TË UÇK-së NË SHQIPËRI
dhe lufta në Jugosllavi ndodhën njëkohësisht me rënien e sistemit socialist në Shqipëri i shoqëruar me tronditje e dëme të mëdha. Kështu, në kohën kur Shqipëria duhej të ishte më e fuqishëme për t’i dhënë Kosovës ndihmën maksimale, u gjendë më e dobët se kurrë.
Presidenti shqiptar, Ramiz Alia, kishte arritur në përfundimin se Kosova duhej ndihmuar me çdo kusht, sepse kishte ardhur momenti më i volitshëm dhe i papërsëritshëm që të kërkonte të drejtat e veta, njëlloj si kombet e tjerë të Jugosllavisë. Si kryetar i Shtetit, në fjalimin e tij në OKB në
shtator 1990, ai paralajmëroi Bashkësinë Ndërkombëtare për padrejtësitë që i ishin bërë kombit shqiptar. Ai paralajmëroi se shqiptarët e Kosovës “nuk kërkojnë asnjë të drejtë më shumë
nga ç’kërkojnë serbët, sllovenët, kroatët, apo maqedonasit. Ata nuk kanë pranuar e nuk do të pranojnë të kenë më pak të drejta se ata”.
Ndërsa në vitin 1991, në funksionin e komandantit të përgjithshëm ai urdhëroi MM të stërviste ushtarakisht e të armatoste bijtë e Kosovës që dëshironin të fillonin luftën
çlirimtare.
Dy grupet themeluese të luftëtarëve të UÇK-së në Shqipëri erdhën në Tetor dhe në dhjetor të vitit 1991. Grupi i parë ishte grupi i Zahir Pajazitit, i cili u përgatit në Elbasan dhe përbëhej nga 54 veta. Ndërsa grupi i dytë me 34 luftëtarë kryesohej nga Adem Jashari dhe u përgatit në Tiranë nga ushtarakët shqiptarë Hysen Ymeri, Agron Dhimarko, Ylli Mici, Kastriot Hoxha, Eduard Abazi dhe Ramazan Zehja. përkatësisht në Surrel, në malin e Dajtit. Të dy grupet u përgatitën nga një muaj seicili.
Trajnimi i grupeve konsistonte në përgatitjen e zjarrit, në përgatitjen fizike, në elementë të luftës guerile dhe elementë të tjerë të luftimit në terren. Serioziteti i tyre në përgatitje zjarri e në qitje ishte shumë i madh. Ushtarakët shqiptarë u mësuan atyre përdorimin e të gjitha armëve të këmbësorisë
nga pistoleta, pushka, automatiku, mitralozi i lehtë dhe i rëndë, granata-hedhësi dhe mortaja 60 dhe 120 mm.
Në vitin 1993, duke qenë ilegal, Adem Jashari rierdhi në Shqipëri për tu takuar me vëllain e tij, Rifatin, i cili jetonte në Gjermani. Ai mori pjesë edhe në ceremoninë e diplomimit të anëtarit të celulave të UÇK-së, Kadri Veselit, që studionte në Tiranë. Adem Jashari dhe shokët e tij, gjatë kohës që përgatiteshin në Tiranë kishin kontakte edhe me bijtë e Kosovës që vinin ilegalisht nga Perëndimi për clirimin e kosovës.
Takimet bëheshin në Tiranë dhe në Durrës
Nga vitet 1993 aktiviteti i luftëtarëve kosovarë në Shqipëri ishte në rritje. Por, në këtë kohë, sekretari i përgjithshëm i NATO-s, Manfred Vërneri, në vizitën që bëri në Shqipëri më 19 mars 1993, në fjalimin para Kuvendit të Shqipërisë deklaroi se: “Ministrat e jashtëm të NATO-s kanë deklaruar se një shpërthim i dhunës në Kosovë, që mund të ndodhë nga përhapja e konfliktit, do të përbëjë një kërcënim për paqen dhe sigurinë ndërkombëtare”. “Përhapja e konfliktit në Kosovë… do të kishte konsekuenca të tmerrëshme”. “Aleanca jonë do t’i mbështesë përpjekjet ndërkombëtare për të parandaluar që të mos ndodhë kjo dhe që të gjithë ne, në Aleancë, mbështetemi
shumë te Shqipëria…”.
Pra ishte kundër luftës clirimtare në Kosovë.
Një urdhër-deklarim i tillë nuk pritej nga Shqipëria. Por, ai foli në emër të Evropës, si udhëheqësi politik kryesor i NATO-s. Kjo deklaratë thoshte hapur të mos përkrahej Shqipëria dhe asnjë formë qëndrese e armatosur e shqiptarëve të Kosovës kundër dhunës dhe gjenocidit serb për liri sepse, kjo do të kishte “konsekuenca të tmerrshme”. Dhe Qeveria Shqiptare, që kërkonte të anëtarësohej në Aleancë, ngurtësoi mbështetjen e hapur të UCK-së.
