Kreu Blog Faqe 562

Përgjigja e Kadrush Radogoshit njëzet vite më herët ndaj shpifjejve serbe në artikullin e botuar gjermanisht “Krishterimi po çrrënjoset”

Drini.us
-
1
Përgjigja e Kadrush Radogoshit njëzet vite më herët ndaj shpifjejve serbe në artikullin e botuar gjermanisht “Krishterimi po çrrënjoset”

Në vitin 2005 një holandeze, pjesëtare e një organizate humanitare, që ndihmonte bujqit e katundeve të Gjakovës, kishte lexuar në gjemanisht një artikull të shkruar nga një pjesëtar i klerit serb në Kosovë në të cilin bëhej propagandë helmuese antishqiptare dhe anti hebraike.

Ajo përmes përfaqsuesve të shoqërisë civile të Gjakovës kishte kërkuar nga unë që të shkruaja një reagim, i cili do të përkthehej në gjermanisht.

Kadrush Rogogoshi, poet dhe kritik letrar

Reagimi im ishte ky:

Propaganda serbe kundër shqiptarëve dhe hebrenjve

Kur lexon shkrime si ai të botuar në një gazetë në gjuhën gjermane, tendenca për të spekuluar dhe manipuluar me opinionin evropian dhe për të falsifikuar çdo të vërtetë që ka të bëjë me Kosovën dhe shqiptarët është shumë e tejdukshme dhe neveritëse. Autori i këtij shkrimi nuk është shënuar, sepse është i vetdijshëm për gënjeshtrat që shkruan. Ata që e njohin propagandën serbe e dinë mirë se valles së propagandës etnocentrike, ksenofobike, shoveniste serbe, të shumtën e rasteve, i kanë prirë klerikët ortodoksë serbë. Kjo propagandë ka bërë, që shoqëria serbe të nacifikohet në përmasa alarmante, duke shkaktuar tragjedi të mëdha te popujt fqinje: kroatët, boshnjakët, shqiptarët. U desht të ndërhyjë NATO-ja për t’ia ndalur hovin makinerisë vrastare serbe të bekuar nga Kisha Ortodokse Serbe dhe për t’i shpëtuar viktimat e pafajshme të saj.

Në artikullin “Krishtërimi po çrrënjoset” citohet prifti serb Rangjell Deniq të ketë thënë: “Aty nga mbrëmja e 17 marsit u paraqitën papritmas policët shqiptarë dhe u kërkuan serbëve në Lipjan t’i braktisnin shtëpitë e veta. Policia e ndoqi një hordhi shqiptarësh të zemëruar, të cilët hodhën granata dhe eksplozive mbi shtëpitë e braktisura. Banorët, të cilët nuk kishin ikur vullnetarisht, u prangosën nga policët dhe u shpunë në stacionin policor.”

Në fjalët e cituara të priftit Deniq përdoret sintagma “policët shqiptarë”, ndërsa e vërteta është se në Kosovë ekziston Shërbimi Policor i Kosovës, i cili është multietnik dhe i udhëhequr drejtpërdrejt nga policia ndërkombëtare se i ka detyruar serbët e Lipjanit të braktisin shtëpitë e tyre dhe ata që nuk e kanë bërë këtë “i kanë prangosur dhe dërguar në stacionin policor”, është një çpifje e paskrupullt, është një trillim banal, i cili nuk mund t’i bëjë ballë së vërtetës. Brenda pohimit të priftit Rangjell Deniq thuhet edhe se policia ndoqi një hordhi shqiptarësh, prandaj deklarimi i tij është një konstrukt tërësisht paradoksal, sepse ajo që pohohet në fjalinë pararendëse mohohet në fjalinë pasuese. Kështu u ndodh atyre që spekulojnë dhe gënjejnë publikisht.

Më tutje profti serb vazhdon “rrëfimin e tij shenjtëror”: “Unë po qëndroja në oborr pranë kishës, kur papritmas eksplodoi një granatë. Vala e shtypjes së ajrit më bëri disa çastesi të trullosur. Kur më erdhi përsëri vetëdija, më erdhi gjaku nëpër fytyrë e në krahëror ndjeva dhembje therëse. Me fuqinë e fundit u përvodha në Kuvendin Komunal.

Sapo arrita, u paraqitën policët shqiptarë, më larguan dhe më hodhën në tokë. “Përse?”, i pyeta. “Sepse ti hedh granata”, u përgjigjën ata. Pastaj u detyraova t’i mbaja duart lart, më kontrolluan, më prangosën dhe më shpunë në stacionin policor”. Sipas pohimit të priftit Deniq nëna e të gjitha të këqijave është sintagma “policët shqiptarë”, ndonëse realiteti kosovar është tjetër: nuk ka polici shqiptare, por polici kosovare, po përsërisim, është multietnike, pra brenda saj ka edhe serbë dhe kuptohet udhëhiqet nga policia ndërkombëtare e UNMIK-ut. Ky deklarim i priftit Deniq s’ka se si të mos ma kujtojë një aforizëm të njohur “mos e vet se tregon vet.”

Me priftin Deniq është marrë policia ndërkombëtare, e cila ka kompetencë të prangos të gjithë ata që veprojnë kundër ligjit, qofshin ata edhe priftërinj serbë kur hedhin granata dore në turmën e irituar shqiptare. Në këtë kontekst, meqë artikulli është botuar pa emër të autorit, është krejtësisht e natyrshme ta konsiderojmë autor vet Rangjell Deniqin apo ndonjë koleg të tij.

Fundi i fundit emri i autorit është i parëndësishëm, me rëndësi është fakti se ai është banor i mbretërisë së gënjeshtrës. Në këtë kontekst mjafton ta apostrofojmë një mendim të njohur të babait të nacionalizmit e shovenizmit serb, shkrimtarit dhe akademikut Dobrica Qosiq se serbët gënjeshtrën e kanë ngritur në art.

E tërë përmbajtja e shkrimit “Krishtërimi po çrrënjoset” i botuar gjermanisht mund të përmblidhet në një tezë e kjo është: shqiptarët tërësisht muslimanë të zbritur nga malet, po i shpërngulin serbët e krishterë dhe po ua djegin kishat e manastiret.

Teza e tillë nuk mund të qëndrojë para këtyre fakteve, të cilat janë kokëforta para gënjeshtrave mbi të cilat është ngritur ngrehina e këtij artikulli. Po i apostrofojmë vetëm disa prejt tyre. Konflikti i serbëve më të gjithë fqinjtë e tyre e në mesin e tyre edhe me shqiptarët më së paku është i natyrës fetare, ai është konflikt për territore dhe rrënjët i ka në hegjemoninë serbe.

Nëse serbët e shpallin veten mbrojtës të krishtërimit në Ballkan, atëherë pse sulmuan Slloveninë katolike në vitin 1999, pse poqën dhe vranë Kroacinë e krishterë? Shqiptarët janë autoktonë në tërë hapësirën ballkanike ku jetojnë e kuptohet edhe në Kosovë gjatë tërë periodës historike, ndërsa serbët për herë të parë kanë ardhur në mesjetë nga Karpatet qoftë edhe në Serbinë e sotme.

Ata në Kosovë gjithmonë kanë qenë kolonë dhe në raport me popullsinë vendëse kanë qenë pakicë, kuptohet të shumtën e kohës e militarizuar tërësisht, siq ndodhi medhe në kohën e Millosheviqit.

Nuk është e vërtetë se të gjithë shqiptarët janë muslimanë. Shqiptarët i kanë tri fe: katolike, ortodokse dhe muslimane dhe kjo renditje e feve është në bazë të vjetërsisë së tyre te shqiptarët. Krishtërimi te shqiptarët i ka rrënjët qysh në antikë dhe është 2000 vjeçar.

Sot në Kosovë ekzistojnë këto institucione katolike shqiptare: Ipeshkvia e Kosovës me seli në Prizren, 40 kisha, 20 famulli, Gjimnazi katolik në Prizren.

Në shumë sheshe kryesore të qyteteve kosovare janë të vendosura shtatoret e shenjtëreshës shqiptare Nënë Terezës alias Gonxhe Bojaxhiut (në Prishtinë, në Gjakovë etj.) e lindur në Shkup, por bijë e Kolë Bojaxhiut nga Prizreni dhe e nënës Drane nga fshati Novoselë i Gjakovës.

Katolikët shqiptarë u takojnë tri rendeve të krishtera: Dominikan, Françeskan dhe Salizian. Pas luftës së fundit shumë shqiptarë musliman i janë përkushtuar evangjelizmit, prandaj edhe kanë ndërtuar tempujt e tyre.

Një i tillë është ndërtuar edhe në qendër të Gjakovës. Ndonëse shqiptarët janë të krishterë (katolikë, ortodoks, evangjelist etj.) e musliman, kultura e tyre kombëtare rrënjët i ka në kulturën e krishterë dhe se kultura islamike ka ndihmuar në te, por pa arritur të cenojë esencën e saj të krishterë.

Të gjithë shqiptarët e çmojnë letërsinë e tyre, e cila në fillet e veta ishte filobiblike dhe kjo frymë nuk i ka munguar asnjëherë dhe nuk i mungon as sot. Libri parë shqip është “Meshari” i priftit katolik shqiptar Gjon Buzukut dhe është shkruar për përdorim kishtar. Kontributi i priftërinjve katolikë shqiptarë në kulturën kombëtare dhe në ruajtjen e identitetit evropian të shqiptarëve është kolosal.

Fundi i fundit edhe heroi kombëtar i të gjithë shqiptarëve pa dallim feje është Gjergj Kastrioti Skëndërbeu, i cili me luftën e tij të lavdishme mbrojti popullin shqiptar dhe krishtërimin evropian, prandaj nga papati qe shpallur “atlet i krishterimit”. E vërteta për kishat dhe manastiret serbe në Kosovë është kjo: disa prej tyre, kuptohet ato më të vjetra, ose janë ndërtuar mbi themelet e kishave të vjetra shqiptare, prandaj i kanë ruajtur shqiptarët gjatë shekujve, ose i kanë ndërtuar shqiptarët.

Shembull markant është Manastiri i Deçanit i ndërtuar nga mjeshtrit shqiptarë në krye me arkitekt Gjergjin, shqiptar nga Kotorri.

Shumica e kishave të dëmtuara gjatë ngjarjeve të marsit të vitit 2004 janë ndërtuar pas pushtimit serb të Kosovës në vitin 1912 dhe pas kolonizimit të Kosovës me serbë e malazezë, të cilët vendoseshin në shtëpitë dhe tokat e shqiptarëve të dëbuar me dhunë nga Kosova.

Këta tempuj janë ndërtuar dhe kanë shërbyer për të arsyetuar pushtimin serb të Kosovës, prandaj në sytë e vendasve janë shndërruar në simbole të pushtimit, aparteidit, gjenocidit. Ato kanë qenë të politizuara deri në absurd. Në këtë kontekst po sjellim një argument nga aktualiteti i Serbisë së këtyre ditëve: Botohen dhe lexohen shumë libra në mesin e të cilëve dallohen për të keq librat “Komploti hebraik”, “Populli serb në kthetrat e hebrenjve”, “Vrasja rituale hebraike”. Muret e qyteteve të mëdha serbe (Beograd, Novi Sad, Kragujevac, Negotin, etj) janë të mbushura me grafite.

Ja disa prej tyre: “Parazit hebrenj jasht Serbisë”, “Duam liri, jo sundim hebraik”, “Hebrenj, gjunjëzohuni para serbëve”.

Për shkrimtarin hebraik Filip David që jeton në Beograd kjo histeri ksenofobike dhe ky antisemitizëm nuk është ndonjë befasi. Ai i deklaroi radios B92 se disa prej konstatimeve më të ashpra antisemite i ka shprehur pikërisht Nikollaj Velimiroviq, i cili nga Kisha Ortodokse Serbe është shpallur i shenjtë.

Në librin e këtij prifti serb të nivelit të lartë në kierarkinë kishtare serbe ndër të tjera thuhet se të gjitha të këqijat në Evropë i kanë shpikur hebrenjtë, duke paralajmëruar serbët e tij se “e keqja vjen nga Evropa, sepse ky kontinent është i helmuar nga judaizmi”. Me “margaritarë” të tillë të zinj ushqehet opinioni serb dhe këta “margaritarë” të zinj krijohen apo nxiren nga miniera e quajtur Kishë Ortodokse Serbe, e cila i bekoi kriminelët serbë, kur niseshin në marshimin e tyre kriminal në Kroaci, në Bosnjë e Kosovë. Në mesin e kriminelëve të bekuar ishin edhe Radovan Karaxhiqi e Ratko Mlladiqi.

Këtë shkrim po e përmbyllim me një shpjegim: Në vitet e ’90-ta të shek. XX në kohën e Millosheviqit në ambientet pothuajse tërësisht shqiptare (p.sh. Gjakova me 98% shqiptarë) filluan të ndërtohen kisha serbe, duke i detyruar shqiptarët të paguajnë ndërtimin përmes dënimeve me shuma të mëdha parashë të firmave shqiptare, përmes taksës speciale për kishë me rastin e regjistrimit të automjeteve (për vetura ishte 100 DM) e forma të tjera të taksave.

Absurditeti i ndërtimit të këtyre tempujve të dhunës e plaçkitjes ishte se ndërtoheshin në kundërshtim me planet urbanistike të qyteteve të Kosovës dhe ndërtoheshin aty ku nuk kishte besimtarë për to. Pra ndërtoheshin për ta argumentuar prezencën militariste serbe në Kosovë.

Merreni me mend në oborrin e Universitetit të Kosovës në Prishtinë filloi të ndërtohet një kishë e tillë, e cila nuk arriti të përfundohet e më të cilën spekulon artikullshkruesi se është shndërruar në nevojtore publike për romët, sipas tij, nga Shqipëria. (2005)

Analiza me logjiken e deformuar

Drini.us
-
0
Analiza me logjiken e deformuar

Afrim Caka, Gjakovë

___

Një letër drejtuar, personalisht Ermal Pandurit e Lirim Mehmetajt!
___
Shumë analistët nuk punojnë në fushën e logjikës, filozofisë së gjuhës së argumenteve dhe me arsyetimin logjik. Ju mund të pyesni veten se përse një popullatë në mesin e mashtruesve – le të themi, dhelpra dhe një popullatë e tërë shndërrohet në gjahë. Nuk dihej që sjelljet e tyre kanë qenë e përgatitur diku në skenat apo prapaskenat e kancelarive të TV -Dukagjinit, por, që të jetë e menduar është jashtë çdo dyshimi.
Logjika e deformuar nuk është gjithashtu një kontribut për filozofin politike, siç i njohim ata në mendjetë jo të shëndosha, dhe zhvillohet nëpërmjet debatimit, sqarimit të ideve analitike, sqarimit të ideve imagjinative të teorive mashtruese, fyese e kërcënuese.
Na është krijuar mundësia për të parë të sëmurët të këtyre tipave në media ku ndiejnë aromën e sulmojnë prenë, as më pak, mund t’i shohim dhe t’i kemi në vëzhgim për një kohë gjatë sepse nuk mund t’i “nënshtrojmë” nën asnjë trajtim duke mos i shpëtuar këtu ndonjë analistë i cili mund të ketë shpresën e një suksesi terapeutik. Logjika e tyre shpesh na detyron të hyjmë më thellë për të zgjidhur problemet në INTUITËN e tyre.
Por, çfarë është filozofia politike? Ҫfarë përpiqën të arrijnë analistët si Panduri, Lirimi, Matoshi, Batoni, Kajtazi etj.?
Ky përshkrim i shkurtër shtron një pyetje të qartë: Meqenëse analistët i studiojnë “shumë” nga këto çështje, se si lidhet filozofia politike me analistët banal? Pa dyshim, Antropologjia sociale studion kultura dhe shoqëri të ndryshme njerëzish, siç organizojnë debate Pandurët, Kajtazët e Lirimët jobashkohorë mund të jenë çkado, përveç analistë në qasjen e tyre. Shumë analistë do ta urrejnë pamjen e Mitrovicës dhe e dashurojnë Zajednicën. Lexuesit ia lë të gjykojë shkrimin tim.
Qëllimi i tyre është vetëm të krijojnë mjaftueshëm konfuzion, sa për t’i bërë shqiptarët të mendojnë pasiguri e skepticizëm. Këto dezinformata antikombetare është një devijim i dëmshëm analitik; këta janë edhe një kërcënim për brezat e ardhshëm.
Analizatë e tyre politike me logjikën e deformuar kanë edhe shumë rreziqe. Çelësi i kësaj është të mos kesh një të sigurt e të qartë rreth asaj që po përpiqen të arrijnë Panduri, Lirimi, Dradani etj., rrethë shtrembërimeve dhe fakteve. Këta e rekomandojnë një pjesë të metodes filozofike, strategjinë e radikale të të shtrembërime të së vërtetës në gjithçka që është e mundur, përfshirë në të gjitha debatet jashtë mendjes e së tyre.
Këta mbështetën në menyrat e hershme dezinformatave e shpijeve për të provuar ekzistencën e gënjeshtrave e sulmeve verbale dhe më pas këta i përdorin për të dezinformuar opinionin me argumente të pasakta. Gjithmonë kamë besuar se, bashkë me ikjen e të vërtetës, Dardania do të “prishej”, megjithatë, nuk e kisha pritur doemos plagosin mundësitë dhe prestigjin tonë politik. Në këtë realitet të egër… Më mirë do të thosha se është një pjellë e çuditëshme e gjakprishurve shqiptarë në bashkpunim me oligarkët e tyre.
E vetmja ndoshta në tërë hapsirën tonë…. Po ne, ç’jemi ne, pse duhet të vuajmë me sy hapur, madje, pa asnjë reagim nga drejtësia shqiptare… Më duket të gjitha këto na ishin bërë zakone të kohës. Sa çudi! Lypset të na bëjë ne shqiptarëve t’i vemë gishtin kokës, duke qenë se diktaturat, dhunӫn nëpër të cilën kaluam, veçanarishtë, u ngjanë atyre trokitjeve, smundjeve të kobshme që kthehen sërishmi për të na marrë përfare.
Kjo marrëzi, e ndihmuar edhe nga oligarkët, s’ka qenë, ndoshta sot, kurrë më shkatrrimtare për kombin dhe politikën tonë. Të egjër, vulgarë, duke lëshuar klithma histerike, s’janë veç analistë, që falë shqiptarëve u futën në media, hiqet ashtu siç është. Sidoqoftë, mos të harrojmë se këta janë ende analistë të opozitës…

Mercenarizmi medial dhe mafia politike, dy modele kërcënuese për identitetin shterëror e kombëtar të shqiptarëve

Drini.us
-
0

Fadil Maloku, sociolog nga Prishtina

I. Demokracia mediale si “kolonizatori” më i sofistikuar i politikës bashkëkohore, sot përmes infuzioneve dhe përmbajtjeve të reja informative në mënyrë radikale po e ndryshon si rolin ashtu dhe amanetin tradicional të ofertave dhe joshjeve publike politike. Në fakt, në kohën tonë mediet kanë “pronësuar”, pothuajse në mënyrë të habitshme dhe të rrufeshme rolin e ndërmjetësuesit (“big social sandwich”) tradicional, që vijëzohej zakonisht; mes “publikut të gjerë” dhe “politikës së pakët”!

