Sërish Mali i Zi pa Malazez etnik
Autor: Sreten Zeković
(A) janë pakicat kombëtare simulim i qeverisë “së re” serbe?!
Mladina e Sllovenisë më herët e kishte këtë titull:„Mali i Zi do të jetë, Malazez nuk do të ketë“
Për Malin e Zi, viti i kobshëm dhe tragjik 1918 ishte hera e parë që tentohej të shkatërrohej tërësisht, është një problem ekzistencial në të cilin janë shtruar pyetjet ekzistenciale të “fatit” të saj. Ato mbetën jo vetëm probleme të pazgjidhura, por u bënë gjithashtu temat tabu më të rrezikshme, “nacionalizmi pa komb” dhe/ose unifikimi identifikimi i kombit me nac (nacionalizmin) izmin , demokracia laike me demonokracinë, “demokracia e dyfishtë”, si liri absolute për një, dhe terror, satanizim dhe excommunicim për të tjerët. Prandaj, ajo është lehtësisht e formalizuar në “dogmën e shenjtë të shpëtimit” të teoetnogjenetikës perandorake cariste të gjithë (ndaj/asaj) të serbizmit, në modelin dhe shembullin e panrusizmit dhe shenjtërisë ruse.
Nuk janë Ukraina dhe Mali i Zi që janë farkëtuar nga komunistët, por ato ende mbajnë vulën e robërisë së mëparshme perandorake nën robërinë perandorake ruse dhe serbe, i cili është luftuar në nacizmin stalinist, perandorinë sovjetike dhe “zotimin sakrifikues të ringjalljes së Perandorisë Dushan”, të arritur në vitin 1918 në mbarë Jugosllavinë Serbe.
Baza e të dy këtyre tipeve të Azisë Lindore është “pseudo protoni”, “njohuria e dukshme”, doksologjia dhe simulimi i së vërtetës, si një gënjeshtër, mashtrim dhe mashtrim. Ky invers shtrembëron pushtimin, shnacionalizimin dhe shoqërimin e kombeve të pushtuara në çlirimin e tyre, “lumturinë”, “vëllazërinë”, “popullin-komb socialist”, në njërën anë dhe Sava i Shenjtë dhe dora e zezë dhe kishëzimi, në anën tjetër. Gjithashtu, në të vërtetë, ai përdredh sistemin e përgjithshëm të vlerave, dhe me keqdashje nga shkaku i tij perandorak, i cili në mënyrë të kotë “sillet në rreth”.
Fondamentalizmi i shenjtë “mbrojtës” perandorak ortodoks, perandoria sovjetike, stalinizmi dhe putinizmi, në njërën anë, dhe fondamentalizmi serbizmi dhe totalitarizmi i shënsavës, në krahun tjetër, paraqesin përmasën e konsiderueshme historike perandorake (jo vetëm një “faktor përçarës”). Ato janë (ri)prodhuar në karaktere të ndryshme që (për mbijetesën e tyre) farkëtojnë fakte fallco, shkencë të panjohur, agresive, pushtuese, të ashtuquajturit “superheronj” të lashtë, shenjtëri perandorake dhe kishtare ruse dhe shenjteri serbe. Është sipas “ligjit të shenjtë perandorak të të fortëve” të Azisë Lindore. Kujtdo që i përkiste një shteti të tillë perandorak dhe bogomilët i konsideronte “një, dhe të njëjtin, një komb”. Shpesh është aktive me sukses në propagandën populiste-demagogoike: “Ne jemi të gjithë një popull”. Prandaj, për shenjtërinë e ukrainasve, janë rusët dhe për shenjtërinë e Malit të Zi , janë serbë.
Të përmendura më sipër “populli-komb perandorak” lokal dhe aktual i të dy modaliteteve është larg rrjedhës së modernitetit, sepse janë anakronizëm. Nuk është e vërtetë vetëm të thuash se është një “kthim në të kaluarën”, që nënkupton se më parë ishte ndërprerë, shfuqizuar, dhe, siç duket qartë”, vetëm atëherë u shfaq papritmas, ashtu si dikur në të kaluarën. Sepse është gjithashtu e rëndësishme të vazhdohet nga të lashtat e së kaluarës dhe kundërreformacioni i përgjithshëm feudal teokratik kundër shekullit të ri të modernitetit. Është rrjedhja dy-palëshe siameze e një rruge perandorake të anakronizmit. Kjo është thellësisht anti-qytetërim, anti-demokratike, si evropiane, ashtu edhe perëndimore në përgjithësi. Prandaj, përballë së kaluarës, ajo mprehte veprimtaritë e saj njegoshase avangarde: “të jetë njëra apo tjetra ose të humbasë të dy botët”.
Në këtë kontekst, është e nevojshme të rivlerësohet në mënyrë kritike e kaluara e përbashkët, ndonjëherë e idealizuar, “narrativa e madhe” rreth marrëdhënieve tradicionale Rusi-Serbi me Malin e Zi. Më realisht është formulimi i mëposhtëm: marrëdhëniet tradicionale midis Rusisë dhe Serbisë ndaj Malit të Zi dhe midis të tjerave, janë kryesisht të këqija dhe më të këqija, më pak sesa të mira dhe midis këtyre të mirave janë më tepër imperial-politike mbi-,urdhëruese, madje edhe të abuzuara në mënyrë drastike, të zhvlerësuara dhe, edhe më shumë, shkatërruese. Është një qasje perandorake ndaj të ashtuquajturës “qasje perandorake”, marrëdhënie vëllazërore, të lidhura, një-racore, besnik dhe të dashur. Është në fakt propagandë për “unitet perandorak, paqe, harmoni dhe dashuri me forcë”, dhe “kundër ndarjes së një, të njëjtës” fe ortodokse dhe të gjerë pan-sllave, gjithë-ruse, gjithë-serbe , racës së popujve sllavo-jugor.
