A do të tërhiqet Shqiptar Shaljani nga aktiviteti për kauzën, përkatësisht për kauzat gjithëkombëtare?

Nuk tërhiqem dhe as që më shkon ndërmend të tërhiqem. Por, pse nuk tërhiqem?

Nuk tërhiqem sepse besoj se jam në anën e drejtë të historisë sonë kombëtare; sepse qëndroj mbi të vërtetën historike, mbi të drejtën qytetare dhe mbi bindjen se kauzat që kam marrë përsipër nuk janë interesa personale. Përkundrazi, janë pjesë e një angazhimi më të gjerë kombëtar, kulturor dhe shpirtëror. Për këtë rrugëtim kam marrë përkrahjen e shumë bashkëkombësve dhe të miqve tanë ndërkombëtarë.

Para rreth tri vitesh, kur publikova idenë për ndërtimin e një kishe katolike shqiptare në Shalë të Bajgorës, shumë bashkëkombës më përgëzuan dhe më uruan për guximin dhe nismën. Natyrisht, pati edhe reagime të kundërta: kërcënime, protesta dhe përpjekje për mbledhjen e nënshkrimeve për një peticion kundër idesë së Sh.Sh., të cilën disa e cilësuan si provokim dhe madje si rrezik për tolerancën fetare.

Unë, me një dozë humori, e kam quajtur këtë pretendim «tolerancë» të kujt ndaj kujt dhe, mbi të gjitha, në emër të kujt?

Kosova është shtet demokratik dhe laik. Neni 8 i Kushtetutës përcakton karakterin laik të shtetit, ndërsa liria e ndërgjegjes dhe e besimit mbrohet nga rendi ynë kushtetues. Prandaj, e drejta për të ndërtuar një objekt fetar, në përputhje me ligjet dhe procedurat në fuqi, nuk është privilegj që dikush ia jep dikujt tjetër. Është e drejtë që buron nga ligji.

Toleranca nuk duhet të kuptohet si mëshirë e shumicës ndaj pakicës, as si leje që një komunitet ia jep tjetrit për të ushtruar të drejtat e veta. Në një shoqëri demokratike, të gjithë qytetarët janë të barabartë para ligjit. Unë nuk kërkoj mëshirën e askujt në emër të tolerancës. Kërkoj respektimin e së drejtës dhe barazisë qytetare.

Pa e zgjatur më tej: kisha në Shalë të Bajgorës, përkatësisht në Zogaj të komunës së Vushtrrisë, do të ndërtohet. Aty do të nisë një rrugëtim që, me kohën dhe sipas mundësive, mund të pasohet edhe me nisma të tjera në Shalë e më gjerë në Dardani.

As peticionet, as protestat dhe as kundërshtimet e cilitdo institucioni fetar nuk mund ta zëvendësojnë ligjin dhe procedurat demokratike. Ndërtimi i objekteve fetare është çështje e së drejtës, e procedurave ligjore dhe e respektimit të institucioneve kompetente. Askush nuk ka të drejtë ta vendosë veten mbi ligjin.

Në këtë kontekst, dua të sqaroj edhe një çështje që lidhet drejtpërdrejt me angazhimin tim në Lëvizjen e Deçanit, përkatësisht në Degën e Mitrovicës, ku kam pasur përgjegjësinë e zëdhënësit.

Kontributin tim në këtë lëvizje e konsideroj pjesë të angazhimit tim për kauzat kombëtare. Megjithatë, me kalimin e kohës, kam vërejtur disa praktika organizative që nuk përputhen me parimet e bashkëpunimit, transparencës dhe vlerësimit të kontributit të aktivistëve.

Është domethënëse që, në përvjetorët e organizimit, zëdhënësit të një dege që ka dëshmuar aktivitet dhe përkushtim të veçantë, nuk iu dha fjala për të paraqitur qëndrimet dhe vlerësimet e tij. Mund të mos ketë qenë një vendim i rastësishëm, por nuk dëshiroj të spekuloj për motivet. Mbetet, megjithatë, një pyetje legjitime: a duhet të shqetësohet ndonjë organizim nga fjala kritike e njerëzve që kanë kontribuar në ndërtimin e tij?

Unë besoj se një lëvizje që pretendon të përfaqësojë një kauzë të madhe duhet të ketë hapësirë edhe për mendimin ndryshe, për kritikën dhe për llogaridhënien e brendshme.

Pikërisht për këtë arsye kam bërë të qartë qëndrimin tim dhe kam paralajmëruar një nismë të re.

Dua ta theksoj pa asnjë ekuivok :

**jam tërhequr nga patronati i kësaj lëvizjeje, jo nga kauzat për të cilat jam angazhuar.**

Kauzat nuk janë pronë e strukturave organizative, as e individëve që i drejtojnë ato. Ato i tejkalojnë mandatet, funksionet dhe hierarkitë. Prandaj, askush nuk duhet ta ngatërrojë largimin nga një patronat organizativ me braktisjen e një kauze kombëtare.