Partitë politike dhe politikanët e kotit, përmes doktrinës së njohur të spinë doktorëve, po e arrijnë ta kontrollojnë (lexo; manipulojnë) dhe menaxhojnë mjeshtërisht “frymëmarrjen” aktive të opinionit publik të shoqërive transitive.

I. Sa më shumë që mediet publike e reduktojnë diskursin politik (p.sh. për temat madhore të interesit kombëtar e shtetërorë) në një prezantim të thjesht argëtues, aq më shumë i realizojnë pritjet e publikut të gjerë. Sepse, ato në periudhën e transicionit, kur ende nuk janë stabilizuar as “përgjegjësia”, e as “sundimi i ligjit”, e kanë shumë më lehtë të lozin rolin e “viktimës në sandviç”! Injoranca e programuar dhe e financuar nga disa qarqe; antishtetërore e antishqiptare (padyshim!), ca matrapazëve lokal medial e ca mercenarëve tanë politik (që janë bërë “kockë e asht”), kohëve të fundit në gjitha shoqëritë shqiptare në Ballkan, është duke iu dhënë hapësirë enorme mediatike!

Shtrohet pyetja, se çfarë po ndodhë në fakt, me këto shoqëri (që nga goja e burokratëve të Brukselit identifikohen si: periferike!)?Kjo tendencë mediale, apo “frymë” tipike antikombëtare, që ndryshe në shkencat sociologjike identifikohet dhe shquhet si mënyra dhe metoda më e sofistikuar e “operacionit” pa dhimbje, për publikun e gjerë naiv dhe ende të pa emancipuar sa duhet politikisht dhe ekonomikisht, ka marr një turravrap mjaft interesant?!

Më e keqja, e gjithë këtij “pushtimi” të pahetuar nga publiku i gjerë, por jo edhe nga sociologët dhe ekspertët mediatik qëndron në atë; se përveç kurdisjeve tematike që bëhen me të gjitha mjetet propaganduese (rrjetet sociale, Tv-ët private, në këtë periudhë të transicionit të stërzgjatur!), ato, janë duke i kontaminuar tmerrësisht dhe qëllimisht, pothuajse të gjitha sferat e jetës sonë.

II. Duke i “skanuar” disa nga këto “norma e vlera imponuese”, kryesisht në mediet dhe rrjetet sociale mbarëkombëtare nga ana e këtyre matrapazëve dhe injorantëve mercenar, ne me “briskun” tonë sociologjik kemi kuptuar që kjo injorancë e programuar dhe orkestruar nga “qendra kibuci”, nuk janë as të rastësishme, e as të paqëllimshme! Nuk janë të rastësishme, shkaku se përsëritjen e “lajmeve dhe temave” (natyrisht; gjithnjë të përzgjedhura me kujdesin maksimal!) që ata i imponojnë publikut të gjerë, pra masës amorfe dhe deri diku naive, e të pa emancipuar politike sa duhet, ia gatuajnë dhe servojnë me do pretekste dhe elokuenca të një trendi e “produkti”, kinse masovik, e global!? Ajo çfarë fillimisht bie në “syzet” tona pa dioptri, janë forma dhe përmbajtja e veprimit të tyre në union, dhe në situata e tema të karakterit shtetërorë e kombëtar!? Si ato që vijnë me etiketa lindore; por, të “promovuar”, nga mercenarët “identitar” shqipfolës!, ashtu edhe ato perëndimore; por, të “prodhuara” nga injorantët vetëmohues të identitetit tonë shqiptar!? Tani, shtrohet pyetja një milionëshe nëse, është në pyetje “testimi” i shkallares së atrofimit të gjykimit tonë qytetar për të kaluarën e pakthyeshme dhe përplot dilema identitare, e hamendje historike, e kulturore; apo, është në pyetje përzgjedhja e mënyrës sonë më të shpejt për t’u “arratisur” nga përditshmëria gjithnjë më e zymtë dhe më e pa perspektivë?!

III. Të njëjtat “qendra kibuci” e gazetar mercenar, (të trajnuar enkas) me metoda shumë të sofistikuara mediale, rrjeteve sociale, etj., po mundohen që publikut të hutuar dhe të frikësuar t’i “amputojnë” heshtazi dhe me aplikativitet sa më masovik, disa; ligje, norma, rregulla e kode gjëja të reja; sociale (duke rritur qëllimisht dozën e histerisë së “terapisë” publike!); politike (duke na imponuar; hipokritët, injorantët, dhe të korruptuarit, si modele lidershipi!); fetare (duke injektuar kontaminimin në tradita e etnopsikologji antifetare, e antikombëtare!); kulturore; (duke përdorur “shpëlarjen e trurit”, për të krijuar huti dhe konfuzion në publikun e pakënaqur indiferent, me rrjedhat e gjertanishme të pasluftës!); Këshilla ime; Mos bini pre e manipulimit dhe injorancës së tillë mercenare! Debati publik, ka degradua në pothuajse gjitha sferat e jetës aq shumë, sa që të mbushet mendja që jemi në gjendje kolapsimi e kome të thella vlerërore, intelektuale, e kulturore, sa që vetëm “vaksinat e tyre” të reja mendore mediatike, mund të na shpëtojnë si shtendërtimin, ashtu edhe vendin ku po jetojmë! Duke harruar kështu, se në këto hapësira jemi edhe ne do tjerë, që anipse, nuk hyjmë qëllimisht në “konkurrencën” e tyre jo lojale e tejet djallëzore, i përcjellim dhe i kuptojmë taksativisht si “lojërat” e tyre të ndyta, ashtu edhe qëllimet e tyre antishtetërore e antikombëtare.

IV. Degradimin e gjuhës së komunikimit publik po e bëjnë kryesisht injorantët dhe tipat mercenar, të cilëve u ka humbur si “busulla” orientuese e kohës dhe humanitetit, ashtu edhe ekuilibri etik publik! Tipat e tillë denigrues, përmes injorancës dhe mercenarizmit të ngjizur më së miri pasqyrojnë si nivelin e emancipimit të tyre, ashtu edhe defektet dhe varfërinë e mendjes së tyre intelektuale e identitare! Por, çfarë është natyrshmëria e varfërisë identitare? Natyrshmëria identitare, ruhet, mbrohet, kultivohet…etj. kryesisht përmes origjinës së vetës sonë sociale e kulturore. Çdo “arratisje” eventuale improvizuese, e qëllimshme, apo qoftë edhe e detyrueshme (sado kudo e përkohshme!), e zbehë dhe e shqetëson identitetin e origjinës sonë fillestare. Pra, duket që “stacionimi” social dhe ai kulturor në origjinë tonë identitare, frymon shumë më natyrshëm, më arsyeshëm, më akomodues, e besa edhe më qëndrueshëm. Nê fazën e parë “emancipuese”, ky njeri i ekzaltuar me modelin e ri identitar…joshet në të gjitha mënyrat dhe në të gjitha anët e mundshme! Bile, shkohet aq larg me premtime e joshje…sa që (ne fazat e mëvonshme e me një tretman beneficues) atë e trajtojnë edhe si subjekt relevant, ne gjithë jetën sociale, politike e kulturore! Në mënyre qe ne fazat e mëvonshme, ai (pra ky njeri!) duke qene i shtrënguar nga “kërkesat” dhe joshjet statusore (edhe morbide e skizofrene!) shtesë…ai shndërrohet nga subjekti në objekt….!

V. Tani, realizimi i tij si objekt, duhet ta “mbath” një trajtesë shumëdimensionale; filozofike, sociologjike, psikologjike, sociale, kulturore. Që në kushtet dhe rrethanat e ndërtimit të raporteve të reja, në procesin e transicionit shpeshherë rrëshqet në një model të ri kapitalizmi…pra, një tip kapitalizmi që shumica e sociologëve të sotëm e identifikojnë si (predatory capitalism) kapitalizëm grabitqar! Shoqëria kosovare si një shoqëri akoma tipike e transicionit, duke qenë e hendikepuar me faktin e mungesës së një lloj tradite sado kudo të vogël dhe të natyrshme në ndërtimin e raporteve kapitaliste, pra raporteve dhe logjikave të pamëshirshme tipike konkurruese përmes të cilave pa dyshim do të profilizoheshin, si: shtresat e ndryshme sociale ashtu edhe elitat e reja politike, ato ekonomike, kulturore e sociale. Shoqëria kosovare, duke qenë e privuar nga ky rrugëtim i natyrshëm i ndërtimit të kapaciteteve dhe institucioneve demokratike shkaku i fenomenit të“katapultimit” të saj nga një shoqëri tipike postsocialiste(bile edhe fisnore!) në një shoqëri të re demokratike, kujtoj është interesant për çdo eksplorues social të bëjë krahasimet e duhura sociologjike, në mënyrë që të kuptojë si specifikat ashtu edhe përvojën (nëse dëshmohen si të tilla) e ndërtimit të këtyre raporteve deri tani të panjohura. Rrugëtimi i Kosovës në ndërtimin e një kapitalizmi identik me vendet e tjera që tradicionalisht kanë kultivuar një tip të natyrshëm të këtyre raporteve ka dështuar. Dhe se ajo çfarë është duke ndodhur në Kosovë ka të bëjë me një lloj kapitalizmi grabitqar…i cili pamëshirshëm po e rrit dhe zbulon veten e vet përmes ushtrimit të monopolit në politikë dhe gllabërimit të sferave të tjera të jetës ekonomike, në vend që të krijojë parakushte ligjore e ekonomike për një shtresëzim të natyrshëm social që do të duhej të kultivohej sipas logjikës së një konkurrence lojale me rregulla strikte të arritura përmes një konsensusi të gjatë dhe maratonik midis botës së biznesit dhe shtetit si rregullator i këtyre raporteve.

VI. Bartësit e këtij lloji të kapitalizmit të vrazhdë dhe pa dyshim joproduktivë për gjithë shoqërinë kosovare, në fakt janë jo biznesmenët e ngritur në bazë të konditave dhe parametrave ekonomikë, por politikanët e katapultuar dhe rekrutuar, përmes ushtrimit të fuqisë që u mundësoi (fuqia politike) aparati shtetëror dhe mekanizmat e ndryshëm institucionalë që për imperativ ekskluziv e kanë pasurimin brenda natës përmes shitjes së pasurisë shtetërore. Tani shtrohet pyetja bazike, nëse mund të shërbehemi edhe më tej me teorinë marksiste mbi klasat klasike, apo duhet të identifikojmë një proces të shtresëzimit, që strukturalistët bashkëkohor e kanë kogja problem ta identifikojnë.

Do të ishte krejt e natyrshme sikur procesi i shtresëzimit social në Kosovë të ushtrohej përmes konkurrencës së tregut, ku nismëtarët e rinj apo pronarët e vegjël në tregun e brendshëm të fuqizoheshin dhe të pasuroheshin sipas kësaj logjike, por procesi i krijimit të shtresës së të pasurve shkoj në një drejtim tjetër interesant. Në realitet rolin e kapitalisteve të rinj, e morën politikanët, të cilët deri dje s‘kishin në pronësi të tyre pothuajse asgjë pranë vetes, ndërsa tani janë bërë pronarë të shumë kompanive shtetërore, apo të paktën kanë aksione në këto kompani të cilat u sollën më parë me “meritat” e tyre në greminën e bankrotit në mënyrë që më vonë të njëjtat përmes procesit të privatizimit të egër (të ndodhur të spinofit të famshëm) t’u shiten kompanive transnacionale.

VII. Dukuria e kooperimit të mafisë politike lokale dhe bosëve të kompanive të mëdha dhe të dyshimtë për fshehje të tatimeve dhe bashkëpunimit të ngushtë në krijimin e kastës së re kapitaliste në vendet e transicionit është një proces do të thosha tejet i ri edhe nga ekspertët e lëmenjve të tjerë, por esenca është se ky fenomen në fazën e parë të ndërtimit të kapaciteteve kapitaliste, pra akumulimit të parë të kapitalit në një mënyrë apo tjetrën (siç e vlerësojnë ata) ishte në favor dhe funksion të fillimit të krijimit të kapitalit fillestar. Dukuri kjo që për shumicën e sociologeve ishte pa dyshim një shteg i radhës që pak a shumë e ndihmoi procesin tjetër të kriminalizuar dhe të njohur si “shpëlarje të parave” të një vendi që nuk ka ndonjë tradite në konsolidimin e legjislativit dhe të sundimit të ligjit. Tani kur të kihet parasysh që efektet e privatizimit në rastin e Kosovës akoma nuk janë të prekshme në kuptimin e shifrave të reduktimit të papunësisë për shtresat e gjera të punëtorëve, atëherë bëhet shumë më e qartë se shteti i ri i Kosovës është në rrugë të dështimit në menaxhimin e resurseve dhe pasurisë se gjithëmbarshme nacionale që qe ngritur me djersen e gjeneratave të tera në ish-regjimin e komunizmit.

Zakonisht për një përshtypje të këtillë shërbehen parametrat ekonomikë dhe ata socialë, që gjenden jashtë atij vendi apo atij shteti që ndodhin këto keqpërdorime dhe këto manipulime në nivele herë herë aferash e skandalesh sikurse ishte ai i vetëvrasjes së ish-kryetarit të AKP-së dhe aferave të tjera kriminale që në rastin e Kosovës, janë evidentuar edhe nga mekanizmat ndërkombëtarë që monitorojnë këtë proces. Shtresëzimi social, që prodhoi ky fenomen i kolapsit të pasurisë shtetërore, në favor të grupeve apo klaneve që ishin afër apo më mirë me thënë menaxhonin procesin e ndërrimit të titullarit të pronës shtetërore, bëri që tani kemi një tipologji interesante dhe do të shtoja specifike të elitave ndër ne këtu në Kosovë.

Aktualisht mund në vija të trasha, mund të identifikojmë ca lloje elitash; elitat makrobiznesore që u rekrutuan nga sfera e politikës së pasluftës dhe elitat e tjera biznesore që përpëlitën dhe varën tërësisht nga ajo e lartcekura. Elita e cilësuar si makrobiznisore në rastin tonë menaxhohet kryesisht në parime familjare, fisnore, krahinore, etj. dhe në fakt tani edhe de jure është në proces të pronësisë së shumicës së kompanive dhe ish-ndërmarrjeve shtetërore.

Ndërsa, elita biznesore që realisht është ajo e kompanive të vogla të cilat kane hy me rreziqe në konkurrencës jolojale vendore edhe për shkakun se bosët e makrobizneseve ushtrojnë haraç si përmes taksave të ndryshme që ua shtojnë këtyre të dytëve në cilësinë e shtetarëve, ashtu edhe përmes financimit të dyshimtë të fushatave elektorale gjatë kohës së zgjedhjeve në nivele lokale dhe nacionale.

