Afrim Musliu, Suedi

Që jemi popull tepër euforik, ajo s’ka diskutim fare. Që jemi edhe tepër impulsiv, as ajo s’na mungon fare duke i parë sjelljet tona edhe si shtet, edhe si individë. Jemi, siç thuhet, si teneqja, të cilës, si t’ia afron shkrepzën e ndezur, nxehet në sekond. Si t’ia largon, ftohet poashtu në sekond.

Sikurse sjelljet euforike, ashtu edhe veprimet impulsive, tregojnë një papjekuri si shoqëri që i ngjajnë një adoleshence të hershme, veti këto që qarqet e ndryshme intelegjente qëllimkqinja, munden shumë lehtë të manipulojnë, por besa edhe ta shfrytëzojnë atë papjekuri tonën për qëllime të tyre të errëta ndaj nesh, sepse kanë pretendime territoriale të trojeve tona të pasura me të gjitha që i ka falë nëna natyrë.

Pushtimet e ndryshme e të egra shumë-shekullore na kanë bërë një popull me lëkurë shumë të fortë.

Gjatë gjashtë shekujve na kanë vrarë me qindra mijëra e me qindra mijëra të tjerë me dhunë e metoda tjera nënshtruese na kanë dëbuar nga trojet tona, mirëpo kurrë nuk kanë mundur të na asimilojnë apo të na çfarosin për të mundur t’na i marrin tokat tona. E kanë parë që me të keq vetëm sa na kanë bërë edhe më të qëndrueshëm dhe më homogjenë si popull. Ndërsa, me të mirë, e kanë parë që munden të na e thyejnë çafën shumë më lehtë. Për të arritur tek ne, ata duheshin së pari të na përçajnë dhe polarizojnë.

Siç thotë edhe Will Durant në librin e tij, “The Story of Civilization”, “Një popull nuk mund të pushtohet nga jashtë, poqëse së pari nuk vetëshkatërrohet nga brenda”. Me ardhjen e islamistëve radikalë në pushtet në Turqi, në fillim të viteve të 2000-ta, pra, të Rexhep Erdoganit dhe Fetullah Gylenit, filloi edhe ekpansioni i islamit radikal e me atë edhe të islamit politik edhe në Gadishullin Ilirik.

Më konkretisht, tek shqiptarët dhe boshnjakët. Turqia, fillimisht, në Kosovë u fut që t’i restaurojnë mbi 300 xhami të vjetra të ndërtuara nga ata gjatë pushtimit të tyre 507 vjeçarë, të cilat u dëmtuan gjatë luftës së fundit në Kosovë. Pastaj, duke i’u ofruar televizioneve private hapsirë falas në TurkSat, në mënyrë perfide e sistematike, poashtu falas, atyre televizioneve i’u dhanë me qindra seriale turke, të cilat transmetohen afro 20 vite pa ndërprerë e nga disa herë në ditë, me qëllim që qytetarët e Kosovës t’i bëjnë më të afërt me gjuhën dhe traditat turke, me qëllim të riosmanizimit të shqiptarëve, seriale këto ku nuk mungonte as indoktrinimi sistematik i islamit radikal.

Poashtu duhet theksuar, se po këto televizione sulmonin pandërprerë Presidentin e atëhershëm të Kosovës dhe politikën e tij pro-perëndimore, që ishte edhe pengesa më e madhe për ekspansionin turk dhe të islamit radikal edhe në Kosovë, pasi që në Shqipëri, me ndihmën e forcave të majta politike, pas vitit 1997, veçse kishin depërtuar dhe i kishin lëshuar rrënjët si në ekonomi, poashtu edhe në kulturë, fe dhe arsim.

Atje nuk mungonin as rrymat më ekstreme të islamit të instaluar nga vende të ndryshme aziatike dhe nga vendet e Afrikës veriore.

Pas vdekjes së Presidentit Rugova në janar të vitit 2006, në Kosovë poashtu në pushtet erdhën forcat e majta politike, të cilat jo vetëm se ishin të afërta me grupe të ndryshme radikale islamike, por ishin shumë të afërta edhe me Turqinë e Erdoganit, të cilët përveç se e lejuan që kurrizi ekonomik i Kosovës të kontrollohet nga Turqia, por organizatave me ombrellë humanitare turke dhe jo vetëm, si dhe atyre fantome nga vende të ndryshme arabe i’u lejua veprim i lirë në Kosovë.

