidentit duhet të shndërrohet nga burim përplasjeje në mundësi për kompromis. Kosovës i duhet një figurë me integritet, autoritet dhe kredibilitet, e pranueshme për një shumicë sa më të gjerë politike. Presidenti nuk duhet të jetë trofe i asnjë partie, por figurë e unitetit institucional.
Por nuk mjafton vetëm të krijohen institucionet. Kosova ka nevojë për një qeverisje cilësore. Nuk na duhet vetëm një Qeveri që ka 61 vota; na duhet një Qeveri që ka njerëzit e aftë për ta qeverisur vendin. Përvoja e viteve të fundit na mëson që Ministritë nuk duhet të jenë shpërblim për besnikëri partiake. Ato duhet të udhëhiqen nga njerëz kompetentë, me integritet dhe përgjegjësi profesionale.
Kosova ka nevojë për një qeveri të kompetencës, jo vetëm për një qeveri të matematikës parlamentare.
Koha për këtë marrëveshje politike është tani. Vendi nuk mund të humbë edhe më shumë kohë në përplasje politike. Ndërkohë, qytetarët presin punësim, zhvillim ekonomik, arsim më cilësor, shëndetësi më të mirë, sundim të ligjit dhe perspektivë për të rinjtë. Partnerët ndërkombëtarë presin një Kosovë të qëndrueshme, të përgjegjshme dhe të aftë për të përmbushur obligimet e saj.
Prandaj, përgjegjësia bie mbi të gjithë liderët politikë për arritjen e një marrëveshje për funksionalizimin e shtetit.
Ajo duhet të përmbajë disa pika të qarta si:
● konstituimin e plotë të Kuvendit;
● formimin e Qeverisë;
● zgjedhjen e Presidentit përmes një kandidati që mund të bashkojë shumicën e spektrit politik;
● garantimin e funksionimit normal të institucioneve;
● një program minimal qeverisës për çështjet strategjike;
● respektimin e rolit të opozitës;
dhe zotimin që bllokada institucionale të mos përdoret më si instrument i luftës partiake.
Kjo nuk do t’i dobësonte partitë.
Përkundrazi, do t’i tregonte pjekurinë e tyre politike.
Si fituese e zgjedhjeve LVV-së i takon të bëjë hapin e parë. Opozitës i takon të bëjë hapin e dytë, sepse edhe ajo ka përgjegjësi për funksionimin normal të shtetit.
Të gjithë duhet ta kuptojnë një të vërtetë të thjeshtë: një parti mund të fitojë ose të humbë një betejë politike, por kur institucionet bllokohen, humbës është Kosova.
Prandaj, para se të mendojmë për zgjedhje të reja, le t’i japim një shans kompromisit. Le të ulen të gjithë në një tryezë, të heqin dorë nga maksimalizmi partiak dhe të gjejnë një marrëveshje që e nxjerr vendin nga kriza. Pastaj secila parti le të vazhdojë garën e saj politike, por brenda institucioneve dhe jo kundër tyre.
Kosova nuk ka nevojë sot për një fitues të ri politik. Ka nevojë për një fitues shtetëror.
Nuk ka nevojë për një tjetër përplasje. Ka nevojë për marrëveshje.
Nuk ka nevojë për një tjetër bllokadë. Ka nevojë për institucione.
Dhe mbi të gjitha, nuk ka nevojë për zgjedhje të reja vetëm për të prodhuar të njëjtin ngërç.
Liderë të Kosovës, ky është momenti të tregoni se e vendosni Kosovën mbi partinë, shtetin mbi pushtetin dhe interesin kombëtar mbi interesin personal.
Formoni institucionet. Zgjidheni krizën. Jepini Kosovës mundësinë të ecë përpara.
Pastaj, kur të vijë koha e zgjedhjeve, qytetarët do ta japin verdiktin e tyre.

Më 13 gusht 2026

Mitrovica feston, ura po ndërton – ndërsa Parlamenti po gjëmon!

0
Kosova po përjeton një nga ato paradokset që vetëm politika jonë di t’i prodhojë: në njërën anë Mitrovica feston, ura ndërtohen dhe qytetarët kërkojnë normalitet; në anën tjetër, në tempullin e demokracisë – Kuvendin e Republikës – grushtet, vezët, britmat dhe skenat e turpshme po përpiqen të na bindin se demokracia matet me forcën e muskujve dhe jo me votën e qytetarëve.
Kjo nuk është më vetëm një shfaqje e pakëndshme televizive. Është një situatë serioze dhe shqetësuese për qytetarët e Kosovës, sepse po dëmtohet pikërisht ajo për të cilën qytetarët kanë votuar: shteti i së drejtës, funksionaliteti institucional dhe sovraniteti i Republikës.
Qytetarët nuk i kanë dërguar deputetët në Kuvend për t’u kacafytur, për të bllokuar foltoren, për të treguar muskujt apo për të garuar se kush e hedh vezën më saktë. I kanë dërguar për të bërë ligje, për të kontrolluar pushtetin, për të mbrojtur interesin publik dhe – mbi të gjitha – për ta bërë shtetin të funksionojë.
Por disa deputetë duket se ende nuk e kanë kuptuar një gjë të thjeshtë: zgjedhjet kanë përfunduar. Sovrani ka folur.
Dhe sovrani nuk flet me vezë, nuk flet me grushte dhe nuk voton me britma.
Sovrani flet me votë.
Nëse një subjekt politik është zgjedhur për të udhëhequr institucionet, kundërshtari demokratik ka të drejtë ta kundërshtojë, ta kritikojë dhe ta rrëzojë me votë kur t’i vijë radha. Por ta pengosh pafundësisht konstituimin e institucioneve nuk është opozitarizëm; është bllokadë institucionale.
Dhe këtu lind pyetja: a po kërkohet të fitohet pushteti përmes votës apo të rikthehet politika e muskujve, e shantazhit dhe e spektaklit parlamentar?
Sepse nëse dikush ende mendon se pushteti fitohet me grushte, vezë, fishkëllima e skena kaosi, atëherë kemi një lajm të keq për të: Kosova ka ndryshuar.
Ka kaluar koha kur disa “komandantë”, mentorë politikë, biznesmenë me interesa të mëdha apo personazhe të errëta mund të mendonin se shteti është pronë private dhe se institucionet hapen e mbyllen sipas humorit të tyre.
Republika nuk është pronë e askujt.
As e pozitës, as e opozitës.
Republika është e qytetarëve.
Edhe më shqetësues është fakti se në politikën kosovare janë shfaqur ndër vite figura me pasuri të mëdha, interesa të dyshimta ose me profile që ngrenë pikëpyetje serioze për mënyrën se si politika po lidhet me para, ndikime dhe interesa të tjera jashtë saj. Po ashtu, janë parë edhe figura me të kaluar të ndryshme fetare e ideologjike që sot kanë hyrë në politikë dhe kanë gjetur hapësirë për të ndikuar në vendimmarrjen publike.
Kjo nuk është çështje e besimit personal të askujt.
Është çështje e interesit publik kur bindjet, paratë, ndikimi dhe politika fillojnë të përzihen në të njëjtën tenxhere.
Dhe historia politike e Kosovës tashmë ka dhënë mjaft shembuj se subjektet që kanë kalkuluar me individë, struktura apo interesa që nuk përputhen me karakterin demokratik, laik dhe shtetëror të Republikës, herët a vonë e kanë paguar faturën politike.
Ndoshta disa ende nuk e kanë kuptuar këtë.
Por qytetarët e kanë kuptuar.
Madje qytetarët po bëhen gjithnjë e më pak tolerantë ndaj një politike që kërkon prej tyre votën dhe, sapo e merr atë, ua kthen në këmbim kaos, bllokadë dhe spektakël parlamentar.
Dhe këtu qëndron edhe ironia më e madhe:
Ata që pretendojnë se po e mbrojnë demokracinë, po e bllokojnë institucionin ku demokracia duhet të funksionojë.
Ata që thonë se po e mbrojnë Republikën, po e lënë Republikën pa institucione funksionale.
Dhe ata që pretendojnë se po e mbrojnë sovranin, po sillen sikur sovrani nuk ka votuar fare!
Mos u habitni, pra, nëse një ditë sovrani detyrohet të flasë përsëri.
Dhe këtë herë mund ta bëjë edhe më qartë.
Nëse disa deputetë vazhdojnë ta mbajnë peng Kuvendin dhe institucionet, sovrani mund të detyrohet ta “dëmtojë” demokracinë – duke votuar përsëri, për ta shpëtuar demokracinë nga ata që po e mbajnë peng.
Kjo do të ishte ironia e fundit e kësaj drame politike:
ata që sot po përpiqen ta bllokojnë verdiktin e sovranit, nesër mund të marrin një verdikt edhe më të qartë prej tij.
Ndërkohë, Mitrovica feston.
Ura po ndërton.
Qytetarët po kërkojnë jetë normale.
E në Kuvend…
Kuvendi po gjëmon!
Por Republika nuk ka nevojë për gjëmim.
Ka nevojë për institucione.
Nuk ka nevojë për muskuj.
Ka nevojë për vota.
Nuk ka nevojë për spektakël.
Ka nevojë për shtet.
Dhe mbi të gjitha, nuk ka nevojë për politikanë që sillen sikur sovrani është aty vetëm ditën e zgjedhjeve.
Sepse sovrani nuk është dekor i demokracisë. Sovrani është pronari i vetëm i mandatit demokratik.