  • Autori është Profesor Universitar dhe Kryetar i Shoqatës së Sociologëve të Kosovës

Prof. Tahir Zajazi dhe fryma e dijes pedagogjike – ndërmjet tradicionit dhe modernes (2 )

Drini.us
-
0
Prof. Tahir Zajazi dhe fryma e dijes pedagogjike – ndërmjet tradicionit dhe modernes (2 )

Nga: Nafi Çegrani

Një profil akademik dhe reflektim mbi veprën e fundit “Studime Pedagogjike II”

Në bibliografinë shkencore të pedagogjisë shqiptare, figura e Prof. Tahir Zajazit zë një vend të veçantë, jo vetëm për kontributin e tij të shumanshëm në fushën e arsimit, por edhe për stilin e tij të rrallë, metodik dhe thellësisht analitik – një stil që me të drejtë mund të quhet rotterdamsk, për nga qartësia, koherenca dhe përkushtimi ndaj përmbajtjes shkencore. Kjo vihet në pah sidomos në veprën më të fundit voluminoze, “Studime pedagogjike II – Në tranzicion midis tradicionales dhe modernes” (2024), e cila përbën një sintezë të thellë të reflektimeve, përvojës dhe analizave të autorit mbi zhvillimet pedagogjike ndër vite në kontekstin shqiptar dhe më gjerë.

Rrënjët e një misioni të gjatë

Prof. Zajazi lindi në fshatin Zajaz të Kërçovës, në një kohë kur arsimi shqiptar në Maqedoni ishte në përpjekje të vazhdueshme për t’u institucionalizuar dhe zhvilluar. Me një rrugëtim të gjatë e të mundimshëm, nga Normalja e Shkupit, studimet në Universitetin e Shkupit e deri te doktoratura në Zagreb dhe Tiranë, ai mishëroi figurën e intelektualit të përkushtuar ndaj dijes dhe edukimit. Rrugëtimi i tij profesional, nga mësuesi i përkushtuar deri te dekan dhe profesor universitar, është vetë historia e arsimit shqiptar në Maqedoninë e Veriut – një histori përpjekjeje, përkushtimi dhe krenarie.

Dr. prof. Zajazi ka një veprimtari tejet të  pasur dhe përfaqësuese: që nga “Efekti i mësimit të programuar laboratorik” (1994), ku eksperimentimi dhe metoda laboratorike trajtohen në mënyrë të avancuar për kohën, deri te “Metodologjia e hulumtimeve shkencore në shkencat shoqërore” (2017), që është një udhërrëfyes i rëndësishëm për studiuesit e rinj. Në të gjitha këto vepra, lexuesi has jo vetëm një erudicion të thellë teorik, por edhe një përvojë praktike që rrallë shihet në veprat akademike shqiptare.

Veprat si “Pedagogjia e arsimit”, “Metodologjia e mësimdhënies dhe mësimnxënies”, apo “Perfeksionimi i vazhdueshëm i absolventëve të diplomuar”, janë gurë themeli për studentët dhe profesionistët e arsimit që kërkojnë të kuptojnë lidhjet mes teorisë dhe praktikës, mes sistemit tradicional dhe nevojës për inovacion pedagogjik. Ai nuk shkruan për të treguar dijen e tij, por për ta ndarë atë me lexuesin në mënyrë të thjeshtë, të qartë dhe të dobishme.

“Studime Pedagogjike II” – një testament shkencor

Vepra e vitit 2024, “Studime Pedagogjike II – Në tranzicion midis tradicionales dhe modernes”, siç kam përmend edhe një rradhë tjetër,  është  një nga përmbledhjet më të plota të përpjekjeve për të përballuar sfidat e kohës në fushën e edukimit. Në këtë vepër, Prof. Zajazi nuk paraqet vetëm analiza teorike, por shtjellon me kujdes realitetet konkrete të tranzicionit arsimor në trojet shqiptare – ku tradita, shpeshherë e pa reformuar, përplaset me kërkesat e epokës moderne të teknologjisë, informacionit dhe globalizimit.

Përmes kësaj vepre, autori na sfidon të mendojmë më thellë: si mund ta modernizojmë arsimin pa e humbur shpirtin e tij dhe që në ato sfera të mendimit pedagogjik ka një didaktikë që nuk përjashton përvojën tradicionale, por e transformon atë në dritën e risive të kohës në përputhje me  stilin e  mendimit kritik të sistemuar, i orientuar drejt të ardhmes, por i rrënjosur në përvojën kombëtare dhe historinë edukative të popullit tonë.

Prof. Tahir Zajazi nuk është thjesht një autor librash. Ai është një udhërrëfyes i mendimit arsimor shqiptar, një figurë që ka ditur të ruajë një ekuilibër të rrallë mes dijes akademike dhe përvojës praktike, mes idealizmit pedagogjik dhe realitetit shoqëror. Në kohëra kur arsimi rrezikon të degradohet në rutinë burokratike apo në modë sipërfaqësore, ai ngre zërin e dijes së vërtetë dhe të misionit fisnik të mësuesit.

Me veprën “Studime Pedagogjike II”, ai i jep lexuesit jo vetëm një analizë të thelluar, por edhe një thirrje për reflektim, për ndryshim dhe për përkushtim ndaj dijes. Është një vepër që duhet lexuar jo vetëm nga studentët dhe arsimtarët, por nga të gjithë ata që duan të kuptojnë thelbin e edukimit në kohën tonë.

Siç do të thoshte vetë Erasmus Roterdami:
“Nuk lindemi njerëz, bëhemi të tillë përmes edukimit.”
Prof. Tahir Zajazi këtë filozofi e ka mishëruar në jetën dhe veprën e tij.

Në horizontin e arsimit shqiptar në Maqedoninë e Veriut, pak janë ata emra që, përveçse me autoritetin profesional, përmenden me një lloj përulësie të natyrshme, që buron jo nga pozitat që kanë mbajtur, por nga vepra që kanë lënë pas. Një nga këta emra është padyshim Prof. Dr. Tahir Zajazi, figurë emblemë e arsimit dhe pedagogjisë ndër shqiptarët e këtij rajoni, i cili me përkushtim të palëkundur ka ndërtuar një urë mes brezave – një urë dijesh, përvojash dhe vizionesh.

Vepra e tij më e fundit, “Studime pedagogjike II – Në tranzicion midis tradicionales dhe modernes” (2024), është kulmimi natyror i një rruge të gjatë të ndërtuar me seriozitet akademik, ndershmëri intelektuale dhe ndjeshmëri të thellë për nevojat dhe sfidat e arsimit shqiptar në kontekste tranzicioni.

Prof. Zajazi lindi në fshatin Zajaz të Kërçovës – një vend i thjeshtë por i pasur me njerëz të urtë, ku rrënjët e një dashurie për dijen zënë vend në moshë të re. Arsimin fillor e kreu në vendlindje, ndërsa rrugëtimi profesional e çoi fillimisht në Normalen e Shkupit, më pas në Universitetin e Shkupit ku studioi pedagogji, dhe më vonë në doktoraturë në Zagreb e Tiranë. Ky formim shumëdimensionor i dha atij një perspektivë të gjerë ndërdisiplinore dhe ndërkulturore për çështjet e edukimit.

Por nuk është vetëm arsimimi i tij akademik që meriton vëmendje. Biografia e prof. Zajazit është vetë historia e një mësuesi që nuk iu nda asnjëherë klasës, nxënësit, auditorit, apo procesit të edukimit në kuptimin më të thellë të fjalës. Nga mësues i thjeshtë deri te pozitat udhëheqëse si kryeshef i arsimit në Tetovë, mësimdhënës në Akademinë Pedagogjike të Shkupit, këshilltar arsimor, e deri te funksioni i dekanit dhe themeluesit të Universitetit Shtetëror të Tetovës – çdo rol që ai ka mbajtur ka qenë një mision.

Ai ka qenë gjithashtu pjesë e Universitetit të Evropës Juglindore në Tetovë, ku përvoja e tij është përkthyer në mentorim, drejtim akademik dhe ndihmesë konkrete në ndërtimin e një arsimi modern me bazë të fortë shkencore.

Një korpus veprash në shërbim të formimit pedagogjik

Në fushën e shkencave të edukimit, vepra e prof. Zajazit është e konsiderueshme. Ajo përfshin punime si:

“Efekti i mësimit të programuar laboratorik” (1994) – ku evidentohet roli i metodës laboratorike në përvetësimin aktiv të njohurive;

“Pedagogjia e arsimit” (1997) – që mund të konsiderohet një manual i sistemit të arsimit shqiptar në mjedise shumetnike;

“Metodologjia e mësimdhënies dhe mësimnxënies” (2003) – një studim i thelluar mbi përputhshmërinë ndërmjet strategjive pedagogjike dhe rezultateve të të nxënit;

“Metodologjia e hulumtimeve shkencore në shkencat shoqërore” (2017) – një tekst thelbësor për studiuesit e rinj që duan të kuptojnë metodologjinë si mjet kërkimi të së vërtetës shkencore;

“Memoare – Skicë e rrugëtimit pedagogjik të një jete në arsim” (2018) – një rrëfim i sinqertë dhe i rrallë mbi sfidat e edukatorit shqiptar në kohë të vështira;

“Metoda laboratorike në mësimin e fizikës dhe kimisë” (2020) – një kontribut për integrimin e shkencave natyrore në metodologjinë moderne;

Dhe së fundmi, “Studime Pedagogjike II” (2024) – një përmbledhje studimore me vlera të shumëfishta teorike, didaktike e praktike.

“Studime Pedagogjike II”: Ndërmjet rrënjëve dhe vizionit

Vepra e vitit 2024 nuk është vetëm një analizë e gjendjes së arsimit, por një manifest i përgjegjshëm për të ardhmen e tij. Ajo trajton me mjeshtëri tensionin e natyrshëm mes edukimit tradicional – shpesh i mbështetur në autoritetin e dijes dhe respektin për figurën e mësuesit – dhe qasjes moderne, që synon të zhvillojë mendimin kritik, kreativitetin dhe ndërveprimin digjital.

Në këtë vepër, Prof. Zajazi shfaqet si një balancues i urtë: ai nuk refuzon traditën, por e interpreton atë në dritën e nevojave bashkëkohore. Ai nuk bie në grackën e glorifikimit të së kaluarës, por as nuk i përkrah verbërisht reformat e sipërfaqshme që imitojnë modele të huaja pa u përshtatur në kontekstin kulturor dhe historik të shoqërisë shqiptare.

Stili i tij është i qartë, argumentues dhe gjithnjë i mbështetur në përvojë konkrete. Kjo e bën veprën të jetë një pasqyrë e mendimit shkencor të institucionalizuar, por edhe një guidë për brezat e ardhshëm të arsimtarëve, pedagogëve dhe politikbërësve në fushën e edukimit.

Në një kohë kur arsimi rrezikon të humbasë frymën dhe etikën e shërbimit publik, figura e prof. Tahir Zajazit përfaqëson një model të qëndrueshmërisë etike, profesionalizmit dhe përulësisë intelektuale. Ai është një nga ata dijetarë që nuk e mat suksesin me gradat e fituara, por me ndikimin pozitiv që ka pasur në jetëra të panumërta studentësh, kolegësh dhe institucioneve që ka ndihmuar të formohen.

Në fund, mund të thuhet me plot bindje: Prof. Tahir Zajazi nuk është vetëm një studiues i arsimit, por një figurë që e ka mishëruar arsimin si mënyrë jetese dhe si përkushtim ndaj kombit.
Ai nuk ka shkruar për t’u lavdëruar, por për të lënë pas një testament pedagogjik – një fener në errësirën e tranzicionit arsimor shqiptar.

Një profil që tejkalon biografinë

Në historiografinë arsimore shqiptare në Maqedoninë e Veriut, figura e prof. dr. Tahir Zajazit përfaqëson një sintezë të rrallë të mendimit teorik, përvojës praktike dhe etikës së dijes. Ai është një nga themeluesit e arsimit universitar shqip në këtë vend, por më shumë se kaq, ai ka qenë një mësues në kuptimin sokratik të fjalës: nxitës i reflektimit, kërkues i së vërtetës dhe mentor i brezave të rinj. 

Krijimtaria shkencore e prof. Zajazit përfshin mbi njëzet vepra, në të cilat preken temat më themelore të didaktikës, pedagogjisë së përgjithshme, metodologjisë së hulumtimeve dhe historisë së edukimit shqiptar në kushte specifike kulturore e politike. Në to vihet re një përpjekje e qëndrueshme për të përballur teorinë me praktikën, për të harmonizuar përvojën vendore me paradigmat bashkëkohore ndërkombëtare.

  1. “Studime pedagogjike II”: Mes epistemologjisë kritike dhe etikës së mësimdhënies

Në veprën “Studime pedagogjike II”, autori vendos në qendër të analizës sfidën që paraqet kalimi nga edukimi tradicional – i bazuar në autoritetin, disiplinën dhe riprodhimin e dijes – drejt edukimit modern, i cili thekson mësimdhënien e personalizuar, ndërtimin e dijes dhe përdorimin e teknologjisë.

Kjo lëvizje nuk është thjesht didaktike; ajo është ontologjike dhe epistemologjike: çfarë kuptimi ka të mësosh në një botë që ndryshon vazhdimisht? Cili është qëllimi i arsimit – përshtatja me tregun apo ndërtimi i qytetarisë kritike?

Në këtë kontekst, Zajazi mbështet një qasje dialektike, ku e vjetra dhe e reja nuk përjashtojnë njëra-tjetrën, por ndërveprojnë përmes një pedagogjie të reflektuar. Ai është kritik ndaj reformave të sipërfaqshme që transplantojnë modele të huaja pa u përshtatur me realitetin kulturor të nxënësit shqiptar.

Një nga aspektet më të thelluara të kësaj vepre është mënyra se si Zajazi e koncepton mësuesin jo vetëm si një transmetues dijesh, por si formues karakteri dhe bartës të humanizmit etik. Kjo qasje lidhet me filozofët si John Dewey, i cili e shihte edukimin si proces demokratik dhe me Paulo Freire, që nënvizonte rëndësinë e emancipimit përmes edukimit.

Zajazi, ndonëse nuk i përmend gjithmonë drejtpërdrejt, lë të kuptohet se ndan shumë nga këto qasje: ai insiston në ndërtimin e një mendësie kërkuese te nxënësi, në vlerësimin e përvojës jetësore dhe në rolin transformues të edukimit.

Trashëgimia e prof. Zajazit nuk qëndron vetëm në tekstet, por në modelin që ai përfaqëson si njeri i dijes, etikës dhe qëndrueshmërisë profesionale – një tipologji gjithnjë e më e rrallë në kohët e sotme.

Referenca:

Zajazi, T. (2024). Studime pedagogjike II – Në tranzicion midis tradicionales dhe modernes. Tetovë: Shtëpia Botuese e USHT.

Freire, P. (1970). Pedagogy of the Oppressed. New York: Continuum.

Dewey, J. (1938). Experience and Education. New York: Macmillan.

Illich, I. (1971). Deschooling Society. New York: Harper & Row.

Gadamer, H.-G. (1960). Truth and Method. Tübingen: Mohr Siebeck.

Respekte të përzemërta  për Ju, Prof Tahir , dhe me  nderimit të thukët pedagogjik në shërbim të dijes dhe të së vërtetës njerëzore!                                                                            

Kolonizimi i Kosovës në kohën e Luftës Ballkanike, në mes dy luftërave botërore dhe në kohen e Slobodan Milosheviqit

Drini.us
-
3
Kolonizimi i Kosovës në kohën e Luftës Ballkanike, në mes dy luftërave botërore dhe në kohen e Slobodan Milosheviqit
Në foton kryesore është Gjeneral Bozhidar Jankoviq, i njohur për shumë masakra e gjenocide ndaj shqiptarëve, pas tërheqjes së Perandorisë Osmane. Ndër të tjera edhe për Masakren e Lumës. Deri me 12 qershor 1999 hani i Elezit është quajtur Gjeneral Jankoviq, pasi Serbia e ka konsideruar si një figurë të madhe të serbizmit.

Në historinë e popujve të Evropës, vështirë se mund të gjendet ndonjë popull që të ketë qenë objekt i shtypjes nacionale siç ishte populli shqiptar, i cili jeton në trojet e veta autoktone në Kosovë e gjetiu. Mjeti më drastik, përveç shtypjes, terrorit, dhunës, likuidimit fizik etj. ishte edhe spastrimi etnik i trojeve shqiptare dhe kolonizimi me elementin serbo-malazez . Kështu, Kosova, edhe pse truall etnik i shqiptarëve, vazhdimisht u ballafaqua me pretendimet e pushtetit serb për kolonizim dhe kështu me dhunë të ndryshohet struktura e popullsisë që pastaj do të bënte sllavizimin dhe shkrirjen graduale të popullit autokton shqiptar. Serbia gjatë historisë shfrytëzoi të gjitha modelet e kolonizimit të trojeve shqiptare, e në veçanti të Kosovës, e cila është edhe objekt trajtimi në këtë punim.

Kolonizimi i trojeve në Kosovë është një proces, që pikësynim kryesor i gjithë politikës dhe i makinerisë ushtarake serbe e pastaj edhe jugosllave, në të gjitha periudhat kohore, ka qenë sllavizimi i Kosovës. Ndërkaq, gjatë historisë janë vërejtur edhe oshilime, herë ngadalësim e herë shpejtësim i hovshëm të procesit kolonizues, gjë që varej nga rrethanat politike, ekonomike e shoqërore që ishin të pranishme. Mirëpo, si proces, ai nuk është ndalur asnjëherë.
Për të realizuar sllavizimin e territoreve shqiptare mbi popullin tonë u veprua me masa e me mjete të ndryshme politike e ushtarako-policore, kuptohet edhe me ato ekonomike e sociale. Masat ishin sa antinjerëzore, aq edhe fashiste e të egra. Ato shkonin nga ato të ngacmimit e të kontrollimit të vazhdueshëm policor, deri tek rrahjet, vrasjet e zhdukjet masive të vendësve.