Këto kombe të ndryshme të pushtuara janë ndër-pushtuese, të quajtura komb-popull pushtues. Kjo lidhje substence (s) e të njëjtit karakter perandorak personal mund të njihet lehtë nga njohësi i cili ka njohuritë bazë të historisë së shtetit dhe popullit të tij. Ky karakter perandorak dhe transfer i tij për të tjerët në mënyrë të përmbledhur vuri në dukje patriarku ukrainas Filaret (para se të fitojë pavarësinë nga Ukraina dhe autoqefalinë e kishës së saj) kur ai vizitoi CPC në Cetinje dhe në Hotel Grand, fjalimi i tij më i shkurtër i mundshëm përmblidhet në një fjali të shkurtër që përfundoi me duartrokitje të rrufeshme: “Çfarë është Moska dhe RPC për Ukrainën, për Malin e Zi është Beogradi dhe SPC. Kjo është konfirmuar nga politika agresive , ajo kishtare – fetare siameze e SPC në Malin e Zi me kërcënimin e despotit ndaj metropolitit Ioakinie se “Mali i Zi është një Ukrainë e vogël“. Agresioni kundër Ukrainës u njoftua së pari nga një përfaqësues i qeverisë ruse se Rusia do ta mbaj nëmend mirë dhe do ta “kujtoi hyrjen e Malit të Zi në NATO“, dhe pastaj “justifikimi” i Trump për të takuar Putinin në Moskë me një deklaratë të parë të shpejtë pas largimit të tij se “malazezët e njohur mund të provokojnë një luftë të tretë botërore,” edhe pse ai duhej të dinte se edhe atëherë, sikurse Mali i Zi i pavarur sot, nuk është autoriteti i malazezëve etnik, por tradhtia e sakatuar serbo-irredentiste, mercenare, si në vitin 1918, e mbuluar me shqetësim për diasporën e saj dhe e trimëruar nga putinizmi stalinist prorus.
Pobjeda, Podgoricë
Pajtimi të Verrat e Llukës, ngjarja më kulmore kombëtare!
Florim Zeqa
Në 32 vjetorin e ngjarjes më kulmore kombëtare të shekullit të kaluar, lexuesve po u sjelli një rrëfim të shkurtër që sjellë emocion tek të gjithë ish pjesëmarrësit në tubimin të Verrat e Llukës, e në veçanti tek ata që ishin protagonist të pajtimit të gjaqeve.
Rrugëtimi nga Bokshiqi deri tek fusha e pajtimit
Ditën e 1 Majit të vitit 1990, në orën 8 të mëngjesit, unë me mikun Hajdar Ahmeti nga Jabllanica e Dushkajes, bashkëshorten time Sebihanen dhe motren Florijen u nisem me makinë nga Bokshiqi për tek Verrat e Llukës, duke kaluar nëpër fshatrat e Lugut të Baranit; Gllogjan, Kosuriq, Çallapek, Baran, Kotradiq, Broliq, Lumbardh dhe në Llukë, ku të njëjtës rrugë edhe jemi kthyer pas përfundimit të tubimit.
Gjatë rrugës për të Verrat e Llukës hasëm në kolona të gjata të makinave, minibusëve, traktorëve dhe mjeteve tjera motorike të stërmbushura me krushq të pajtimit.
Me të arritur në fushën e madhe të Verrat e Llukës, u pozicionuam afër shtyllës elektrike në distancë diku rreth 50 metra përballë binës ku do të ndodhte mrekullia më e madhe shqiptare e shekullit.
Tubimi “Te Verrat e Llukes”, konsiderohet si tubimi më i madh shqiptar i të gjitha kohërave, ku rreth 500 mijë shqiptarë u bashkuan në fushën e pajtimit. Vlenë të përmendet se kjo ishte një nga periudhat më të lavdishme, kur vetëdija kombëtare kishte arritur në nivelin më të lartë të mundshëm.
Këtij tubimi dhe zhvillimeve tjera të kohës u kishte praprirë formimi i lëvizjes paqësore demokratike të quajtur Lidhja Demokratike e Kosovës në krye me Ibrahim Rugovën, si përgjigje ndaj pushtimit klasik të Millosheviqit.
Në kohën e pajtimit të gjaqeve nuk luftohej për bajraktarizëm apo marrje të primatit për punët e mira për kombin, por punohej për të mirën e përbashkët.
Video nga Kuvendi i Pajtimit tek Verrat e Llukës:
Një nismë e mbarë që solli pajtimin kombëtar
Në nismën e shëndoshë të pajtimit kombëtar nuk kishte të bardhë as të kuq, nuk kishte të mëdhenjë e të vegjël, nuk kishte bajraktar e agallarë,…por kishte motra e vëllëzër të barabart dhe me entuziazëm të pastër patriotik, profesor e stundent, aktivist e veprimtarë, priftrinjë e hoxhallarë, qytetar dhe katundar të pajisur me urti e guxim, atdhedashuri e pajtim për ta ç’rrënjosë plagën e rëndë të hakmarrjes në krye me rininë, Prof. Anton Çetën dhe “Luanin” e pajtimit të gjaqeve, të madhin Zekeria Cana.
Në tubimin e madh të Pajtimit të Gjaqeve të “Verrat e Llukës” me 1 Maj 1990, e pata rastin ta shohë nga afër guximin dhe heroizmin e Zekeria Canës, të këtij atdhetari të madh, kur e vendosi trupin e tij para Autoblindit e policisë serbe, duke kërkuar nga policët serb që mos ta pengojnë tubimin, gjegjësisht, të mos provokojnë dhunë dhe gjakderdhje shqiptare, duke e marrë përsipër përgjegjësinë e këtij organizimi.
Ndjenja më e pastër dhe më e thellë shpirtërore e pa përshkruar me fjalë
Për të përshkruar e gjithë çfarë ka ndodhur atë ditë të Verrat e Llukës, duhen shkruar artikuj të gjatë, libra e romane nga përjetimet e qindramijëra pjesëmarrësve të këtij tubimi madhështorë
Ishte e pamundur të ndaleshin lotët kur gjaqet faleshin njëri pas tjetrit, kur motrat falnin gjakun e të vetmit vëlla, kur faleshin dy, tri e katër gjaqe mes dy familjeve të hasmuara.
Ishte kjo një ndjenja më e pastër dhe më e thellë shpirtërore e pa përshkruar me fjalë. Përjetimet dhe ndjenjat shpirtërore të qindramijëra njerëzve në tubimin e Verrave të Llukës më së miri i vërejmë në video-inçizimet e kohës.
Madhështinë e tubimit të Verrat e Llukës e shtoi edhe unifikimi i faktorit politik kombëtar. Në momentet kur permendej emri i Ibrahim Rugoves, gjysëm milioni njerëz brohoritnin me të madhe “Rugova, Rugova”…
Pa asnjë dyshim, tubimi te Verrat e Llukes, mbetet tubimi më madhështorë dhe ngjarja më kulmore e lëvizjes për pajtim dhe çlirim kombëtar.