Megjithëse ndihma e shtetit shqiptar u ngurtësua, luftëtarët e Kosovës të cilët ishin të përkushtuar për luftën clirimtare, gjetën mbështetje në Shqipëri te patriotët e vërtetë, krijuan baza të sigurta, qendra ilegale stërvitjeje dhe bënë furnizimin me armë. Shpirti patriotik shqiptar u ngrit mbi politikën. Shqipëria, edhe pa dëshirën e shtetit të vet, mbeti bazë kryesore e UÇK-së dhe e luftës së Kosovës.
Adem Shehu nga Farka e Tiranës, oficer kundërajror i Ushtrisë Shqiptare, diplomuar në vitin 1980 në Shkollën e Lartë të Bashkuar të Oficerëve në Tiranë do të bëhej një nga komandantët më në zë të UÇK-së. Në vitin 1996 ai u lidh me ilegalët e Lëvizjes Kombëtare për Çlirimin e Kosovës, me Sejdi
Veselin, Nazmi Zukën, Fatmir Humollin e të tjerë.
Në vendlindjen e tij, në Farkë, në periferi të qytetit të Tiranës, organizoi stërvitjen luftarake të luftëtarëve të cilët vinin nga Kosova, trojet etnike dhe nga vendet perëndimore. Grupet përbëheshin nga 25-30 veta. Banesa e tij u shndërrua në një qendër stërvitore, pra në një “Akademi” të Farkës. Stërvitja e çdo grupi vazhdonte rreth tri javë.
Gjatë takimeve të verës së vitit 1998 të përfaqësuesve të aleancës së NATO-s me presidentin Meidani, kryeministrin Pandeli Majko dhe shefin e SHP gjeneral Aleks Andoni u shtrohej pyetja: “Si do t’ia bëni ju me luftën në Kosovë në se nuk do t’u ndihmojë askush”. “Ne nuk mund të rrimë duarkryq duke i parë vllezërit tanë duke u shfarosur nga fllaga serbosllave.
Ne do të hyjmë në luftë pa marrë parasysh cmimin e saj, nuk e lemë të vetmuar popullin tonë në Kosovë”. Dhe kjo u vërtetua me mobilizimin e përgjithshëm të ushtrisë shqiptare drejt veriut në Kukës, Krumë dhe në Tropojë, në kufijtë e ish Jugosllavisë në gjysmën e dytë të muajit Gusht 1998. (Sadik
Hlitjaja. Ç’ka paraqet 24 Marsi për Kosoven!”)
Me fillimin e luftës së armatosur, Ushtrisë Clirimtare të Kosovës iu bashkuan nga Shqipëria edhe 172 shqiptarë, midis të cilëve edhe një vajzë, Rajmonda Malecka, nga të cilët 34 ranë dëshmorë.
NATO-s, për një sulm të mundshëm kundër Serbisë. Ky Hajro Limaj vendim tepër i guximshëm, që mori qeveria e kryeministrit të ri, Pandeli Majko, ishte një akt, i cili e angazhonte Shqipërinë drejtpërdrejt në luftë me Serbinë, përkrah NATO-s. Lidhur me këtë vendim, komandanti suprem i NATO-s, gjenerali Uesli
Klark, ka shkruar: “Kryeministri i ri, Pandeli Majko, me një anglishte perfekte, miratoi çdo kërkesë timen:
– A mund të përdornim edhe aeroporte shtesë?
– Natyrisht, përdor të gjitha aeroportet.
– A mund ta riparonim rrugën për në Kukës?
– Të lutem, riparojeni.
– Po rrugën për në Shkup?
– I ke të gjitha rrugët dhe mjetet në dispozicion. Merrni çfarë të doni”.
Ushtria Shqiptare praktikisht u angazhua në luftë të pashpallur me Serbinë. Divizioni i Kukësit gjendej në skalion të parë dhe në drejtimin kryesor të mbrojtjes së Shqipërisë.
Ndërkohë, ky divizion u bë mbështetje e sigurt e shpinës së luftëtarëve të UÇK-së. Në territorin ku vepronte divizioni, UÇK-ja kishte bazat kryesore të saj. Fshatrat Padesh, Papaj, Gegaj, Kamenicë, Tropojë e Vjetër, Vlahen, Cahan, etj kanë qenë krejtësisht rajone veprimi e përqendrimi të UÇK-së.
Ndërsa qendrat stërvitore në thellësi të zonës së mbrojtjes së Divizionit dhe në thellësinë strategjike të vendit u përdorën gjerësisht për përgatitje nga luftëtarët e UÇK-së. Prej territoreve të divizionit niseshin për në Kosovë luftëtarët e UÇK-së, tashmë të stërvitur, të përgatitur dhe të armatosur prej Shqipërisë. Sapo kalonin kufirin, binin në përpjekje me forcat serbe dhe zhvillonin luftime të ashpra, duke pasur të siguruar shpinën nga forcat e divizionit.
Në pranverën e vitit 1999 mjaft kuadro të ushtrisë shqiptare morën detyrën e stërvitjes luftarake të luftëtarëve të UÇK-së që vinin nga Perëndimi.