Trevat iliro-arbërore të Kosovës, pas sundimit romak, përkatësisht bizantin, e pastaj një kohë edhe bullgar, kaluan nën sundimin e shtetit të Rashës në krye me Stefan Nemanjën (1165-1195), që e pushtoi pjesërisht edhe Kosovën. Pushtimi i plotë i Kosovës u bë më 1216. Bashkangjitja e Rrafshit të Kosovës dhe të Rrafshit të Dukagjinit, në administratën shtetërore të Rashës shënon fillimin e ekzistimit të etnikumit serb në këto vise.Duhet theksuar se në shekullin VI-VII, kur sllavët shkelën Ballkanin, shumë sllavë u dyndën në Ilirik dhe shkaktuan fatkeqësi të papërshkrueshme. Pasi kaluan një kohë të gjatë me grabitje, ata mbushën rrugët me trupa, robëruan shumë njerëz, plaçkitën gjithçka. Në tokat ilire ata rrëmbyen e vranë me mijëra njerëz, duke depërtuar edhe në vendet më të fshehura të atyre anëve, prandaj banorët e këtyre vendeve u detyruan të marrin malet dhe të fshehen nëpër pyje. Kështu, duke u lënë lirisht të trashëgojnë të gjitha të arriturat kulturore e shpirtërore që nëpër shekuj i arritën vetë. Kudo që kalonin sllavët, plaçkitnin, masakronin, varnin, digjnin vendbanime etj. Kështu ata, me zjarr e me hekur, arritën të tkurrin ndjeshëm hapësirën e banuar nga banorët autoktonë të Gadishullit Ballkanik.

Popullata serbe erdhi në trevat shqiptare, përkatësisht në Kosovë si pushtues. Këtu gjetën popullatën iliro-shqiptare autoktone, e cila jetoi shumë shekuj më parë pandërprerë në këto troje

Treva e Kosovës është e banuar prej kohësh më të lashta. Shqiptarët janë pasardhës të fisit ilir, dardanëve. Dardanët ishin një nga fiset e mëdha ilire, që kanë jetuar në pjesën qendrore të Ballkanit. Zemrën e trojeve dardane e përbënte Kosova e sotme.

Të dhënat arkeologjike, historike, gjuhësore, folklorike etj., dëshmojnë qartë për autoktoninë shqiptare, për vazhdimësinë iliro-shqiptare. Prania e shqiptarëve në këto treva dëshmohet dhe vërtetohet më vonë edhe në krisobulat e diplomat e sundimtarëve mesjetarë serbë, ndërsa në periudhën e sundimit osman ekzistojnë dokumente të hollësishme dhe të bollshme mbi popullsinë dhe vendbanimet e Kosovës.

Populli shqiptar ndër popujt më të vjetër të Evropës, mbi të cilin u vërsulën stuhi të shumta dhe rrallë mund të ketë ndonjë popull në botë që të ketë pasur pushtime dhe pushtues kaq të egër, që kanë njohur këto troje të banuara me iliro-shqiptarë. Në tokat ilire, e më vonë të arbërit të paraardhësve të shqiptarëve, u vërsulën një mori pushtuesish me qëllim që të gllabërojnë pjesë sa më të mëdha nga trungu ilir. Ata pushtues, arsenalin e vet do ushtrojnë me masakra, vrasje, djegie, vjedhje të kulturës shpirtërore e materiale. Të parët në këto fushata qenë grekët dhe romakët, të cilët jo vetëm që do të robërojnë banorët vendës, duke i helenizuar e romanizuar, por do t’u plaçkisin çdo gjë, duke zhdukur qenien ilire. Më vonë gjithë kjo do t’u mundësojë fiseve sllave që posa kishin zbritur nga Karpatet, më lehtë t’i nënshtrojnë e më lehtë t’i asimilojnë.

Kolonizimi i Kosovës  me banorë joshqiptarë, kryesisht me serbë , ishte një proces i realizuar me plan nga qeveria e Serbisë  në periudhën mes dy luftërave botërore.

 Kolonizimi ka filluar menjëherë pasi Rrafshi i Kosovës u bë pjesë e Mbretërisë së Serbisë dhe pjesë të Rrafshit të Dukagjinit u bënë pjesë e Mbretërisë të Malit të Zi në Luftën e Parë Ballkanike të viti 1912 dhe ka vazhduar gjatë periudhës së Mbretërisë së Jugosllavisë, nga viti 1918 deri 1941.
 
 Kolonizimi i Kosovës ka pasur të theksuar notën nacionale, dhe sipas këtij nacionalizmi, “elementi jokombëtar” (shqiptarët) është dashur të zëvendësohet me „elementin kombëtar të shëndetshëm” (serbët dhe malazezët).
Mes viteve 1912 dhe 1941, në Kosovë janë vendosur mes 60.000 dhe 65.000 kolonë. 
 
Më shumë se 90% e numrit të përgjithshëm të kolonëve e përbënin serbët nga vende të ndryshme të Jugosllavisë (duke përfshirë malazezët).
 
 Krahas kolonizimiit serb të Kosovës, ka vazhduar edhe procesi i dëbimit të shqiptarëve nga Kosova si dhe reforma agrare. 
 
Qëllimi i reformës agrare ishte likuidimi i lidhjeve feudale dhe krijimin e kushteve për zhvillim e kapitalizmit, gjersa kolonizimi kishte synim ndërrimin e hartës demografike të Kosovës, në dobi të serbëve.
 Kjo reformë agrare kishte edhe aspektin etno-fetar, pasi që pronat e ish pronarëve shqiptarë, kryesisht kaluan në duart e malazezëve dhe serbëve ortodoksë.
 Kolonizimi i Kosovës kryesisht trajtohet si projekt i dështuar, pasi nuk kënaqi as shtetin, as kolonët, e as vendasit.
 Rezultatet e hartës së re etnike u pavleftësuan gjatë Luftë së Dytë Botërore, kur Kosova iu bashku Shqipërisë, e shumica e kolonëve u dëbuan mbrapa në Serbi e në Mal të Zi. 
 
Pas mbarimit të luftës, disa kolonëve iu ndalua kthimi në Kosovë. 
 Ngjarjet e lidhura me kolonizimin e Kosovës, me të madhe e kanë rritur konfliktin serbo-shqiptarë dhe albanofobinë në Serbi.
 Kronologjia Gjatë luftërave ballkanike, Kosova iu është bashkangjitur Serbisë dhe Malit të Zi. Edhe përkundër masës së dëbimit të dhunshëm të shqiptarëve të Kosovës (nga 1912-1914 janë dëbuar 281.747 njerëz), ata ende e bënin shumicën e popullatës në Kosovë.
Mali i Zi dhe Serbia kanë vazhduar me masat e kolonizimit të ndikojnë në ndërrimin e hartës demografike të Kosovë. 
Mali i Zi në fund të vitit 1912 ka filluar me vendosjen e shtetasve të tyre në territoret e Kosovës Perëndimore.
 
 Gjatë Luftës së parë Botërore ata kolonizator u tërhoqën në Mali të Zi, ashtu që pas luftës të ktheheshin në vendet e fituara.
 
 Pas Luftës së parë Botërore dhe krijimit të Mbretërisë Sllovene-Kroate-Serbe( SKS), administrata  e Qeverisë SKS  ka filluar programin gjithëpërfshirës të kolonizimit të Kosovës, duke iu dhënë përparësi ish ushtarëve ose anëtarëve të detashmentit çetnik serb . Qëllimi ishte vendosjen e „elementet kombëtare e meritojnë dhe vërtetuara”, gjithashtu, vullnetar lufte, çetnikë, xhandar, kufitar, të zhvendosur, refugjatë dhe aktivistë partiak.
 
 Kolonizatorët në mënyrë të rregullt janë pajisur me armatim përmes kooperativave agrare federale Unionit të kooperative agrare.
 
 Në vendet shqiptare kodrinore janë kolonizuar fillimisht me Malazez, psi që ata ishin ishin më të ngjashmit në aspektin kulturor. 
 
Përveç kësaj, ata pa ndopak frig janë vendosur në shtëpitë e konfiskuara të kaçakëve „duke mos u brengosur aq as për hakmarrjes së mundshme, e as tapitë”.
Kolonizatorët në fillim në mënyrë masive kanë fituar tokë e cila është marr nga pronarët me anë të dokumenteve të regjistrimit.
 Numër i madh i kolonizatorëve është vendosur në shtëpitë e shqiptarëve të cilët ishin të larguar me dhunë.
 Marrja e tokës së shqiptarëve e ka sjell deri te kryengritja e fshatrave të tëra,dhe madje edhe ndërhyrja ushtarake.
 
Gjatë zhvillimit të tërë kolonizimit, pushtetit beogradas iu është dashur të luftonte me armë me rezistencën e kaçakëve shqiptarë, të cilët luftonin kundër vendosjes së pushtetit serb.
 
Mes viteve 1919 dhe 1927 në Kosovë janë themeluar 245 vendbanime serbe.
 
 Vetëm në vjeshtën e 1931 në anën e Dukagjinit janë vendosur 1’400 familje nga Mal i zi: janë ndërtuar shtëpi tipike dhe iu është ndarë më shumë 20.000 ha tokë mes rrugës Prizren–Gjakovë–Pejë dhe lumi Drin.
 
 Për kolonizatorët janë ndërtuar 11.273 shtëpi në Kosovë deri në fund të vitit 1935.
 
Nga viti 1936 ka filluar vala e re e marrjes së tokës nga shqiptarët në rrethinat kufitare, ku atyre iu lejua vetëm 0.4 hektarë për familje , gjersa familjet kolonizatorë mesatarisht kanë pasur nga 8 hektarë tokë. 
 
Pushteti në këtë mënyrë ka provuar të shkatërroj bazën e ekzistencës së shqiptarëve dhe i ka detyruara ate në emigrim, e cila e ka rritur edhe më shumë disponimi anti-qeveritar te shqiptarët.
 
 Serbizimi i Kosovës ka vazhduar deri në vitin 1941 dhe kjo mënyrë janë formuar shumë enklava serbe në Kosovë, duke përfshirë: Fushë Kosovën, Obiliqi, Hercegova, Orloviçi, Devet Jugoviçi, Lazarevo, Gornji Svračak, Donji Svračak, Jezero, Lug, Novo Rujce, Staro Gracko etj.
 

 Kolonitë e reja janë themeluar kryesisht në afërsi të rrugës kryesore, e cila është nga jugu deri në veri të Kosovës. Ka ekzistuar qëllimi që vullnetarët luftarak të vendosen në pika të rëndësishme strategjike, kryesisht në fushën e Dugagjinit, Drenicë, qarkun Dojrana i Maleshka.

Deri në vitin 1939 janë vendosur rreth 54.000 kolonizator, nga të cilët 49.000 Serb (duke përshirë edhe Malazezë), rreth 4.500, Kroatë dhe rreth 150 Sllovenë.
 
 Numri i përgjithshëm i kolonizatorëve, sipas komisionit agrar në të cilën ishin të paraqitur. Komisioni agrar
 
Numri i kolonizatorëve Ferizaj 15.381 Gjakovë 15.824 Prizreni 3.084 Pejë 13.376 Mitrovicë 429 Vushtrri 10.169 Gjithësej 58.263.
 
 Kolonizimi gradual afatgjatë nuk i ka përmbushur pritjet e palës serbe. 
 
Serbi Vasa Shalletiç, udhëheqës i kooperativave agrare, konsideroi që shqiptarët duhet menjëherë të emigrojnë në Turqi dhe që i da je “vendosja e serbëve në mes të një gjysmë milioni shqiptarësh ishte një gabim”.
 
 Duke kritikuar rezultatet gjysmake të arritura gjer atëherë të kolonizimit të Kosovës, akademiku dhe politikani serb Vasa Qubriloviç propozon mënyra për zgjidhjen e “problemit shqiptarë” me pastrimin etnik të Kosovës nga Shqiptarët. 
 
Projekti I Vaso  Qubriloviç për dëbimin e shqiptarëve
 
Vaso  Qubriloviç më 1937 e ka punuar projektin për dëbimin e shqiptarëve për qeverin e Stojadinoviçit, e cila është dashur ta udhëheqin organet shtetërore.
 
Arnautët është e pamundur për t’i thyer vetëm me anë të kolonizimit gradual … 
 
Mënyra e vetme dhe mjeti i vetëm për të është forca brutale e një pushteti të organizuar shtetëror, në të cilin ne jemi gjithmonë mbi ta. 
 
Me synim të shtypjes së shqiptarëve, qeveria e Serbisë  ka formuar formacione paraushtarake çetnikët, të cilët janë udhëhequr nga Kosta Peçanac, Miliç Krstiç, Jovan Babunski, Vasilije Trbiç e të tjerë, të cilën kanë organizuar ekspedita ndëshkuese duke kryer dhunë, terror i plaçkitjen e organizuar.
 Në periudhën ndërkombëtare 1918-1941), e cila ka zgjatur 23 vite, në Kosovë gati tetëmbëdhjetë vite është vënë regjimi ushtarak.
 
 Gjatë një periudhe shumë të vështirë për shqiptarët nën administrimin e monarkiste, Partia Komuniste e Jugosllavisë ka vepruar në në Kosovë, avokuar për autonominë dhe të barazisë popujve vëllazërore të Kosovës, dhe kundër emigrimit të shqiptarëve në Turqi, konfiskimit të tokës dhe terrorit të tyre kundër tyre.
 
Kolonizimi i veriut të Kosovës Kolonizimi i territorit të Kosovës kryesisht veriut vazhdon edhe ditët e sotme pas pavarësisë në vitin 2016 gjatë mandatit presidencial të Hashim Thaçit. 
 
Qeveria e Serbisë ka filluar ndërtimin e 300 shtëpive saktësisht ne vendin e quajtur “Lugina e Diellit”, për kthimin e 1500 refugjatëve serbë të cilët janë nga të gjitha vendet e ish-Jugosllavisë, e që të cilët asnjëherë nuk kanë qenë banorë të Kosovës.Rregullat ligjore dhe abuzimi Mbretëria e Serbisë ka miratuar Rregulloren për popullimin e zonave të sapo çliruar nga 20 shkurt 1914, por zbatimi i tij është i penguar shpejt nga shpërthimi i Luftës së Parë Botërore, por në korrik të të njëjtit vit. Mes viteve 1918 dhe 1920, Kosova është populluar në mënyrë të rastësishme. Kolonizimi i hapësirave të reja është e rregulluar me Rregulloren për popullimin e rajoneve jugore, nga 24 shtatorit 1920.
 
Përmes kësaj rregullores pronat private mund t’i merren Prona private mund të konfiskohen për të krijuar komplekse për kolonizatorët, por Qeveria duhet të kthejë të njëjtën vlerësimin e kredisë të vendit në afërsi të tokave të konfiskuara. Në praktikë, kjo kryesisht nuk është respektuar. Duke i marr shqiptarëve tokat, autoritetet agrare nuk iu kanë njohur/pranuar të drejtat pronësore të tyre. Me rastin e ndërtimit të kompleksit kolonizator kryesisht nuk është llogaritur për interesin e fshatarëve shqiptarë: në disa raste e tëra rreth shtëpisë iu është marr, kështu që për hyrje në shtëpia duhet të kalojë përmes pronave të kolonizatorëve. Raste të tilla kanë sjellë një pozitë të papërshtatshme për shqiptarët dhe kolonizatorët. Rregullorja e popullimit të qarqeve jugore, më 1931 , është shndërruar në Ligji për reformën agrare dhe kolonizim, i cili pësoi ndryshime të caktuara në qershor të vitit 1933.
 
 Zbatimi i kolonizimit dhe reformës agrare, të cilat janë të lidhura direkt me njëra-tjetrën, vitet e para ishin përgjegjësi e Ministrisë së Reformës Agrare. Që nga viti 1929, kur ministria pushon së ekzistuari, por deri në shpërthimin e Luftës së Dytë Botërore, në vitin 1941, kolonizimi ka qenë në juridiksionin e Ministrisë së bujqësisë.
 
 Kolonizimi dhe reforma agrare e kanë pasur edhe dimensionin social pasi toka e marr nga agat dhe begët e dikurshëm dhe e ndarë për fshatarët e varfër. Tjetërsimi i ashtuquajtur „pasanik i madh” zbatimin e vendimit të kreut të qarkut të kryetarit të komunës së madhe, pas së cilës shteti përcaktohet çmimi i blerjes “tepricës” së tokës do të konfiskohen për qëllimin e reformës agrare..
 
 Pronarët paraprak Ish-pronarët shpesh nuk janë paguar në mënyrë të përshtatshme dhe çështja e pagesës së ish-pronarëve u konsiderua si një barrë për buxhetin e shtetit, sidomos në vitet e Kriza botërore ekonomike.muhaxhirëve muhaxhirëve dhe tok të marra nga kaçakët. 