Bashkësia Islame e Kosovës mundemi lirshëm të thuam se vepron si dorë e zgjatur e Erdoganit në Kosovë.

Gjersa organizatat e shumta e të ndryshme arabe i kanë vënë nër sjetull grupacionet e islamit ektrem. Më pas, nga ato qarqe, filluan financimet për ndërtimin e xhamive tjera e të panevojshme në çdo cep të Kosovës. Me këto financime, krerët e Bashkësisë Islame të Kosovës (BIK) dhe jo vetëm u pasuruan shumë e shpejt. Jipeshin deri në një milion Euro për ndërtimin e një xhamie, ndërtimi i të cilës nuk kushtonte as 70 mijë Euro.

Aktivitetet e “policisë së islamit” nëpër rrjetet sociale u bënë më të intensifikuara, ku sulmonin dhe kërcënonin secilën fjalë që shkruhej apo thuhej kundër Turqisë apo Erdoganit, si dhe kundër asajë dukurie të një islami tjetër e të paparë ndonjëherë më herët në trojet tona që në çdo mënyrë u munduan të na tjetërsojnë, të na degjenerojnë, e para se gjithash, të na çkombtarizojnë. Me këto sjellje si dhe me agjendën e tyre të çkombtarizimit të shqiptarëve, vetëm sa e rritën averzionin e shqiptarëve ndaj islamit radikal e politik e të importuar nga kulturat aziatike, që janë shumë larg traditës dhe kulturës tonë shqiptare e evropiane, të cilat i kemi ruajtë me mburrje me mijëra vite.

Madje, edhe gjatë dhe pas pushtimeve të ndryshme e të egra shumë-shekullore. Sot, kur nga qarqet intelegjente islamike është vërejtë një rritje e vetëdisimit kombëtar tek shqiptarët në Kosovë, të cilët në këtë aspekt dolën më kombëtarë, më të fortë dhe më të qëndrueshëm sesa shqiptarët në Shqipëri dhe në Maqedoni, në atë rast, islami politik, duke e pasë të njohur euforizmin tonë adoleshent dhe dashurinë tonë të madhe për komb dhe për atdhe, filloi të luajë me kartën e kombtarizmit në vazhdën e përpjekjeve të tyre për të na çkombtarizuar. 

Me direktivë të BIK-ut, falja e Bajramit u bë me thirrje dhe terminologji patriotike. Diku nuk munguan as plisat dhe veshjet kombëtare të meshkujve në xhami, gjersa femrat dukeshin të strukura me një qoshe të xhamisë me veshje beduine e të përshtatur për stuhitë e zallit në shkretëtirën arabe.

Në një xhami tjetër, imami del me plis në kokë dhe në plis ka vënë emblemën e UÇK-së. Të rikujtojmë vitin 1998/1999 kur nga Zenica e Bosnjës erdhi një grupë muxhahedinësh në Shqipëri të cilët donin të kyçen në luftën çlirimtare të Kosovës.

Ata së pari u refuzuan nga Ministria e Mbrojtjes së Kosovës , me seli në Tiranë, e pastaj edhe nga Shtabi i Përgjithshëm i UÇK-së.

Shteti shqiptarë i Fatos Nanos nuk donte t’i dëbonte nga Shqipëria, edhe pse MMRK kishte bërë kërkesë për një gjë të tillë. Mirëpo, ata muxhahedinë në asnjë mënyrë nuk u lejuan në radhët e UÇK-së, sepse Kosova nuk bënte luftë fetare, por luftë për çlirimin e Kosovës nga robëria shekullore.

Dhe, tani, pas 24 viteve nga ardhja e lirisë, në lijën e re perfide të islamit politik me maskën e kombtarizmit, del një hoxhë dhe mundohet t’a islamizojë UÇK-në duke e vendosë emblemën e saj në kokë gjatë predikimit të tij islamik.

