“Muhamedi pranon nënshtrimin e Benu Nadir”, ilustrim nga Jami’ al-tawarikh (fillimi i shekullit të 14-të).
Sten Branderne / Document.no
Muhamedi nuk është vetëm themeluesi i Islamit, ai është vetë norma për besimin, jetën dhe shoqërinë. Kështu, Islami nuk është kryesisht një fe e Zotit, por një fe profetësh: të jesh mysliman do të thotë të ndjekësh Muhamedin.
Ka pak figura në historinë botërore që kanë përcaktuar një qytetërim të tërë në një shkallë kaq të lartë sa Muhamedi. Për Krishterimin, Krishti është qendra, por mësimet e tij përcillen nga dishepujt dhe interpretohen në drejtime të ndryshme. Për Budizmin, ka shumë drejtime dhe tradita, dhe jeta e vetë Budës funksionon më shumë si një frymëzim sesa si një ligj i detyrueshëm. Islami është ndryshe. Këtu profeti nuk është vetëm një ndërmjetës – ai është vetë modeli. Muhamedi është Islami.
14 përqind Allahu – 86 përqind Muhamedi
Kanuni islamik mbështetet në tre burime kryesore: Kurani, Sira (biografia e profetit) dhe Hadithi (traditat rreth fjalëve dhe veprimeve të tij). Kurani përbën vetëm rreth 14 përqind të këtij universi tekstual. Pjesa e mbetur prej 86 përqind është historia e jetës dhe mësimeve të Muhamedit.
Ky nuk është një raport që mund të anashkalohet. Ai tregon se Islami në formën e tij praktike është i përshkuar nga shembulli i profetit. Hyjnia Allahu është sigurisht e pranishme si një autoritet transcendental, por është Muhamedi ai që tregon se çfarë do të thotë kjo në jetën e përditshme: si të lutesh, të hash, të lahesh, të martohesh, të ndëshkosh, të qeverisësh dhe të luftosh.
Kjo e bën Islamin një fe të përqendruar te profeti. Muslimani besimtar është në praktikë një muhamedan – jo sepse adhuron profetin, por sepse e gjithë jeta e tij duhet të modelohet sipas jetës së profetit.
Suneti – norma detyruese
Suneti është emri i dhënë shembullit të Profetit, siç është regjistruar në literaturën e haditheve. Ky nuk është një koleksion fjalësh të zgjedhura të urtësisë, por një korpus masiv tekstesh që mbulojnë të gjitha aspektet e jetës. Gjashtë koleksionet klasike (Kutub al-Sittah) gjithsej kanë rreth 18,000 faqe teksti.
Këtu gjejmë detaje rreth çështjeve më të përditshme: cilën këpucë e vuri Profeti të parën, si i lau dhëmbët, si përshëndeti – por edhe urdhërimet e tij për luftën, pikëpamjet e tij mbi gratë, skllevërit, ligjin dhe drejtësinë. Është në sunet që Islami gjen përmbajtjen e tij praktike. Sheriati, ligji islamik, është në realitet një kondensim i Kuranit dhe sunetit, dhe kështu një kodifikim i shembullit të Muhamedit.
Kur një mysliman dëshiron të dijë se çfarë është e drejtë dhe e gabuar, nuk janë frazat shpesh të përgjithshme të Kuranit që japin përgjigjen, por udhëzimet e hollësishme të hadithit. Jeta e Muhamedit është kriteri.
Sira – xhihadi si vepër jetësore
Tradita biografike (Sira) ofron thellësi të mëtejshme. Biografia klasike e Ibn Ishaqit, e redaktuar më vonë nga Ibn Hisham, është burimi kryesor. Dy të tretat e këtij teksti kanë të bëjnë me xhihadin – të kuptuar si luftë ushtarake.
Kjo është thelbësore: Muhamedi nuk paraqitet kryesisht si një guru mistik ose shpirtëror, por si një udhëheqës politik dhe ushtarak. Betejat, ekspeditat, strategjitë, pushtimet dhe trajtimi i armiqve mbushin pjesën më të madhe të rrëfimit.
Prandaj, xhihadi nuk është një interpretim margjinal, por linja kryesore e jetës së profetit. Kur myslimanët gjatë shekujve e kanë parë Muhamedin si një model, ata e kanë parë si një luftëtar dhe ndërtues shteti po aq sa edhe si një mësues fetar.
Islami Politik – Trashëgimia e Profetit
Kjo ka pasoja të thella. Islami nuk shfaqet vetëm si një fe, por si një rend i plotë: një kombinim i besimit, ligjit, politikës dhe kulturës. Në dallim nga halakha e Judaizmit, i cili i nënshtrohet në mënyrë të qartë ligjeve laike të një shoqërie, sheriati pretendon supremaci.
Është jeta e Muhamedit që e bën të mundur këtë. Ai filloi si predikues në Mekë, por u bë udhëheqës politik dhe komandant ushtarak në Medinë. Shembulli i tij i jep Islamit një dualitet. Kur është i dobët: dukesh pacifist. Kur është i fortë: vepron me forcë. Kjo strategji, e mishëruar në parimin e shfuqizimit të Kuranit (që zbulesat e mëvonshme dhe më agresive i mbivendosin ato të mëparshmet), është e rrënjosur në historinë e jetës së vetë profetit.
Centrizmi profetik në praktikë
Kur diskutojmë për Islamin sot, është e lehtë ta reduktojmë bisedën në koncepte abstrakte si “radikalizimi” ose “islamizmi”. Por kjo fsheh realitetin: nuk bëhet fjalë për devijime ose variante ekstreme, por për një ndjekje të vazhdueshme të profetit.
Muhamedi është modeli normativ. Dhe myslimani që dëshiron të jetë besnik nuk mund ta vendosë veten mbi profetin. Kështu, çështjet e xhihadit, pozicioni i grave, marrëdhëniet me jomyslimanët dhe e drejta për të kritikuar Islamin bëhen çështje që nuk mund të zgjidhen me “reforma” pa u shkëputur nga shembulli i profetit.
Një Realitet që Perëndimi do të Preferonte ta Injoronte
Për Perëndimin, kjo është e pakëndshme. Ne pëlqejmë të mendojmë se feja mund të privatizohet, të reduktohet në një besim ose një frymëzim etik. Por Islami është ndryshe. Është i lidhur pazgjidhshmërisht me një person historik, jeta e të cilit është regjistruar në detaje dhe është bërë normative për të gjitha kohërat.
Kjo është arsyeja pse rëndësia e Muhamedit nuk është vetëm historike, por edhe thellësisht politike. Islami nuk mund të ndahet nga jeta e profetit, siç e njohim nga hadithet dhe sira. Dhe kjo është ajo që e bën Islamin diçka shumë më tepër sesa një fe në kuptimin perëndimor: Është një model total i shoqërisë dhe pushtetit, i ndërtuar mbi një njeri dhe shembullin e tij.
Kur dikush thotë se Muhamedi është Islami, nuk është një ekzagjerim retorik. Është një përshkrim i saktë. Pa Muhamedin – nuk ka Islam. Dhe me Muhamedin – një sistem që ofron përgjigje për gjithçka, nga detajet më të vogla të jetës së përditshme deri te rregullat brutale të luftës.
Kjo është si forca e Islamit ashtu edhe sfida më e madhe e Islamit përballë botës moderne. Për sa kohë që profeti është modeli i pandryshueshëm, jeta e tij – me gjithçka që ajo përfshinte në aspektin e luftës, pushtetit dhe dominimit – do të jetë po aq normative sot sa ishte në vitet e 600-ta.