Pothuajse një e katërta e vendit përbëhej nga të ashtuquajturit. “Pronë pa pronar”, pasi që myslimanët kanë braktisur ato përgjithmonë. Vetëm në komisionin agrar territorial në Pejë nga 1919 – 1939 ishin 9’674 hektarë braktisur përgjithmonë (të kaçakëve) të tokës. Mes viteve 1918 dhe 1928 janë ndryshuar 23 ministra të reformës agrare, nga të cilët vetëm katër kanë vizituar qarqet jugore. Pas vendosjes së diktaturës së gjashtë, më 1929, në mesin e komisionarëve agrare dominuar pothuajse ekskluzivisht kolonelë (Çemerikiç, Dimitrijeviç, Branovaqki). Puna e komitetit suprem agrar iu është shënuar ekorrupsioni. Edhe pse ligji ka urdhëruar që vendi të ndarë në mënyrë kronologjike, pra, në mënyrë të aplikimit, në praktikë, megjithatë, parcela me cilësi të lartë ndahen më shpejt për ata që paguajnë. Unioni i Kooperativave Bujqësore të Serbisë jugore ka qenë institucion mjaft i diskutueshme. Udhëheqësi afatgjatë i saj Vasa Shalletiç me 1936 ka propozuar dëbimin e shqiptarëve me regji të Unionit, i cili do të në të njëjtën kohë ishte përgjegjës për shpengimin e pronës së tyre.Përveç kësaj për të qenë keqtrajtuar politikisht, Unioni shpejt është bërë një simbol i korrupsionit.Abuzimi ndryshme dhe konfiskimin e fshatarëve shqiptarë të pronës private për vendosjen e kolonizatorëve kishin pasoja negative në marrëdhëniet vendasit dhe kolonizatorëve; të cilët e kishin fituar tokën e konfiskuar në atë mënyrë. Nga dokumentet e ndryshme tregojnë se autoritetet agrare në mënyrë të paligjshme të kufizojë dhe të privojnë vendin e fshatarëve shqiptarë, shpesh pa zëvendësim apo kompensim. Në pozitën më të keqe ishin shqiptarët në zonat kufitare të Shqipërinë, ku pushteti ka vazhduar të vendos sa më shumë kolonizator, duke konsideruar që ashtu do ta sigurojë sigurinë e kufirit. Me këtë janë marrë pronat të konfiskuara të fshatarëve shqiptarë pavarësisht nëse familjet e tyre të mbijetojnë në atë tokë të vogël e kanë lënë. 

 
 Si pasojë e dëbimit shumëvjeçar të shqiptarëve dhe vendosjes së serbëve dhe malazezëve, ka ardhur deri te ndryshimeve të theksuara të strukturës etnike të banorëve. Gjithashtu, pasi që janë nënshtruar masat e dhunshme të marrëdhënieve ndërmjet grupeve etnike janë bërë shumë të tensionuar, sidomos në mes kolonizatorëve vendas shqipe dhe serbe, e cila kishte pasoja në thellimin konfliktin serbo-shqiptarë . Paqëndrueshmëria kolonist pasurive dhe shpërndarjen e rregullt të tokës kanë çuar në një të përgjithshme pasurisë të pa trashiguar. Shumë kolonizatorë tokën e fituar në mënyrë jolegale e kanë shitur dhe janë kthyer në vendin e tij të lindjes, apo ia kanë dhënë me qira pronarëve myslimanëve, e cila ka “anuloar një nga objektivat kryesore të reformës së tokës dhe kolonizimi”. Nga ana tjetër, disa kolonizator, kryesisht malazez, rregullisht kanë shkaktuar konflikte me autoktonët. Gjatë Luftës së dytë Botërore Kosova iu është bashkangjitur Mbretërisë Shqiptare, e cila ishte protektorat italian. Shumica e kolonizatorëve serbë dhe malazezë të vendosur gjatë viteve 1920 dhe 1930 u dëbuan përsëri në Mal të Zi dhe Serbi, dhe shumë u vranë. Në fund të luftës, disa nga kolonizatorëve serbë dhe malazezë të dëbuar nga Kosova kanë marrë pjesë masakrën e shqiptarëve në Tivar për të cilën masakër kemi shkruar disa herë në Agjencionin “Floripress”.
Pas përfundimit të luftës më 1945, qeveria e Jugosllavisë Demokratike Federative të gjithë kolonizatorëve iu ka ndaluar kthimin e tyre në Kosovë, sepse ato konsiderohen si eksponentët e politikës serbomadhe paraluftës, prej së cilës regjimi i ri distancohej. Në mars 1945 qeveria e re federale ka sjell të ashtuquajturën Vendim nr, 153 e cila të gjithë kolonizatorëve përkohësisht ua ndalon kthimin në vendi e tyre të mëparshëm të banimit. Qeveria e re qysh në fillimin e gushtit 1945 kanë adoptuar Ligjin për revidimin e marrëdhënieve kolonizuese, i cili për kolonizatorët ka parashikuar kompensim të caktuar në Vojvodinë, nga ku ata u dëbuan në masë gjermanët nën danubian. Në shtator të vitit të njëjtë rreth 3.352 „ish kolonizatorëve” kanë fituar të drejtë kthimi në Kosovë, gjersa 306 kolonizatorëve, të cilën kanë humbur të drejtën e kthimit, janë devijuar në Vojvodinë.
 
Platforma antishqiptare e pushtetarëve serbë për asgjësimin e shqiptarëve ka gjetur zbatimin e saj në vazhdimësi kohore në të gjitha fushat e jetës shoqërore. Ajo ka pasur kulmet e veta herë në fushën ekonomike, herë në atë politike, herë në atë fetare apo në atë ushtarake, por vazhdimisht të gërshetuara.
Ndaj popullatës dhe vendbanimeve shqiptare, policia, ushtria dhe paramilitarët serbë në masë të gjerë, duke filluar në mars të vitit 1998 e deri në pranverë të vitit 1999 ndërmorën ofensiva për vrasjen e popullatës shqiptare dhe rrënimin e vendbanimeve të tyre. Kjo shtypje kulmin e arriti në muajt mars – qershor 1999. Në këtë fundshekulli, kur bota përgatitet të hyjë në mijëvjeçarin e tretë me arritje njerëzore e qytetare, shqiptarët e Kosovës pësuan një tragjedi të vërtetë: ata u ndodhën përpara mizorive dhe reprezaljeve makabre si dhe përpara një spastrimi të egër etnik të ushtruar nga ana e forcave policore e ushtarake si asnjëherë tjetër më parë. Millosheviqi dhe bashkëpunëtorët e tij, në zbatimin e planeve të përgatitura në fshehtësi, hodhën kundër shqiptarëve kosovarë armatën 45-mijëshe të policëve, ushtarakëve dhe paraushtarakëve serbë. Repartet e saj me uniforma e pa uniforma nxirrnin dhunshëm brenda disa minutave shqiptarët nga banesat dhe shtëpitë e tyre, disa nga të cilave ua vinin flakën, ndërsa njerëzit i nisnin drejt kufirit shqiptar e maqedonas. Millosheviqi kishte vendosur që t’i qëronte hesapet përgjithmonë me shqiptarët e Kosovës, ta spastronte etnikisht tokën sa më parë nga këta banorë autoktonë. Kështu planifikonte që 610 vjetorin e Betejës së Kosovës ta “festonte” në Gazimestan pa shqiptarë në Kosovë.Edhe përkundër vrasjeve, masakrave e dëbimeve të shqiptarëve, pushteti serb me qëllim të kolonizimit të Kosovës bënte propagandë dhe vazhdonte ndërtimin e objekteve të banimit për popullatën serbe. Kështu, siç njofton gazeta “Jedinstvo” e Prishtinës, e datës 11 mars 1999, në lagjen “Bazhdarhane” në Prizren me 10 mars 1999 filloi ndërtimi i 236 banesave për nevoja të Ushtrisë Jugosllave dhe Ministrisë së Punëve të Brendshme të Serbisë dhe kuadrave të nevojshme për ekonominë e Prizrenit.Vala e terrorit të institucionalizuar shtetëror serb, e vrasjeve, e masakrimeve, e ekzekutimeve të shqiptarëve përfshiu mbarë Kosovën. Paramilitarët e policët, por dhe ushtarët e egërsuar serbë mund të vrisnin dhe vrisnin kë të donin e kur të donin – pa ndjerë kurrfarë përgjëgjësie as morale, as njerëzore e as ligjore. Mund të vrisnin edhe vrisnin të rinj e të reja, pleq, plaka e burra, duke mos kursyer as fëmijë e as foshnja. Vrisnin – me apo pa motiv. Vetëm pse ishin shqiptarë. Vetëm pse donin t’i zhduknin nga faqja e dheut, t’i zhduknin nga Kosova, në mënyrë që ata, që mund të shpëtonin nga plumbi ose nga thika e tyre, të iknin, të detyroheshin të largoheshin nga Kosova, në qoftë se rastësisht mund të shpëtonin nga arrestimi apo deportimi i dhunshëm i tyre.Vrasjet dhe masakrat barbare më monstruoze, që bëri pushteti kundër popullit shqiptar në Kosovë, me synim plotësisht të qartë për shfarosjen totale të tërë popullatës shqiptare të Kosovës demaskoi plotësisht politikën dhe karakterin gjenocidal të pushtetit dhe të shtetit serb. Falangat dhe kordonet ushtarake, policore e paramilitare serbe të vdekjes nuk kursyen jo vetëm civilët e paarmatosur shqiptarë, por as gratë, as fëmijët, as foshnjet e as pleqtë e tyre. Duke treguar haptas tërë egërsinë e tyre dhe duke u munduar t’i fshinin gjurmët e dhunës makabre, forcat serbe dogjën viktimat e terrorit të tyre, ose edhe i zhvarrosën dhe i dërguan trupat e tyre në drejtime të panjohura, të cilat sot po zbulohen në varrezat e shumta nëpër Serbi.
Me fillimin e konfliktit të armatosur në Kosovë (mars 1998), spastrimi etnik e gjenocidi morën formën e një veprimtarie barbare, që sfidoi gjithë bashkësinë ndërkombëtare në prag të shekullit XXI. Bombardimet e NATO-s të filluara më 24 mars 1999 kishin për synim ndaljen dhe ndërprerjen e spastrimit etnik të Kosovës me vrasje, masakrime e ekzekutime, me plaçkitje, rrënime e djegie të vendbanimeve të tëra dhe me deportimin masiv të popullsisë shqiptare nga trojet e veta etnike, që ushtronte pushteti ushtarako-policor serbë mbi popullatën shqiptare.Planet serbe, të propozuara edhe nga Dobrica Qosiq e akademikë të tjerë serbë, deri edhe nga qarqe të politikës zyrtare të Beogradit, kanë planifikuar zbrazjen e Kosovës nga shqiptarët. Për të arritur këtë qëllim, është ushtruar gjenocid i plotë mbi një popullsi të tërë në Kosovë. Është masakruar gjithë ajo popullsi civile, për t’u poshtëruar në atë masë aq barbare e për t’u deportuar ajo në tri drejtime: Shqipëri, Maqedoni e Mal të Zi. Ky dëbim ishte eksoduesi, përkatësisht zhvendosja më masive në Evropë që nga Lufta së Dytë Botërore.Dëbimi – nxjerrja e njerëzve me dhunë nga shtëpitë dhe banesat e tyre, ku para tytave të automatikëve urdhëroheshin që të vazhdojnë drejt stacionit të trenit ose të motorizuar, madje edhe këmbë iknin drejt Shqipërisë, kufirit me Maqedoninë, por edhe drejt viseve me popullatë kryesisht shqiptare e boshnjake në Mal të Zi. Nga të katër anët e Kosovës kolona njerëzish në këmbë, me traktorë, me makina e me tren kishin marrë rrugën e mërgimit, të ndjekur e të persekutuar nga forcat serbe. Në mesin e tyre kishte edhe të sëmurë e të moshuar dhe të hendikepuar, gra shtatëzëna e fëmijë dhe foshnja të posalindura. Udhëtonin këta të ndjekur ose ecnin këmbë kilometra e kilometra në kushte të vështira atmosferike e me përjetime e kujtime tronditëse për njerëz të vrarë e të pavarrosur, kufoma të hedhura anës rrugëve, djegie të tyre e të shtëpive të tyre. U sendërtuan në vepër thëniet e kriminelit Sheshel, i cili vazhdimisht theksonte se shqiptarët duhet të ndiqen përtej Bjeshkëve të Nemura, të vdekur ose të gjallë… Ndërsa, pushteti serb kishte bërë plane që pas kësaj të gjithë refugjatët nga Kroacia e Bosnja të sillen në Kosovë si dhe një numër i popullatës serbe nga e ashtuquajtura “Srpska Republika”, p.sh. pjesë e popullatës së Banja Llukës në Prishtinë e kështu me radhë.
Për të dëbuarit në Maqedoni vend i ferrit ishte Bllaca, ku njerëzit ballafaqoheshin me vdekjen. Të moshuarit, të sëmurit, fëmijët, të lodhur e të rraskapitur, të mërdhirë e të uritur erreshin, por nuk gjenin dot të gjallë. Bllaca ishte një katastrofë njerëzore e politikës antihumane ndaj një populli të pambrojtur. Bllaca, si e këtillë, u dënua nga opinioni demokratik e humanitar botëror.

Pas asaj rrëmuje të invazionit të policëve dhe të paramilitarëve, shtëpitë shqiptare mbetën dyerhapur. Mbetën edhe shporetat e ndezur, edhe buka në shporetë, gjellëra mbi të e përgatitur, tryeza e shtruar.

Gjatë dëbimit iu plaçkitën të hollat, gjërat me vlerë, automobilët. Ata që nuk kishin maltretoheshin, rraheshin apo edhe vriteshin. Dokumentet personale u merreshin dhe menjëherë ua grisnin, me qëllim që ata të mos kenë dëshmi legjimiteti. Ata ishin të bindur se shqiptarët nuk do të kthehen kurrë. Edhe gjatë dëbimit paramilitarët serbë u thonin: Se kurrë nuk do ta shohin Kosovën më, e nëse e shohin ate do ta shohin nëpërmjet ekranit të televizionit!; Se vetë e keni kërkuar këtë, shkoni në Shqipëri se ajo është juaja, kjo është Serbi!; Qe kjo është NATO-ja, vetë e këni kerkuar atë, etj.

Para tërheqjes, paramilitarët serbë ekzekutonin shqiptarët në vend, ndërsa gjatë tërheqjes ndanin burrat nga gratë, nga anëtarët e familjes dhe i kanë ekzektuar apo i kanë humbur, ndërsa gratë dhe vajzat ka raste kur i kanë dhunuar.

Lidhur me dëbimin e popullatës shqiptare nga Kosova, Kadare shkruante: “Deportimi i shqiptarëve të Kosovës është e treta tragjedi, më e egra, më e pashembullta e më mizorja. Por ajo ka brenda, bashkë me zinë, edhe dritën e së ardhmës. Është hera e parë që shqiptarët do të kthehen përsëri atje prej nga u shkulën. Në fatin tonë ka ndodhur nj ndryshim, nga ato që quhen hyjnore. Shqipëria, pas gjithë anktheve të saj po skajohet më në fund në atë pjesë të botës, që ëndërronin njerëzit me të ndritur të saj, që nga Gjergj Kastrioti gjer të rilindasit: në zonën evropiane, ku ka qenë e aty ku e kishte vendin. Të tjerët, fqinjët e saj të egër le të shkojnë ku të duan. Atë Kosovë, që e lanë si një të keqe, shqiptarët do të mbushin përsëri me praninë e tyre, me djemtë dhe vajzat e bukra, me rrudhat e pleqve, me armatë e pathyeshme të foshnjeve e të fëmijëve, që do të përtërihen të gjitha, siç përtërihej jeta pas ikjes së mortajës. Jeta e rikthyer pas një sezone çmohen më shumë, dhe po ashtu çmohet me shumë toka dhe shtëpia, ninullat dhe librat, de gjithçka tetër që përbën atë që thuhet vendi i atit, atdheu. Duke u ndarë nga një natë e zezë tmerri, shqiptarët nuk duhet të harrojnë në jetë të jetëve atë që u ndodhi. Jo për të rënë në kurthin e urrejtjes shterpe, por për të çmuar e për ta mbrojtur më mirë jetën e tyre…”.

Pushteti ka luajtur lojën e dyfishtë, atë të krimit të organizuar e të krijimit të bindjes te popullsia lokale serbe e malazeze se me dëbimin e shqiptarëve kjo anë do të jetë gjithmonë Serbi. Disa serbë vendorë naivë janë nxitur të bëjnë krime e mizori mbi fqinjët e vet shqiptarë, madje edhe pronat e shqiptarëve u janë ndarë serbëve lokalë. Kështu shumë serbë vendorë janë vënë pas krimit, plaçkës e ndarjes së tokave të shqiptarëve. Mirëpo, në fund pasi u shfrytëzuan u tradhtuan nga pushteti dhe një numër i tyre, pas kthimit të shqiptarëve, pas muajit qershor 1999 në atdhe, pasi i kishin duart e përgjakura bashkë me paramilitarët, policët e ushtarakët, shkuan pas tyre në Serbi e gjetiu, ku pjesa më e madhe e tyre kishte shtëpitë dhe banesat e veta.

