Sak Muji, Rugovë
____
Shpërthimi i demonstratave të vitit 1981
Në pranverën e vitit 1981 shpërtheu zëri i një brezi që kërkonte liri, dinjitet dhe të drejtën për të jetuar i barabartë në tokën e vet.
Rrugët u mbushën me studentë e qytetarë, ndërsa në ajër jehonte thirrja që u bë simbol i kohës: “Republikë, Kushtetutë – ja me hatër, ja me luftë!”
Kjo ishte fillesa e një rruge të gjatë sakrifice, me burgje, përndjekje e dhimbje, por edhe me besim të palëkundur se liria do të vinte.
Hydajet Hyseni me 26 mars 1981…
1) Burgjet dhe qëndresa (1981–1990)
Në qelitë e ftohta u formësua qëndresa.
Shokët e burgut mbajtën gjallë idealin e lirisë dhe të barazisë kombëtare.
Nga ajo errësirë lindi fjala e lirë dhe mendimi shtetformues, që më vonë do të merrte përgjegjësi në jetën publike të Kosovës – siç dëshmon edhe rrugëtimi i Prof. Bajram Kosumit, ish-Kryeministër i Kosovës.
2) Kërkesat paqësore dhe mosbindja qytetare (1990–1993)
Populli ynë zgjodhi rrugën e paqes, organizimit dhe rezistencës civile përballë shtetit militar të Serbisë.
Ishte përpjekja për ta fituar lirinë pa armë, me besim se drejtësia ndërkombëtare do ta dëgjonte zërin tonë.
Por dhuna, shtypja dhe përndjekja vazhduan.
3) Lufta, sakrifica dhe rruga drejt Pavarësisë (1999–2008)
Kur paqja u shpërfill, erdhi koha e sakrificës së fundit.
Lufta për mbijetesë dhe liri solli çmimin më të rëndë:mbi 14.000 shqiptarë të vrarë, mijëra të zhdukur, të përndjekur dhe të plagosur në shpirt.
Nga kjo sakrificë lindi shteti ynë dhe u kurorëzua ëndrra me Pavarësinë e Kosovës në vitin 2008.
Plaga që mbetet e hapur – deri në vitin 2026
Edhe sot, gëzimi i lirisë mbetet i përzier me dhimbjen e drejtësisë së vonuar.
Plaga shihet te proceset në Gjykatën e Hagës, ndërkohë që krimet dhe gjenocidi mbi popullin tonë ende kërkojnë drejtësi të plotë.
Historia sjell edhe një të vërtetë të fortë:ish-Jugosllavia, për të cilën u zhvilluan luftëra kundër popujve të saj, sot nuk ekziston më — as si shtet, as si ide;nuk gjendet më as në bodrume, as në atlasët e gjeografisë.
Por pasojat e saj – varret, plagët dhe mungesat – ende jetojnë mes nesh.
Kjo nuk është thirrje urrejtjeje.
Kjo është kujtesë, përgjegjësi dhe besim se drejtësia një ditë do të plotësohet.
Sepse historia jonë është dhimbje, por edhe krenari.
Është plagë, por edhe shpresë.
Dhe rruga jonë drejt së ardhmes vazhdon.
smuji’26
Video ku flet bajram Kososumi, një ndër organizatorët e demonstratave të vitit 1981:
Shihnie edhe këtë video:
