Prenk Gruda, Tiranë, me 5 shtatuer 1937
Përgatitur nga: Ragip Kçiku
BESIMET
Shteti shqiptar, në statut, asht afetar por jo në vepra as në punë të përditshme në marrëdhanie me popullin.
Mâ në fund, ndër këto kushte shoqnore të vendit tone, as nuk mund të jemi afetarë ashtu sikurse duen me u paraqitë disa tue e luftue besimin, jo si fé, por si parim të nji krahi tue rrëzue njenën anë e tue e çue tjetrën. Kjo gjâ asht shumë e damshme për kombin tonë, përsëritje helmuese e shekujve të kaluem për mirëkuptimin e shqiptarëve. Duhen hapë mirë sytë për çeshtjet fetare nga njerzit me detyrë shtetnore dhe prej tanë atyne qi merren me punë të ndryshme shoqnore.
Populli shqiptar asht i mire dhe tolerues, shembull për popuj të tjerë me shumë besime. Në Lurë dhe në shumë katunde në Malsi të Madhe, kemi në familje edhe në kushuri katolikë e muslimanë dhe shkojnë mirë me shoqishojn e jetojnë plotësisht në harmoni e në dashuni vëllaznore, Populli ynë ka dy besime kryesore: Kristianizmin edhe Muhamedanizmin.
Në të parën janë katolikët e ortodoksit dhe nji pjesë e vogël unit, qi synojnë me i bashkue të tanë shqiptarët kristianë. Kurse në të dytën janë muslimanët të ndamë ndër tri sekte kryesore, ende t’interpretueme keq, jo pse janë të këtilla në bërthamën e tyne teologjike, por për shkaqe të vjetra politike të disa kalifëve dhe sulltanëve qi sundojshin si u pëlqente atyne, gjoja tue u mbështetë në fenë islame.
Këtyne u shtohet edhe nji: Feja e të pafeve; edhe kjo asht fë në vete dhe mjaft e rrezikëshme për kushtet shoqnore të kombit. Kristianët shqiptarë duhet t’a dijnë mirë se muslimanët shqiptarë janë vëllazën të vërtetë gjuhe e gjaku me ta, tue qenë të bindun se përsekutimet shekullore si kristianë kanë qenë mashë otomane për përçamjen shfrytëzuese e shkatërruese të shqiptarëve.
Por edhe muslimanët duhet të binden, njiherë e mirë, se kristianët i kanë vëllazën dhe nuk kanë të bajnë aspak me muhamedanë të tjerë, përveç nga pikëpamja fetare. Vëllaznit muslimanë duhet ta dijnë fort mirë se qëndresa e kristianëve gjatë pesë shekujve ka qenë jetesë vuejtjesh me sakrifica shumë të mëdha.
Si shembull po sjellim Sulin e Himarën në Jug dhe Kelmendin, Mirditën e Dukagjinin në Veri.
Ato kohna kanë kalue dhe pse nuk kanë dijtë me qëndrue ashtu si kanë dashtë të parët tonë, kemi mbetë kështu si jemi me gjysmën e atdheut…
