Nga Rezart Kalaja – Washington, SHBA
28 tetor 2026 | Opinion politik, analizë dhe satirë publicistike
Kur një grua kërkon drejtësi, Parlamenti duhet të flasë me gjuhën e Kushtetutës, jo ta zëvendësojë përgjegjësinë shtetërore me predikime fetare!
Një popull që ka kaluar nëpër zjarrin e historisë, që ka mbijetuar nën pushtime, burgje, tortura, dëbime e masakra, nuk e fitoi lirinë për ta parë shtetin e vet të lëkundet ndërmjet ligjit të Republikës dhe autoritetit të predikuesve fetarë.
Karikatura 1 – Nga xhamia në Kuvend
Mulla Osman Musliu, nga minberi fetar në foltoren e Republikës!
Në Kuvend kërkohen përgjegjësi dhe ligje, jo vetëm predikime.
Kosova nuk është dhuratë e rastësisë. Ajo është fryt i një historie të gjatë qëndrese, i gjakut të dëshmorëve, i sakrificave të brezave dhe i përpjekjeve diplomatike të aleatëve ndërkombëtarë, veçanërisht Shteteve të Bashkuara të Amerikës.
Prandaj, çdo debat për identitetin, institucionet dhe të ardhmen e saj duhet të fillojë nga një parim i patjetërsueshëm:
Republika e Kosovës është shtet i qytetarëve të saj. Sovraniteti i saj buron nga Kushtetuta dhe vullneti demokratik, jo nga autoriteti i një feje apo i një predikuesi.
Në këtë kontekst, paraqitja e deputetit Osman Musliu në seancën parlamentare të 26 tetorit 2026, kushtuar vrasjes tragjike të Arlinda Zekajt, meriton një debat serioz mbi kufijtë e ligjërimit fetar në institucionet shtetërore.
Nga faltorja në Parlament: Kur minberi takohet me foltoren
Osman Musliu, i njohur për veprimtarinë e tij fetare, tashmë mban edhe përgjegjësi parlamentare.
Mulla Osman Musliu sjell shembuj nga feja në parlamentin laik.
Por Kushtetuta është themeli i përbashkët i gjithë qytetarëve!
Në fjalimin e tij në Kuvend, Musliu e dënoi vrasjen e Arlinda Zekajt, kundërshtoi mentalitetin që e trajton gruan si pronë dhe kërkoi ndryshim të kësaj mendësie. Por, gjatë argumentimit, ai iu referua edhe profetit Muhamed dhe marrëdhënies së tij me bashkëshorten.
Pikërisht këtu lind pyetja që duhet ngritur në një republikë laike: A duhet që shembulli fetar të zërë vend qendror në një seancë që kërkon përgjigje institucionale për një jetë të humbur?
Karikatura 3 – Drejtësi për Arlindën
Mulla Osman Musliu foli edhe për profetin Muhamed në seancën për Arlindën.
Por një jetë e humbur kërkon më shumë se fjalë: kërkon drejtësi!
Salla e Kuvendit nuk është vazhdim i oborrit të xhamisë, as zgjatim i ndonjë faltoreje tjetër. Ajo është vendi ku deputeti duhet të përballet me ligjin, buxhetin, sigurinë, arsimin, ekonominë dhe përgjegjësinë publike.
Satira e kësaj situate është e hidhur: sikur foltorja parlamentare të kishte humbur mikrofonin e shtetit dhe, për një çast, të kishte marrë mikrofonin e minberit.
Mirëpo, Kuvendi nuk është vend ku matet devotshmëria. Është vend ku matet përgjegjësia.
Qytetari nuk e zgjedh deputetin për t’i treguar rrugën drejt parajsës, por për t’i ndërtuar një jetë më të sigurt e më dinjitoze në tokën e vet.
Arlinda Zekaj: Një jetë që kërkonte mbrojtje, jo vetëm ngushëllime
Më 25 tetor 2026, Arlinda Zekaj u vra në Vitomiricë të Pejës. Sipas raportimeve, ajo kishte kërkuar ndërhyrjen e institucioneve lidhur me dhunën në familje dhe çështjet e saj të sigurisë.
Pak ditë më parë kishte kërkuar sërish veprime urgjente. Vetëm disa orë përpara vrasjes kishte raportuar dhunë.
Megjithatë, jeta e saj nuk u shpëtua.
Kjo tragjedi ngre pyetje që nuk mund të mbulohen as me retorikë politike, as me citate fetare, as me premtime solemne.
Karikatura 4 – Dy foltore, një mikrofon
Mulla Osman Musliu, minberi dhe Parlamenti nuk janë e njëjta foltore!
Në njërën predikohet besimi, në tjetrën kërkohet llogari për shtetin.