Kuvendi ynë na tregon se çfarë kemi zgedhur…!?

0

Lekë Mrijaj, Klinë

Pamja e djeshme në Kuvendin e Republikës së Kosovës ishte, për të ardhur keq, dhe më të vërtetë shumë dëshpëruese. Dhe jo vetëm për mënyrën e komunikimit dhe mungesën e kulturës qytetare e politike të disa deputeteve dhe deputetëve, por edhe për një të vërtetë që duhet ta pranojmë: ata nuk kanë ardhur aty vetë, por i kemi zgjedhur ne me votën tonë. Prandaj nuk është krejt e drejtë që gjithë fajin t’ua lëmë vetëm atyre. Në demokraci, edhe qytetari me votën e tij ka përgjegjësi për atë që zgjedh. Siç thotë populli ynë, çfarë mbjell, atë edhe korr. Nëse votojmë njerëz vetëm për parti, për inat, për interes apo pa e parë mirë dijen, sjelljen dhe përgjegjësinë e tyre, atëherë nuk duhet të çuditemi kur në Kuvend shohim hallakamë, zhurmë, arrogancë mesjetare dhe mungesë respekti.

‘Kosova është ndërtuar me shumë gjak dhe sakrificë nga heronjtë tanë dhe miqtë tanë euroatlantik. Për këtë arsye, Kuvendi duhet të jetë vend ku flitet me argumente, ku ruhet dinjiteti dhe ku respektohet edhe ai që mendon ndryshe. Nuk duhet të jetë vend ku deputetët sillen sikur janë në një arenë përplasjesh personale apo arenë cirku… Një deputet duhet ta dijë se nuk përfaqëson vetëm partinë e vet. Ai përfaqëson edhe qytetarin që e ka votuar,! institucionin ku është ulur dhe, në fund, vetë shtetin e Kosovës. Prandaj, kur shohim skena të tilla, nuk duhet të pyesim vetëm: “Çfarë deputetësh kemi?” Duhet ta pyesim edhe veten: “Çfarë njerëzish kemi zgjedhur?” Sepse vota nuk është vetëm një e drejtë. Është edhe përgjegjësi.

Në fund të fundit, çfarë votojmë, atë përfaqësim kemi.

Asgjë më shumë…!

Apel për formimin institucioneve dhe mbrojtjen e rendit kushtetues, republika nuk mund të mbahet peng

