(në shqip dhe serbisht)
Ka njerëz që madhështinë e një gazetari e matin me afërsinë e tij me pushtetin grabitqar. Historia, përkundrazi, madhështinë e gazetarit e mat me distancën që ai arrin ta ruajë prej tij.
Në këtë kuptim, Milojko Pantić është një nga figurat më të veçanta të gazetarisë në hapësirën e ish-Jugosllavisë. Për dekada me radhë ai nuk u njoh vetëm si komentatori më i shquar i ngjarjeve më të mëdha sportive, por edhe si një njeri që nuk e shiti kurrë shpirtin, ndërgjegjen, besueshmërinë dhe dinjitetin e tij, në një kohë kur shumë të tjerë e shndërruan gazetarinë në një zyrë shtetërore të propagandës së çmendur.
Emisioni i tij „Galaktika Sportivo-Politike“ është i shkurtër në kohëzgjatje, por aq i pasur me argumente, sa ta kujton një pyll tropikal:
Sa më thellë të depërtosh në të, aq më shumë shtigje të reja të mendimit zbulon.
Pantići nuk i sheh drejtësinë dhe barazinë si mbetje të ideologjive të dështuara, por si ligje themelore të çdo shoqërie të qytetëruar. Kur këto ligje shkelen, nuk sëmuret vetëm shteti; sëmuret e gjithë shoqëria, degjeneron morali dhe në fund plagoset edhe vetë natyra.
Njeriu bashkëkohor sillet me Tokën sikur ta kishte trashëguar vetëm për ta shfrytëzuar. Prej saj merr pothuajse gjithçka, ndërsa në këmbim nuk i kthen pothuajse asgjë. Por natyra nuk njeh falimentim; ajo e njeh vetëm ekuilibrin. Kur ky ekuilibër prishet, ajo nuk përgjigjet me hakmarrje, por me paanshmërinë e ligjeve të veta.
Pra, natyra as nuk fal dhe as nuk hakmerret; ajo thjesht e rivendos ekuilibrin e saj.
E njëjta gjë ndodh edhe me shoqëritë njerëzore. Kur një pakicë grumbullon pasuri, pushtet dhe privilegje deri në atë masë saqë shumica mbetet pa dinjitet, pa mirëqenie materiale dhe pa shpresë, atëherë sistemi fillon t’i ngjajë një organizmi në të cilin një qelizë e vetme përpin energjinë e të gjitha qelizave të tjera. Në mjekësi kjo quhet kancer. Në politikë kjo quhet kleptokraci.
Pikërisht kundër këtij deformimi e ka ngritur zërin prej vitesh Milojko Pantić.
Jo sepse beson se kritika e tij mund ta ndryshojë botën, por sepse heshtja është rruga më e shkurtër për t’ua dorëzuar botën oligarkëve të pangopur dhe shfrytëzuesve të pamëshirshëm nga të gjitha anët e globit.
Sepse aty ku heshtja shpallet virtyt, gënjeshtra ngrihet në rangun e ligjit.
Megjithatë, shoqëritë nuk i shkatërrojnë vetëm diktatorët. Ato i shkatërrojnë edhe miliona njerëz që kanë mësuar ta quajnë frikën urtësi, ndërsa nënshtrimin patriotizëm.
Nga ana tjetër patriotizmi i vërtetë, nuk është urrejtje ndaj popujve të tjerë. Përkundrazi ai është dashuri për qytetarët e vendit tënd dhe respekt për dinjitetin e popujve fqinj.
Sepse ai që e varfëron, e mashtron dhe e poshtëron popullin e vet, duke i masakruar popujt fqinj – nuk mund të quhet patriot, pavarësisht sa flamuj valëvit. Ai mund të quhet vetëm një kriminel lufte dhe paqeje.
Sepse ai që e do flamurin, por e përçmon njeriun, nuk e nderon atdheun; ai e nderon vetëm një copë pëlhurë.
Një qytetar i Beogradit ka shumë më tepër interesa të përbashkëta me një qytetar të Prishtinës, Tiranës, Sarajevës, Zagrebit, Shkupit apo Podgoricës sesa me oligarkët që pasurohen nga djersa e të gjithë popujve të Ballkanit.
Pikërisht për këtë arsye nacionalizmi i verbër ka qenë gjithmonë arma më e lirë e elitave të poshtra për ruajtjen e privilegjeve të tyre.