Ndjehem krenar dhe me fat që isha në mesin e 500 mijë krushqëve të pajtimit.
Mirënjohje për rininë kosovare, Anton Çeta, Zekeria Cana dhe gjithë atyre që kontribuan për unifikim dhe pajtim kombëtar!
Lavdi dhe nderim i përhershëm të gjitha atyre familjeve që i falen gjaqet për lirinë e Kosovës!
Florim Zeqa, 1 Maj 2022
Hashim Thaçi “presidenti historik” i Kosovës ?
Sinan Kastrati, Suedi
Nga Arkiva ime (4)
“Ata (H. Thaçi, plotësim imi) nuk janë UÇK që është krijimi më madhështor e i ndritshëm i shqiptarëve, ata kanë qenë pjesë e UÇK, drejtues e ushtarë të saj por jo pronarë të saj” (R. Shahu).
Është hera e dytë që dëgjova për Hashimin sot …Dëgjova për here të pare për Hashim Thaçin që e quajnë, “President historik”. Rastësisht hyra në një faqe e më doli “Kojshia Show”, Sadri Imeri, cili paska shkuar në Brojë, katundin e Hashim Thaçit, për një intervistë me babën e “President historik”, Haxhi Thaçit 1*) për të cilin thot autori “u muar padrejtësisht nga Gjykata e Hagës” .
Për Ibrahim Rugovën 2*) është thenë dhe shkrua nga disa përkrahës, si Presidenti Historik por nuk di që cili organ në Kosovë mund ta shpall dike “historik” … Tasmë jemi mësuar me këto terme (fjalë) ”legjend (ë)-ar”. Unë mendoj se edhe fjala “historik”, shumë, shumë rrallë e sidomos fjala “legjendar” 3*) po përdoren gabimisht, për këngëtarë, për luftëtar e politikaj e tash edhe për “president”.
Dikur përdorej me vend dhe mburreshim me mësuesit veteran.
Sa për “Show-in” e këti Sadri Fetahit, të shkruajsh për të, është gjynah të hargjosh ngjyrën e stylografit e letrën e bardhë.
Kjo puna “president historik”, pikërisht këtu e humbi kuptimin që kishte kur i thuhej Ibrahim Rugovës “president historik”.
“Para asaj gjykate qe e krijuan apo miratuan vete ne Parlamentin e Kosoves, Hashim Thaci me shokë duhet të mbrojne veten e tyre. Ata nuk jane UÇK qe eshte krijimi me madhështor e i ndritshem i shqiptarëve, ata kane qenë pjese e UÇK, drejtues e ushtarë të saj , por jo pronare te saj. Ata nuk janë Liria as pronaret e lirisë dhe nuk po kërcënohet liria e Kosovës që ta mbrojnë ata në gjykatën speciale, ata do të mbrojnë veten e drejtesinë e tyre. E nëse do të akuzohen se kanë vrarë ushtarë dhe paramilitar serbë në luftë, ata do të jenë gjithmone herojtë e mi se kane luftuar me na mbrojte prej serbeve”
Rexhep Shahu: Nuk mund ta shëmtojë askush UÇK-në as lirinë e Kosovës
E enjte, 05.11.2020, 11:24 PM
“Me “ftyrë” e faqe të zezë”,
Kush ia vuri zjarrin Shqipërisë më 1997 e kush e ndau Kosovën më 1999?
-Hashim Thaqi dhe “komandantët” e uçk-së i bënë dhe vazhdojnë me këto të zeza edhe tash.
“Mos u brengosni, në torishtë kanë hyrë vetëm ujqit.
Rusia në Mitrovicë, Serbia në Kuvend të Kosovës dhe Turqia në aeroport: mirëseardhje me ftesë të pushtetit të Kosovës.”(Veton Surroi)
“Ftyra”, Fatmir Lima … e Hashimi
Sot është 7 prill.
Më 7 prill 1939 Italia e pushton Shqipërinë.
Nuk kam pasur më shumë se 13-14 vjet, si nxënës i klasës së shtatë apo tetë kur e lexova romanin “Me valët e jetës” të Vedat Kokonës dhe “Para agmit” me autor Shefqet Musarajt, libra nga dy vëllime e bukur të trasha. Nga ato romane mësova se të premtën më 7 prill 1939 Italia e pushtoi Shqipërinë.
Me Shefqet Musarain u takova veç njëherë, në mes të Qershorit të vitit 1979, në shtëpinë e Lidhjes së Shkrimtarëve dhe Artistëve të Shqipërisë, në Tiranë. Kishte qenë një burrë thatanik tamam sikur një ish kusheri i afërm e katundar i imi, Nezir Cufa.
Presidenti ynë “historik” HTH duke u përkulur para përmendores së vrasësve serb, që mund të kenë vrarë civil të pafajshëm , por ndoshta edhe luftëtar të lirisë së Kosovës …
Edhe sot pas afro 80 vjetëve ”çlirim”, Shqipëria nuk është ashtu qysh e dëshirojmë. Shqipëria nënë ka shumë derte e halle. Ajo vuan nga shumë sëmundje, rrudhemadhja jonë.
Po Kosova?
Kosova, ani pse shtet i ri, edhe pas 20 vjetëve me gjithë ndihmën amerikane, angleze, gjermane, japoneze ende nuk po mundet me ndejt në këmbë të veta nga shkaku se krejt udhëheqja, pa (asnjë) përjashtim është e korruptuar e krimanale.
Të gjithë, në krye me Hashimin, si kryetar i Kosovës, Ramushin e Kadri Veselin, të tretë kryetarë, ”i shtetit” i Qeverisë e tjetri i Kuvendit, dyshohet se kanë kryer krime gjatë “luftës” më 1989, 1999 kundër shqiptarëve ndërsa pas “lufte”, çdo gjë që kanë gjetur në Kosovë, e kanë hangër me ilaket e veta.
Por ajo që është edhe më e keqe, edhe pas këtyre vjetëve “çrilim”, gjyqësia, prokuroria, arsimi, shëndetësia dhe përgjithësisht administrata ”shtetërore” e Kosovës, janë të politizuara deri ku s`ka më dhe udhëhiqen injorantë partiakë, maniakë e analfabetë, do të thoja unë.
Kjo udheqje, këta ministra nëse i krahasojmë me deputetet, ministrat dhe nëpunësit e tjerë shqiptarë, në mes të dy luftrave botërore, si Luigj Gurakuqin apo Faik Konicën, ndryshimi është, si nata me ditë.