0
REPUBLIKA NUK MUND TË MBAHET PENG
___
Apel për formim të institucioneve dhe mbrojtje të rendit kushtetues
___
Ne, intelektualë, akademikë, profesionistë, artistë dhe qytetarë të poshtëshënuar të Republikës së Kosovës, shprehim shqetësimin tonë të thellë për vazhdimin e krizës institucionale dhe për rrezikun që ngërçi politik të cenojë rendin kushtetues, të demokracinë dhe funksionimin e shtetit të së drejtës. Kosova nuk mund të vazhdojë të mbetet pa institucione funksionale për shkak të kalkulimeve partiake, interpretimeve të njëanshme të Kushtetutës apo mungesës së vullnetit për kompromis demokratik. Kjo po e dëmton besimin e qytetarëve në demokraci, po e pengon zhvillimin ekonomik dhe social dhe po e cenon pozitën ndërkombëtare të Kosovës në një moment jashtëzakonisht të ndjeshëm për sigurinë dhe të ardhmen euroatlantike të vendit.
Prandaj, kërkojmë që :
• Deputet e çertifikuar e nën betim me urgjencë të ndërmarrin veprime konform detyrimeve të tyre kushtetuese që i gjithë procesi i konstituimit të Kuvendit dhe institucioneve të tjera të shtetit të realizohet pa vonesë dhe sipas detyrimeve kushtetuese. Gjykata Kushtetuese i ka qartësuar detyrimet e deputetëve lidhur me konstituimin e Kuvendit dhe ka thënë qartë që askush nuk ka të drejtë të pengojë ose bllokojë konstituimin e Kuvendit. Nuk duhet lejuar që vendi të mbetet në një gjendje të paralizës institucionale, e cila krijon precedentë të dëmshëm dhe pasoja afatgjata për funksionimin e institucioneve, rendin kushtetues, stabilitetin dhe sigurinë e vendit.
• Partitë politike dhe institucionet përgjegjëse të heqin dorë nga ultimatumet, përjashtimi politik, logjika e imponimit dhe çdo përpjekje për ta ngritur interesin partiak, grupor apo elektoral mbi interesin shtetëror, si dhe nga veprimet që i kontribuojnë dobësimit të kohezionit shoqëror dhe rritjes së tensioneve politike.
• Qarqet akademike, shoqëria civile, mediat, profesionistët dhe të gjithë qytetarëve të mos qëndrojnë indiferentë përballë degradimit të kulturës demokratike e kushtetuese, dhe normalizimit të bllokadës institucionale. Kosovës i nevojitet një debat publik i mirëfilltë, kritik, racional dhe konstruktiv, i mbështetur në argumente dhe në respekt për dinjitetin e secilit. Në këtë kontekst, refuzimi i fushatave denigruese, gjuhës së urrejtjes, linçimit publik dhe diskursit përçarës është njëri ndër faktorët përcaktues për shmangien e potencialit për rritje të tensioneve politike dhe shoqërore, të cilat mund të kenë pasoja të paparashikuara për vendin.
• Institucionet dhe liderët politikë të rikthejnë në qendër të veprimit shtetëror interesat strategjike dhe afatgjata të Republikës së Kosovës. Integrimi euroatlantik, forcimi i aleancave me partnerët strategjikë, konsolidimi ndërkombëtar i shtetit, dhe trajtimi me dinjitet i të gjithë qytetarëve të Kosovës, përfshirë edhe komunitetet jo-shumicë, duhet të trajtohen si interesa madhore kombëtare, përtej ndarjeve partiake. Kosova nuk ka rrugë tjetër për të ecur përpara!
Prishtinë 12 Gusht 2026
Të nënshkruarit në renditje alfabetike:
1. Agon Maliqi, politolog dhe bashkëpunëtor rezident i Këshillit Atlantik
2. Alban Hashani, dr. i shkencave ekonomike
3. Alban Muja, artist dhe ligjërues
4. Albert Prenkaj, ambasador
5. Anton Berishaj, prof. dr. i sociologjisë, anëtar i rregullt i ASHAK-ut
6. Arben Qirezi, dr. i shkencave politike, hulumtues dhe aktivist politik
7. Arian Zeka, lider i komunitetit të biznesit – AMCHAM
8. Arta Rama, ish-kryetare e Gjykatës Kushtetuese dhe mësimdhënëse në AAB
9. Avni Spahiu, ish-ambasador dhe publicist
10. Bekim Blakaj, drejtor i HLC-së
11. Bekim Sejdiu, prof. ass. dr. i së drejtës ndërkombëtare, ish-gjyqtar i Gjykatës Kushtetuese të Kosovës
12. Dajana Berisha, drejtoreshë e Forumit për Iniciativë Qytetare (FIQ)
13. Dashamir Berxulli, prof. asoc. i psikologjisë
14. Dritero Arifi, prof. ass. dr. i shkencave politike
15. Ehat Miftaraj, drejtor ekzekutiv i Institutit të Kosovës për Drejtësi
16. Enver Hasani, prof. dr. i së drejtës ndërkombëtare, ish-kryetar i Gjykatës Kushtetuese
17. Gresa Caka, ish-kryetare e Gjykatës Kushtetuese
18. Ibrahim Arslan, jurist dhe ish-zëvendës i Avokatit të Popullit të Kosovës
19. Igballe Rogova, aktiviste për të drejtat e grave
20. Ilaz Ramajli, avokat
21. Ilir Deda, politolog
22. Iliriana Jaka – Gashi, Doktoreshë, Drejtore e K-W4W
23. Ismet Kryeziu, drejtor ekzekutiv i KDI-së
24. Isuf Berisha, dr. i filozofisë
25. Kolë Krasniqi, prof. dr. i së drejtës penale
26. Leonora Kryeziu, drejtoreshë ekzekutive e Institutit të Prishtinës për Studime Politike (PIPS)
27. Luan Shllaku, ekspert i shkencave të mjedisit
28. Lulzim Rafuna, lider i komunitetit të biznesit – OEK
29. Lulzim Peci, dr. i shkencave politike, ekspert i sigurisë dhe politikës së jashtme
30. Mentor Agani, dr. sc. i sociologjisë
31. Muhamedin Kullashi, prof. dr. i filozofisë dhe anëtar i rregullt i ASHAK-ut
32. Muhamet Mala, prof. dr. i historisë dhe anëtar korrespondent i ASHAK-ut
33. Muhamet Mustafa, prof. dr. i shkencave ekonomike dhe i menaxhimit të zhvillimit
34. Pal Shtufi, filozof
35. Petrit Gashi, prof. dr. i shkencave ekonomike
36. Ramadan Ilazi, dr. i shkencave politike dhe ekspert i sigurisë
37. Robert Muharremi, prof. ass. dr. i së drejtës ndërkombëtare
38. Saxhide Mustafa, dr. i shkencave ekonomike – menaxhment, aktiviste për fuqizim të grave
39. Sejdi Osmani, jurist, ekspert për zhvillim lokal
40. Shenoll Muharremi, ekonomist
41. Shkelzen Maliqi, publicist
42. Valdete Daka, ish-gjyqtare e Gjykatës Supreme të Kosovës
43. Valentin Toci, prof. dr. i shkencave ekonomike
44. Visar Ymeri, sociolog dhe aktivist i shoqërisë civile
45. Senad Šaboviċ, politikolog dhe ekspert i negociatave e marrëdhënieve ndër-etnike
46. Vjosa Dobruna, ish-ambasadore dhe veprimtare për të drejtat e njeriut

Intervistë me Gjergj – Musë Musen…, në luftë u ktheva për mbrojtjen e Vendit, sot dua ta lë një vepër që u mbetët brezave të shqiptarëve

0

Pamje artistike e Gjergj – Musë Musës, vullnetar i UÇK-së i ardhur nga Gjermania, që simbolizon rrugëtimin e tij nga lufta për lirinë e Kosovës te ndërtimi i paqes dhe vepra për brezat.

Intervistoj: Luan – Asllan Dibrani

  • INTERVISTË EKSKLUZIVE

GJERGJ – MUSË MUSA: “NË LUFTË U KTHEVA PËR TA MBROJTUR KOSOVËN; SOT DUA TË LË NJË VEPËR QË U MBETET BREZAVE”

Nga familja e përndjekur dhe vullnetari i UÇK-së, te dhurimi i tokës për Kishën e re Katolike Shqiptare në Zogaj të Vushtrrisë

Ka njerëz që historinë e tregojnë nga larg. Ka të tjerë që një pjesë të historisë e kanë jetuar vetë.

Gjergj – Musë Musa i përket brezit që u rrit nën peshën e pushtimit serbo-jugosllav, me kujtesën e një familjeje që, sipas rrëfimit të tij, përjetoi përndjekje e presione në periudha të ndryshme, por ruajti lidhjen me familjen, gjuhën, flamurin dhe identitetin shqiptar.

Kur Kosova hyri në periudhën më të rëndë të luftës, ai nuk qëndroi larg. Nga Gjermania u kthye si vullnetar për t’iu bashkuar Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës.

Sot, dekada më vonë, ai është sërish në qendër të një debati publik.

Këtë herë jo me armë në dorë.

Por me një vendim: dhurimin e tokës për ndërtimin e Kishës së re Katolike Shqiptare, Qendrës Pastorale dhe Varrezave në Zogaj të Vushtrrisë.

Më 18 gusht 2026 është paralajmëruar ceremonia e gurthemelit.

Për këtë vendim, për historinë e familjes Musa, UÇK-në, identitetin kombëtar, raportin ndërmjet fesë dhe politikës, polemikat publike dhe vizionin e tij për të ardhmen, zhvilluam këtë bisedë të gjatë.