Njashtu edhe kryeministri Kurti, gjatë një vizite që i’a bëri BIK-ut dhe kreut të saj, (vizita e dytë e tij në BIK brenda dy javëve), poashtu e islamizoi luftën çlirimtare duke thënë se 76 apo 78 hoxhallarë paskan luftuar për UÇK-në.

Çka na qenka aq relevante se çfarë profesioni kishin ata? A paskan luftuar ata për “Tokën e Shamit” e për islam, apo për Kosovën Shqiptare?

Kjo na tregon, se sikurse në Shqipëri, ashtu edhe në Kosovë, me ardhjen e forcave të majta në pushtet, edhe islami politik krijon shtet në shtet. Fiton krahë dhe mbështetje politike shumë të madhe.

Metodat e luftës psikologjike të forcave të majta politike për të fituar pushtet janë identike me ato të islamit politik. Të dyja shfrytëzojnë sjelljet euforike të kombtarizmit të shqiptarëve të Kosovës për t’i manipuluar drejt greminës.

Kuptohet, se cak i manipulimit janë shtresat e paarsimuara, të cilët rallë e hiç që e lexojnë ndonjë rubrikë “bombastike” të mediave elektronike, ndërsa ndonjë shkrim me mbi gjashtë rreshta kurrë nuk e lexojnë. Manipulohet ajo shtresë e cila nuk ka mundësi të rezonimit dhe të një zbërthimi logjik të një problemi, por që u imponohet çka ndëgjojnë. Manipulohet ajo shtresë që ndëgjon vetëm çka ka qef. Qe ajo edhe rrenë e kulluar. Manipulohet ajo shtresë që kanë qef të vetëkënaqen, duke i’a bërë vetes rrafsh për çdo gjë.

Andaj, kujdes e mos bini pre e kësajë loje të re perfide të islamit politik, sepse ata kanë vënë maskën e kombtarizmit për të na çkombtarizuar më lehtë.

Nga: Prof. Musa Sabedini, Gjilan

– Asnjëherë nuk ka pasur më tepër interesim sesa këtë vit për të dënuar dhe gjykuar gazetarët. Vet fakti se mafia dhe grupet kriminale të interesit kërkojnë kokat e gazetarëve përmes gjykatave apo dëmshpërblimeve tregon qartë se në çfarë pozite ndodhet medie e lirë dhe e pavarur në Kosovë. Kjo edhe është arsyeja kryesore pse gazetarët e mirë dhe të ndershëm profesionalisht duhet të jetojnë dhe bashkëveprojnë çdo ditë me datën 3 maj.

Koncepti për ditën e 3 majit duhet të ndryshojë në kuptimin pozitiv duke u marrë me sfidat, pakënaqësitë dhe telashet reale që ka një gazetar apo një media për të kryer me sukses misionin e saj. Një gazetar me ndershmëri dhe kredibilitet profesional, nëse arrin që për çdo ditë të plasojë lajmin e mirë, të balancuar, shkrimin, kronikën ose intervistën e mirë duke respektuar parimet dhe kodet e etikës, ajo ditë për atë gazetar duhet të jetë festë në kuptimin pozitiv. Kjo në fakt edhe është arsyeja kryesore pse data 3 maj duhet të jetë datë e sensibilizimit, datë e përpjekjeve të vazhdueshme për ta ndryshuar media në kuptimin pozitiv, për të parë gabimet dhe të metat tona dhe për të ndikuar që kjo gjendje të ndryshojë gradualisht.

Media e ka të drejtën të bëjë kritika, të merret me të tjerët, të flas e shkruaj për të gjitha temat, të jep vlerësime, opinione, komente e këndvështrime nga më të ndryshmet, por gjithashtu media, mediat dhe gazetarët duhet edhe të jenë vetë kritik për punën e tyre të përditshme. Nuk jemi shumë keq krahasuar me mediat në rajon, por edhe nuk jemi për shumë lavd. I mbetet gazetarëve të guximshëm, atyre që jetojnë e veprojnë çdo minutë e orë për ta zbuluar të vërtetën dhe për të sjellur zhvillime dobiprurëse për publikun e lexuesin, që ta ndryshojnë trendin e gazetarisë online, trendin e një gazetarie që do jetë edhe profesionale, duke respektuar gjithnjë etikën, parimet dhe kodet etike.