Në Gazetën ”Drita” të 24 qershorit 2020, gjeta disa nga fytyrat e asaj kohe që përfaqësonin popullin, 4*) Parlamenti i parë shqiptar, 1921 (Fotografi e realizuar nga Kel Marubi).
”Në parlamentin e parë shqiptar që u krijua dhe nisi punimet në vitin 1921 u përfaqësua edhe diaspora shqiptare e Amerikës, përmes Fan Nolit. Ndër deputetët e parë gjenden edhe emra të njohur të letrave shqipe dhe të çështjes kombëtare, si At Gjergj Fishta, Luigj Gurakuqi, Ndre Mjeda e Hilë Mosi.
Hashimi, Kadriu e … Ramushi, të tretë, kush më shumë e kush më pakë, ishin pas besatua gjatë “luftës” se gjithë pasurinë e Kosvës ta ndajnë në mes vetit. Kjo po shihet. Ata kanë gjithë ato shtëpia të mëdha e luksoze që nuk kanë pasur asnjë kryetarë shteti në botë, së pakut jo ata me fuqi më të madhe në botë (ish pres. Bush e Klinton e as ata të Francës apo kryeministrat britanikë e kancelarët gjermanë). Këta tanët kanë oborre me lue e bazene olimpike kur ato i mungojnë Kosovës, mund ti gjejmë vetëm të udhëheqja e Kosovës, ish “krerët” e uçk-së.
E tash dua të dalë aty ku e kam lënë para një jave. Çdo javë e çdo ditë në Kosovë është më e pasur me lajme taze se sa dita e java tjetër.
Kosova është e mbushur me skandale e me afera të llojllojshme.
Policia Speiale e Kosovës, ma flladitën zemrën
Java e kaluar, së pakut deri më sot, do të mbetet në “histori”: për dëbimin e gjashtë “gulenistëve” turq dhe për akcionin më të sukseshëm të Policisë Speciale të Kosovës në Mitrovicën e Veriut. Policët ma flladitën zemrën kur i pash se hynë në mbledhjen e kryetarëve të Komunave të Veriut të Kosovës, në Mitrovicën e Veriut e i shtrinë përtoke të gjithë. Besoj se çdo Polici e Botës do t`ju kishte lakmi policëve tanë.
Policia na e zbardhi fytyrën.
Më shumë nuk dua të flas sepse është folur e shkruar mjaft, ani pse për dëbimin e turqëve, Kosova e tregoi “fYtyrën” e vërtetë, se nuk është shtet që i respekton të drejtat e njeriut dhe herët e vonë, kjo ka me i kushtua shumë.
“Ftyra”
Eh fytyra e “ftyra”
Për fjalën “Ftyrë” e shfletova ”Fjalorin e Gjuhës së Sotme Shqipe”
Fjalën “Ftyra”, ky “komandant” e ka shkruar gabimisht. Duhet të shkruhet “Fytyr/ë, a”.
Kjo fjalë në gjuhën shqipe ka shumë kuptime, përveç kuptimit themelor, që tregon pjesën e përparme të kokës së njeriut, që përfshin, ballin, faqen, mjekrrën, gojën, hundën, sytë dhe veshtë.
Por fjala “fytyrë” ka edhe edhe dhjetëra kuptime, kuptime figurative të tjera që tregon tiparet e jashtme të diçkaje, pamje të jashtme; faqe. Ndërron fytyre toka (vendi, fshati). Ia ndërruan fytyrën vendit.
Ia mori fytyrën, s`ka fytyrë, e preku në fytyrë, është njeri i pa fytyrë, dy gishta fytyrë, më mirë të shkoj koka se fytyra etj. etj. (Fjalori i Gjuhës së Sotme Shqipe, faqe 526, 527)
Kush ishte “Ftyra”, “Korbi”, “Gjermani”, “Rreziku”, “Topi”, “Togeri”, “Ushtaraku”… “Dhjetëshi”, “Njëmbëdhjetëshi”?
Është “fat” apo fatkeqësi që disa nga këta i kam njohur qysh kur isha i ri, kur studjoja Letërsinë e punoja si mësues Gjuhe e Letërsie. Njërin nga ish ”komandantët”, “Rrezikun” e kam pasur nxënës dhe një tjetër e kam pasur shok klase, të gjimnazit, Gani Krasniqin e Carrallukës, “Baca”.
Nuk e kisha ndërmend që të shkruaj edhe njëherë për këto “ftyra” të dyta të tyre po mos ti kisha parë këto ditë dy shkrime, njëri për “Ftyrat” e komandantëve gjatë “luftës” e tjetrën, një bisedë “normale” të Adem Grabovcit, i njohur si shefit i shefave, në aferën “Pronto” me “Ftyrën” e “ftyra” e faqe të të zeza të tyre me “Bashkim Fina”, “Maghup-ë” të tjerë .
Unë zgjodha një pjesë të fundit të një bisede më të gjatë të këtyre dyve, aty ku Adem Grabovci e ka frikësua “Kupën”, Jakup Krasniqin i cili kishte dalur për fushe ne “Kuvend”, “kundër” pdk-së së Hashimit, të Sami Lushtakut e të xhavitave.
“Grabovci: Jakupit, veç shkova i thash n’vesh, i thash, qy thash e thirri, e thirri ”ftyren”. Vallahin, ta kan lokën.
Shala: Hahahaha…
Grabovci: Edhe u dorëzu, hahahaha
Shala: A t’ngoj bile?
Grabovci: Ngoji, meniherë, meniherë u tërhoq, derisa t’përmena ty hiç.”
Për “Bashkim Fina”, “Ftyra”, për Fatmir Limajn (Çeliku) dhe për Nexhmi Krasniqin, tash Drejtor i Policisë në Prizren kisha dëgjua edhe më herët dhe vendosa të shkruaj një shkrim të gjatë në disa vazhdime “A kishte luftë çlirimtare në rrethin e Llapushës”. Në këtë luftë, ama luftë të vërtetë, unë dëgjova herozmat e tyre deri në mite e në legjenda të trimave, si Fatmir Lima, vetëm kundër vendasëve të tyre, të rrethit tim, të gjithë shqiptarë, disa edhe ishin vrarë dhe tashmë ato janë publike sepse kanë “përfundua” proceset gjyqësore e ku Fatmir Lima, si gjitherë është shpallur i pafajshëm.