“NUK MUND TË FLAS PËR VETEN PA FOLUR PËR FAMILJEN”

PYETJE: Z. Gjergj – Musë Musa, kush jeni ju dhe nga çfarë familjeje vini?

GJERGJ – MUSË MUSA:
Nuk mund të flas për veten pa folur për familjen time.

Pamje artistike nga një çast i kthimit të Gjergj – Musë Musës nga fusha e betejës në shtëpi, ku vëllezërit dhe motrat e presin me mall, emocion dhe krenari – mes sakrificës së luftës dhe ngrohtësisë së familjes.

Vij nga një familje shqiptare e Zogajt të Vushtrrisë, ku atdheu, familja, fjala e dhënë dhe ruajtja e identitetit kanë pasur peshë të veçantë.

Sipas kujtesës së familjes sonë, brezat tanë kanë kaluar periudha të rënda, përndjekje dhe presione të ndryshme.

Ne u rritëm duke dëgjuar rrëfime për sakrificën, për rezistencën dhe për nevojën që njeriu të mos e humbasë identitetin e vet edhe kur rrethanat janë të vështira.

Kjo mënyrë e të menduarit ka ndikuar shumë edhe tek unë.

PYETJE: Çfarë trashëguat më fort nga familja?

GJERGJ – MUSË MUSA:
Ndjenjën se liria nuk duhet marrë si diçka e garantuar përgjithmonë.

Gjuha, flamuri, familja, vendlindja dhe kujtesa kombëtare nuk janë vetëm fjalë.

Në kohë të vështira ato bëhen përgjegjësi.

Në familjen tonë nuk jemi edukuar të jetojmë vetëm për veten.

Kjo është arsyeja pse, kur erdhën kohë të rënda, shumë prej nesh e ndien se duhej të merrnin përgjegjësi.

GJERGJI DHE MUSË – DY EMRA, NJË HISTORI

PYETJE: Përse sot përdorni edhe emrin Gjergj?

GJERGJ – MUSË MUSA:
Sepse Gjergj është pjesë e historisë sime.

Nëna ime më kishte quajtur Gjergj, në kujtim të Gjergj Kastriotit – Skënderbeut.

Vëllai im quhej Skënder.

Pamje artistike kushtuar Gjergj – Musë Musës: nga arma e luftës për liri te guri i ndërtimit të paqes – dhurues i tokës për Kishë, Qendër Pastorale dhe Varreza, si një amanet për brezat.

Në dokumente mbeta Musë.

Prandaj emri Gjergj – Musë Musa nuk është një ndryshim i bërë për shkak të debateve të sotme.

Është rikthim te një pjesë e identitetit tim familjar që ka ekzistuar që nga fëmijëria.

PYETJE: A ka ndikuar kjo edhe në mënyrën si e shihni historinë shqiptare?

GJERGJ – MUSË MUSA:
Sigurisht.

Kur në shtëpi ke emra që lidhen me Gjergj Kastriotin, nuk është vetëm çështje emërtimi.

Është një kujtesë.

Të mëson të pyesësh se nga vjen, çfarë historie ke dhe çfarë duhet të ruash.

KUJTIMI I VITIT 1982

PYETJE: Ju keni folur publikisht edhe për ardhjen e arkeologëve kroatë në pronën e familjes suaj. Çfarë mbani mend?

GJERGJ – MUSË MUSA:
Në vitin 1982 isha fëmijë.

Në pronën tonë erdhën arkeologë kroatë që interesoheshin për gjurmët e një kishe të vjetër.

Babai im i shoqëroi.

Në atë moshë nuk e kuptoja dot gjithë domethënien e asaj që po shihja.

Por kujtimi mbeti.

Më vonë fillova të pyes veten:

Çfarë historie fshihej nën atë tokë? Kush kishte jetuar aty? Çfarë trashëgimie kishim trashëguar pa e njohur mirë?

Këto pyetje më kanë shoqëruar gjatë gjithë jetës.

NGA GJERMANIA NË RADHËT E UÇK-së

PYETJE: Ju jetonit në Gjermani. Pse u kthyet për t’iu bashkuar UÇK-së?

GJERGJ – MUSË MUSA:
Mund të vazhdoja jetën time në Gjermani.

Por kur vendi yt është në luftë dhe njerëzit e tu përballen me dhunë, një ditë duhet të vendosësh nëse fjala “atdhe” ka vërtet kuptim për ty.

Unë vendosa të kthehem.

U ktheva si vullnetar.

Nuk u ktheva për lavdi dhe as që një ditë dikush të më quante hero.

U ktheva sepse e ndjeva se ishte detyrim.

PYETJE: Çfarë ju mësoi lufta?

GJERGJ – MUSË MUSA:
Më mësoi sa e shtrenjtë është liria.

Por më mësoi edhe se pas luftës duhet të dish të ndërtosh paqen.

Nëse një njeri di vetëm të luftojë dhe nuk di të ndërtojë, atëherë historia mbetet përgjysmë.

Atëherë Kosovës i duhej mbrojtja.

Sot Kosovës i duhet ndërtimi.

PYETJE: A shihni lidhje ndërmjet ushtarit të UÇK-së të asaj kohe dhe njeriut që sot dhuron tokën?

GJERGJ – MUSË MUSA:
Po.

Për mua është vazhdimësi.

Pamje artistike e Gjergj – Musë Musës mes familjes, atdheut dhe besimit, duke pasqyruar luftëtarin e dikurshëm të UÇK-së dhe kontributin e tij të sotëm për komunitetin.

Atëherë isha i gatshëm të jepja jetën.

Sot jam i gatshëm të jap nga prona ime.

Mjetet kanë ndryshuar, por ideja mbetet e njëjtë:

të bësh diçka që nuk është vetëm për veten.

“TOKËN NUK E MARRIM ME VETE”

PYETJE: Si e morët vendimin për dhurimin e tokës për Kishë, Qendër Pastorale dhe Varreza?

GJERGJ – MUSË MUSA:
Njeriu vjen dhe ikën.

Toka mbetet.

Mund ta shesësh, ta ndash, ta trashëgosh ose mund ta kthesh në diçka që u shërben njerëzve.

Unë zgjodha këtë të fundit.

Nuk dua që pas shumë vitesh njerëzit të thonë vetëm:

“Kjo ishte toka e Musë Musës.”

Dua të thonë:

“Këtu u ndërtua diçka që i shërbeu komunitetit dhe brezave.”

PYETJE: A e konsideroni dhurimin një amanet?

GJERGJ – MUSË MUSA:
Po.

Sepse amaneti nuk bëhet vetëm për veten.

Ne do të ikim.

Brezi ynë do të ikë.

Por vepra mund të mbetet.

Dhe për mua kjo është më e rëndësishme se prona.

“NUK JAM KUNDËR MYSLIMANIT”

PYETJE: Nisma juaj është interpretuar nga disa si kundër Islamit. A është kështu?

GJERGJ – MUSË MUSA:
Jo.

Dhe dua të jem shumë i qartë.

Unë nuk jam kundër myslimanit shqiptar.

Kam familjarë, miq dhe bashkëkombës të besimit islam.