Sepse nacionalizmi ngre mure mes të varfërve, në mënyrë që të pasurit t’i ndërtojnë pallatet e tyre në qetësi.
Milojko Pantic e kuptoi këtë të vërtetë me kohë.
Prandaj ai refuzoi të bëhej një spektator i heshtur i fundosjes së vlerave kombëtare dhe universale, ndërsa shoqëria serbe zhytej gjithnjë e më thellë në polarizim, korrupsion dhe varfëri morale.
Ai e zgjodhi rrugën më të vështirë – të flasë.
Guximi nuk është mungesë e frikës; guximi është të thuash ta vërtetën edhe kur frika është e pranishme.
Ndoshta pikërisht për këtë arsye ai sot nuk është më vetëm një komentator i famshëm sportiv. Për shumë njerëz ai është bërë simbol i gazetarit që ndërgjegjen e vet nuk e këmben kurrë me privilegje.
Në këtë rrugëtim ai gjeti mirëkuptim edhe te ikona e gazetarisë sportive të Kosovës, Agim Kasapolli, me të cilin e ndan bindjen se pajtimi ndërmjet serbëve dhe shqiptarëve nuk ndërtohet mbi harresën, por mbi të vërtetën.
Pikërisht për këtë arsye Agimi bashkëpunon ngushtë me të në promovimin e librit të tij në Prishtinë, një libër që i dokumenton vuajtjet historike të shqiptarëve nën regjime të ndryshme serbe, me bindjen se përballja e sinqertë me të kaluarën është parakushti themelor për një të ardhme më të drejtë.
Sepse pajtimi nuk fillon aty ku përfundon kujtesa, por aty ku fillon guximi për ta pranuar të vërtetën.
Prandaj do të ishte në interesin e përgjithshëm publik që institucionet e Kosovës t’i shqyrtonin të gjitha mundësitë reale dhe ligjore për ta mbështetur çdo nismë që e promovon dialogun, të vërtetën historike, lirinë e mendimit dhe dinjitetin njerëzor.
Sepse historia nuk i kujton ata që heshtën përballë padrejtësisë. Ajo i mban mend emrat e atyre që e patën guximin t’i kundërviheshin asaj, edhe kur e dinin se do të mbeteshin pothuajse krejtësisht të vetmuar.
Dhe dorën në zemër e vërteta nuk përcaktohet nga numri i atyre që e ndjekin, por nga guximi i atyre që nuk e tradhtojnë.
Madje, të vërtetës nuk i duhet shumica; asaj i duhen njerëz të gatshëm ta paguajnë çmimin e saj.
Sepse ndërgjegjja është i vetmi zë që bëhet gjithnjë e më i fuqishëm, sa më shumë që pushteti përpiqet ta shuajë.
_____
MILOJKO PANTIĆ – GLAS KOJI JE ODBIO DA ĆUTI
Autor: Lirim Gashi
Postoje ljudi koji veličinu jednog novinara mere njegovom bliskošću sa predatorskom vlašću. Istorija, naprotiv, veličinu novinara meri udaljenošću koju on uspe da sačuva od nje.
U tom smislu, Milojko Pantic je jedna od najposebnijih ličnosti novinarstva na prostoru bivše Jugoslavije. Decenijama nije bio poznat samo kao jedan od najistaknutijih komentatora najvećih sportskih događaja, već i kao čovek koji nikada nije prodao svoju dušu, savest, kredibilitet i dostojanstvo u vremenu kada su mnogi drugi pretvorili novinarstvo u državnu kancelariju sulude propagande.
Njegova emisija “Sportsko Politička Galaksija” kratka je po trajanju, ali toliko bogata argumentima da me podseća na tropsku šumu:
što dublje u nju zalazim, sve više novih staza mišljenja otkrivam.
Pantić ne posmatra pravdu i jednakost kao ostatke propalih ideologija, već kao osnovne zakone svake civilizovane zajednice. Kada se ti zakoni krše, ne oboljeva samo država; oboljeva celo društvo, degeneriše se moral, a na kraju biva ranjena i sama priroda.
