People watch as firemen arrive to put out vehicle that was set alight during a protest in East Belfast following a stabbing incident in Belfast, Tuesday, June 9, 2026. (AP Photo/Peter Morrison)
Kathrine Jebsen Moore / Document.no
Paralajmërimet për luftë civile në Britani kanë kohë që zien. Tani duket se jemi rrezikshëm afër. Kashta që theu shpinën e devesë ishte përpjekja e tmerrshme për prerjen e kokës në Belfast. Kjo lloj dhune groteske nuk është mësuar me britanikët, dhe në Irlandën e Veriut, zemërimi po zien. Nëse një gjendje e plotë e jashtëzakonshme nuk shpërthen së shpejti, duket se do të ketë një “verë pakënaqësie” në arkipelagun. Britanikët mund të fajësojnë një politikë imigracioni që ka dështuar në mënyrë të mjerueshme.
Videoja e sulmit të tmerrshëm ndaj një burri në Belfast është parë miliona herë. Ajo tregon fytyrën e vërtetë të kafshëve. Një kalimtar i intervistuar nga The Telegraph e përshkroi sulmuesin si “jo njeri”. “Edhe tani jam i frikësuar. Imagjinoj se si e bëri. Ai nuk është njeri. Ai e bëri atë pa pushim.” Autori është një azilkërkues sudanez të cilit iu dha një leje qëndrimi pesëvjeçare nga qeveria konservatore në vitin 2023. Viktima është një burrë nga Irlanda e Veriut në të dyzetat të tij që tani ndodhet i plagosur rëndë në spital.
Megjithatë, ata që e quajnë sulmin një shenjë e një «kulture të huaj» kritikohen. Jim Allister, anëtar i parlamentit nga Irlanda e Veriut, pyeti dje në Parlament:
«Çfarë do të bëhet për të ndaluar importimin e një kulture të huaj që mendon se është e përshtatshme të përpiqet të presë kokën dikujt brenda Mbretërisë së Bashkuar..?»
Përgjigjja që ai mori nga Hilary Benn, sekretari shtetëror për Irlandën e Veriut, ishte e parashikueshme dhe oruelliane. Benn u përgjigj sikur të ishte programuar nga lart: «Më vjen keq që zoti i nderuar dhe i ditur përdori fjalët ‘kulturë e huaj’ (alien culture); për çfarë saktësisht po fliste ai?»
Disa kultura janë më të mira se të tjerat
Jo, thuaje këtë. Sigurisht që ekziston e keqe në të gjitha pjesët e botës, por disa forma të dhunës – për shembull përdhunimet në grup dhe prerjet e kokës – janë shumë të rralla në Perëndim. Të gjithëve u duket qartë që kulturat janë të ndryshme dhe që disa kultura janë më të mira se të tjerat. «Asgjë për të parë këtu», duket se mendon Benn. Është e pabesueshme që politikanë me përvojë dhe të zgjuar si Benn ende bëjnë sikur multikulturizmi funksionon.
Njerëzit në Irlandën e Veriut shohin se çfarë po ndodh dhe reagojnë në mënyrën e vetme që mund: duke treguar zemërim dhe duke shkatërruar mjediset e tyre të afërta. Për shkak të politikanëve si Benn dhe Keir Starmer dhe elitës liberale në përgjithësi, tani po shohim Belfast-in të djegur.
Për dy ditë ata kanë vazhduar, dhe natyrisht kjo ndikon tek të pafajshmit, si dy kujdestaret e shtëpisë që mbetën të bllokuar në apartamentin ku qëndronin për katër orë, ndërsa tymi nga shtëpitë fqinje në flakë depërtonte. Natën e së mërkurës u plagosën 12 punonjës policie, dhe 16 persona u arrestuan pasi policia u sulmua me tulla dhe u ndezën bomba me benzinë. Në Skoci u plagosën tre policë. Policia po planifikon për takimin me një natë tjetër të trazirave të dhunshme.
Stephen Ogilvie ka humbur shikimin në sulmin që iu bë, dhe familja e tij e ka dënuar trazirën. Ata mbrojtën emigrantët dhe thanë se ata japin “kontribute të vlefshme” për Irlandën e Veriut. Mund të spekulohet nëse fjalët vijnë vërtet nga familja, apo nëse ata janë bindur të shprehen kështu nga autoritetet. Sigurisht, dhuna duhet të dënohet, nuk bën asgjë për viktimën dhe as nuk e ndalon politikën e gabuar të azilit. Por politika ka pasoja. Integrimi ka dështuar, dhe kjo është rezultati. Mendja nuk mund të ndalet, edhe pse politikanët e dënojnë ashpër.
Përdorimi i gabuar i fjalëve është më i keq se dhuna?
Para disa vitesh ishte Katie Hopkins që merrte kritika çdo herë që ndodhte një akt terrori ose ngjarje të tjera të dhunshme që përfshinin “britanikë” të sapoardhur. Pasi u qetësua tronditja fillestare, Hopkins komentonte në një mënyrë që i bënte mediat dhe politikanët të zemëroheshin, dhe vëmendja u zhvendos nga veprat mizore te sa “mizore” ishte Hopkins.
Sot për sot, zakonisht janë Nigel Farage dhe Rupert Lowe që marrin akuza për përdorimin e gjuhës ‘të gabuar’. Kështu ndodhi edhe këtë herë. Kjo ndodhi në rastin Nowak, dhe po ndodh tani. Të përdorësh fjalë të gabuara është ‘pafalshme’, sipas Keir Starmer. Zemërimi nuk është legjitim, pavarësisht sa serioze është ngjarja. Pak gjëra janë më mizore se sulmi ndaj Nowak dhe Ogilvie. Për më tepër, Ogilvie ishte i pambrojtur – ai përshkruhet si prapa si fizikisht ashtu edhe mendërisht, me dëgjim të dobët – dhe tani po ashtu është pa shikim. Nuk është pikërisht zemërimi një reagim shumë i përshtatshëm për këtë barbarizëm?
«Çfarë lloj sulmesh kemi vërtet të drejtë të zemërohemi?» pyet Douglas Murray në The Spectator. Thuaje këtë. Paradoksi është që zemërimi vetëm do të rritet, nuk do të zhduket, nga dënimi dhe mohim nga nivelet më të larta. Zemërimi që shohim në Belfast dhe vende të tjera nuk është rezultat i racizmit dhe ekstremizmit të djathtë, është një rezultat i parashikueshëm i kufijve të hapur. Nëse vërtet shpërthen në qytetet britanike këtë verë, përgjegjësia bie diku, pikërisht tek qeveritë që për vite me radhë kanë dështuar në punën e tyre më të rëndësishme: të sigurojnë që kufijtë respektohen dhe banorët të jenë të sigurt.