Ku dështoi sistemi? Kush i shqyrtoi paralajmërimet? Çfarë masash u morën? A mund të parandalohej krimi? A ka përgjegjësi administrative, profesionale apo penale?
Këto janë pyetjet që duhet të mbizotërojnë në një seancë parlamentare për dhunën ndaj grave.
Karikatura 5 – Republika laike
Mulla Osman Musliu, feja është e lirë, por Republika është laike!
Asnjë bindje personale nuk qëndron mbi ligjin e përbashkët.
Arlinda Zekaj nuk është statistikë që mund të fshihet pas një fjalimi të bukur. Ajo ishte një qytetare, një jetë njerëzore, një grua që meritonte mbrojtjen e Republikës.
Një shtet që nuk arrin ta mbrojë një grua të kërcënuar duhet të kërkojë me vendosmëri përgjegjësi për dështimet e mundshme, jo të kënaqet me ceremoninë e ngushëllimit.
Kushtetuta nuk është dekor në murin e Kuvendit
Neni 8 i Kushtetutës e përcakton qartë Kosovën si shtet laik dhe neutral në çështje të besimeve fetare.
Karikatura 6 – Fjalët dhe përgjegjësia
Mulla Osman Musliu, fjalimet për moralin mund të zgjasin me orë!
Por siguria e grave matet me veprime, jo me gjatësinë e ligjëratave.
Neni 38, nga ana tjetër, garanton lirinë e besimit, ndërgjegjes dhe fesë.
Këto dy dispozita nuk janë kundërshtare. Ato ndërtojnë ekuilibrin e një shteti demokratik: qytetari është i lirë të besojë, ndërsa shteti duhet të mbetet neutral.
Pra, nuk ka asgjë të paligjshme vetëm pse një deputet përmend një figurë fetare. Por ekziston një dallim thelbësor ndërmjet shprehjes së bindjes personale dhe përpjekjes për ta kthyer doktrinën fetare në autoritet mbi ligjet e Republikës.
Ky dallim duhet të ruhet pa ekuivoke.
Kushtetuta nuk është një libër që vendoset në tavolinë për fotografi zyrtare. Ajo është themeli mbi të cilin qëndron institucioni.
Dhe kur përballë saj vendoset ndonjë kërkesë për përparësi të ligjit fetar, përgjigjja e shtetit duhet të jetë e qartë: ligji kushtetues është autoriteti i përbashkët i të gjithë qytetarëve.
Albin Kurti dhe prova e vërtetë e qeverisjes
Qeveria e Albin Kurtit nuk mund ta trajtojë luftën kundër dhunës ndaj grave si një çështje që mbyllet me deklarata publike.
Kryeministri e dënoi vrasjen, ndërsa Kuvendi miratoi një rezolutë për hetimin parlamentar të rastit. Këto hapa janë të rëndësishëm, por duhet të shoqërohen me rezultate të matshme.
Qeveria duhet të sigurojë që institucionet përgjegjëse të bashkëpunojnë, që paralajmërimet për dhunë të trajtohen seriozisht dhe që çdo neglizhencë e provuar të ketë pasoja ligjore.
Njëkohësisht, qeveria duhet të mbrojë karakterin laik të shtetit pa cenuar lirinë e besimit.
Për këtë nevojitet seriozitet institucional, jo përplasje simbolike ndërmjet besimtarëve dhe jobesimtarëve.
Në një shtet demokratik, politika nuk është konkurrente e fesë dhe feja nuk duhet të jetë zëvendësuese e politikës. Secila ka hapësirën dhe përgjegjësinë e vet.
Islamizmi politik, identiteti kombëtar dhe një kufi që nuk duhet mjegulluar
Shqiptarët kanë ndërtuar një trashëgimi historike ku përkatësitë e ndryshme fetare kanë bashkëjetuar me vetëdijen kombëtare.
- Karikatura 7 – Sakrifica dhe shtetformimi
Mulla Osman Musliu, Kosova u ndërtua me sakrifica për liri!
Kuvendi i saj duhet t’i shërbejë qytetarit, jo të imitojë faltoren.
Figura e Skënderbeut, veprimtaria humanitare e Nënë Terezës, rezistenca e familjes Jashari dhe përpjekjet e brezave për liri janë pjesë të rëndësishme të kujtesës sonë kolektive.
Kjo trashëgimi nuk kërkon që një besimtar të heqë dorë nga feja e tij. Ajo kërkon që asnjë autoritet fetar apo politik të mos pretendojë monopol mbi identitetin shqiptar.
Islamizmi politik, kur synon vendosjen e normave fetare mbi rendin kushtetues, është një çështje legjitime për debat dhe kundërshtim demokratik. Por ky koncept nuk duhet ngatërruar me besimin islam dhe me qytetarët që e praktikojnë atë pa cenuar të drejtat e të tjerëve.
