Strategjia përballë islamit është dorëzim

Lutja e premtes dhe demonstrata për Palestinën në Youngstorget në Oslo më 27 qershor 2025. Foto: Javad Parsa / NTB.

Sten Branderne / Document.no 27.06.2025 19:00

Nga të gjitha kthesat e rrezikshme që civilizimi ynë mund të marrë, ndoshta ajo që po shohim tani është më e turpshmja: Kur problemet nuk zgjidhen më, ne përpiqemi në vend të kësaj të heqim gjuhën që i përshkruan ato. “Xhihadi”? Shumë provokues. “Sharia”? Shumë e ngarkuar. “Islami politik”? Një term i pakëndshëm që shqetëson unitetin. Më mirë atëherë të ndalojmë fjalët. Ne nuk do të kemi më lirinë për të përshkruar kërcënimin – sepse çdokush që flet për të, bëhet një kërcënim.

Kjo është një model psikologjik që e njohim mirë: një shoqëri që ka marrë rolin si viktim, përballë një sulmuesi. E shohim në çdo marrëdhënie të dhunshme. Kur sulmuesi godet, viktima pyet: Çfarë bëra unë gabim? Kur islamistët vrasin, hedhin kërcënime ndaj gazetave, kur kisha vandalizohen, kur besimtarët muslimanë lutën në Youngstorget – po, atëherë ne pyesim: Si mund ta bëjmë më mirë për ta?

Nuk është islami që është problemi. Je ti. Ti që merresh me detaje, pyet, tregon për sirat dhe hadithin. Ti që guxon të kujtosh se xhihadi nuk është një keqkuptim modern, por një parim i shenjtë që theksohet në tekstet normative islame – me veprimet e profetit si model. Atëherë nuk është më islami që është ekstrem. Je ti. Kur dhuna kërcënon, ti e mbulon kokën. Kur praktika islame vendos kërkesa, ti pyet: Si mund ta përballojmë këtë pa i ofenduar ata? Përgjigja është gjithmonë e njëjtë: duke ofenduar vetveten.

Liria e shprehjes është bërë një luks – e arritshme vetëm për atë që nuk sfidon ortodoksinë e re. Policia, e cila duhet të mbrojë të drejtat e qytetarëve për t’u shprehur lirisht, është bërë portier për një harmoni bashkëjetese. Jo duke mbrojtur shprehjen, por duke e hequr atë – dhe pastaj duke u përkëdhelur për të parën në sup për të “parë pengesën e konfliktit”.

Kur një koment politik në një plakat hiqet nga publiku sepse mund të interpretohet si ofendues për një grup fetar, ne nuk jemi më në një debat. Jemi në një gjendje pa ligj ku dhuna triumfon mbi të drejtën dhe nderi triumfon mbi të vërtetën. Kur policia heq kritikën ndaj xhihadit dhe njëkohësisht mundëson mijëra në lutje nën të njëjtin banner ideologjik, atëherë shteti është bërë një bashkëudhëtar në një zhvillim që duhet ta kundërshtonte.

Ekziston një gjuhë për këtë. Islami e quan al-wala wal-bara – besnikëri ndaj komunitetit, distancë nga gjithçka jashtë. Një mysliman i besueshëm duhet ta dojë atë që Allahu e do, dhe ta urrejë atë që Allahu e urren. Kjo dyfishtësi – ose dualizmi, siç quhet në traditën ligjore – e bën të mundur që islami të ekzistojë në dy modet: një miqësore dhe paqësore ndaj “popullit”, një agresive dhe dominues ndaj “kafirëve”. Nuk është gënjeshtër. Është strategji. Dhe funksionon.

Për sa kohë që ne besojmë se po negociojmë me një fe që i ngjan tonës, do të humbasim. Islami është fe – por gjithashtu politikë, sistem ligjor dhe rend shoqëror. Ai nuk është vetëm xhami, por gjithashtu gjykatë. Jo vetëm lutje, por gjithashtu detyrë për luftë. Kur liderët perëndimorë fshihen pas termit “liria e feve”, pa kuptuar strukturën e përgjithshme të islamit, ata kontribuojnë në një shpërbërje të ngadaltë, por sistematike të gjithçkaje që është perëndimore: shtetin e ligjit, lirinë e shprehjes dhe paprekshmërinë e individit.

Kjo nuk është një fantazi paranojake. Është një realitet i bazuar në tekst. Literatura e hadit-eve, biografia sira dhe shkollat e ligjit islam na tregojnë se çfarë është në fuqi. Nëse nuk më besoni – lexoni vetë. Por, pikërisht këtë ne nuk e bëjmë. Ne kemi zgjedhur padijen, sepse e vërteta është e pakëndshme. Dhe ai që tregon këtë të pakëndshme, nuk duhet të mohohet – ai duhet të sillet në heshtje.

Strategjia perëndimore në përballje me Islamin nuk është strategji – është dorëzim. Siç kanë treguar Warner dhe të tjerë, moskritika jonë nuk është rezultat i fakteve, por i frikës dhe mohimit. Islamin duhet ta trajtojmë si një minoritet të brishtë, asnjëherë si një ideologji totalitare me ambicie globale. Çdo vëzhgim i dokumentuar i xhihadit, nënshtrimit të grave ose praktikave dhimmi nuk përballet me kontrargumente, por me dënim moral të vëzhguesit. Ti ke parë diçka që nuk duhet ta kishe parë – dhe më e keqja: ti e the atë me zë të lartë.

Por kjo lojë ka vetëm një dalje. Nuk mund të zgjidhësh një problem që nuk mund ta emërtosh. Nuk mund të qëndrosh përballë një doktrine që nuk mund ta përshkruash. Dhe nuk mund të mbërish një shoqëri nëse vetë mbrojtja të perceptohet si një akt agresioni.

Islami nuk është në rrugën për t’u reformuar. Është Perëndimi që po reformohet – larg nga ndriçimi dhe liria, dhe drejt heshtjes dhe frikës.

Strategien i møte med islam er kapitulasjon – Document