Vandalizmi i pushtetit serb krahas krimeve çnjerëzore mbi shqiptarët, rrënimit të fshatrave shqiptare me tërë infrastrukturën, në shënjestër të shkatërrimeve sistematike pati edhe objektet shkollore, ambulanca, shtëpi të kulturës, objekte me vlerë të trashëgimisë historiko-kulturore, si p.sh. shumë kulla të vjetra shqiptare, me 27 mars 1999 ndërtesën e kompleksit të Lidhjes Shqiptare të Prizrenit, Çarshinë e Gjakovës, Çarshinë e Pejës, më se 209 xhami, shumë teqe, shtëpi të vjetra me vlerë të madhe arkitektonike etj., si dhe shumë dokumente arkivore, libra, eksponate muzeale etj.

Gjatë kësaj periudhe pushteti serb kishte plaçkitur nga kuvendet komunale, zyret e vendit etj., tërë dokumentacionin e ofiçarive, siç ishin librat amë të të lindurve, të të kurorëzuarve, të të vdekurve, librat e nënshtetësisë, pastaj dokumentacionin e shërbimeve kadastrale etj. Ato i kishte shpërndarë nëpër qytete të Serbisë. Ndërsa, dokumentet e tilla personale dhe pronësore që posedonin shqiptarët, soldateska serbe u kishte djegur së bashku me shtëpitë dhe gjithë pasurinë që kishin, ose ua kishin grisur gjatë dëbimit të tyre. Qëllimi i tërë kësaj ishte, që dokumentet e gjendjes civile, së bashku me librat e shërbimeve kadastrale dhe dokumentet e tjera me vlerë që dëshmojnë qenësinë dhe indentitetin shqiptar të Kosovës, ajo i plaçkiti për t’i fshehur gjurmët e spastrimit etnik që bënte në Kosovë dhe për të ndërruar me dhunë strukturën demografike të popullsisë në favor të pakicës serbe e malazeze dhe për t’ua ndaluar me dhunë të dëbuarve përgjithmonë kthimin në Kosovë, duke u munduar që para syve të opinionit botëror të paraqesin mungesën e këtyre dokumenteve, si “argument” se ata nuk kanë qenë kinse asnjëherë banorë të kësaj treve. Nga Arkivi i Kosovës është marrë dokumentacioni për kolonizimin e Kosovës ndërmjet dy luftërave botërore, ai i revizionit të reformës agrare dhe dokumentacion tjetër për çështje pronësoro-juridike dhe ate të dënimeve politike pas Luftës së Dytë Botërore. Po ashtu edhe nga institucionet tjera shtetërore janë marrë dokumentet si ai nga Sekretariati i Punëve të Brendshme të Kosovës, nga Enti i Mbrojtjes së Monumenteve të Kulturës së Kosovës, Muzeu i Kosovës dhe shumë institucione të tjera.

Deri në fillim të majit 1999, nga Kosova ishin përzënë rreth 730.000 shqiptarë. Prej tyre 605.000 u strehuan në Shqipëri, në Maqedoni, Mal të Zi, në Bosnje e Hercegovinë, ndërsa 125.000 të tjerë në vende të ndryshme të Evropës dhe të Amerikës dhe Australisë. Po t’u shtohen këtyre refugjatëve edhe të ikurit deri më 1996, del se shovenizmi serb shpërnguli me dhunë deri në maj afro 1.000.000 shqiptarë të Kosovës ose më shumë se ½ e popullsisë shqiptare të këtyre trojeve. Rreth 700.000 shqiptarë u shpërngulën nga banesat dhe shtëpitë e tyre dhe u detyruan të jetonin në rajonet malore të Kosovës në një situatë dramatike.

Sipas të dhënave të UNCHR në fillim të qershorit 1999, nga refugjatët e dëbuar prej Kosovë 443.300 ishin vendosur në Shqipëri; 247.800 në Maqedoni, 69.300 në Mal të Zi; 21.700 në Bosnje e Hercegovinë, gjithsej 782.100. Në vendet tjera të botës u vendosën gjithsej 76.475 refugjatë, duke përfshirë 13.639 në Gjermani, 7.581 në Turqi, 5.829 në Itali, 5.730 në SHBA, pastaj në Francë, Norvegji, Suedi, Britani të Madhe, Poloni, Spanjë, Portugali, Finlandë, Izrael etj.

Duhet theksuar se në mbrojtje të popullatës vendore shqiptare, të pragut të shtëpisë, në kthimin e krenarisë kombëtare, në sensibilimin e çështjës shqiptare në arenën ndërkombëtare dhe në çlirimin e vendit kishte dhën padyshim Ushtria Çlirimtare e Kosovës, bijët dhe bijat më të mira të popullit tonë. Disa nga ata dhanë vlerën më të shtrejtë për liri e pavarësi – jetën.

Njësitë militare e paramilitare anticivile serbe kanë bërë në Kosovë krime të rënda, përmasa të krimeve kundër njerëzimit. Kriminelët serbë, përkundër gjithë egërsisë që kanë treguar duke vrarë, ekzekutuar, masakruar dhe torturuar në mënyrën më të tmerrshme viktimat, gjatë tërë kohës janë munduar t’i fshehin gjurmët e krimeve të veta, duke varrosur e zhvarrosur trupat e vrarëve e të të masakruarve, duke i bartur nga një vend në vendin tjetër, duke i hedhur në puse e humnera ose edhe duke i djegur e zhdukur në mënyra të ndryshme. Megjithatë, edhe në Kosovë po shihet se krimet nuk mund të fshehen. Këtë e ka vërtetuar edhe zbulimi i rreth 550 varrezave masive dhe i qindra e mijëra varreve individuale me trupat e dekompozuar e skeletet e viktimave që ende po gjenden nëpër vise të ndryshme të Kosovës të shkaktuar nga kriminelët serbë.

Numri i të vrarëve, të ekzekutuarëve, të masakruarëve, të djegurve për së gjalli apo për së vdekuri, sipas parametrave të deritashëm, vlerësohet të jetë së paku 11.000. Mbi 2.000 shqiptarë të burgosur dihet se po dergjen nëpër burgjet e Serbisë e të Vojvodinës, ndërsa deri në 4.000 vlerësohet të jetë numri i të zhdukurve dhe i të kindapuarve. Ushtarët, policët e paramilitarët serbë kanë dhunuar femrat shqiptare në pjesë të ndryshme të Kosovës. Numri i objekteve të shkatërruara, të djegura ose të dëmtuara – i shtëpive dhe i banesave, i lokaleve afariste dhe i fabrikave, i shkollave dhe i objekteve të tjera arsimore, kulturore e shkencore, i objekteve fetare, i monumenteve kulturore e historike që nga lashtësia e deri në ditët e sotme, lokaleve afariste, punëtori zejtare, fabrika etj. – është tejet i madh. Vlerësohet se gjatë luftës në Kosovë (mars 1998 – qershor 1999) sipas të dhënave jokomplete janë shkatërruar dhe djegur 204.285 shtëpi, pastaj banesa, lokale afariste, punëtori zejtare, fabrika, në 1300 vendbanime të 29 komunave, 534 shkolla dhe 240 institucione shëndetësore, kurse 617 vendbanimeve janë shkatërruar instalimet dhe objektet për furnizim me rrymë, ujë të pijes dhe kanalizim.

Këto shkatërrime ata i bënë në emër të edukatës ksenofobe e, sidomos, të politikës serbomadhe të Millosheviqit dhe të klikës së tij. Në shtyp, në masmedia dhe në meshat e tyre ata e mbiquajtën Kosovën “Djep i shtetit serbë”, “Jeruzalemi serb”, “Serbi e Vjetër” etj. Dhe për ta gdhendur në mendjet e zemrat e gjeneratave të tyre, ata asgjësuan, përshtatën, modifikuan, krijuan ose ngritën buste, monumente, vendosën pllakata e simbole të reja anembanë Kosovës.

Strategjia serbe eshtë strategji e tokës së djegur dhe të vdekur. Spastrimi etnik që të pushtohet tërësisht territori. Pushtetarët serb kanë zhvilluar strategjinë e vet me një parim të luftërave të mëparshme të vjetra me shekuj, që thotë se “asnjë popull nuk mund të pushtohet”. Për të pushtuar territorin ata kanë zgjedhur taktikën e spastrimit etnik. Kanë pasur për qëllim që të okupojnë tokat, por nuk kanë dashur që ato toka të kenë popull joserb, lëvizja për çlirim do të ishte e vazhdueshme dhe një ditë patjetër ai popull do të gëzonte lirinë.

Mirëpo, populli shqiptar, rinia e tij përherë iu kishte kundërvën këtij terrori e kësaj dhune, e atë me forma të ndryshme. Në fillim me organizimin e organizatave ilegale, pastaj marrjes së aksioneve kundër organeve të pushtetit si dhe në vitet e fundit edhe me rezistencën aktive – forminin e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, në të cilën ishin përfshirë bijt dhe bijat më të mira të popullit shqiptar në mbrojtje dhe çlirim të atdheut. Falë kësaj ushtrie, e cila filloi nismën e çlirimit të vendit, pastaj angazhimi i forcave të Aleancës Veriatlantike – NATO-s në sulmet ajrore ndaj forcave serbe që nga 24 marsi e deri me 12 qershor 1999, kur forcat tokësore të NATO-s hyn në Kosovë triumfalisht. Forcat okupuese serbe nënshkruan kapitullimin dhe u detyruan të tërhiqen nga Kosova, kurse populli shqiptar të kthehet në vatrat e veta në liri dhe të marshojë në rrugën për pavarësi.

Pas tërheqjes së trupave serbe ushtarake nga Kosova, rreth 47.000 trupa ushtarake përpara afatit të pranuar në Marrëveshjen ushtarako-teknike të nënshkruar nga NATO dhe komandantët ushtarakë të ish RFJ-së me 9 qershor 1999, janë tërhequr afro 800 tanke, transportuese të blinduara, topash dhe gryka zjarri artilerie. Menjëherë, po atë ditë dhe ditëve të tjera popullata shqiptare filloi kthimin në vatrat e veta. Këtë e bënë së pari refugjatët nga Maqedonia, pastaj ata nga Shqipëria e kështu me radhë, përkundër apelit të UHNCR të rrezikut nga minat, duke mos pritur fare kthimin e organizuar që paralajmëronin organizatat dhe institucionet ndërkombëtare humanitare e të tjera.

Kthimi i shpejtë i refugjatëve nga Maqedonia, nga Shqipëria dhe nga vendet perëndimore e të largëta, si SHBA, Kanada, Australia etj. është një fakt mahnitës për botën, që tregon se sa shumë janë të lidhur shqiptarët për tokën e vet, sa shumë dashuri kanë për atdhe.

Forcat aleate të NATO-s në krye me SHBA bënë aktin më humanitar deri më tani ndaj në populli të përvujtur, duke e mbrojtur nga asgjasimi total. Ato kontribuan që Kosova sot po shkon drejt pavarësisë. U bë konstituimi i organeve të pushtetit në udhëheqjen e UNMIK-ut të cilat gradualisht kompetencat janë duke ua lëshuar vendorëve.Ndërsa, popullata serbe dhe malazeze por edhe të tjerë e cila nuk kishte kurrfarë dorë në dhunë e terror me krijimin e kushteve filloi të kthehet në Kosovë, ndërsa me zgjidhjen e statusit të Kosovës ajo duhet definitivisht të kthehet dhe të jetojë së bashku me popullatën vendore shqiptare dhe të tjerë në barazi të plotë dhe në një shtet të ri e perspektivë – Kosovën.