Një republikë e sigurt në vlerat e veta nuk ka nevojë të shpallë armiq popujt arabë, turq apo palestinezë për të mbrojtur identitetin shqiptar.
Ajo ka nevojë për institucione funksionale, arsim cilësor, kulturë demokratike dhe respekt të palëkundur për lirinë individuale.
Identiteti kombëtar nuk mbrohet duke ua mohuar të tjerëve identitetin e tyre. Ai mbrohet duke kultivuar gjuhën, historinë, arsimin, artin dhe lirinë për të cilën u sakrifikua aq shumë.
Kur flamuri bëhet perde dhe tragjedia humbet pas fjalimeve
Politika ka një aftësi të çuditshme: mund të ngrejë fjalime aq të larta sa zëri i viktimës të mos dëgjohet më.
Mund të mbushë sallat me deklarata për moralin, ndërsa qytetari pret drejtësi në korridoret e institucioneve.
Mund të flasë për shenjtërinë e familjes, por të mos garantojë mbrojtje për gruan që ka frikë të kthehet në shtëpi.
Dhe mund ta shndërrojë një debat për përgjegjësinë shtetërore në një garë retorike për bindjet personale.
Këtu qëndron paradoksi më i rëndë: deputeti mund të dalë nga salla i kënaqur me fjalimin e vet, ndërsa shoqëria mbetet pa përgjigjen për pyetjen që e solli në atë sallë.
Nëse fjala nuk sjell përgjegjësi, ajo mbetet jehonë. Nëse rezoluta nuk sjell veprim, ajo mbetet letër. Nëse shteti nuk mbron jetën, solemniteteve të tij u mungon kuptimi.
Kosova nuk u ndërtua që qytetari të mbetej i pambrojtur
Liria e Kosovës është një arritje historike, por ajo nuk është një medalje që mjafton të mbahet në mur.
Ajo kërkon punë çdo ditë.
Karikatura 8 – Satira përfundimtare
Mulla Osman Musliu, mikrofoni i Kuvendit nuk është megafon i xhamisë!
Deputeti gjykohet nga përgjegjësia publike, jo nga zelli i predikimit.
Kërkon gjykata që funksionojnë, polici që reagon me kohë, shkolla që edukojnë për barazinë, institucione që luftojnë korrupsionin dhe deputetë që e kuptojnë peshën e mandatit publik.
Kërkon gjithashtu qytetarë që nuk e heshtin mendimin kritik, por që nuk e shndërrojnë kritikën në urrejtje.
Intelektualët, universitetet, organizatat e shoqërisë civile, mediat dhe partnerët ndërkombëtarë mund të kontribuojnë duke kërkuar transparencë dhe përgjegjësi, si dhe duke kundërshtuar çdo përpjekje të dokumentuar për cenimin e rendit demokratik.
Kjo është rruga e mbrojtjes së Republikës: jo frika nga debati, por fuqia e argumentit; jo heshtja, por kontrolli demokratik; jo etiketimi kolektiv, por përgjegjësia individuale.
Mesazhi përfundimtar: Republika është më e madhe se çdo foltore
Osman Musliu ka të drejtë të shprehë bindjet e veta dhe detyrimin të përmbushë mandatin parlamentar. Qeveria ka përgjegjësinë të drejtojë institucionet brenda kompetencave kushtetuese. Organet e drejtësisë kanë detyrimin të hetojnë krimet dhe dështimet e mundshme institucionale.
Askush nuk qëndron mbi këto përgjegjësi.
Përballë vrasjes së Arlinda Zekajt, nuk mjafton të flitet për moralin. Duhet drejtësi.
Përballë debateve për fenë dhe politikën, nuk mjafton të përmendet laiciteti. Duhet respektuar Kushtetuta.
Përballë kujtesës së luftës dhe sakrificave kombëtare, nuk mjafton të valëvitet flamuri. Duhet ndërtuar një shtet që i shërben qytetarit.
Kosova nuk fitoi lirinë për t’ia nënshtruar të ardhmen një autoriteti të vetëm ideologjik, politik apo fetar. Ajo e fitoi lirinë që qytetarët e saj të jetojnë me dinjitet, me të drejta të barabarta dhe nën mbrojtjen e ligjit.
Dhe le të mbetet ky mesazhi kryesor:
Në Kuvend nuk kërkohet predikimi më i bukur, por vendimi më i drejtë. Nuk kërkohet zëri më i lartë, por përgjegjësia më e madhe. Dhe mbi të gjitha, nuk kërkohet nënshtrimi i qytetarit ndaj pushtetit, por nënshtrimi i pushtetit ndaj Kushtetutës.
Rezart Kalaja
Washington, Shtetet e Bashkuara të Amerikës
28 tetor 2026