Erdhën edhe luftëtarët e “Atlantikut” nga ShBA, por dhe prej vendeve perëndimore si
nga Kanadaja, Franca, Gjermania, Zvicra, etj. Mosha e luftëtarëve varionte nga 15-74 vjeç, djem dhe vajza.
Batalioni “Atlantiku” u stërvit në Mollas të Burrelit nga 40 ushtarakët më të përgatitur dhe atdhetarë. Stërvitja zhvillohej në kazermat dhe poligonet e njësisë së Burrelit, në një terren mjaft të përshtatshëm.
Qyteza e Mollzave dhe poligonet përreth saj, në prillmajin e vitit 1999 ishin mbuluar nga uniformat e kamuflazhit të një ushtrie të madhe. Në Mollza ishin përqendruar forca të shumta luftëtare, ç’ka i habiti gjeneralët dhe atashetë ushtarakë të vendeve të NATO-s, kur bënë një inspektim në terren.
Ndjenja e përgjegjësisë e oficerëve shqiptarë do të shtohej gjithnjë e më tepër, në procesin e zhvillimit të stërvitjes, kur shikonin etjen e atyre të rinjve për të mësuar gjithçka në një ditë. Por edhe më tepër shpirtin e këtyre oficerëve të talentuar, që ishin të zgjedhur me “kokrra”, e prekte fakti se
djemtë dhe vajzat që po stërvitnin, do t’i nisnin për luftë. Këta nuk duhej të vriteshin. Prandaj oficerët e Shqipërisë Mëmë u kërkonin shumë në stërvitje. Nuk lejonin asnjë gabim në përdorimin e armëve. Nuk falnin asnjë gabim gjatë lëvizjeve në fushën e stërvitjes, që e konsideronin si fushë luftimi. Ata
jepnin shembullin personal në çdo veprim, duke mos treguar lodhje në asnjë moment.
Disiplina e lartë në stërvitje, gatishmëria dhe mobilizimi i jashtëzakonshëm i vullnetarëve të lirisë për ta zbatuar pa hezitimin më të vogël çdo mësim, çdo sugjerim e korrigjim të oficerëve, ishte një shembull tepër i rrallë. Disiplina e lartë, e ndërgjegjëshme, bëri që të zhvilloheshin të gjitha stërvitjet, të
gjitha qitjet me pushkë, me automatikë, me mitraloz të lehtë e të rëndë, me mitraloz kundërajror 12,7 milimetër, me granatahedhës e me mortajë në mënyrë shembullore. Zhvillonin qitje me rreth dy mijë veta në ditë.
Djemtë e vajzat e Kosovës të ardhur nga Perëndimi si luftëtarë të UÇK-së jo vetëm morën mësimet e nevojshme për luftë, por dhe lanë tek ushtarakët shqiptarë mirësjellje dhe, veçanërisht disiplinë pune, disiplinë mësimi dhe disiplinë lufte.
Shumica e luftëtarëve ishin studentë që kishin ndërprerë studimet dhe me vetëdije të lartë atdhetare e kombëtare kishin ardhur të mësonin e të futeshin në luftë për ta çliruar Kosovën.
Kishte dhe luftëtarë që kishin kryer shërbimin ushtarak në ushtrinë jugosllave dhe tregonte se serbi nuk ua mësonte armët shqiptarëve, por i ngarkonte me punë të rëndomta.
Në qendrën stërvitore të UÇK-së në Mollas të Burrelit me komandant Ruzhdi Saramati u trajnuan për një muaj e ca nga 1 800-2500 luftëtarë.
Qyteza e Mollzave çdo mëngjes zgjohej me Himnin Kombëtar të Flamurit. Të gjithë luftëtarët dilnin në rreshtimin ceremonial të ngritjes së Flamurit. Populli i Burrelit u mahnit me disiplinën e kësaj ushtrie dhe me shenjtërinë që ajo tregonte për Flamurin, kryesimbolin e kombit.
Në 28 Prill të vitit 1999, Kolonel Bislim Zyrapi lirohet nga detyra e Shefit të Shtabit të Përgjithshëm të UÇK-së, i cili zvëndësohet nga kolonel Agim Çeku, dhe emrohet komandanti i Operacionit “Shigjeta”. Ishte koha kur në Shqipëri kishin mbritur me linjë ajrore, detare dhe toksore rreth 5 000 kosovarë
nga emigracioni shqiptar dhe vullnetar të huaj, të cilet u stërvitën ushtarakisht në Burrel dhe në Feken. Në këtë kuadër, në periudhë 1 Maj -13 Korrik tre kontigjente me rreth 1 800 djem
u sterviten në “Qëndrën Stërvitore Shigjeta” në Feken me komandant kolonel Mahmut Cali. Qëndra ishte e organizuar në Rrugëtimi i Shqipërisë për integrimin në NATO tre batalione (TF) me komandantë kolonel Adriatik Hoxha, nënkolonel Kadri Dauti dhe nënkolonel Preng Llusku, pedagogë
të Akademisë Ushtarake “Skëndërbej”
