Isuf Bajraktari

Çdo palë zgjedhje në Kosovë sjell të njëjtin ritual politik.

Mërgata kujtohet. Organizohen takime, mbahen fjalime, dërgohen mesazhe falënderimi dhe thirrje për mobilizim. Vota e saj shpallet vendimtare. Kontributi i saj cilësohet historik. Roli i saj përmendet si i pazëvendësueshëm.

Pastaj zgjedhjet përfundojnë.

Dhe bashkë me to përfundon edhe interesimi për mërgatën.

Ky është paradoksi që vazhdon ta shoqërojë demokracinë kosovare: mërgata konsiderohet mjaftueshëm e rëndësishme për të ndikuar rezultatin zgjedhor, por ende jo aq e rëndësishme për të ndikuar në mënyrë të barabartë vendimmarrjen politike.

Debati nuk është më nëse mërgata duhet të votojë.

Këtë të drejtë ajo e ka fituar prej kohësh.

Debati i vërtetë është një tjetër:

A duhet mërgata të vazhdojë të mbetet vetëm faktor elektoral apo të trajtohet si faktor politik?

Për më shumë se tri dekada, diaspora shqiptare ka qenë një nga shtyllat kryesore mbi të cilat është mbështetur Kosova.

Ajo mbajti gjallë mijëra familje gjatë viteve të okupimit.

Ajo financoi rezistencën paqësore.

Ajo kontribuoi në luftën çlirimtare.

Ajo ndihmoi rindërtimin e vendit.

Ajo vazhdon të sjellë miliarda euro remitanca, investime dhe përvojë profesionale.

Pa këtë kontribut, historia ekonomike dhe politike e Kosovës do të ishte krejtësisht tjetër.

Megjithatë, sa herë flitet për pushtetin dhe përfaqësimin, mërgata mbetet në periferi.

Kjo ngre një pyetje që politika ende nuk ka dhënë përgjigje bindëse:

Pse kontributi i mërgatës konsiderohet strategjik, ndërsa përfaqësimi i saj mbetet simbolik?

Pse partitë politike e kërkojnë votën e saj me ngulm, por rrallëherë tregojnë gatishmëri që mërgimtarët të kenë rol të barabartë në strukturat e vendimmarrjes?

Pse mërgata vazhdon të shihet si rezervuar votash dhe jo si rezervuar përvoje, ekspertize dhe lidershipi?

Këto pyetje nuk janë kundër askujt.

Ato janë në interes të demokracisë.

Sepse demokracia nuk matet vetëm me të drejtën për të votuar. Demokracia matet me mundësinë reale për t’u përfaqësuar.

Një shtet serioz nuk e kujton diasporën vetëm kur i duhen votat.

Një shtet serioz e përfshin atë në proceset vendimmarrëse, në institucionet publike dhe në vizionin e zhvillimit kombëtar.

Kosova ka hyrë në dekadën e tretë të shtetësisë së saj. Është koha që raporti me mërgatën të dalë nga logjika e falënderimeve ceremoniale dhe të hyjë në logjikën e përfaqësimit real.

Sepse mërgata nuk është thjesht një burim remitancash.

Nuk është vetëm një trup elektoral.

Nuk është vetëm një kujtim i sakrificës së djeshme.

Ajo është pjesë e gjallë e kombit shqiptar dhe e historisë moderne të Kosovës.

Prandaj pyetja që mbetet e hapur është e thjeshtë, por thelbësore:

A është gati Kosova ta ndajë me mërgatën pushtetin që ajo e ka ndihmuar ta ndërtojë?