Këta, Naser Krasniqi (”Ftyra”), Naser Shala (”Bashkim Fina”), Fatmir Lima, Gani Paqarizi, “Rreziku” e vetë Hashim Thaqi kishin mashtruar e rrejt, vjedhur, kidnapuar e burgosur shumë shqiptarë, aktivistë e të afërm me Ibrahim Rugovën e LDK-në. Pastaj, të burgosurit, të lidhur i kanë keqtrajtua fizikisht deri sa iu kanë “nxjerr tamlin e nanës”.
(Naser Shala është i njohur me nofkën “Ftyra” kurse Naser Krasniqi – ‘Bashkim Fino’, përmirësim imi)
Hashimi i ka burgosur pabesisht Jakup Kastratin, ish kryetar i LDK-së dhe ish kryetar i komunës së Malishevës dhe Cen Deskun, zëvendësin e tij.
Pushkën e mush dreqi
“Ftyra”, “Bashkim Fina”, Nexhmi Krasniqi, shofer i Fatmirit dhe “avokati” Bajram Krasniqi e Fatmir Lima, përveç “thash e thëmeve”, këta kanë keqtrajtua e plaqkitur Halil Azem Kastratin, mësues nga Damaneku afër Turjakës.
Një bisedë, sa kam mbajtur mend e “Bashkim Finës”, “Ftyrës”, Fatmir Limës me Halilin, Fatmir Azem Kastrati, vëllain e Halilin, i vrarë nga policia serbe si luftëtar besnik, në Turjakë dhe Azem Januz Kastratit, babës së Halili, mësues, tash i ndjerë do ta tregoj, bisedë jo të plotë.
(Pjesë nga biseda, gjeni në “Pse e ndërpreva fejtonin “A kishte luftë çlirimtare në rrethin e Llapushës” ?” me autor, autorin e këtyre radhëve, Sinan Kastrati)
“Halili pasi ishte këthye nga Italia, në janar të vitit 1999 në Prishtinë i pret “avokati” Bajram Krasniqi nga Tërpeza afër Malishevës në Prishtinë. Ky njeri, sipas dëshmitarëve dhe vetë Halil Kastratit ka bashkëpunua me policinë serbe dhe me “uçk-në” me dijen e Fatmir Limajt e të të tjerëve (“Ftyrës” … )
Pasi që Halili e heton Bajramin kur i qon te një postbllok i policisë serbe, Halilit dhe një shokut të Halilit që ishin bashkë, iu kërkon para pasi që Bajramit “ia kishin marrë policia serbe afro dy mijë marka”, Halili nuk ia jep paret por të nesermen “policia ushtarake” e uçk-së shkojnë dhe e marrin në Damanek. Përveç të tjerave, Halilit ia kërkojnë edhe borqin që ia kishte Bajram Krasniqit.
Presidenti “historik” HTH duke ia dorëzuar lulet vajzës së Presidentit Historik të Kosovës…, pasi zgjidhet President.
Këtu Familja e ndershme me Bacën Azem dhe Fatmirin, vëllain e Halilit dhe Halili e kuptojnë hilen dhe lidhjet e udheqësve të uçk-së me sekserë e bashkëpuntorë të Serbisë, siq ishin Bajram Krasniqi, pse jo edhe “Ftyra”, Fatmir Lima e … Nexhmi Krasniqi
Fyerjet, ofendimet dhe sharjet ndaj Halilit dhe vëllait, babës e një miku të shtëpisë janë aq banale e me kërcnime deri në vrasje sa që as policia serbe më keq nuk ishte sjellur.
Pjesë nga “guha dhe goja e komandantëve”:
“Edhe Zoti me zhdryp, nuk e l`shojmë Halil Kastratin”.
“Hupni se po ja … q … nanen”.
“Ky ka bâ propagandë kundër “vendlinjes” (fondit, “vendlindja th`rret”)!
Pastaj iu drejtojnë pushkën çka nuk ka qenë e lejueshme sipas rregullave ushtarake e normave ndërkombetare, rregullave ushtarake e traditave shqiptare edhe sikur të ishte pushka e thatë (pa fishekë)” nuk bënë të ia drejton pushkën askujt sepse në popull thuhet “E mush dreqi” (pop.).
Në fund, që kurrë s`e pam fundin e tyre, pasi i paguan Halili disa mijëra marka (3.500 marka gjermane dhe pasi e kishin rreh per merak, e lirojnë.
Këta ishin “komandantët” që i prinë “luftës” dhe tash po e udhëheqin Kosovës bash sikur me 7 prill 1939 kur italjanët e pushtuan Shqipërinë.
Ndryshimi është se më 7 prill 1939 ishtë ditë e premte, kurse sot, më 7 prill 2018, është ditë e shtunë.
- Rexhep Selimi, po rren
Rreth shkrimit “Rexhep Selimi konteston Komunikatën që merrte përgjegjësinë për vrasjen e civilëve”, Zëri, 15 janar 2018, ku po gjykohet Fatmir Lima.
“Gjatë dëshmisë së tij në gjykimin e Fatmir Limajt për krime lufte, Rexhep Selimi ka folur lidhur me komunikatën e lëshuar në atë kohë nga Drejtoria Policisë Ushtarake e UÇK-së, e cila merrte përgjegjësinë për vrasjen e Ramiz Hoxhës dhe Selman Binishit. …”
“Nata është e shkretë
troku natën mbush
veç ndërgjegjes sate
prapa s’të ndjek kush
Në kalldrëme shekujsh
troku yt i zi
Moisi i Golemëve
Gjeneral Moj-Zi.” (I. Kadare, Ikja e Moisi Golemit”
Rexhep, nuk e kam ndërmend me ti shpjegua vargjet e Kadaresë por dua të them se Moisi Golemi është si ti, Fatmiri e … Jakup Krasniqi.
Dallimi është se ai ka ikur me kali ndërsa, për fatin tonë të keq, ti Fatmiri e … Jakupi mbetët gjallë për të zezën e popullit të Kosovës.
Rexhep, qysh bre Rexhë s`po të vjen marre me rrejt? “Burri” plak me rrejt?
Cili nga ju po rreni, ti, Fatmir Lima, Jakup Krasniqi apo të tretë?
Po të ndihmoj pakëz. “Zëri i Kosovës”, Organ i Lëvizjes … të enjten më datën 5 nëntor 1998, në rubrikën “Aktualitete”, publikon “Kumtesë nr. 4 e Drejtorisë së Policisë Ushtarake të UÇK-së” Që të jem më besnik, po ta dërgoj një kopje edhe ty, Fatmirit e … Jakupit.
