Nga: Nafi Çegrani
Unë jam shqiptar i lindur dhe i rritur në truallin e Çegranit, atje ku mali, gjuha dhe krenaria përbëjnë kodin gjenetik të qenies shqiptare. Jeta ime nuk ka qenë as e lehtë, as e heshtur. Kam kaluar vite të errëta burgjesh në ish-Jugosllavi, në kushte skëterrë, si shumë bij të kombit tim, vetëm për faktin se kisha guximin të mendoja shqip, të flisja shqip, të besoja në një tërësi kombëtare shqiptare.
Që nga ato ditë të gjata në errësirën e qelive, deri më sot, unë nuk kam ndaluar së menduari, së reflektuari dhe së shkruari mbi fatin e copëzuar të kombit tonë. Ndarjet na i bënë të huajt, por harresën nuk guxojmë të ia bëjmë vetes. Çdo shqiptar që ndien e mendon si i tillë, ka detyrimin të ngrejë zër, të lëvizë, të veprojë.
Ky shkrim imi, ose në formën e një eseji, është rrugëtimi im drejt dritës. Rrugëtim që nuk bëhet vetëm me fjalë, por me vetëdije, me dije, me dashuri, dhe mbi të gjitha me nder.
… Në qelitë e errëta të burgjeve të ish-Jugosllavisë, ku dënohej jo krimi, por fjala dhe vetë identiteti shqiptar, mendja ime shpesh endet në pyetjen e madhe: Pse jemi copëzuar? Pse një komb me një gjuhë, një gjak, një shpirt, të mbetet i ndarë si mish i sakatuar në tavolinën e fuqive të mëdha?
Historia jonë është dëshmi e qëndresës, por edhe e padrejtësive. Nga Konferenca e Shën Stefanit e deri te Kongresi i Berlinit, nga Traktatet e Londrës e deri te marrëveshjet e fshehta të kohës së Luftës së Ftohtë – Shqipëria dhe shqiptarët janë parë jo si subjekt i të drejtës ndërkombëtare, por si objekt i interesave të huaja.
Kosova, e lindur nga sakrifica e gjakut dhe qëndresa, duhet të lidhet shpirtërisht dhe institucionalisht me mëmëdheun, pa kufij që ndajnë të njëjtën gjuhë dhe flamur.
Çamëria, e lënë nën heshtje, kërkon jo hakmarrje, por drejtësi historike dhe rikthim të dinjitetit.
Maqedonia shqiptare, Lugina e Preshevës, Mali i Zi, janë pjesë e trungut tonë kombëtar që kanë nevojë për një zë të përbashkët politik dhe diplomatik, për ta siguruar të drejtën e përfaqësimit, zhvillimit dhe jetës së barabartë.
Ne nuk kërkojmë as më shumë e as më pak se ajo që i takon një kombi të lirë e sovran: dinjitetin e bashkimit natyror, paqësor, dhe në harmoni me vlerat e botës demokratike.
…Është koha të kalojmë nga ndjenja në strategji kombëtare afatgjatë, nga vuajtja në veprim të ndërgjegjshëm, nga historia në projekt të së ardhmes.
Po pra, tani o kurrë është koha që duhet të ndërtojmë:
Një platformë të unifikuar kombëtare, për bashkëpunim politik, arsimor, kulturor dhe ekonomik të gjithë shqiptarëve në trojet e veta;
Diplomaci aktive dhe inteligjente, që i flet botës me gjuhën e të drejtës dhe paqes, jo viktimizimit, por dinjitetit;
Rilindje të shpirtit kombëtar përmes arsimit, kulturës dhe historisë, që të rrisim breza që nuk harrojnë rrënjët dhe nuk ndalen në përpjekjet për bashkim.
Rrugëtimi është i gjatë, por feniksi shqiptar ka rilindur shumë herë nga hiri, dhe do të rilindë sërish – nëse kemi kurajën të mendojmë qartë, të veprojmë me urtësi dhe të bashkohemi me dashuri.
FJALA E NDËRGJEGJES – PSE KY MANIFEST?