Hashim Thaçi gjatë një paraqitjeje para Dhomave të Specializuara në Hagë.
Ish-presidenti i Kosovës, Hashim Thaçi dhe tre ushtarakë të tjerë të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës gjatë kohës së luftës, të cilët u bënë politikanë të lartë pas luftës, do të dalin në gjyq javën e ardhshme në Hagë, të akuzuar për krime lufte në qendrat e paraburgimit ku kundërshtarët e tyre u keqtrajtuan dhe u vranë.Më shumë se dy vjet pasi Hashim Thaçi u arrestua dhe u dërgua në Hagë, gjyqi historik i ish-presidentit të Kosovës dhe tre luftëtarëve të tjerë për akuzat për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit më në fund fillon më sot, më 3 prill.Është rasti i profilit më të lartë që ka të bëjë me luftën e Kosovës që nga koha e gjykimit të presidentit jugosllav Slobodan Millosheviq dhe pritet të zgjasë për disa vite. Zhvillimet po ndiqen nga afër në Kosovë, ku Thaçi ishte udhëheqësi i shtetit derisa dha dorëheqjen pak para arrestimit në nëntor të vitit 2020. Të katër ishin figura të larta të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës gjatë luftës dhe ishin të përfshirë në udhëheqjen e luftës kundër forcave serbe. Që të katër u bënë politikanë të lartë në periudhën e pasluftës.Në gjyq përkrah Thaçit do të jenë Kadri Veseli, ish-kryetar i Kuvendit të Kosovës dhe lider i Partisë Demokratike të Kosovës, PDK, Jakup Krasniqi, kryetar i Këshillit Kombëtar të Nismës Socialdemokrate, partia NISMA, dhe Rexhep Selimi, i cili ishte kryetar i grupit parlamentar të Lëvizjës Vetëvendosje në momentin e arrestimit.Katër ish-bashkëluftëtarët e shndërruar në politikanë akuzohen për krime kundër njerëzimit përmes persekutimit, burgosjes, akteve të tjera çnjerëzore, torturës, vrasjeve dhe zhdukjeve të detyruara, si dhe krime lufte të arrestimit dhe ndalimit të paligjshëm ose arbitrar, trajtim mizor, torturë dhe vrasje. Ata akuzohen se janë përgjegjës për krime individuale si anëtarë të një ‘ndërmarrjeje të përbashkët kriminale’, se kanë përgjegjësi superiore për veprat penale si udhëheqës të UÇK-së dhe se i kanë ndihmuar dhe nxitur krimet. Qëllimi i ndërmarrjes së përbashkët kriminale përshkruhet në aktakuzë, janë “krimet e përndjekjes, burgimit, arrestimit dhe ndalimit të paligjshëm apo arbitrar, akteve të tjera çnjerëzore, trajtimit mizor, torturës, vrasjes dhe zhdukjes me forcë të personave”.Këto krime, të supozuara dhe të kryera së paku midis marsit të vitit 1998 dhe shtatorit të vitit 1999, kryesisht kundër të burgosurve të mbajtur në një seri objektesh paraburgimi të ngritura nga UÇK-ja në Kosovë dhe Shqipëri, përfshijnë përgjegjësi penale për afro 100 vrasje.Versioni i fundit i aktakuzës, i ngritur nga prokuroria në muajin shkurt, zbuloi emrat e disa prej viktimave me etni shqiptare, serbe dhe rome në këtë rast, si dhe detaje të kërcënimeve dhe presioneve të supozuara që të pandehurit ushtronin kundër rivalëve politikë të UÇK-së. Aktakuza gjithashtu zbuloi se trupat e 12 viktimave serbe u gjetën në një varr masiv në vitin 2005.Aktakuza pretendon se të pandehurit kërkuan ta vulosnin kontrollin e tyre mbi Kosovën “duke përfshirë frikësimin e paligjshëm, keqtrajtimin, kryerjen e dhunës ndaj dhe largimin e atyre që konsideroheshin kundërshtarë”. Aktakuza po ashtu pretendon se si figura të larta të UÇK-së, të katër burrat kishin “përgjegjësi superiore”, gjë që i bën ata bashkëpunëtorë në krimet e luftës dhe krimet kundër njerëzimit për shkak të supozimit se ishin në dijeni të shkeljeve dhe mosmarrjes së veprimeve për parandalimin e akteve kriminale, mosdënimit të autorëve të pretenduar, ose duke marrë pjesë drejtpërdrejt ose duke dhëne urdhra vetë.Që të katër janë deklaruar të pafajshëm.Kundërshtarë etnikë dhe politikëSipas aktakuzës, anëtarët e ndërmarrjes së përbashkët kriminale “kanë kryer një fushatë përndjekjeje kundër kundërshtarëve në shumë komuna në Kosovë dhe në rrethet e Kukësit dhe Hasit në Shqipërinë veriore” së paku mes marsit të vitit 1998 dhe shtatorit të vitit 1999. Krimet u kryen në një gjithsej 39 lokacione, thuhet në aktakuzë. “Kundërshtarët” përkufizohen nga prokuroria si persona të cilët u perceptuan nga UÇK-ja si “bashkëpunues apo të lidhur” me forcat, zyrtarët apo institucionet shtetërore jugosllave. Këtu përfshihet edhe policia serbe.Mirëpo, prokuroria thotë se UÇK-ja i konsideronte si kundërshtarë edhe personat që nuk i përkrahnin synimet dhe metodat e luftëtarëve apo Qeverisë së Përkohshme të Kosovës, e cila udhëhiqej nga Thaçi nga marsi i vitit 1999, në të njëjtën kohë kur ai ishte edhe komandant i përgjithshëm i UÇK-së.Këta ‘kundërshtarë’, sipas prokurorisë. përfshinin njerëz të ndërlidhur me Lidhjen Demokratike të Kosovës, LDK, një parti rivale politike, dhe “persona të etnive serbe, rome dhe etnive të tjera”.Prokuroria ka treguar përmes një konference për statusin e paragjykimit në janar se civilët serbë si dhe trupat dhe oficerët e policisë serbe, u perceptuan si kundërshtarë nga UÇK-ja dhe “sulmoheshin në bazë të përkatësisë së tyre etnike”. Mirëpo avokati i Thaçit, Gregory Kehoe, i ka thënë gjykatës se disa nga këta serbë mund të ishin arrestuar për pjesëmarrje në luftime ose për shkak se ata u perceptuan si kërcënim për bashkëpunim me forcat e armatosura serbe.“Ajo që nuk është e qartë është se si do ta provojë SPO-ja [nëse dikush ishte civil apo pjesëmarrës aktiv në konflikt] bazuar në akuzat e paraqitura në aktakuzë,” thotë Kehoe.Mbrojtja gjithashtu ka argumentuar se në gjyqet e mëparshme për krime lufte të oficerëve ushtarakë të UÇK-së, si Fatmir Limaj dhe Ramush Haradinaj në Gjykatën Penale Ndërkombëtare për ish-Jugosllavinë, ICTY, u arrit në përfundimin se UÇK-ja nuk kishte kryer “sulm të gjerë apo sistematik” kundër kundërshtarëve civilë, siç pretendon aktakuza kundër Thaçit.“Popullsia civile nuk është sulmuar, nuk ka pasur sulme sistematike apo të përhapura,” i tha gjykatës në janar Ben Emmerson, avokati mbrojtës i Kadri Veselit, duke shtuar se “dy panelet e gjyqtarëve [në ICTY] arritën në përfundimin se UÇK nuk ka pasur politikë të sulmit ndaj popullatës civile”. Edhe Limaj edhe Haradinaj u shpallën të pafajshëm nga Gjykata Penale Ndërkombëtare për ish-Jugosllavinë.Mbrojtja pretendon trajtim të padrejtëAvokatët mbrojtës të katër burrave kanë pohuar vazhdimisht se të drejtat e tyre ligjore janë shkelur gjatë fazës paraprake.Mbrojtja ka insistuar se është vënë në një pozitë të pafavorshme në krahasim me prokurorinë për shkak të zbulimit të vonshëm të provave, hezitimit të prokurorisë për t’i dorëzuar provat potencialisht shfajësuese dhe mungesës së përkthimeve në gjuhën amtare të të akuzuarit. Një raport monitorues i korrikut të vitit 2022 nga OJQ-ja e ‘Instituti i Kosovës për Drejtësi’, IKD, arriti në përfundimin se çështje të shumta problematike ndikuan në fazën paraprake të rastit, duke përfshirë “redaktimin në aktakuza, vonesat në marrjen e provave, zbulimin e provave të shumta në të njëjtën kohë, pretendime të mos zbulimit të provave shfajësuese dhe vonesave në përkthime”.‘Instituti i Kosovës për Drejtësi’ thotë në raportin e tij se një nga parimet themelore ligjore për ta siguruar një gjykim të drejtë për të pandehurin është “e drejta për qasje në dosjet e lëndës në çdo fazë të procedurës penale” në mënyrë që të sigurohet një ekuilibër i drejtë ndërmjet mundësive që i jepen prokurorisë dhe mbrojtjes.Raporti i OJQ-së së lartcekur thotë gjithashtu se një tjetër e drejtë themelore për të pandehurit është që t’i kenë “të gjitha dosjet e lëndës që do të përdoren nga prokuroria në një gjuhë që ata e kuptojnë dhe e flasin”.Në një konferencë për statusin në muajin nëntor, gjyqtari i procedurës paraprake urdhëroi prokurorinë ose ta dorëzonte të gjithë materialin provues ose të jipte arsyet se kush po i mbante disa prej tyre. Provat iu transferuan gjyqtarëve rreth një muaj më vonë. Në një seancë publike në janar, prokuroria më në fund konfirmoi se i kishte zbuluar të gjitha sendet e mundshme shfajësuese që i kishte në zotërim.Në muajin shkurt, paneli i gjyqtarëve konstatoi se prokuroria “dështoi plotësisht në përputhje me detyrimet e saj për zbulimin e informacionit”, gjë që “rezultoi në një paragjykim të kufizuar ndaj mbrojtjes”.Gjyqtarët thanë se pasi kishin kaluar më shumë se dy vjet që nga arrestimi i të akuzuarve dhe se gjykimi pritej të fillonte së shpejti, për shkak të sasisë së provave që mbrojtja duhej ende t’i shqyrtonte, nuk kishte më asnjë justifikim për “zbulimin e vonshëm të provave shfajësuese për mbrojtjen”.‘Instituti i Kosovës për Drejtësi’ argumentoi ndërkohë se fakti që të akuzuarit nuk i kishin të gjitha të dhënat e lëndës në gjuhën e tyre amtare, shqipen, ishte “shkelje e hapur” e të drejtave të tyre. IKD tutje shton se një gjë e tillë “i kufizon ata që të përgatiten për t’i kundërshtuar pretendimet e autoritetit procedues” dhe nga përgatitja efektive e mbrojtjes që do ta përdorin në gjykatë.Pritet një proces i gjatë gjyqësorProcesi paraprak në rastin kundër Thaçit dhe të bashkëpandehurve të tij zgjati më shumë se dy vjet.“Procedura paraprake para [Dhomave të Specializuara] në rastin kundër Thaçit dhe të tjerëve, krahasuar me procedurat e tjera gjyqësore lidhur me krimet e luftës në Kosovë, duke përfshirë gjykimet në Gjykatën Penale Ndërkombëtare për ish-Jugosllavinë, ICTY, dhe gjykimet në gjykatat vendore, ishte dukshëm më e gjatë,” thotë Amer Alija, analist juridik në ‘Fondin për të Drejtën Humanitare në Kosovë’. Vlerësohet se gjyqi mund të zgjasë shumë më gjatë. Në një konferencë për statusin më 20 mars, kryetari i trupit gjykues Charles Smith III tha se prezantimi i provave të prokurorisë mund të zgjasë deri në gjashtë vjet e gjysmë, megjithëse prokuroria ka thënë se do ta përfundojë çështjen deri në prill të vitit 2025. Smith i kërkoi prokurorisë dhe mbrojtjes të gjejnë mënyra për ta zvogëluar kohëzgjatjen e gjykimit.Dhomat e Specializuara gjithashtu përballen me mungesë besimi në mesin e shumicës shqiptare të Kosovës, gjë që është problematike sepse ato janë pjesë e sistemit gjyqësor të Kosovës. E ashtuquajtura gjykatë speciale ndodhet në Holandë dhe ka staf ndërkombëtar dhe është themeluar nën presionin e aleatëve perëndimorë të Kosovës, të cilët besojnë se sistemi i drejtësisë në Kosovë nuk është mjaftueshëm i fuqishëm për t’i gjykuar rastet e UÇK-së dhe për t’i mbrojtur dëshmitarët nga frikësimi.Shumë shqiptarë të Kosovës besojnë se kjo gjykatë është e njëanshme etnike dhe e denigron luftën e drejtë të UÇK-së kundër represionit serb.Një raport i vitit 2022 nga Sara L. Ochs dhe Kirbi ëalters, i botuar në revistën Duke Journal of Comparative and International Laë, argumenton se ngrita e padisë kundër Thaçit ndërkohë që ishte në detyrë si president e ka tjetërsuar edhe më shumë klasën politike të Kosovës.“Duke ngritur padi ndaj udhëheqësve në detyrë, prokurori dhe gjykata i kanë bërë të pamundura mundësitë për ta pranuar çdo lloj bashkëpunimi politik në hetimet e tyre”, thuhet në raport.Me disa vite seanca dëgjimore që pritet të mbahen, natyra e zgjatur e procedurave nuk ka gjasa ta bëjë më të popullarizuar gjykimin e njerëzve, të cilët, nga shumë shqiptarë të Kosovës shihen si heronj të kohës së luftës.

Prof. Tahir Zajazi dhe fryma e dijes pedagogjike – ndërmjet tradicionit dhe modernes (1)

Drini.us
-
0
Prof. Tahir Zajazi dhe fryma e dijes pedagogjike – ndërmjet tradicionit dhe modernes (1)

Nga Nafi – Çegrani

  • Një profil akademik dhe reflektim mbi veprën e fundit “Studime Pedagogjike II”

Në horizontin e arsimit shqiptar në Maqedoninë e Veriut, pak janë ata emra që, përveçse me autoritetin profesional, përmenden me një lloj përulësie të natyrshme, që buron jo nga pozitat që kanë mbajtur, por nga vepra që kanë lënë pas. Një nga këta emra është padyshim Prof. Dr. Tahir Zajazi, figurë emblemë e arsimit dhe pedagogjisë ndër shqiptarët e këtij rajoni, i cili me përkushtim të palëkundur ka ndërtuar një urë mes brezave – një urë dijesh, përvojash dhe vizionesh.

Vepra e tij më e fundit, “Studime pedagogjike II – Në tranzicion midis tradicionales dhe modernes” (2024), është kulmimi natyror i një rruge të gjatë të ndërtuar me seriozitet akademik, ndershmëri intelektuale dhe ndjeshmëri të thellë për nevojat dhe sfidat e arsimit shqiptar në kontekste tranzicioni.

Prof. Zajazi lindi në fshatin Zajaz të Kërçovës – një vend i thjeshtë por i pasur me njerëz të urtë, ku rrënjët e një dashurie për dijen zënë vend në moshë të re. Arsimin fillor e kreu në vendlindje, ndërsa rrugëtimi profesional e çoi fillimisht në Normalen e Shkupit, më pas në Universitetin e Shkupit ku studioi pedagogji, dhe më vonë në doktoraturë në Zagreb e Tiranë. Ky formim shumëdimensionor i dha atij një perspektivë të gjerë ndërdisiplinore dhe ndërkulturore për çështjet e edukimit.

Por nuk është vetëm arsimimi i tij akademik që meriton vëmendje. Biografia e prof. Zajazit është vetë historia e një mësuesi që nuk iu nda asnjëherë klasës, nxënësit, auditorit, apo procesit të edukimit në kuptimin më të thellë të fjalës. Nga mësues i thjeshtë deri te pozitat udhëheqëse si kryeshef i arsimit në Tetovë, mësimdhënës në Akademinë Pedagogjike të Shkupit, këshilltar arsimor, e deri te funksioni i dekanit dhe themeluesit të Universitetit Shtetëror të Tetovës – çdo rol që ai ka mbajtur ka qenë një mision.

Ai ka qenë gjithashtu pjesë e Universitetit të Evropës Juglindore në Tetovë, ku përvoja e tij është përkthyer në mentorim, drejtim akademik dhe ndihmesë konkrete në ndërtimin e një arsimi modern me bazë të fortë shkencore.

Një korpus veprash në shërbim të formimit pedagogjik, duke shtjelluar mendimin e thellë dhe kuptimin  në fushën e shkencave të edukimit, vepra e prof. Zajazit është e konsiderueshme, ku përfshihen punime e studime në rradhë  si:

“Efekti i mësimit të programuar laboratorik” (1994) – ku evidentohet roli i metodës laboratorike në përvetësimin aktiv të njohurive;

“Pedagogjia e arsimit” (1997) – që mund të konsiderohet një manual i sistemit të arsimit shqiptar në mjedise shumetnike;

“Metodologjia e mësimdhënies dhe mësimnxënies” (2003) – një studim i thelluar mbi përputhshmërinë ndërmjet strategjive pedagogjike dhe rezultateve të të nxënit;

“Metodologjia e hulumtimeve shkencore në shkencat shoqërore” (2017) – një tekst thelbësor për studiuesit e rinj që duan të kuptojnë metodologjinë si mjet kërkimi të së vërtetës shkencore;

“Memoare – Skicë e rrugëtimit pedagogjik të një jete në arsim” (2018) – një rrëfim i sinqertë dhe i rrallë mbi sfidat e edukatorit shqiptar në kohë të vështira;

“Metoda laboratorike në mësimin e fizikës dhe kimisë” (2020) – një kontribut për integrimin e shkencave natyrore në metodologjinë moderne;

Dhe së fundmi, “Studime Pedagogjike II” (2024) – një përmbledhje studimore me vlera të shumëfishta teorike, didaktike e praktike.

“Studime Pedagogjike II”: Ndërmjet rrënjëve dhe vizionit

Vepra e vitit 2024 nuk është vetëm një analizë e gjendjes së arsimit, por një manifest i përgjegjshëm për të ardhmen e tij. Ajo trajton me mjeshtëri tensionin e natyrshëm mes edukimit tradicional – shpesh i mbështetur në autoritetin e dijes dhe respektin për figurën e mësuesit – dhe qasjes moderne, që synon të zhvillojë mendimin kritik, kreativitetin dhe ndërveprimin digjital.

Në këtë vepër, Prof. Zajazi shfaqet si një balancues i urtë: ai nuk refuzon traditën, por e interpreton atë në dritën e nevojave bashkëkohore. Ai nuk bie në grackën e glorifikimit të së kaluarës, por as nuk i përkrah verbërisht reformat e sipërfaqshme që imitojnë modele të huaja pa u përshtatur në kontekstin kulturor dhe historik të shoqërisë shqiptare.

Stili i tij është i qartë, argumentues dhe gjithnjë i mbështetur në përvojë konkrete. Kjo e bën veprën të jetë një pasqyrë e mendimit shkencor të institucionalizuar, por edhe një guidë për brezat e ardhshëm të arsimtarëve, pedagogëve dhe politikbërësve në fushën e edukimit.

… Në një kohë kur arsimi rrezikon të humbasë frymën dhe etikën e shërbimit publik, figura e prof. Tahir Zajazit përfaqëson një model të qëndrueshmërisë etike, profesionalizmit dhe përulësisë intelektuale. Ai është një nga ata dijetarë që nuk e mat suksesin me gradat e fituara, por me ndikimin pozitiv që ka pasur në jetëra të panumërta studentësh, kolegësh dhe institucioneve që ka ndihmuar të formohen.

Epilog: Arsimi si amanet !

Në një nga pjesët më refleksive të veprës së tij memoaristike, prof. Zajazi shkruan se arsimi është një “amanet i përhershëm që nuk përfundon me pensionin, por që të ndjek si përgjegjësi edhe në heshtjen e viteve”. Pikërisht kjo ndjenjë e misionit të pashuar e përshkon të gjithë krijimtarinë e tij dhe vepra e fundit, “Studime Pedagogjike II”, është përfaqësimi më i plotë i kësaj fryme.

Në fund, mund të thuhet me plot bindje: Prof. Tahir Zajazi nuk është vetëm një studiues i arsimit, por një figurë që e ka mishëruar arsimin si mënyrë jetese dhe si përkushtim ndaj kombit.
Ai nuk ka shkruar për t’u lavdëruar, por për të lënë pas një testament pedagogjik – një fener në errësirën e tranzicionit arsimor shqiptar.

Prof. Dr. Tahir Zajazit në fushën e shkencave të edukimit, me fokus të veçantë mbi veprën e tij më të fundit “Studime pedagogjike II – Në tranzicion midis tradicionales dhe modernes” (2024). Përmes një analize pedagogjike dhe filozofike, shqyrtohet raporti midis sistemit arsimor tradicional dhe qasjeve moderne të mësimdhënies, me theks në kontekstin shqiptar të Maqedonisë së Veriut dhe më gjerë. Artikulli trajton gjithashtu sfidat e tranzicionit arsimor, rolin e mësuesit si bartës i vlerave kulturore dhe humane, si dhe rëndësinë e mendimit kritik dhe të edukimit etik në kohën e sotme.

E domosdoshme është të theksoj se në historiografinë arsimore shqiptare në Maqedoninë e Veriut, figura e prof. dr. Tahir Zajazit përfaqëson një sintezë të rrallë të mendimit teorik, përvojës praktike dhe etikës së dijes. Ai është një nga themeluesit e arsimit universitar shqip në këtë vend, por më shumë se kaq, ai ka qenë një mësues në kuptimin sokratik të fjalës: nxitës i reflektimit, kërkues i së vërtetës dhe mentor i brezave të rinj.

Në veprën “Studime pedagogjike II”, autori vendos në qendër të analizës sfidën që paraqet kalimi nga edukimi tradicional – i bazuar në autoritetin, disiplinën dhe riprodhimin e dijes – drejt edukimit modern, i cili thekson mësimdhënien e personalizuar, ndërtimin e dijes dhe përdorimin e teknologjisë.

Në këtë kontekst, Prof  Zajazi mbështet një qasje dialektike, ku e vjetra dhe e reja nuk përjashtojnë njëra-tjetrën, por ndërveprojnë përmes një pedagogjie të reflektuar. Ai është kritik ndaj reformave të sipërfaqshme që transplantojnë modele të huaja pa u përshtatur me realitetin kulturor të nxënësit shqiptar.

Një nga aspektet më të thelluara të kësaj vepre është mënyra se si Zajazi e koncepton mësuesin jo vetëm si një transmetues dijesh, por si formues karakteri dhe bartës të humanizmit etik. Kjo qasje lidhet me filozofët si John Dewey, i cili e shihte edukimin si proces demokratik dhe me Paulo Freire, që nënvizonte rëndësinë e emancipimit përmes edukimit.

