Prof. Bajram Binaku, Pejë
Komuna e Pejës, si çdo komunë tjetër e Kosovës kishte dalë nga lufta shumë e demtuar. Në komunën e Pejës ishin kryer masakrat e mdha, sidomos në fshatrat Qyshk, Pavlan, Lubeniq, Trstenik, Nabrgjan, Dardani e Pejës e gjetiu. Masakrat ishin kryer në mënyra nga më të ndryshme, pushkarime, therje e kallje! Gjatë viteve 98/99, ishin kryer edhe vrasje të vazhdueshme të organizuara nga pushteti serb, përmes, njesitit famkeq,”Dora e zezë”, ku kishin pësuar shumë qytetar, si, Mjeku nga Peja, Xh. Gashi, arsimtari nga Sverka, M. Bytyqi, biznismeni nga Klina, A. Sadriu e shumë të tjerë. Në një lokal serb i ashtuquajtur “Panda”, kishte ndodhur, poashtu një sulm i armatosur ku kishin mbetur të vrarë gjashtë të rinj serb.
Pas këtij aksioni kishte ndodhur malltretimi e rrahja e shqiptarëve nëpër rrugët e Pejës si dhe bastisje nëpër disa shtepi shqiptarësh. 24 vjet nga rasti “Panda”, nuk ka hetime e as denime gjyqsore nga ndonjë gjykatë, të ndojnë kryesi të kësaj vepre. Këtë lokal pas luftes e paska riblerë ish pronari, sepse iu kishte marrë pa të drejtë nga regjimi komunist jugosllav. Në kuvendin e Pejës paska dalë një propozim, qe ky lokal t’i kthehet komunës dhe të shpallet muze. Propozuesi po pretendon se kësisoj do të del e verteta se serbet paskan vrarë edhe bashkë kombas të tyre, për ti mveshur fajin shqiptarëve. Kjo iniciativë është fund e krye e pa vend dhe politikisht e pa pranueshme.
E para, prona është private dhe pa asnjë vlerë historike. E dyta, asnjë dokument relevant, as në Serbi e as në Kosovë nuk ekziston për aktorin apo organin, qe e ka krye vepren. Dhe e treta, edhe nese del, qe regjimi serb i ka vrarë bashkë kombasit, e verteta përmes vrasjes se serbëve nga vet serbët nuk është deshmi e krimeve mbi shqiptarë. Përse nuk bëhët muze njera nga shtëpitë e Qyshkut, muze, ku u dogjen dhjetra shqiptarë, po pretendohet të bëhët muze një qymez ku u vranë 6 të rinjë serbë? Përse mos të ndërtohet një obelisk, mu në mes të Pejës me emra e mbiemra të qytetarëve pejanë, qe u vranë nga “dora e zezë”serbe, duke i kindapuar e pushkatuar pastaj? Edhe qytetarët serbë, të vrarë, e meritojnë të jenë pjesë e obeliskut, por jo ta kenë një muze të veçantë, kur nuk e kemi asnjë të tillë, për shqiptarët e masakruar. Para ca vitësh ishim në vizitë të kullat e Isa Boletinit. Shoqëruesi na njoftonte për detale.
Përballë kullave ishte një kishë, qe sipas ciceronit, fillimisht me lejën e Isës, ju kishte falë rrogëtarit serb për lutje. Po, regjimi okupues i Sllobodan Millosheviqit e kishte shendrrue ate, si objekt fetar nën mbrojtje, si kishë serbe. Kemi disa kisha në Kosovë, qe janë ndërtuar nga shteti serb e qe nuk mund të prishen. Pak para largimit të trupave serbe nga Kosova, me marrveshjen e Kumanovës, ishin ndërtuar edhe kisha në pronën e Universitetit, kisha në Bajë të Pejës e gjithandej kosovës dhe tani me marrëveshtje me Serbinë nuk kemi të drejtë ti heqim, edhe se nuk kanë asnjë rëndësi historike. Një foto e një kishe e ndërtuar në rrethin e Pejës, me dukët në fshatin Drenoc, e rrenuar pas lufte, kupola e se cilës ishte mbetur e pa shkatrruar, kishte zënë vend në të gjitha mediat botërore, se si shqiptarët po i rrenonin monumentet kishtare historike serbe e të krishtera.
Prandaj shendrrimi i një ish lokali serb në muze mund të ketë pasoja të renda e më dyshime të mdha se kush do të jetë përfituese e këtij muze, serbët apo shqiptarët. Shqiptarët do të pretendonin, qe përmes këtij rasti të tregonin fetyrën e vertetë të pushtuesit, ndërsa serbët mund të shtrembërojnë faktet dhe prap të rezultojnë si viktimë edhe në këtë rast. Mund të thonë se dorasi(doraset) serbë ishin të paguar nga ushtarët e UÇK-së, apo se vrasësi(vrasësit) nuk ishin në formacionet e rregullta të ushtrisë se Serbisë.
Tek e fundit, fetyren kriminele të Serbisë nuk duhet ta nxjerrim përmes një vrasje të gjashtë serbëve, e cili paska ndodhur në një lokal të Pejës, po përmes qindra masakrave e rasteve tjera të vrasjeve të shqiptarëve gjithandej Kosovës.
Të shpresojmë, qe Komuna e Pejës mos ta miratojë një propozim të tillë të pa menduar mirë politikisht dhe të dëmshëm, jo vetëm për Pejën.
_____