Personalisht jam ithtar që media dhe gazetarët të kenë maksimalisht kujdes në qasjen, mënyrën dhe standardet e raportimit online. Jemi para një situate ku askush nuk e din saktë se çfarë po përfaqëson. Nëse i sheh televizionet të vjen me vjell në çfarë niveli bëhen ato emisione. Pa asnjë kriter dhe pa asnjë shije gazetareske.

Dalim te portalet që janë bërë shumë. Edhe këtu ka portale që gazetarinë e shohin vetëm si luftë për “like”, duke e humbur çdo kriter të vlerësimit. Nuk dëshirojë të bije nën nivelin tim profesional, për tu marrë me këto emisionet e Shoë bizit ose shtëpitë e mbyllura, ku asgjë të mirë e të dobishme nuk i sjell publikut, degjenerim e devalvim të shumtë mund të gjesh aty..asgjë tjetër. Konsideroj se data 3 maj duhet të jetë një mundësi e mirë që të flasim për vetën, për përvojat tona, për të gjitha brengat, dobësitë, problemet në teren, problemet që kanë gazetarët e rinj me kontratat e punës, kushtet e profesionit, niveli i edukimit të tyre, mundësia e trajnimeve dhe përzgjedhja e gazetarëve që do ta përfaqësonin me shumë dinjitet e profesionalizëm gazetarinë kosovare. Ne po jetojmë, punojmë e veprojmë në kushte bukur të rënda sepse në Kosovë ekziston një klimë e padurueshme dhe neveritëse ndaj gazetarëve në përgjithësi.

Gazetarët e mirë e të ngritur profesionalisht duhet të përballojnë këto presione, por ky presion dhe kjo luftë kundër nesh mund të bëhet vetëm nëse ne tregojmë aftësi, edukim dhe zhvillim profesional mediatik. Zanatin tonë duhet ta duam edhe atëherë kur jemi në krizë, edhe atëherë kur jemi të kërcënuar e shantazhuar, edhe atëherë kur ndeshemi me kriza financiare e forma tjera të pengesave. Asnjëherë nuk ka pasur më tepër interesim sesa këtë vit për të dënuar dhe gjykuar gazetarët.

Vet fakti se mafia dhe grupet kriminale të interesit kërkojnë kokat e gazetarëve përmes gjykatave apo dëmshpërblimeve tregon qartë se në çfarë pozite ndodhet medie e lirë dhe e pavarur në Kosovë. Gazetarët në Kosovë dhe gjetiu, nuk kanë asnjë arsye të merakosen për nenet e ligjet qeveritare, sepse për ta parësore dhe obligative në fushën profesionale mbetet zbatimi i kodit të etikës, si parakusht për të shmangur çfarëdo pasoje ligjore në punën e tyre. Krahas këtyre sfidave të shumta gazetarët për asnjë moment nuk duhet të dorëzohen, dhe nuk guxojnë të jenë viktimë e asnjë shantazhi a kërcënimi. Përkundrazi këto dukuri e akte kërcënuese duhet të jenë edhe një motiv më tepër për ta avancuar punën e tyre profesionale. Gazetarët e mirë dhe ata që e duan dhe kanë investuar në këtë profesion, nuk kanë frikë asnjëherë, as nga fyerjet, as nga shpifjet e as nga kërcënimet. Jam shumë i sigurt se gazetarët e mirë bëjnë të pamundurën për të përcjellë ngjarjet në mënyrë profesionale dhe për të qenë të aftë e të përgatitur për t`u përballur me sfida të shumta.

