Isuf Bajraktari, Suedi
Pas 7 Qershorit: fituesi, opozita dhe beteja e re për institucionet
Zgjedhjet e 7 qershorit prodhuan një paradoks politik që meriton vëmendje. Fituesi është i qartë, por pushteti ende jo. Lëvizja Vetëvendosje fitoi bindshëm garën elektorale, PDK-ja u konsolidua si forca e dytë politike, LDK-ja shpalli rikthimin e saj, ndërsa AAK-ja ruajti praninë parlamentare. Megjithatë, asnjëra prej këtyre nuk përbën ende epilogun e vërtetë të procesit politik. Beteja vendimtare fillon tani: në tavolinat e negociatave, në ndërtimin e institucioneve dhe në aftësinë për ta shndërruar votën në stabilitet shtetëror.
Me mbi 43 për qind të votave, Vetëvendosja mbetet forca dominuese e skenës politike. Por ky rezultat, sado mbresëlënës, nuk e çliron fituesin nga nevoja për dialog. Demokracia parlamentare nuk njeh pushtet absolut; ajo njeh legjitimitet elektoral dhe përgjegjësi institucionale. Pikërisht për këtë arsye, deklaratat e Albin Kurtit pas zgjedhjeve duhen lexuar përtej triumfit elektoral. Mes thumbimeve ndaj opozitës, ai dërgoi edhe një mesazh më të rëndësishëm: gatishmërinë për të komunikuar me të gjitha subjektet politike. Ky është pranimi se qeverisja kërkon më shumë sesa fitore, kërkon ndërtim urash politike.
Në këtë sfond duhet parë edhe deklarata e Presidentes Vjosa Osmani se Vetëvendosja nuk ka asnjë arsye për ta refuzuar emrin e saj për presidente. Kjo nuk tingëllon si arrogancë politike, por si artikulim i peshës së saj institucionale dhe elektorale. Në politikë, kapitali politik nuk mbetet i ngrirë; ai shndërrohet në ndikim, rol dhe përgjegjësi. Osmani po kujton se ka qenë pjesë e rëndësishme e projektit politik që prodhoi ndryshimin dhe se ky kontribut nuk mund të injorohet lehtësisht.
Raporti Kurti–Osmani mbetet një prej faktorëve kyç të stabilitetit institucional. Deri më sot, ai është karakterizuar më shumë nga ndërvarësia sesa nga rivaliteti. Çdo tension i panevojshëm ndërmjet tyre do të prodhonte kosto politike jo vetëm për palët, por edhe për vetë funksionimin e institucioneve. Kosova ka nevojë për koordinim institucional, jo për gara prestigji.
Në anën tjetër, LDK-ja po përpiqet ta paraqesë rezultatin si dëshmi të një rikthimi politik. Kryetari Lumir Abdixhiku ka të drejtë kur flet për stabilizim dhe dalje nga një periudhë e vështirë. Por analiza serioze kërkon dallimin mes stabilizimit dhe rikthimit. LDK-ja mbetet forca e tretë politike në vend. Hendeku me Vetëvendosjen mbetet i madh, ndërsa pozita ndaj PDK-së nuk ka ndryshuar.
Madje, vetë argumenti i rritjes duhet parë me kujdes. Rritja në përqindje nuk nënkupton domosdoshmërisht zgjerim të elektoratit. Pjesëmarrja më e ulët në votime ka ndikuar në shpërndarjen e përqindjeve dhe kjo e bën të domosdoshme një analizë më të thellë sesa euforia e natës zgjedhore. LDK-ja fitoi kohë politike për veten dhe për lidershipin e saj, por ende nuk ka fituar provën e madhe të rikthimit.
Në politikë nuk kalohet nga vendi i tretë në vendin e parë me një hap të vetëm. Rruga kalon përmes etapave. Fillimisht fitohet beteja për vendin e dytë, pastaj sfida për vendin e parë. Prandaj, optimizmi është i ligjshëm, por triumfalizmi do të ishte i parakohshëm.
Ndërkohë, fituesja më e heshtur e këtyre zgjedhjeve duket të jetë PDK-ja. Pa zhurmë të madhe mediatike dhe pa retorikë triumfuese, ajo ka siguruar pozitën e forcës së dytë politike. Në sistemet parlamentare, partia e dytë nuk është thjesht humbësja e parë; ajo është alternativa e parë e pushtetit. Pikërisht këtu qëndron pesha e re e PDK-së.
Edhe nëse nuk bëhet pjesë e qeverisë, ajo fiton një rol strategjik në debatin publik dhe në proceset parlamentare. Në shumë raste, ndikimi politik nuk matet vetëm me numrin e ministrive, por me aftësinë për të orientuar debatin, për të sfiduar pushtetin dhe për të imponuar tema në agjendën kombëtare. PDK-ja sot gjendet më afër këtij pozicioni se çdo subjekt tjetër opozitar.
AAK-ja, nga ana e saj, vazhdon të ruajë identitetin dhe hapësirën e vet politike. Pavarësisht rezultatit më modest, ajo mbetet pjesë e ekuacionit parlamentar dhe një faktor që nuk mund të shpërfillet në kalkulimet e ardhshme.
Në fund, këto zgjedhje prodhuan katër narrativa të ndryshme politike. Vetëvendosja fitoi zgjedhjet. PDK-ja fitoi statusin e opozitës kryesore. LDK-ja fitoi argumentin e stabilizimit. AAK-ja siguroi vazhdimësinë e përfaqësimit të saj. Por historia politike nuk përfundon me shpalljen e rezultateve.
Sfida e vërtetë fillon pas zgjedhjeve. Ajo matet me aftësinë për të ndërtuar institucione funksionale, për të krijuar kulturë dialogu dhe për të vendosur interesin shtetëror mbi interesin partiak. Sepse demokracitë nuk maten vetëm nga mënyra se si fitohet pushteti, por mbi të gjitha nga mënyra se si ushtrohet ai.
Zgjedhjet janë vetëm hyrja në histori. Qeverisja është kapitulli që e gjykon atë.