Nuk kam problem me besimin e askujt.

Problemi im fillon kur feja përdoret si instrument politik dhe kur përmes saj tentohet t’i imponohet shqiptarit se cilën histori duhet të pranojë dhe cilat figura duhet t’i mohojë.

PYETJE: Ju përdorni termin “islamizëm politik”. Çfarë kuptoni me të?

GJERGJ – MUSË MUSA:
Kuptoj përdorimin e fesë për qëllime politike dhe identitare.

Besimi është çështje shpirtërore e njeriut.

Kur dikush e përdor fenë për ta ndarë shoqërinë, për të krijuar armiqësi ose për t’i imponuar kombit modele politike, atëherë lind problemi.

Unë kundërshtoj instrumentalizimin politik të fesë.

Nuk kundërshtoj qytetarin mysliman.

PYETJE: Cili është shqetësimi juaj më i madh?

GJERGJ – MUSË MUSA:
Më shqetëson çdo tendencë që identitetin fetar ta shndërrojë në armë kundër identitetit kombëtar.

Më shqetëson kur shqiptarëve u kërkohet të turpërohen nga figurat e veta.

Më shqetëson përçarja brenda familjeve dhe shoqërisë.

Dhe më shqetëson çdo ideologji që i vendos njerëzit në kampe.

SKËNDERBEU, NËNË TEREZA, RUGOVA DHE KADAREJA

PYETJE: Përse këmbëngulni kaq shumë te figurat kombëtare?

GJERGJ – MUSË MUSA:
Sepse një popull pa kujtesë bëhet i dobët.

Pamje artistike kushtuar Gjergj – Musë Musës: nga arma e luftës për liri te guri i ndërtimit të paqes – dhurues i tokës për Kishë, Qendër Pastorale dhe Varreza, si një amanet për brezat.

Për mua Gjergj Kastrioti – Skënderbeu është figurë themelore e historisë sonë.

Nënë Tereza është figurë shqiptare që u bë simbol botëror i humanizmit.

Ibrahim Rugova ishte intelektual dhe udhëheqës politik që pati rol të jashtëzakonshëm në historinë e Kosovës.

Ismail Kadareja e ngriti letërsinë shqipe në përmasa botërore.

Mund t’i kritikojmë figurat tona.

Por nuk duhet t’i përbuzim vetëm sepse një ideologji nuk i pranon.

PYETJE: Po figurat osmane?

GJERGJ – MUSË MUSA:
Secili është i lirë ta studiojë dhe interpretojë historinë.

Por unë nuk pranoj që historia shqiptare të zëvendësohet me histori të importuar.

Nëse dikush nderon një figurë osmane, kjo është çështje e tij.

Por nuk mund të më kërkojë mua të harroj Skënderbeun, rilindësit apo flamurin tim.

“LIRIA QË KËRKOJ PËR VETE DUHET TË VLEJË EDHE PËR TJETRIN”

PYETJE: A mund të bashkëjetojnë identiteti kombëtar dhe besimi fetar?

GJERGJ – MUSË MUSA:
Po, sigurisht.

Por feja nuk duhet të përdoret për ta shkatërruar lidhjen mes shqiptarëve.

Një shqiptar mund të jetë katolik.

Një tjetër mysliman.

Një tjetër ortodoks apo bektashi.

Një tjetër mund të mos ketë fare besim fetar.

Atdheu duhet të ketë vend për të gjithë.

PYETJE: Çfarë u thoni myslimanëve të Kosovës?

GJERGJ – MUSË MUSA:
U them se nuk kam luftë me ta.

Nëse kërkoj liri për veten, duhet ta mbroj edhe lirinë e tyre.

Një kishë nuk e dobëson një xhami.

Një xhami nuk e dobëson një kishë.

Problemi fillon vetëm kur dikush i përdor ato si barrikada politike.

KALLËZIMI PENAL DHE LIRIA E FJALËS

PYETJE: Ndaj jush është raportuar edhe kallëzim penal lidhur me deklarimet publike. Si e shihni këtë?

GJERGJ – MUSË MUSA:
Çdo qytetar ka të drejtë t’u drejtohet institucioneve dhe unë e respektoj drejtësinë.

Por një kallëzim nuk është vendim gjykate dhe nuk është provë faji.

Në një demokraci mendimi duhet, sa herë që është brenda ligjit, të kundërshtohet me mendim.

Argumenti me argument.

PYETJE: A ju frikësoi kjo?

GJERGJ – MUSË MUSA:
Jo.

Por më kujtoi se fjala publike ka përgjegjësi.

Kam mbajtur armë në një kohë kur Kosova luftonte për ekzistencë.

Sot kam fjalën, argumentin dhe ligjin.

Kjo është demokracia.

PYETJE: A mendoni se statusi i luftëtarit ju jep të drejtë më të madhe se qytetarëve të tjerë?

GJERGJ – MUSË MUSA:
Jo.

Në asnjë mënyrë.

Pjesëmarrja ime në UÇK është pjesë e biografisë sime, por nuk më vendos mbi ligjin.

Mund të më kritikojnë.

Mund të mos pajtohen me mua.

Unë kërkoj vetëm që kjo të bëhet me argument dhe me standard të barabartë.

18 GUSHTI 2026

PYETJE: Çfarë prisni të ndodhë më 18 gusht?

GJERGJ – MUSË MUSA:
Pres një takim të madh.

Por jo vetëm të madh për nga numri.

Dua të jetë i madh për nga mesazhi.

Do të vendoset gurthemeli i Kishës së re Katolike Shqiptare në Zogaj të Vushtrrisë.

Dua që ajo ditë të ketë karakter fetar, kulturor, kombëtar dhe njerëzor.

PYETJE: A i keni ftuar përfaqësuesit e institucioneve të Republikës së Kosovës?

GJERGJ – MUSË MUSA:
Po.

Ftesat u drejtohen institucioneve të shtetit, Qeverisë, ministrive përkatëse, pushtetit lokal dhe personaliteteve të jetës publike sipas organizimit tonë.

Por dua ta them saktë:

ftesa nuk do të thotë automatikisht konfirmim pjesëmarrjeje.

Ne ftojmë me respekt.

Vendimin e marrin institucionet.

PYETJE: Po ambasadorët dhe përfaqësitë diplomatike?

GJERGJ – MUSË MUSA:
Edhe ata dëshirojmë t’i kemi mes nesh.

Kosova ka pasur miq të rëndësishëm ndërkombëtarë.

Do të ishte nder që ata të shihnin një Kosovë që sot ndërton dhe që përpiqet t’i zgjidhë dallimet përmes dialogut.

PYETJE: A janë ftuar komunitetet e tjera fetare?

GJERGJ – MUSË MUSA:
Po.

Dera duhet të jetë e hapur për të gjithë.

Katolikë, myslimanë, ortodoksë, bektashinj dhe të tjerë.

Madje do ta konsideroja shumë të bukur nëse një imam do të vinte, do t’i jepte dorën priftit dhe do të na uronte.

Po aq natyrshëm edhe ne duhet të respektojmë ngjarjet e komunitetit të tij.

PYETJE: Edhe ata që ju kanë kundërshtuar janë të ftuar?

GJERGJ – MUSË MUSA:
Po.

Nëse vijnë paqësisht dhe me respekt, janë të mirëpritur.

Le të vijnë.

Le të shohin.

Le të pyesin.

Le të diskutojmë.

Nëse në fund nuk pajtohemi, mund të ndahemi duke i dhënë dorën njëri-tjetrit.

PYETJE: Po shqiptarët nga Shqipëria, Maqedonia e Veriut, Mali i Zi, Presheva dhe diaspora?

GJERGJ – MUSË MUSA:
Janë të mirëpritur.

Do të dëshiroja që 18 gushti të kishte një mesazh më të madh se Zogaj.

Mund të jetojmë në shtete të ndryshme dhe të kemi besime të ndryshme.

Por nuk kemi arsye ta humbasim ndjenjën e përkatësisë kombëtare.

NJË PYETJE PËR FAMILJEN SHQIPTARE

PYETJE: Nëse më 18 gusht përballë jush do të ishin një imam, një prift, një ministër, një ambasador dhe një familje shqiptare, kujt do t’i drejtoheshit të parit?

GJERGJ – MUSË MUSA:
Familjes.

Sepse aty fillon gjithçka.

Do t’u thosha prindërve:

Mos lejoni askënd t’ju ndajë fëmijët për shkak të fesë.

Nëse një vëlla lutet në kishë dhe një tjetër në xhami, ata përsëri janë vëllezër.

Asnjë ideologji nuk duhet të jetë më e fortë se gjaku, familja dhe respekti njerëzor.

“NUK DUA TË FITOJ MBI NJË SHQIPTAR TJETËR”

PYETJE: Pas gjithë polemikave, a e konsideroni veten fitues?

GJERGJ – MUSË MUSA:
Jo në kuptimin që dikush tjetër duhet të jetë humbës.

Nuk dua fitore mbi shqiptarët.

Fitorja ime do të jetë nëse kisha ndërtohet dhe myslimani e respekton.

Fitorja ime do të jetë nëse xhamia respektohet dhe katoliku nuk ndihet i kërcënuar.

Fitorja do të jetë nëse brezat e rinj nuk trashëgojnë urrejtjen tonë.

PYETJE: Çfarë do të donit të shihnit këtu pas 50 vjetësh?

GJERGJ – MUSË MUSA:
Do të doja që njerëzit të kalonin pranë kishës dhe të mos kujtonin fare konfliktet e vitit 2026.

Të ishte bërë pjesë normale e jetës së tyre.

Një gjysh t’i thoshte nipit:

“Kur u ndërtua kjo kishë kishte shumë debate, por në fund njerëzit mësuan të jetonin bashkë.”

Kjo do të ishte fitore.

NGA ARMA E LUFTËS TE GURI I PAQES

PYETJE: Nëse do ta vendosnim jetën tuaj në dy fotografi – njëra me uniformën e UÇK-së dhe tjetra pranë gurthemelit të kishës – çfarë do të përfaqësonin?

GJERGJ – MUSË MUSA:
Dy etapa të së njëjtës përgjegjësi.

Në të parën, liria duhej mbrojtur.

Në të dytën, liria duhet përdorur për të ndërtuar.

Nga arma e luftës te guri i paqes.

Kështu do ta përmblidhja.

PYETJE: Çfarë dëshironi të mbetet nga Gjergj – Musë Musa pas një shekulli?

GJERGJ – MUSË MUSA:
Nuk kam nevojë që emri im të jetojë një shekull.

Do të më mjaftonte të mbetej vepra.

Nëse një fëmijë pyet:

“Kush e dha këtë tokë?”

dhe dikush i përgjigjet:

“Një njeri që mendoi se toka kishte më shumë vlerë kur ua linte brezave sesa kur e mbante vetëm për vete”,

atëherë do të jem i kënaqur.

PYETJA E FUNDIT

PYETJE: Z. Gjergj – Musë Musa, cili është mesazhi juaj përfundimtar para 18 gushtit?

GJERGJ – MUSË MUSA:
Ejani në Zogaj.

Ejani katolikë.

Ejani myslimanë.

Ejani nga çdo besim e bindje.

Ejani nga Kosova, Shqipëria, trojet shqiptare dhe diaspora.

Ejani edhe nëse nuk pajtoheni me mua.

Mos sillni urrejtje.

Sillni argumentin.

Sillni kulturën.

Sillni flamurin.

Sillni respektin.

Më 18 gusht nuk dua të vendosim vetëm gurin e një kishe.

Dua të vendosim një gur në themelet e mirëkuptimit ndërmjet shqiptarëve.

Sepse kisha ndërtohet me gurë.

Atdheu ndërtohet me njerëz.

Dhe në fund të çdo debati duhet të mbetet një amanet:

SHQIPTARI TË MOS BËHET ARMIK I SHQIPTARIT.

FJALA PËRMBYLLËSE E INTERVISTUESIT

Luan – Asllan Dibrani:
Z. Gjergj – Musë Musa, ju falënderoj përzemërsisht që pranuat këtë intervistë, për kohën që na kushtuat dhe, mbi të gjitha, për gatishmërinë për të folur hapur për jetën tuaj, familjen, përvojën e luftës, bindjet dhe vendimin që keni marrë për t’i lënë komunitetit një vepër për të ardhmen.

Ju falënderoj edhe për përgjigjet ndaj pyetjeve të vështira, sepse një intervistë merr vlerë pikërisht atëherë kur lexuesit i jep mundësinë të njohë jo vetëm veprën e një njeriu, por edhe arsyet, përvojat dhe bindjet që qëndrojnë pas saj.

Ju uroj shëndet, mbarësi dhe suksese në realizimin e projektit që keni nisur. Uroj gjithashtu që 18 gushti 2026 në Zogaj të Vushtrrisë të kalojë në frymën e paqes, kulturës, mirëkuptimit dhe respektit të ndërsjellë dhe që kjo ditë të mbetet një kujtim i mirë për brezat.

Faleminderit për intervistën dhe suksese në rrugëtimin tuaj!

  • Autori i intervistës është ish-i burgosur politik, gazetar, publicist, piktor, skulptor dhe veprimtar i çështjes kombëtare shqiptare.

Albin Kurti po “lufton” për “Republikën e tretë”, fakt ky që s’po e kupton as opozita e as mediet!

1

____

Këto ditë jemi dëshmitarë të shumë debateve, ku secili mundohet të gjejë si shkaqet, ashtu edhe arsyet e logjikshme (a)politike të vonesave rreth krijimit të institucioneve të reja të Republikës, që derivuan nga zgjedhjet e 6 qershorit. Shumica mundohen të gjejnë argumente pro et contra kësaj situate dhe terreni për disa edhe incognita, por, nëse analizojmë me kokë të ftohur dhe për imperativ kemi ekskluzivisht interesat e shtetit, padyshim që do të mund të japim përgjigje meritore në shumë pyetje. Dhe, nëse nisemi nga ajo më e thjeshta: përse z. Albin Kurti si fitues po heziton të krijojë institucionet e reja? Pra, si mund të interpretohet kjo sjellje e neglizhimit dhe vonesës, për disa e (pa)kuptueshme e për disa madje edhe absurde kur i njejti ishte fitues pothuajse absolut i tri palë zgjedhjeve demokratike?

