Selatin Retkoceri, Llugaxhi, Lipjan
______
KOSOVA RREZIKOHET NGA TRI RREZIQE MOMENTALE
Kosova, si shtet i ri dhe me një histori të gjatë sakrificash për liri, pavarësi dhe demokraci, sot po përballet me disa rreziqe serioze. Tri prej tyre meritojnë vëmendje të veçantë, sepse prekin drejtpërdrejt sigurinë, orientimin shtetëror dhe të ardhmen e shoqërisë sonë.
1. Përhapja e islamit politik dhe aktiviteti i rrjeteve të lidhura me Vëllazërinë Myslimane
Një nga zhvillimet që kërkon vëmendje të institucioneve të sigurisë është veprimtaria e organizatave dhe rrjeteve të islamit politik, veçanërisht atyre që dyshohet se kanë lidhje ideologjike ose organizative me Vëllazërinë Myslimane. Shqetësimi është bërë edhe më aktual pas vendimeve të fundit të autoriteteve gjyqësore egjiptiane, të datës 10 nëntor 2026, për përfshirjen e 35 organizatave dhe 36 individëve në listat e terrorizmit.
Në listën e publikuar përmenden edhe subjekte të identifikuara me Kosovën, Shqipërinë dhe Maqedoninë e Veriut. Ky zhvillim kërkon hetim dhe sqarim nga institucionet tona. Përfshirja në listën egjiptiane nuk përbën automatikisht një shpallje ndërkombëtare të organizatave si terroriste, por është një arsye serioze që organet kompetente të Kosovës të verifikojnë aktivitetin, financimin dhe lidhjet e tyre. Kosova nuk duhet të lejojë që në emër të lirisë fetare të veprojnë struktura që synojnë të cenojnë rendin demokratik dhe karakterin laik të shtetit.
2. Qeverisja dhe rreziku i cenimit të orientimit laik e euroatlantik të Kosovës Rreziku i dytë lidhet me qeverisjen aktuale dhe raportin e saj me islamin politik. Shqetësuese është çdo tendencë për të krijuar afërsi politike me rryma që nuk e njohin ose e kundërshtojnë karakterin laik të shtetit. Një shtet demokratik nuk mund të ndërtojë institucionet e veta mbi ideologji fetare, por mbi Kushtetutën, barazinë e qytetarëve dhe ndarjen e fesë nga shteti.
Edhe më shqetësuese është prania në institucionet përfaqësuese e individëve që shprehin qëndrime kundër laicitetit të shtetit. Secili qytetar ka të drejtë të ketë bindjet e veta fetare, por askush nuk duhet të synojë t’i imponojë ato si orientim të shtetit. Në të njëjtën kohë, Kosova po përballet me një dobësim serioz të marrëdhënieve me disa prej aleatëve dhe partnerëve të saj më të rëndësishëm ndërkombëtarë.
Raportet me Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Bashkimin Evropian kërkojnë kujdes, besim dhe bashkëpunim të vazhdueshëm. Ndërkohë, problemet e brendshme po thellohen: arsimi dhe shëndetësia, zhvillimi ekonomik, sektori i energjisë, bilanci i pagesave, inflacioni dhe gjendja sociale e qytetarëve. Një qeveri ka përgjegjësi jo vetëm të ruajë stabilitetin institucional, por edhe të garantojë zhvillimin ekonomik, mirëqenien dhe orientimin strategjik të vendit. 3. Degradimi i arsimit të lartë dhe prodhimi i analfabetizmit funksional Rreziku i tretë, ndoshta ndër më të rrezikshmit për të ardhmen afatgjatë të Kosovës, është degradimi i sistemit universitar.
Universitetet duhet të jenë institucione të dijes, kërkimit shkencor dhe formimit të kuadrove profesionale. Fatkeqësisht, shqetësimet për cilësinë e studimeve, plagjiaturën, keqpërdorimin e titujve akademikë dhe mungesën e meritokracisë janë bërë pjesë e debatit publik. Kur titujt akademikë, masteri dhe doktorata, nuk fitohen përmes punës, dijes dhe kërkimit shkencor, por përmes ndikimeve, lidhjeve dhe interesave të ndryshme, atëherë universiteti humb misionin e tij. Pasojat janë të rënda. Kuadro me përgatitje të pamjaftueshme depërtojnë në sistemin arsimor dhe më pas bëhen përgjegjës për edukimin e gjeneratave të reja.
Është paradoksale që një person të mbajë titullin master apo doktor shkence, ndërsa të ketë mangësi serioze edhe në shkathtësitë elementare të shkrimit dhe leximit. Një shoqëri që prodhon diploma pa dije, tituj pa meritë dhe kuadro pa përgatitje profesionale, rrezikon të shkatërrojë vetë themelet e zhvillimit të saj. Konkludim Këto tri rreziqe nuk duhen trajtuar si çështje të izoluara. Ato prekin tri shtylla themelore të shtetit: sigurinë dhe identitetin demokratik, qeverisjen dhe orientimin ndërkombëtar, si dhe dijen e përgatitjen e gjeneratave të ardhshme. Kosova është ndërtuar mbi sakrificën për liri, demokraci, barazi dhe orientim euroatlantik.
Prandaj, mbrojtja e shtetit laik, e institucioneve demokratike, e marrëdhënieve me aleatët dhe e arsimit cilësor duhet të jetë përgjegjësi e përbashkët e të gjithë qytetarëve.
Një shtet mund të mbijetojë edhe me vështirësi ekonomike, por nuk mund ta ndërtojë të ardhmen nëse humb orientimin demokratik dhe shkatërron sistemin e vet arsimor.