Zajazi, ndonëse nuk i përmend gjithmonë drejtpërdrejt, lë të kuptohet se ndan shumë nga këto qasje: ai insiston në ndërtimin e një mendësie kërkuese te nxënësi, në vlerësimin e përvojës jetësore dhe në rolin transformues të edukimit. Ai vëren mungesën e një filozofie të qartë arsimore, ndërprerjet institucionale dhe mungesën e bashkëpunimit ndërmjet politikëbërësve dhe profesionistëve të arsimit.

Në rrafshin praktik, vepra e tij ka ndikuar në formimin e shumë mësimdhënësve dhe pedagogëve që sot punojnë në institucione të ndryshme në Kosovë, Maqedoninë e Veriut dhe diasporë. Tekstet e tij përdoren në kurrikulat e shkollave të mesme pedagogjike dhe fakulteteve të edukimit.

Trashëgimia e prof. Zajazit nuk qëndron vetëm në tekstet, por në modelin që ai përfaqëson si njeri i dijes, etikës dhe qëndrueshmërisë profesionale – një tipologji gjithnjë e më e rrallë në kohët e sotme. 

 ( Vijon )

Krimi i gjenocidit në Burgun e Dubravës dhe propaganda serbe

Drini.us
-
0
Krimi i gjenocidit në Burgun e Dubravës dhe propaganda serbe

GJENOCIDI NË KOSOVË – PLAGË E HAPUR

1200 Genève

Tel.:     +41 79 548 48 87

E-Mail: info@kosovogenocide.com Online: www.kosovogenocide.com

Duke parë se 26 vjet pas krimit të gjenocidit në Burgun e Dubravës vazhdon të qarkullojë interpretimi serb i asaj ngjarjeje, interpretim që kishte për qëllim të hidhte përgjegjësinë te NATO, e shohim të rëndësishëm të rikujtojmë disa nga ngjarjet që mund të ndihmojnë në ndriçimin e asaj që vërtet ka ndodhur:

  1. Gjatë javës së fundit të muajt prill 1999 dhe dy javëve të para të muajit maj 1999, në Burgun e Dubravës u bë grumbullimi i pengjeve shqiptare nga disa burgje serbe ku ishin mbajtur deri atëherë.

Përzgjedhja, transferimi dhe sistematizimi i tyre në pavijonet e Burgut të Dubravës u bë në funksion të kryerjes së një nga krimet më të shëmtuara në kuadër të zbatimit të gjenocidit ndaj shqiptarëve në Kosovë: vrasjen masive të pengjeve të luftës!

Më datë 19 maj 1999 aeroplanët e NATO-s bombarduan caqet ushtarako-policore serbe që ndodheshin jashtë mureve të burgut të Dubravës. Pas tërheqjes së tyre, aviacioni jugosllav sulmoi pavijonet e stërmbushura me shqiptarë, me ç’rast u vranë Enver Topalli, Abdullah Tahiri dhe Gjokë Ndrecaj, ndërsa u plagosën 19 të tjerë.

Në përputhje me strategjinë për fshehjen e gjurmëve të krimit të gjenocidit, propaganda gebelsiane në krye me ministrin e atëhershëm të informatave të regjimit të Sllobodan Millosheviqit, Aleksandar Vuçiq, krimet e aviacionit jugosllav ia atribuoi NATO-s.

  1. Më 21 maj 1999 Ndihmës Sekretari i Mbrojtjes i SHBA-ve, z. Kenneth H. Bacon, mbajti një konferencë me gazetarë dhe me argumente të pakontestueshme të video-incizimeve, dëshmoi se aeroplanët e NATO-s kishin bombarduar caqet ushtarako-policore serbe, e jo pavijonet ku kishin qenë të burgosurit shqiptarë.

Për të ndjekur konferencën me gazetarë, në pjesën ku flitet për goditjet jashtë mureve të burgut: https://youtu.be/CvIxtHpWQTY?si=OPjONmjgB8AzWdp1&t=2772

Lokacioni ku kanë goditur forcat e NATO’s në Google Maps: https://maps.app.goo.gl/F2XS1jmn8nx5rGNc6

  1. Përkundër përgënjeshtrimeve që u bënë, propaganda e Aleksandar Vuçiqit dhe Ivica Daçiqit vazhdoi me intensitetit të shtuar deri më 24 maj, kur përfundoi njëri nga krimet më makabre të gjenocidit në Kosovë. Gjatë gjenocidit në Burgun e Dubravës, forcat serbe vranë 117 të burgosur shqiptarë dhe plagosën mbi 400 të tjerë, 100 prej të cilëve ishin në gjendje tejet të rëndë.
  2. Fatkeqësisht 26 vjet pas këtij krimi, ka ende njerëz që kanë ra në pre të propagandës serbe, nën pretekstin se gjoja gjatë ndërhyrjes ushtarake të NATO-s, aviacioni serb nuk ka mundur të kryej aksione! Pikërisht për këtë arsye, më poshtë po sjellim disa shembuj domethënës që argumentojnë se që nga dita e parë e kësaj ndërhyrjeje dhe deri në përfundim të luftës, aviacioni serb ka qenë aktiv në përputhje me rrethanat që ishin krijuar:
  1. Lexuesit i sugjeroj të lexoj shkrimin “Një histori e dëshmi e Trulsit, pilotit ushtarak norvegjez i NATO-së”, të botuar në “Epoka e re” më 27 mars 2025, ose të shkojë në Tërpezë të Malishevës, në Shkollën “Hasan Prishtina” të shohin mbetjet e aeroplanit serb të rrëzuar nga piloti norvegjez;
  2. Gjashtë ditë përpara se të bombardonin Burgun e Dubravës, aviacioni luftarak serb kreu sulme edhe në territorin e Shqipërisë. Po jo sjell shkrimin e plotë të gazetës franceze “Libération” të datës 13 maj 1999.

(Përkthimi i artikullit nga unë)

“LUFTA NË KOSOVË: Një avion serb u neutralizua në Shqipëri. Një aeroplan luftarak që bombardonte një kamp të UÇK-së u rrëzua.

Marie-Laure COLSON

Shkrim i publikuar më 13 maj 1999

Kukës, i dërguari special

Për herë të parë një avion i Armatës Ajrore Jugosllave hyri në hapësirën ajrore shqiptare për të bombarduar një kamp të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK). Sipas burimeve ushtarake perëndimore, ditën e martë, pak pas orës dhjetë, një aeroplan luftarak me ngjyrë të gjelbër, që vinte nga Jugosllavia, kaloi për herë të parë mbi kampin e UÇK-së, që ndodhej dyqind metra nga kufiri me Kosovën, në veri të Bajram Currit.

Disa minuta më vonë, aeroplani është kthyer dhe ka bombarduar dy herë përpara se të sulmohej nga një aeroplan i NATO-s. Pastaj, pak para orës 14, një helikopter jugosllav ka fluturuar mbi kampin e bombarduar.

Në Bruksel, Aleanca Atlantike e konfirmoi se një aeroplan serb ‘që vinte nga Prishtina’ kishte sulmuar pozicionet e UÇK-së, përpara se të rrëzohej. Megjithatë NATO pohon se ky incident është zhvilluar në Kosovë. ‘Ky aeroplan nuk u vërejt me kohë nga NATO (…) Ai u rrëzua, por ne nuk e dimë nga kush’ deklaroi zëdhënësi ushtarak, gjenerali Walter Jeltz. Paraprakisht një zëdhënës i OSBE-së kishte pohuar se 30 luftëtarë të UÇK-së ishin plagosur në kufirin ndërmjet Shqipërisë dhe Kosovës gjatë sulmit nga një aeroplan luftarak jugosllav.

Sipas policisë shqiptare që citohen nga burimet e njëjta perëndimore, avioni jugosllav është rrëzuar 50 metra në brendi të territorit shqiptar. Dje, Radio Kuksi ia atribuon sistemit të mbrojtjes kundërajrore, rrëzimin e avionit jugosllav.”

  1. Shembulli tjetër është bombardimi i kolonave me të dëbuar shqiptarë.

(Përkthimi i artikullit është bërë nga unë)

“E premte, 16 pill 1999,

Katrin Mone e Radio France Internacionale, që kishte ardhur së bashku me gazetarë nga Beogradi, pohoi se kishte parë një copë bombë me mbishkrimin në gjuhën angleze ‘For use on MK82’. Megjithatë nuk përjashtohet mundësia që kjo të ketë qenë një skenë e kurdisur.

Në momentin e bombardimeve, pak më në jug, në afërsi të fshatit Krushë e Vogël, në rrugë kishte refugjatë. Në thelb, dëshmitë e tyre përputhen me ato të cituara nga AFP në Kosovë, por ata akuzojnë haptazi aviacionin serb. “Avioni filloi të sillej rrotull kolonës. Fluturonte 200 deri më 300 metra lartësi, rrëfen Bajram C. ‘I pashë qartë  ngjyrat e flamurit jugosllav në bishtin e aeroplanit. Ishte MIG 21, me ngjyrë të gjelbër. Ai u kthye dhe ia pash numrin’. Enver Boletini thotë se ndodhej vetëm disa metra  nga vendi ku ishte bërë sulmi? Dhe flet për dy aeroplanë. Të gjithë dëshmitarët shprehnin habinë e tyre, sesi ishte e munduar që televizioni serb të shfaqej menjëherë në vendin e ngjarjeve, si në rastet kur gjërat janë të përgatitura përpara se të ndodhnin…”

Uroj që ata të cilët nuk kanë qenë në dijeni të fakteve të pakontestueshme të përdorimit të aviacion serb gjatë luftës në Kosovës t’i lexojnë me vëmendje shkrimet e lartpërmendura dhe të heqin dorë që në mënyrë të pavetëdijshme të mbajnë gjallë propagandës serbe që për krimet më monstrueze fajësonin herë NATO-n e herë UÇK-në.

Gjenevë, 21 maj 2025

Qendra “Gjenocidi në Kosovë – Plagë e Hapur”

Bardhyl Mahmuti, Kryetar

Presidetja e Zvicrës Karin Keller-Sutter me vlerësim të madh për Kosovën dhe për bashkatdhetarët tanë në këtë shtet

Drini.us
-
0
Presidetja e Zvicrës Karin Keller-Sutter me vlerësim të madh për Kosovën dhe për bashkatdhetarët tanë në këtë shtet

Bahri Cani, gazetar 

Ndërkohë që Kosova në Zvicër shpesh quhet edhe si kantoni i 27 i këtij vendi. Presidentja theksoi rëndësinë e kontributit të diasporës nga Kosova për shoqërinë dhe shtetin e Zvicrës.
Në një konferencë të përbashkët për media Keller-Sutter bëri të ditur se kjo është vizita e parë zyrtare e një presidenti të Kosovës, ndaj këtë e quajti si “moment historik në marrëdhëniet dypalëshe” si dhe një “simbol të fuqishëm të afërsisë mes dy vendeve”.
“Zvicra nuk mund të paramendohet pa njerëz me prejardhje nga Kosova. Ata kanë luajtur një rol të rëndësishëm në formësimin e vendit tonë gjatë dekadave të fundit,” tha Keller-Sutter. Në Zvicër sipas disa të dhënave jetojnë deri në 250 mijë shqiptarë me origjinë nga Kosova, por ka dhe të dhëna joyzrtare ku thuhet se ky numër është shumë më i madh.
Presidentet theksuan se marrëdhëniet mes Kosovës dhe Zvicrës janë thelluar në veçanti pas asrdhjes së punëtorëve, duke filluar nga vitet 1960 e deri më sot. Ndërkohë në Zvicër janë rritur edhe gjenerata të tjera, që kanë themeluar shumë kompani, ushtrojnë funksione shumë me rëndësi, luajnë një rol shumë të rëndësishëm në shoqëri, sport, kulutrë, biznes e kohët e fundit edhe në pëolitikë.
Presidentja Osmani-Sadriu ka planifikuar që në Zvicër të ketë takime edhe me mërgimtarët.
Ndërsa takimet e deritanishme i quajti shumë pozitive dhe miqësore, duke reflektuar marrëdhëniet e ngushta politike, ekonomike dhe shoqërore mes dy vendeve.

Nga viti 1963 deri në vitin 1983, në këtë objekt të thjeshtë – një barakë e përshtatur si kishë– u mbajtën mesha të rregullta, përfshirë edhe në gjuhën shqipe

Drini.us
-
0
Nga viti 1963 deri në vitin 1983, në këtë objekt të thjeshtë – një barakë e përshtatur si kishë– u mbajtën mesha të rregullta, përfshirë edhe në gjuhën shqipe

Gonxhe Bojaxhiu, Shkup

Me 22 maj 2025

Pas tërmetit shkatërrues të vitit 1963 në Shkup, kisha e vjetër katolike pësoi dëmtime serioze. Komisioni për vlerësimin e dëmeve konstatoi se objekti përbënte rrezik për shembje, prandaj u mor vendimi që ajo të rrënohej. Si pasojë, komuniteti katolik mbeti pa një vend për lutje. Vlen të ceket se disa familje katolike shqiptare jetonin shumë afër kishës katolike dhe pranë kalasë së qytetit, në një zonë që kishte rëndësi të veçantë historike dhe kulturore për ta.
Me iniciativën e katolikëve shqiptarë, u vendos të hapej një kishë e vogël në pjesën shqiptare të qytetit, përtej lumit Vardar, në lagjen Bit Pazar. Kjo zonë u bë vatër e re shpirtërore për katolikët, pasi shumë prej tyre transferuan aty edhe bizneset e tyre, veçanërisht artarë, argjendarë dhe mjeshtër të filigranit.
Nga viti 1963 deri në vitin 1983, në këtë objekt të thjeshtë – një barakë e përshtatur – u mbajtën mesha të rregullta, përfshirë edhe në gjuhën shqipe.
Kjo kishë e përkohshme frekuentohej kryesisht nga katolikët shqiptarë të shpërngulur me dhunë nga qendra e qytetit, nën pretekstin e rindërtimit të Shkupit pas tërmetit. Kështu, në kushte të vështira, komuniteti katolik shqiptar arriti të ruajë jetën e tij fetare, gjuhën dhe identitetin kulturor.
Kisha ekziston ende sot në të njëjtin vend dhe objekt, mirëpo, fatkeqësisht, në të mungojnë meshat dhe lutjet në gjuhën shqipe, duke reflektuar një mungesë të vazhdueshme të përfaqësimit të këtij komuniteti në jetën fetare të përditshme.

Shqiptarët po e festojnë Gjergj Kastriotin me daulle e flamuj, por nuk jetojnë si ai

Drini.us
-
0
Shqiptarët po e festojnë Gjergj Kastriotin me daulle e flamuj, por nuk jetojnë si ai

Lule Gjeli, SHBA

Një zbulesë e vonuar dhe fatale

Shqiptarët e kanë zbuluar më në fund Stokholmin. Jo qytetin, por sëmundjen.

Festojnë Skënderbeun me daulle e flamuj, por nuk jetojnë si ai.
Kënga është maska. Misioni është i harruar.

Ishte njëherë një burrë që deshi të bënte një shtet të ndritur, ku flitej shqip në çdo pëllëmbë, ku shteti sundonte mbi vesin, mbi korrupsionin, mbi pazarin e territoreve.
Por ai vdiq. Dhe pas tij, shqiptarët filluan të dhurojnë tokën. Si dhuratë për çdo sulltan, car, mbret, ose perandori që e quan veten “ndërkombëtare”.

Për 1500 vjet, toka shqiptare u coptua. Sllavët që erdhën si mysafirë, u bënë pronarë.
Nga 200 mijë kilometra katrorë, kemi rënë në 40 mijë.
Nga një komb i 60 milionëve, jemi venitur në pesë.
Të tjerët, të vrarë, të zhdukur, të asimiluar, të harruar.

Kolonizimi i mbuluar me petkun e paqes vazhdon.
Armiku nuk sulmon, ai shkon tek ndërkombëtari dhe i thotë: “Nuk dua luftë, por do të luftoj nëse nuk më jepni.”
Dhe ndërkombëtari i jep. Çfarë i kërkohet: pak tokë, pak dinarë, pak “zajednica”, pak Kosovë në Serbi.
Prapë pak.
Gjithmonë pak.

Ndërkohë, shqiptarët ngushëllohen me emra rrugësh e këngë patriotike.
Kaluan 500 vjet nga vdekja e Skënderbeut deri te ndërtimi i një universiteti ku flitet shqip.
Në mes: 500 vjet robëri, 100 vjet diktaturë, 30 vjet emigrim, tradhti dhe zhgënjim.
Dhe përsëri, përqafim i kriminelit, qoftë me armë, qoftë me kostum.

Skënderbeu ka vdekur.
Sot jeton Hamzai. Ai që e humbi betejën në Albulenë, por fitoi luftën për shpërbërjen e kombit.
Hamzai e ndërtoi këtë realitet: pa shtet, pa sovranitet, pa memorie.
Misioni i tij vazhdon.
Skënderbeu s’ka kush e ndjek.
Albulena është e urryer.

Tani, në këtë teatër gjakimi e harrese, centrifuga e shkatërrimit s’ka të ndalur.
Dhe shqiptarët, spektatorë të vetes së tyre akoma këndojnë për heroin që nuk duan të bëhen.
1...561562563...1,777Faqja 562 nga 1,777