Ne jemi bijtë dhe bijat e një kombi të lashtë që, ndonëse ka mbijetuar mes përçarjesh, mohimeve dhe padrejtësive historike, nuk e ka harruar kurrë rrënjën e vet hyjnore: Shqipërinë. Ky manifest lindi nga dhimbja, por edhe nga shpresa, nga malli për bashkim, por edhe nga nevoja për drejtësi.
Kjo është një thirrje kombëtare për t’u çliruar nga prangat e fragmentimit dhe për të rilindur si komb i bashkuar, i barabartë dhe i integruar me dinjitet në botën moderne.
- PLAGA E MADHE – COPËTIMI I KOMBIT
Shqiptarët janë i vetmi komb në Evropë që është copëtuar në pesë shtete përmes marrëveshjeve të padrejta ndërkombëtare, si:
Traktati i Shën Stefanit (1878) dhe Kongresi i Berlinit – që vendosën themelet e coptimit territorial;
Konferenca e Londrës (1913) – që legjitimoi ndarjen e shqiptarëve, duke u dhënë tokat tona fqinjëve;
Marrëveshjet e fshehta gjatë Luftës së Dytë Botërore dhe pas saj, që lanë trojet shqiptare nën pushtim e diskriminim sistematik.
Ky copëtim nuk ishte as moral, as i ligjshëm, dhe mbetet një plagë që nuk mund të shërohet me heshtje, por me vetëdije dhe veprim të bashkërenduar.
III. SHPIRTI I RILINDJES – VULLNETI PËR BASHKIM
Ne nuk kërkojmë luftë, nuk kërkojmë hakmarrje, por kërkojmë drejtësi historike dhe dinjitet kombëtar.
Bashkimi i shqiptarëve nuk është një akt agresiv, por një e drejtë natyrore, demokratike dhe historike, në përputhje me:
Kartën e OKB-së (e drejta për vetëvendosje),
Parimet e Helsinkit (mosndryshimi i kufijve me forcë, por me vullnet të lirë),
Konventat Ndërkombëtare për të Drejtat e Njeriut dhe të Pakicave Kombëtare.
PLATFORMA E BASHKIMIT KOMBËTAR – PROJEKT POLITIK DHE STRATEGJIK
Krijimi i një Akademie Kombëtare Shqiptare që përfshin të gjithë trevat shqiptare;
Krijimi i një Këshilli të Përhershëm Kombëtar Shqiptar, si organ koordinues politik i shqiptarëve në të gjitha trojet;
Strategji diplomatike për njohje ndërkombëtare të së drejtës për bashkim paqësor;
Lobim ndërkombëtar i organizuar për njohjen e Çamërisë dhe të drejtave të shqiptarëve në Mal të Zi, Serbi dhe Maqedoni.
SI FENIKSI – ZGJIMI NGA HIRI !
Ne jemi trashëgimtarët e Skënderbeut, Abdyl Frashërit, Isa Boletinit, Hasan Prishtinës dhe Nënë Terezës. Jemi brezi që ka në dorë jo vetëm të kujtojë, por të ndërtojë një epokë të re të vetëdijes shqiptare.
Kjo nuk është thjesht një thirrje politike, por një betim moral dhe një mision historik.
Të jemi zë i një kombi që kërkon bashkimin e tij si të drejtë njerëzore dhe hyjnore.
… Siç kam cekur edhe më herët, jam një shqiptar që kam kaluar nëpër ferrin e burgjeve të ish-Jugosllavisë. Nuk isha kriminel, nuk isha i rrezikshëm për jetën e askujt, por isha i rrezikshëm për një regjim që druante të vërtetën e kombit tim.
Në qelitë e errëta ku nuk depërtonte as drita e diellit, shpirti im nuk pushoi së reflektuari: Pse jemi të ndarë? Pse jemi të mohuar? Pse një popull me një gjuhë, një flamur, një histori të përbashkët, mbetet i përçarë në pesë shtete dhe i detyruar të durojë nën hijet e planeve shoviniste?