Unë “dëshirën” apo sjelljen e Z. Kurtit për të (mos)pasur institucione, do ta trajtoja më shumë si një kalkulim strategjik për një marrëveshje që e relativizon dominimin e tij si lidership aktual karizmatik në skenën politike, se sa ndonjë zgjidhje të njëmendët për “kaosin” ku gjendemi.

Mirëpo, nëse këtë kureshtje tonën për frikën nga relativizimi, apo, thënë më shqip, “fobinë”nga gërryerja eventuale e karizmës së tij, tentojmë ta “dekonspirojmë” me ca parametra sociologjik, do arrijmë të kuptojmë shumëçka si për proceset aktuale brenda Kosovës, ashtu edhe për zhvillimet aktuale rajonale.

Që, shprehur me gjuhën sociologjike i bie se krejt narrativa e zvarritjes apo ngërçit dhe, tash së fundi, siç e kam quajtur, “kaosit të kontrolluar”, ka të bëjë jo edhe aq me dilemën se “kush do t’i krijojë institucionet?”, sa me atë se “kush do ta kontrollojë”arkitekturën e ardhshme të pushtetit pasi ajo të krijohet? Dhe, në këte gjykim mu po më duket se këtu qëndron “lepuri i vërtetë” i krizës aktuale. E themi kështu edhe për shkak se vizioni i Kurtit për ndryshimin e arkitekturës së vjetër kushtetuese (“ahtisariane”), tash me mjete demokratike, e jo me rebelime (rezistencë publike) dhe protesta të njëpasnjëshme, sikurse vepronte derisa ishte në opozitë (kontestimi i flamurit, mospranimi i Rambujesë, tymnaja në Kuvend, etj.), mund ta bëjë normativisht vetëm me “pushtimin” e pikave kyçe të pushtetit që i kishte ish-opozita dhe opozita e tanishme.

Kështu që, e gjithë kjo odisejadë e prolongimit, që, dorën në zemër, as opozita, as mediet, e as shoqëria civile nuk janë kah e kuptojnë sa dhe si duhet. Tani, nëse bëjmë një përpjekje për ta zbërthyer krejt këtë sjellje jo edhe aq “empatike” e do shtoja jo edhe krejt indolente e naive, e madje as irracionale (që opozita e dalldisur pas pushtetmbajtjes fare s’po e kupton!?), do të mund të kuptonim shumëçka.

E para, Albin Kurti ka shumë gjasa që nuk është shumë i interesuar e aq më pak i ngazëllyer pas nevojës së krijimit të shpejtuar të institucioneve, të cilat, edhe me numrat e 6 qershorit, ia japin komoditetin e rishtrirjes së pushtetit të tij në pothuajse të gjitha institucionet relevante të Republikës, sa me synimin dhe ambicien për ta maksimalizuar skajshmërisht këtë pushtet të ripërsëritur në të gjitha hallkat zgjedhore gjatë këtyre gati dy viteve. Dhe, nga ky këndvështrim, që prapë s’po e kupton fare opozita, Kurti 4 nuk ka asfarë interesi e synimi të krijojë një qeveri me çdo kusht, nëse çmimi është t’u japë PDK-së, LDK-së apo AAK-së ndonjë rol kyq në Projektin e nisur për “Republikën e tretë”. Arsyeja është shumë e thjeshtë: opozita të vetmen ambicie e synim e ka ruajtjen e status quo-së, që i bie “Republikën ahtisariane”, e cila edhe ua mundësoi pushtetmbajtjen gati dydekadëshe. Dhe hyrja në një bashkëqeverisje apo koalicion eventual me VV-në, në fakt nënkupton margjinalizim sistematik po edhe”vetëvrasje” definitive politike të opozitës. Këtu, duket që PDK-ja është shumë më vigjilente dhe e kujdesshme, ndërkaq LDK-ja po mendon dhe po shpreson se do të rritet me bashkëqeverisjen e ofruar nga Albin Kurti! Situata e ripërsëritjes së ngërçit përputhet në tërësi me logjikën, taktikat dhe edhe strategjinë afatgjatë të VV-së, se “më mirë një kaos i kontrolluar”, sesa një “koalicion i brishtë” që do të mund ta kufizojë, po edhe ta pengojë ate seriozisht ecjen e saj kah ndryshimi i arkitekturës së vjetër kushtetuese.

E dyta, jam shumë i bindur që një qeveri e krijuar me kompromiset në të cilat po insiston me ngulm (por, pa një artikulim dhe argument të duhur!) do ta reduktonte, po edhe do ta ngadalësonte shumë autonominë e vendimmarrjeve të ardhshme politike të LVV-së, në drejtim të “Republikës së tretë”. Ky element apo argument që po e themi, në fakt është edhe shkaku kryesor i neglizhimit apo zvarritjes që po ndodhë këto gati 20 muaj rreth rikrijimit të institucioneve të reja. Kur jemi te kjo hipotezë e njohur sociologjike, duhet potencuar se kriza e “kaosit të kontrolluar” e ushqen në vazhdimësi narrativën e “LVV kundër ish-establishmentit”, ku antagonizmi “populli kundër establishmentit” është ende ajo “lokomotiva” që “mirëmban” krejt identitetin e saj politik. Dhe, në momentin kur kjo narrativë futet në bashkëqeverisje apo koalicione klasike me cilindo subjekt opozitar (qoftë edhe LDK-ja e përçarë), kjo vijë ndarëse zbehet dhe LVV shndërrohet në një entitet të njëjtë apo “normal”sikurse opozita. Duket që tani për tani, ajo nuk e ka këtë luks. Është paradoksale për shumë studiues seriozë, po edhe politikan largpamës, që mosmarrëveshja eventuale me gjithë opozitën apo një pjesë të saj mund të jetë shumë më e leverdishme dhe më profitabile si kapital politik për mobilizimin e elektoratit, sesa kompromisi eventual me cilindo subjekt opozitar.

E treta, ajo në çfarë unë mendoj se janë duke kalkuluar strategët e LVV-së (nëse i ka!) ka të bëjë me pritjet, po edhe angazhimin e tyre për mënyrat se si dhe sa do të mund të konsumohet kriza e “kaosit të kontrolluar” për ta zgjeruar perceptimin jo vetëm tek elektorati i saj militant, vet, por tek gjithë votuesit kosovarë, se opozita duhet të konsumohet përmes fajësimit dhe papërgjegjësisë për t’u futur në koalicion me LVV-në. Në mënyrë që kjo opozitë në një të ardhme jo fort të largët, edhe të margjinalizohet tërësisht nga skena politike e Kosovës. Kjo strategji e “konsumimit” të skajshëm të kundërshtarit qoftë ai politik apo ideologjik, në sociologjinë e zhvillimit, njihet kaherë dhe aplikohet edhe në demokracitë e sotme të avansuara. Kështu, nuk janë të rastësishme pyetjet inteligjente e ngabdonjëherë edhe retorike të Albin Kurtit, kur insiston nga PDK-ja të tregojë arsyen e vërtetë se “përse nuk bashkëpunon?”, ose nga LDK-ja se “përse nuk bën kompromis?!”