Por pyetja ime për ty dhe “shtabin” tuaj është:
– A ka pas “shtab”, “ushtria” juaj dhe nëse po, a ka pasur hierarki ajo “ushtri”. Nëse po, si është e mundur ti mos me e dit që (nuk) keni pasur “polici ushtarake” ?
Rexhep, Fatmiri po gjykohet dhe ti si dëshmitar dhe të tjerët po i ikni të vërtetës.
Bislim Zyrapi e ti, deri tash nuk e treguat të vërtetën.
E vërteta është se ata janë vrarë dhe jo vetëm ata por edhe disa të tjerë. Në Damanek është vrarë Refik Latif Kastrati (Karadaki), para gruas dhe fëmijës lulak në gji të nënes. Në Bubavec janë vrarë Ajet Gashi dhe Nazif Bashota….
Janë rrahur edhe burrat e fshatit Qabiq.
Presidenti “historik” në burg …
U vranë edhe Hysen Çopa e Mark Palushi, në Sarosh të Qifllakut, afër Drinit të Bardhë e Avdyl Gashi nga Sferrka e Gashit, rojtar pylli. Është vrarë te Miniera e Volljakit. Është vrarë edhe Isa Kastrati, ish sekretaR e SPB-së në Prizren dhe çka është edhe më e keqe nuk keni lejua që ai të varroset, sipas adetit. Ështe vrarë në Mali i Madhë (nuk jam i sigurtë si quhet vendi por thuhet se familja nuk ka guxua ta marrë kufomën nga vendi ku është pushkatua).
-A i din ti këto Rexhep?
-Ndoshta s`ka qenë teritori “yt” Llapusha?
-Po fshati Qabiq, teritor i kujt ishte?
-Kush ka pas “hise” në Qabiq?
-Sokol Bashota. Mujë Krasniqi apo ata dhe ti?
-Pse u vranë këta njërëz që i përmenda?
A ka qenë më mirë që si “spiunë” që “ishin” ata të dilnin para gykatave, e ti Rexhep, Fatmiri …. e “shtabi” i juaj të “dëshmonit”?
Rexhep, ndoshta e vërteta nuk ka me dalur asnjëherë por ti e shokët e “shtabit” nuk keni ndërgjegje të pastër.
1*) Haxhi Thaçi në #kojshiashow, YouTube
Kojshia Show: Babai i Hashim Thaçit & Ramë Buja ” Babi i Thaçit ka nje mesazh per Gjykaten e Hagës”
2*) Ibrahim Rugova (2 Dhjetor 1944 – 21 Janar 2006) ishte Presidenti i parë i Republikës së Kosovës, duke shërbyer në vitet 1992–2000 dhe përsëri në vitet 2002–2006. Ishte intelektual, akademik dhe kritik letrar i njohur shqiptar;[1] u njoh si lider i lëvizjes më të madhe paqësore në Evropë, i lëvizjes së gjerë për emancipim, çlirim kombëtar e pavarësi të Kosovës.[2]
Duke patur si pikëmbështetje Shoqatën e Shkrimtarëve, qe ndër bashkëthemeluesit e Lidhjes Demokratike të Kosovës e cila ishte levizja e parë demokratike mbarëpopullore, e cila u shndërrua në parti, u nis një fushatë paqësore kundër Serbisë.[3] U zgjodh që në fillim kryetar i saj qe nga themelimi i saj më 23 dhjetor të vitit 1989 deri më 21 janar të vitit 2006 kur nderroi jetë.[4][5]
Ai udhëhoqi një luftë popullore për pavarësi, që avokoi një rezistencë paqësore ndaj sundimin jugosllav dhe loboi për mbështetje nga SHBA-të dhe Evropa, veçanërisht gjatë Luftës së Kosovës.[6][7] Ai theksoi fort trashëgiminë e lashtë të Dardanisë, mbretëri e pavarur dhe më vonë provincë e Perandorisë Romake që përfshinte territorin e sotëm të Kosovës, për të forcuar identitetin e vendit dhe për të promovuar politikën e tij të marrëdhënieve të ngushta me Perëndimin.[nevojitet citimi]
Për shkak të rolit të tij në historinë e Kosovës, Rugova është quajtur “Ati i Kombit” dhe “Gandi i Ballkanit”, ndërsa pas vdekjes është shpallur Hero i Kosovës.
3*) LEGJENDAR mb., HISTORIK m.
Legjendar
- Që ka të bëjë me legjendën që lidhet me legjendën, i legjendës, që është legjendë; gojëdhënor. Këngë legjendare. Epika legjendare.
- Që është kthyer në legjendë, që është si në legjendë, që është karakteristik për legjendat; që bën trimëri të pashoqe, që mbetet i pavdekshëm, madhështor, i jashtëzakonshëm. Hero legjendar. Figurë legjendare. Luftë (epope) legjendare. Trimëri (qëndresë, vepër) legjendare. Forcë legjendare.
Shih edhe: legjendë legjendë legjionar legen legë legjion leg
HISTORIK m.
Përshkrim i përmbledhur i vargut të ngjarjeve dhe i të dhënave që lidhen me lindjen e me zhvillimin e një veprimtarie, të një fshati, të një ndërmarrje, të një kooperative, të një njësie ushtarake etj.; histori. Historiku i zhvillimit të diçkaje. Historiku i shkollës (i fshatit, i kooperativës, i ndërmarrjes). Historikët e brigadave. Historiku i Lëvizjes Nacionalçlirimtare të një qarku. Hartimi i historikëve. Shkruan (bënë) historikun.
HISTORIK mb.
- Që ka të bëjë me historinë, që i përket historisë, i historisë. Zhvillimi (procesi) historik. Studime historike. Shkenca historike. Monument (dokument) historik. Dëshmi (të dhëna) historike. Periudhë historike. Shkaqet (rrënjët) historike. Kategori historike.
- Që dëshmohet se ka qenë me të vërtetë; që ka qenë i gjallë, i përgjigjet realitetit dhe nuk është i trilluar a i shpifur. Fakt historik. Figurë historike. Personazh historik.
- Që është shumë i rëndësishëm për shoqërinë, që vlen të mbahet mend e të përkujtohet, i njohur, i shënuar; që ka hyrë në histori si diçka e rëndësishme; që është i lidhur me një ngjarje të rëndësishme të historisë. Datë (ditë) historike. Përvjetor historik. Kthesë historike. Kongres historik. Mbledhje historike. Vendim historik. Fitore historike. Rol (mision) historik. Përvojë historike. Vende historike.