Gazetaria e mirë dhe profesionale mund të zhvillohet pa asnjë problem, kuptohet vetëm duhet durim për të balancuar të gjitha faktet dhe argumentet e palëve. Tani qytetari e, në këtë rast lexuesit, tanë po vetëdijesohen çdo ditë dhe po e kuptojnë rolin e medias dhe rolin që gazetari ka në shoqëri. Por, ende ka të atillë që me çdo kusht mundohen të pengojnë punën e gazetarëve, qoftë duke i fyer, kërcënuar e shantazhuar në mënyra të ndryshme. Data 3 maj nuk duhet të shënohet vetëm si datë e lirisë së medias, po mbi të gjitha, kolegët e mi duhet të jenë më solidarë me njëri-tjetrin, duhet të bashkëpunojnë më shumë me njëri-tjetrin. Nuk duhet harruar se kur gazetarët profesionistë punojnë me hile dhe tentojnë të dëmtojnë njëri-tjetrin, atëherë shtrati i krimit dhe i kriminelëve të fushave të ndryshme e ka shumë të lehtë të gjejë vendin e duhur. Pra rrezik dhe krizë për mediat profesionale dhe gazetarët e të gjithë sektorëve mbetet respektimi i etikës dhe i kodeve të saj. Etika nuk duhet të jetë “saç” mbi kokë për mediet, por udhëzues dhe udhërrëfyes i shëndoshë për të shmangur dëmet ligjore.

Personalisht shumë më sfiduese për mua do të mbetet ballafaqimi eventual me ndonjë paditës në KMSHK sesa në Gjykatë. Gjykatat janë ashtu siç janë dhe asnjëherë nuk e kanë mbrojtur punën e gazetarëve. Dhe krejt ky inercion i gjykatësve vije nga fakti i një perceptimi të gabuar ndaj medieve. Gjykatat dhe gjykatësit ende mendojnë se politikanët, qeveritarët, zyrtarët e të gjitha kategorive janë të paprekshëm. Në fakt interesi publik dhe interes për publikun mbetet çdo figurë publike që paguhet nga taksapaguesit. Kuptohet mediet kanë obligim të zbulojnë vetëm të vërtetën dhe faktet. Dëmet ligjore që mund të shkaktohen nga raportimi gazetaresk, kryesisht vijnë nga raportimi për gjykatat, raportimi për krimet e rënda, fatkeqësitë, aksidentet, zjarret, vrasjet, dhunimet, prostitucioni, kontrabanda, korrupsioni etj. Mos të harrojmë një fakt se tani, me daljen në skenë të shumë portaleve dhe shfrenimit ekstrem të rrjeteve sociale, pak ka mbetur të dihet se kush po bënë gazetari e kush po bënë “argatllëk” ditor.

Mediet dhe vet gazetarët duhet të jenë sa të lira aq edhe të përgjegjshme ndaj punës së tyre. 3 Maji duhet të shfrytëzohet pikërisht për të ndërgjegjësuar botuesit e shumtë, të cilët ende i shfrytëzojnë gazetarët sikur të ishin robër. Ka shumë gazetarë, fatkeqësisht, që ende punojnë pa kontrata pune, ka shumë gazetarë e gazetare që nuk gëzojnë as minimumin e të drejtave të garantuara në kontratat e tyre eventuale. Pra, ngritja e kapaciteteve profesionale, shkollimi dhe vetëdijesimi i gazetarëve për të ditur më shumë rreth respektimit të etikës, do të duhej të ishte primare për mekanizmat që merren me të drejtat e gazetarëve. Ndershmëria është kategori e cila kërkohet në mënyrë ultimative nga gazetarët. Vetëm një gazetar i ndershëm e ka integritetin e plotë dhe opinioni i beson posaçërisht atij nëse e shpreh mendimin e vet lidhur me çështje e ngjarje të rëndësishme. Mediat duhet të jenë të lira nga çdo ndërhyrje politike dhe ekonomike gjatë punës së tyre për të informuar publikun. Ndërsa gazetarët në përgjithësi duhet të çlirohen nga frika, lakmia, servilizmi dhe vetë censura.

Gazetarët duhet t`u mbesin besnikë përgjegjësive profesionale, duke respektuar parimet e saktësisë, korrektësisë dhe objektivitetit. Kurse Qeveria e Kosovës dhe institucionet në përgjithësi duhet ta kuptojnë se mediet janë të lira dhe të pavarura. Kjo Qeveri fatkeqësisht ka treguar një qasje krejt ndryshe për mediet që gjithsesi ishte dëshpëruese sjellja dhe veprimi i tyre në shumë raste. 

• Autori është mësimdhënës në UBT – Higher Education Institution në Prishtinë, ku punon si ligjërues në Kolegjin UBT në degën e Medias dhe Komunikimit.