Blerim Latifi, filozof nga Prishtina
Shumë i kemi këndu kangë çlirimit të Shkupit me 12 gusht 1912. Edhe historiografia jonë po ashtu e ka glorifiku. Ndërkaq, kur futesh në detajet dhe situatat konkrete të ngjarjes, pamja e saj duket krejt tjetër.Mijëra shqiptarë të armatosur pasi kanë marrë të gjitha qytetet e tjera të Kosovës, në fund hyjnë edhe në Shkup, qyteti më i madh shqiptar në të katër vilajet. Dhe pas kësaj fillon të bëj punën prirja e vjetër shqiptare për ta humbur betejën në prag të fitorës. Krerët e asaj ushtrie të madhe fillojnë të grinden me njëri tjetrin për atë çfarë duhet bërë më tutje.
Hasan Prishtina, i cili ishte i vetmi që merrte vesh nga zhvillimet politike rajonale dhe europiane të atyre ditëve, insiston që të shpallet shteti i pavarur shqiptar. Isa Boletini e Riza Beg Kryeziu, të pashkolluar e pa sens politik, nuk e kuptojnë dot Hasan Prishtinën. Ata duan më pak. Madje Isa Boletini kërcënon të niset drejt Selanikut për të nxjerrë nga burgu Sulltan Abdyl Hamidin e burgosur nga xhonturqit. Hasan Prishtina mundohet ta ruaj idenë pse kishte nisur gjithë ajo sipërmarrje e madhe, por nuk ia del dot. Në fund rreth 20 mijë luftëtarët që hynë në Shkup, shpërndahen, duke u kthyer në fshatrat e tyre, prej nga ishin mobilizuar.
Pas dy muajsh ushtritë serbe invadojnë Kosovën. Askush nuk u del përpara për t’u rezistuar. Shqiptarët e Kosovës pastaj duhej të presin dhe të vuajnë kamxhikun serb edhe 86 vjet të tjera, derisa të krijohet një formacion tjetër ushtarak për çlirimin e Kosovës: Ushtria Çlirimtare e Kosovës. Kështu, Shekulli XX, të cilin e kishim nisur shumë keq, do të kishte një mbyllje fatlume për ne.
Shekulli XXI, të cilin e kemi nisur mbarë, mund të ketë një fund të hidhur, kuptohet nëse vazhdojmë që në vend se të mësojmë nga gabimet dhe marrëzitë e bëra gjatë të kaluarës, t’i thurim vargje lavdie dhe kangë epike asaj.
Natyrisht, edhe nëse lejojmë të qeverisemi nga politikanë që nuk shohin përtej hundës dhe egos së tyre.