- Që mbështetet plotësisht ose pjesërisht në ngjarje të historisë, që paraqit a përshkruan një figurë ose një ngjarje të rëndësishme të historisë. Roman historik. Me subjekt historik. Këngët historike.
- Që ndriçon rrugën e lindjes dhe të zhvillimit të pandërprerë të dukurive në etapa të ndryshme dhe në lidhje të ngushtë e dialektike me kushtet konkrete; që studion historinë e zhvillimit të pandërprerë të fakteve e të dukurive të një fushe të caktuar (për shkencat). Metoda historike e studimit. Vështrim historik. Analizë historike. Shpjegimi historik i dukurive. Gramatika (fonetika, leksikologjia) historike. Botanika (gjeografia) historike.
- Që njihet e dëshmohet me anë të dokumenteve (në kundërvënie me prehistorinë). Periudha historike. Koha historike dhe prehistorike e një populli.
Materializmi historik shih te MATERIALIZ/ËM,~MI.
4*) Parlamenti i parë shqiptar, 1921. Fotografi e realizuar nga Kel Marubi.
Gazeta DRITA, 24 qershor 2020
https://www.facebook.com/DRITAGAZETA/posts/125943595816271/
Marrë nga shkrimet, me disa përmirësime të vogla:
- “Me “ftyrë” e faqe të zezë”, Bota Sot, 7 PRILL 2018 NË ORA: 09:23
HTTPS://WWW.BOTASOT.INFO/OPINIONE/866913/ME-FTYRE-E-FAQE-TE-ZEZE/
- ”Rexhep Selimi, po rren” Bota Sot,15 JANAR 2018 NË ORA: 20:09
https://www.botasot.info/opinione/820597/rexhep-selimi-po-rren/
Vazhdon
Sinan Kastrati, Suedi
Malmö, 30 prill, 1 maj 2022
Si e mundi Rusia Amerikën me raketën hipersonike?
Shkrimi në fjalë tregon se SHBA është më e prapambetur në avancimin e armëve hipersionike, se Rusia dhe Kina, të cilat kanë ecur më shumë në zhvillimin e kësaj teknologjie, që vepron me shpejtësi tepër të mëdha dhe përbën një rrezik të ri për njerëzimin – shënim i përkthyesit.
Një armë pothuajse e pandalshme ka hyrë në luftën në Ukrainë dhe SHBA-ja ende nuk ka asnjë mënyrë për ta përballuar atë
Nga ALEX HOLLINGS, 15 prill 2022 – popularmechanics.com
– Përktheu Arben Çokaj
Më 18 mars, gati një muaj pas pushtimit të Ukrainës, një MiG-31B i Forcave Ajrore Ruse u ngrit në qiell duke mbajtur një raketë të bardhë 26 këmbë (8,6 m) në bark të saj, e destinuar për në një depo municioni në Ukrainën perëndimore. Kjo lloj rakete, e quajtur Kh-47M2 Kinzhal – “dagger” (kamë) në rusisht – ishte gjuajtur vetëm dy herë në histori, të dyja herë për prova; kjo ishte shfaqja e saj e parë në konflikt aktiv. Sipas Ministrisë ruse të Mbrojtjes, Kinzhal e shkatërroi depon, duke e shtyrë luftën në Ukrainë në një fazë të re shqetësuese pasigurie dhe përshkallëzimi.
Me një rreze të raportuar prej më shumë se 1200 milje dhe një shpejtësi maksimale të pretenduar prej Mach 10, Kinzhal është një armë e lëshuar nga ajri, e bazuar në raketën balistike me rreze të shkurtër veprimi të Rusisë 9K720 Iskander. Ashtu si të gjitha raketat balistike, Kinzhal arrin shpejtësi hipersonike duke përdorur një motor rakete dhe një shteg fluturimi balistik me hark. Por Rusia pretendon se Kinzhal mund të kryejë manovra evazive në çdo pjesë të udhëtimit të saj. Është një armë e përshkruar nga Presidenti Joe Biden si “pothuajse e pamundur për t’u ndalur“.
Ekspozita e raketave në pavijonin e Korporatës Shtetërore të Hapësirës Ruse “Roscosmos” në Army 2021 Expo në Moskë në gusht. Vladimir Putin është mburrur me armët hipersonike të Rusisë, duke pretenduar se ato janë të afta të shmangin mbrojtjen e SHBA-së deri në 20 herë më shumë se shpejtësia e zërit. /GETTY IMAGES
“Hypersonic” përshkruan automjetet që mund të udhëtojnë më shpejt se 5 Mach, ose 3,836 milje në orë, një kufi i ri në botën e teknologjisë ushtarake. Armët hipersonike deri më tani marrin dy forma kryesore: automjete me rrëshqitje të shpejtë dhe raketa lundrimi hipersonike. Lloji i mëparshëm, një pasardhës i raketës balistike, merr shtigje fluturimi pak më të sheshta dhe rregullon kursin gjatë zbritjeve me rrëshqitje. Ky i fundit mundësohet nga një sistem i ri shtytës i quajtur scramjet. Automjetet me rrëshqitje të shpejtë ofrojnë manovrim dhe shpejtësi maksimale më të shpejta. Ato mund të arrijnë 20 Mach, ndërsa raketat hipersonike të lundrimit arrijnë maksimum rreth 5 Mach.
Megjithatë, Kh-47M2 Kinzhal nuk është as një mjet fluturues dhe as një raketë lundrimi. Nuk është një trup rrëshqitës dhe fuqizohet nga një raketë e modës së vjetër dhe jo nga një reaktiv. Kinzhal është një raketë balistike e lëshuar nga ajri, që Rusia pretendon se mund të rregullojë kursin në mes të fluturimit. Nuk është kulmi i teknologjisë moderne të raketave, por është i pari i këtij lloji, që shfaqet në luftime dhe ka detyruar Rusinë, Shtetet e Bashkuara dhe Kinën të vlerësojnë aftësitë e tyre respektive hipersonike. Për SHBA-në, kjo nuk është një pikë lajkatare krahasimi.
Shtetet e Bashkuara kanë kryer 17 teste të ndryshme të raketave hipersonike, që nga viti 2010 dhe kanë parë 10 dështime. Testi më i fundit i SHBA, në mars 2022, ishte një sukses, por Amerika është të paktën një vit larg nga vënia në dispozicion të një arme hipersonike në luftime. Rusia dhe Kina, ndërkohë, të dyja pretendojnë se kanë armë hipersonike në shërbim tani.