Në ato net të gjata të qelive, u betova se do të dal prej ferrit me një qëllim: të jem zë i ndërgjegjes shqiptare, t’i kujtoj botës se Shqiptarët janë komb autokton, me të drejtën e Zotit dhe të njerëzimit për të qenë të bashkuar, të lirë, dhe të barabartë.
Nuk më lë të qetë hija e Traktatit të Shën Stefanit, as Konferenca e Berlinit, që mbi hartën e Ballkanit coptuan një popull dhe e lanë nën mëshirën e fqinjëve shovinistë. Por historia nuk ka përfunduar. Historia jemi ne – ne që ecim, shkruajmë, ndërtojmë dhe nuk dorëzohemi.
Këtë frymë patriotike që buron nga zemra dhe plagët e mia, dua ta lartësoj te çdo shqiptar, kudo që ndodhet – nga Presheva në Tetovë, nga Ulqini në Çamëri, nga diaspora në SHBA e deri në fshatin më të largët të Shqipërisë natyrale.
E DREJTA NDËRKOMBËTARE E VETËVENDOSJES DHE BASHKIMIT KOMBËTAR
Neni 1, pika 2 e Kartës së OKB-së thekson:
“Zhvillimi i marrëdhënieve miqësore midis kombeve, mbi bazën e respektimit të parimit të barazisë së të drejtave dhe të vetëvendosjes së popujve.”
Kjo do të thotë se çdo popull ka të drejtë të vendosë vetë për fatin e tij politik, përfshirë bashkimin me një shtet tjetër të të njëjtit komb, pa ndërhyrje nga jashtë.
- Pakti Ndërkombëtar për të Drejtat Civile dhe Politike (1966)
Neni 1:
“Të gjithë popujt kanë të drejtën e vetëvendosjes. Me këtë të drejtë, ata lirisht vendosin statusin e tyre politik dhe lirisht ndjekin zhvillimin ekonomik, social dhe kulturor.”
Ky pakt është i detyrueshëm për të gjitha shtetet që e kanë ratifikuar – përfshirë Shqipërinë, Kosovën, Maqedoninë e Veriut, Serbinë dhe Greqinë.
- Akti Final i Helsinkit (1975) – i nënshkruar nga të gjitha shtetet evropiane, përfshirë Shqipërinë, Jugosllavinë (dikur) dhe vendet fqinje, parashikon:
Të drejtën për ndryshim paqësor të kufijve, nëse ai mbështetet nga vullneti i lirë i popullsisë;
Të drejtën për identitet kombëtar, arsim dhe gjuhë në gjuhën amtare;
Refuzimin e përdorimit të forcës për ruajtjen e kufijve të padrejtë.
- Praktikat ndërkombëtare të bashkimit kombëtar (rastet për krahasim):
Bashkimi i Gjermanisë Lindore me Perëndimore (1990) – i njohur ndërkombëtarisht si e drejtë legjitime.
Vetëvendosja e Sudanit Jugor (2011) – përmes referendumit të mbështetur nga OKB.
Bashkimi i dy Jemenëve në një shtet të vetëm (1990).
Këto precedentë janë provë se e drejta për bashkim dhe vetëvendosje nuk është ëndërr romantike, por fakt dhe rrugë e hapur ndërkombëtarisht, kur mbështetet në vullnet popullor dhe standarde demokratike.
THIRRJE NGA NDËRGJEGJJA
Jam një shqiptar i djegur nga plagët e padrejtësive, por i pashuar në dashurinë për Atdheun dhe të vërtetën e kombit tim. Manifesti im nuk është kundër askujt, por për dinjitetin tonë si popull, për të drejtën e shenjtë të jetojmë të lirë dhe të bashkuar në tokën që na lindi dhe gjuhën që na bëri njerëz.
Këtë mesazh dua ta përcjell nga thellësia e jetës sime të vuajtur, me përkushtimin e një njeriu që s’ka frikë as nga burgu, as nga përbuzja, sepse beson në drejtësinë e kombit dhe në rilindjen e shqiptarëve si Feniksi – nga hiri i historisë në flakën e të ardhmes.