Së fundi, narrativa rreth temës së Presidentit duket që është edhe më e komplikuar sesa puna e koalicioneve dhe bashkëqeverisjes. Kurti, në gjykimin tim sociologjik, është para një dileme “hamletiane”: të bëjë kompromis, pra të lidhë koalicion formal me ndonjë subjekt politik (në këtë rast me LDK-në e përçarë) dhe ta tejkalojë krizën e “kaosit të kontrolluar”, që, si duket, i ka lodhur që të gjithë aktorët e brendshëm, e sidomos ata të Washingtonit dhe Brukselit, pra, ta bëjë, siç thuhet, një “time-out” politik, përmes të cilit ai përkohësisht do ta shtynte Projektin e ndryshimit normativ të Kushtetutës “ahtisariane”, ose t’i ekspozohet rrezikut dhe presionit për paaftësi e papërgjegjësi (laku që opozita po mundohet, me mish e me shpirt, t’ia amputojë) për menaxhimin e krizës. Ai mund të besojë se zgjedhjet e reja do t’i japin rezultat më të mirë elektoral që, si hipotezë e “riskut elektoral” apo një bixhozi politik veç u testua në zgjedhjet e 6 qershorit, por, nuk duhet harruar se rritja e abstenuesëve, më as atij e as opozitës nuk u japin kurrfarë garancioni blanko qoftë edhe për ndonjë “fitore të Pirros”.

Problemi madhor, për të cilin nuk jam i sigurt se as LVV-ja, as opozita kanë ndonjë përgjigje adekuate, lidhet me kompromisin institucional (për dikë “pazarin”) që partnerët ende hipotetikë, LVV-LDK, nuk po mund ta gjejnë. Për këtë kompromis po harxhohet një energji e paparë mediatike e politike. Por pikërisht këtu qëndron paradoksi: fakti që mund ta zgjidhë ngërçin institucional, mund të jetë njëkohësisht faktu që e dëmton më së shumti strategjinë politike të Kurtit. Sepse një kompromis i tillë nuk do t’i jepte vetëm Kosovës institucione funksionale, por do ta detyronte edhe LVV-në të ndajë pushtetin, të relativizojë primatin e saj dhe, mbi të gjitha, të zbehtë vijën ndarëse mes saj dhe establishmentit që për vite të tëra e ka përdorur si burim të legjitimitetit të vetë politik.
Prandaj, pyetja e vërtetë nuk është më vetëm se kur do të krijohen institucionet, por se çfarë çmimi politik është i gatshëm të paguajë Kurti për t’i krijuar ato…

Po, zoti Tahiri, mandatin ua ka dhënë populli – por për çfarë?

1
Dhe pikërisht kur menduam se skenari parlamentar nuk mund të bëhej më absurd, doli para kamerave deputeti Arian Tahiri dhe na dha edhe një leksion tjetër për demokracinë.
“Organizatë banditeske që është veshur me petkun e pushtetit”, tha Tahiri për LVV-në, ndërsa shtoi se PDK-ja dhe Aleanca janë bashkë për ta bërë “punën e tyre” dhe se mandatin ua ka dhënë populli, jo Albin Kurti.
Shumë mirë, zoti Tahiri!
Mandatin ua ka dhënë populli. Për këtë nuk ka asnjë dilemë.
Por pikërisht për këtë arsye lind edhe pyetja më e thjeshtë:
Çfarë ju ka mandatuar populli të bëni me atë mandat?
Të përfaqësoni qytetarët apo të përfaqësoni nervozizmin politik?
Të bëni ligje apo të bëni zhurmë?
Të funksionalizoni Kuvendin apo ta ktheni atë në një arenë ku deputetët tregojnë se kush ka muskuj më të fortë?
Sepse, zoti Tahiri, nëse mandati ua ka dhënë populli, atëherë populli nuk ua ka dhënë mandatin për ta përdorur Kuvendin si ring boksi.
Nuk ua ka dhënë për grushte, shtyrje, britma, akuza dhe spektakël para kamerave.
Dhe, me siguri, nuk ua ka dhënë që çdo mëngjes të dalin para gazetarëve e t’i tregojnë popullit se sa keq po sillet pala tjetër.
Populli ju ka dhënë mandat për të punuar.
Këtu qëndron edhe ironia e madhe e deklaratës suaj:
Ju thoni: “Mandatin ma ka dhënë populli, jo Albin Kurti.”
Dakord.
Por edhe Albin Kurtit — apo cilitdo subjekt tjetër që ka marrë votat e qytetarëve — mandatin ia ka dhënë po ai popull.
Dhe këtu demokracia bëhet pak e bezdisshme për të gjithë: duhet të respektohet jo vetëm mandati që na pëlqen, por edhe ai që nuk na pëlqen.
Nëse populli ju ka dhënë mandat për opozitë, bëjeni opozitën.
Nëse ju ka dhënë mandat për kontroll të pushtetit, kontrollojeni pushtetin.
Nëse ju ka dhënë mandat për ta kritikuar Kurtin, kritikojeni sa të doni.
Por mos e përdorni mandatin për ta bllokuar vetë institucionin në të cilin ai mandat duhet të ushtrohet.
Sepse atëherë lind një tjetër pyetje, ndoshta edhe më e pakëndshme:
A po luftoni për funksionalizimin e Kuvendit, apo po luftoni për ta fituar betejën politike para kamerave?
Dhe, zoti Tahiri, ka edhe një paradoks tjetër.
Ju e quani dikë “organizatë banditeske” dhe flisni për rendin kushtetues, ndërkohë që qytetarët shohin nga ekrani deputetë që përplasen, shtyhen, bërtasin e ndërpresin njëri-tjetrin në institucionin më të lartë përfaqësues të Republikës.
Kjo nuk është pamja e një demokracie të shëndoshë.
Kjo është pamja e një demokracie që ka nevojë urgjente për qetësi, përgjegjësi dhe institucione funksionale.
Prandaj, zoti Tahiri, një këshillë miqësore:
Mos na e përsëritni shumë se mandatin ua ka dhënë populli.
E dimë.
Populli e di.
Madje edhe kutia e votimit e di.
Por populli ka edhe një të drejtë tjetër: t’ju kërkojë llogari se çfarë bëtë me atë mandat.
Dhe aty fillon pjesa më interesante e demokracisë.
Sepse mandati i marrë nga populli nuk është licencë për kaos.
Është detyrim për përgjegjësi.
Ndërsa sa për “organizatën banditeske”, ndoshta është më mirë që këtë epitet ta lëmë mënjanë dhe të shohim kush po sillet më shumë si shtetar e kush si tifoz politik.
Republika nuk ka nevojë për banderola, banda apo beteja të rrugës brenda Kuvendit.
Ka nevojë për deputetë që e dinë dallimin ndërmjet opozitës dhe pengmarrjes institucionale, ndërmjet kritikës dhe kaosit, ndërmjet mandatit dhe përgjegjësisë.
Ndërsa qytetari po i sheh të gjitha.
Dhe kur të vijë dita të flasë përsëri, nuk do të flasë me vezë.
Do të flasë me votë.