Savremeni čovek se prema Zemlji ponaša kao da ju je nasledio samo da bi je eksploatisao. Od nje uzima gotovo sve, a zauzvrat ne vraća joj gotovo ništa. Ali priroda ne poznaje bankrot; ona poznaje samo ravnotežu. Kada se ta ravnoteža naruši, ona ne odgovara osvetom, već nepristrasnošću svojih zakona.
Dakle, priroda ne prašta i ne sveti se; ona jednostavno uspostavlja svoju ravnotežu.
Isto se dešava i u ljudskim društvima. Kada manjina akumulira bogatstvo, moć i privilegije do te mere da većina ostaje bez dostojanstva, materijalne sigurnosti i nade, tada sistem počinje da liči na organizam u kome jedna jedina ćelija apsorbuje energiju svih ostalih. U medicini se to zove rak. U politici se to zove kleptokratija.
Upravo protiv ove deformacije Milojko Pantić godinama diže svoj glas.
Ne zato što veruje da njegova kritika može promeniti svet, već zato što je ćutanje najkraći put da se svet preda oligarhijama koje su nezasite i nemilosrdne prema svima.
Jer tamo gde se ćutanje proglasi vrlinom, laž postaje zakon.
Ipak, društva ne uništavaju samo diktatori. Uništavaju ih i milioni ljudi koji su naučili da strah nazivaju mudrošću, a pokornost patriotizmom.
S druge strane, pravi patriotizam nije mržnja prema drugim narodima. Naprotiv, to je ljubav prema građanima sopstvene zemlje i poštovanje dostojanstva susednih naroda.
Jer onaj ko osiromašuje, vara i ponižava svoj narod, dok istovremeno masakrira susedne narode – ne može se nazvati patriotom, ma koliko zastava mahao. On se može nazvati samo ratnim i mirovnim zločincem.
Jer onaj ko voli zastavu, a prezire čoveka, ne poštuje otadžbinu; on poštuje samo komad tkanine.
Građanin Beograda ima mnogo više zajedničkih interesa sa građanima Prištine, Tirane, Sarajeva, Zagreba, Skoplja ili Podgorice nego sa oligarsima koji se bogate na znoju svih naroda Balkana.
Zbog toga je slepi nacionalizam oduvek bio najjeftinije oružje pokvarenih elita za očuvanje sopstvenih privilegija.
Jer nacionalizam podiže zidove među siromašnima, kako bi bogati mogli da grade svoje palate u miru.
Milojko Pantić je tu istinu odavno razumeo.
Zato je odbio da bude tihi posmatrač potonuća nacionalnih i univerzalnih vrednosti, dok se srpsko društvo sve dublje utapalo u polarizaciju, korupciju i moralno siromaštvo.
On je baš tada Izabrao je najteži put – da govori.
Ali hrabrost nije odsustvo straha; hrabrost je reći istinu i kada je strah prisutan.
Možda upravo zbog toga danas nije samo poznati sportski komentator. Za mnoge ljude iz svih krajeva bivše Jugoslavije, on je postao simbol novinara koji svoju savest nikada ne menja za privilegije.
Na tom putu našao je razumevanje i kod ikone sportskog novinarstva Kosova, Agima Kasapolija, sa kojim deli uverenje da se pomirenje između Srba i Albanaca ne gradi na zaboravu, već na istini.
Zato Agim sa njim blisko sarađuje u promociji njegove knjige u Prištini, knjige koja dokumentuje istorijske patnje Albanaca pod različitim srpskim režimima, sa uverenjem da je iskreno suočavanje sa prošlošću osnovni preduslov za pravedniju budućnost.
Jer pomirenje ne počinje tamo gde se završava sećanje, već tamo gde počinje hrabrost da se istina prizna.
Zato bi bilo u opštem javnom interesu da institucije Kosova razmotre sve realne i zakonske mogućnosti da podrže svaku inicijativu koja promoviše dijalog, istorijsku istinu, slobodu mišljenja i ljudsko dostojanstvo.
Jer istorija ne pamti one koji su ćutali pred nepravdom. Ona pamti imena onih koji su imali hrabrosti da joj se suprotstave, i onda kada su znali da će ostati gotovo potpuno sami.
A istina se, ruku na srce, ne određuje brojem onih koji je slede, već hrabrošću onih koji je ne izdaju.
Jer istini ne treba većina; njoj trebaju ljudi spremni da plate njenu cenu.
Dok savest je jedini glas koji postaje sve jači što ga vlast više pokušava ugušiti.