Unë vazhdoj të besoj se Lëvizja e Deçanit ka vendin dhe rëndësinë e saj në këtë rrugëtim. Por besoj po ashtu se lëvizjet iluministe duhet të zhvillohen, të ripërtërihen dhe të mos e kufizojnë të ardhmen e tyre brenda strukturave që nuk janë gjithmonë të gatshme të dëgjojnë zërat kritikë.

A do të tërhiqet Shqiptar Shaljani edhe nga angazhimi për kauzat e tjera kombëtare, në kuadër të lëvizjeve iluministe, të cilat kohëve të fundit i kam cilësuar si pjesë e një Rilindjeje të Tretë Kulturore e Shpirtërore ndër shqiptarë?

Përgjigjja është po aq e qartë: JO!

Nuk do të tërhiqem as nga aktiviteti, as nga angazhimi konkret për këto kauza, të cilat i konsideroj shumë më të mëdha se secili prej nesh veç e veç, madje më të mëdha se të gjithë ne së bashku.

Asnjë individ nuk duhet ta identifikojë veten me kauzën, sepse kauza kombëtare nuk është pronë e askujt. Ajo kërkon bashkëpunim, përgjegjësi, vizion dhe gatishmëri për të kapërcyer interesat personale.

Familja është e shenjtë, por Atdheu dhe përgjegjësia ndaj tij kanë një peshë të veçantë në ndërgjegjen e çdo shqiptari. Kombi dhe Atdheu nuk duhet të shërbejnë si parulla, por si përgjegjësi që dëshmohen me vepra.

Pikërisht për këtë, çdo aktivist duhet ta ketë parasysh se, kur vihet në pikëpyetje interesi kombëtar, interesat personale, ambiciet dhe dallimet e çastit duhet t’i lënë vend përgjegjësisë së përbashkët.

Edhe besimi i të parëve na mëson përkushtimin, dashurinë dhe sakrificën. Sakrifica për Kombin dhe Atdheun është një vlerë e lartë njerëzore e morale, e cila nuk bie ndesh me besimin, por buron nga përgjegjësia ndaj të tjerëve dhe ndaj së ardhmes.

Të nderuar miq, bashkëveprimtarë dhe bashkëkombës,

Ju siguroj se do të vazhdoj të jem i përkushtuar ndaj të gjitha kauzave tona kombëtare, paralelisht me angazhimin tim për realizimin e projektit të kishës në Shalë të Bajgorës. Këtë rrugëtim synoj ta vazhdoj në bashkëpunim me të gjithë ju, me aktivistët e lëvizjeve iluministe dhe me secilin që dëshiron të kontribuojë në këtë drejtim.

Po ashtu, jam i bindur se lëvizjet tona kanë nevojë për ide, nisma dhe projekte të reja, të cilat i pasurojnë, i plotësojnë dhe ua zgjerojnë horizontin veprimtarive të deritanishme.

Por, për të ecur përpara, duhet edhe të kthehemi te rrënjët tona: të njohim historinë, trashëgiminë kulturore, identitetin dhe kujtesën tonë historike. Duhet ta njohim atë pasuri të jashtëzakonshme që shqiptarët e kanë krijuar dhe trashëguar ndër shekuj.

Nuk mund ta ndërtojmë të ardhmen duke e harruar të kaluarën. As nuk mund ta kuptojmë plotësisht identitetin tonë pa i njohur rrënjët dardane, ilire dhe arbërore.

Para perandorive që kaluan nëpër këto troje, para sundimeve dhe pushtimeve që u pasuan ndër shekuj, këtu kishte një histori, një qytetërim dhe një trashëgimi të lashtë ilire. Kjo trashëgimi nuk duhet të mbetet vetëm në librat e historisë, por duhet të bëhet pjesë e vetëdijes sonë bashkëkohore.

Kjo është edhe njëra ndër arsyet pse besoj te nevoja për një Rilindje të Tretë Kulturore e Shpirtërore: jo për t’u kthyer në të kaluarën, por për ta njohur atë, për të ndërtuar mbi të dhe për t’ia dhënë kombit një perspektivë më të vetëdijshme për të ardhmen.

Prandaj, përgjigjja ime është e qartë: **Shqiptar Shaljani nuk tërhiqet!**

Nuk tërhiqem nga kisha në Shalë të Bajgorës, nuk tërhiqem nga kauzat kombëtare dhe nuk tërhiqem nga angazhimi për një rilindje të re kulturore e shpirtërore ndër shqiptarë.

Sepse individët mund të lodhen, mund të mospajtohen dhe mund të largohen, por kauzat që i shërbejnë Kombit dhe Atdheut duhet të vazhdojnë.

Kauza është më e madhe se individi. Atdheu është më i madh se të gjithë ne!