Ushtarët ukrainas dhe oficerët e shpëtimit kërkojnë trupa në mbeturinat në shkollën ushtarake të goditur nga raketat ruse më 18 mars 2022, në Mykolaiv, në jug të Ukrainës. Mediat ukrainase raportuan se forcat ruse kishin kryer një sulm ajror në shkallë të gjerë në Mykolaiv, duke vrarë të paktën 40 ushtarë ukrainas në selinë e brigadës së tyre.
/GETTY IMAGES
Përveç lëshimit të parë të Kinzhal më 18 mars, Rusia gjuajti një Kinzhal të dytë të nesërmen, në një depo karburanti pranë portit të Mykolaiv në Detin e Zi. Bazuar në rrezen e Kinzhal-it, është e arsyeshme të hamendësohet se raketat janë lëshuar nga brenda hapësirës ajrore ruse, duke eliminuar mundësinë që mbrojtja ajrore ukrainase të ndalojë sulmin duke rrëzuar luftëtarin përpara se të lëshonte raketën. Dhe pasi raketa është në fluturim, nuk ka asgjë që forcat moderne ushtarake mund të bëjnë, për t’u mbrojtur kundër saj. Për Marinën e SHBA-së, ky hendek teknologjik përfaqëson “një asimetri luftarake, që duhet adresuar“.
Rruga më e shkurtër teknologjike drejt një rakete hipersonike është zhvillimi i një automjeti me rrëshqitje të shpejtë. Këto armë zakonisht hyjnë në qiell, duke përdorur përforcues raketash konvencionale – të ngjashme me një ICBM bërthamore – përpara se të ndahen nga raketa dhe të fillojnë një zbritje pa fuqi. Ky dizajn bazohet në teknologjinë e raketave balistike me dekada të vjetra me një majë të shtuar të aeronautikës më të avancuar, dhe kjo do të thotë se fuqitë si Rusia dhe Kina mund të bashkojnë së bashku hipersonikë dhe t’i quajnë teknikisht “operativë“, edhe nëse ato janë të kufizuara në përdorim.
Automjetet me rrëshqitje të shpejtë arrijnë shpejtësi të pabesueshme – disa më shpejt se 20 Mach (rreth 15,345 milje në orë) – por është pakapshmëria e tyre, jo shpejtësia e tyre, ajo që u jep atyre reputacionin e paaftësisë për t’u mbrojtur. Sistemet moderne të mbrojtjes raketore përdorin matematikë të përpunuar, për të analizuar trajektoren e një rakete dhe për të nisur interceptorët për të kaluar rrugën e saj në një pikë të parashikuar. Por armët hipersonike me rrëshqitje me nxitje ndryshojnë trajektoren për t’i bërë të padobishme këto parashikime dhe sistemet që i prodhojnë ato.
Putin viziton qendrën e kontrollit të mbrojtjes kombëtare, për të mbikëqyrur lëshimin provë të raketës hipersonike Avangard në Moskë, 26 dhjetor 2018. /GETTY IMAGES
Për fuqitë ushtarake në garën e armatimeve hipersonike, mënyra se si këto armë ndryshojnë kursin është një sekret. Sipërfaqet e lëvizshme të kontrollit – si rrathët që do të gjeni në një avion – nuk funksionojnë mirë në lartësi të mëdha, ku ajri është shumë i hollë që forma e një krahu të krijojë ngritje. Në këto lartësi, shumë automjete përdorin shtytës kimikë të quajtur Sistemet e Kontrollit të Reaksionit (RCS) për të rregulluar rrotullimin, hapin dhe kthesën. Këto djegin kimikate si peroksid hidrogjeni ose karburant hipergolik, për të dëbuar shpërthime të vogla energjie në drejtime specifike dhe për të rregulluar orientimin e automjetit. Sistemet RCS punojnë në atmosferën e hollë të lartësive të mëdha, por ato nuk janë aq efektive në ajrin më të dendur më afër një objektivi.
Këto pengesa i tregojnë Christopher Combs, Ph.D., një asistent profesor i aerodinamikës në Universitetin e Teksasit në San Antonio dhe një ish-studiues i NASA-s, se armët e avancuara hipersonike me shtytje-rrëshqitje ndoshta përdorin një kombinim të të dyjave. Ky ishte rasti me anijen hapësinore, e cila shpesh kalonte 25 Mach gjatë rihyrjes. Por edhe me këtë kombinim, sfidat e drejtimit të një automjeti me shpejtësi hipersonike janë të rëndësishme. Sipërfaqet e kontrollit si flapat mbështeten në forcat e qëndrueshme nga ajri nëpër të cilin kalojnë, por fërkimi dhe presioni intensiv i udhëtimit hipersonik mund të ndryshojë vetitë fizike dhe transportuese të vetë ajrit, duke i bërë ato forca të paparashikueshme. Fizika konvencionale fluturon nga dritarja.
Variablat nga brenda vetë automjeteve janë një faktor tjetër – me shpejtësi hipersonike, sistemet RCS prodhojnë rezultate të padëshiruara. “Ju gjuani një avion që duhet t’ju bëjë të lëvizni në një drejtim dhe ju shkoni në drejtim të kundërt,” thotë Combs. “Bëhet e çuditshme. Unë jam shumë skeptik për çdo pretendim për manovrim kuptimplotë [në automjetet hipersonike me rrëshqitje me nxitje]. Ju patjetër nuk do të prisni, që një nga këto automjete të bëjë gjëra si Top Gun.”
Megjithë shpejtësinë e hipersonikëve, automjetet me rrëshqitje përforcuese në fakt nuk i arrijnë objektivat 1e tyre më shpejt se raketat balistike tradicionale. Rruga më e sheshtë e fluturimit të hipersonikës dhe rregullimet sigurisht, që ngadalësojnë afrimin e tyre. Sidoqoftë, pas goditjes, ato gjenerojnë sasi masive të energjisë edhe me ngarkesa jobërthamore. Energjia kinetike e një objekti rritet në mënyrë eksponenciale me shpejtësinë e tij, që do të thotë se potenciali shkatërrues i një rakete hipersonike bëhet shkatërrues me nxitim. “Duke folur në përgjithësi, një sistem 6 Mach nuk ka gjashtë herë më shumë energji kinetike se një sistem i ngjashëm 1 Mach, por më tepër 36 herë,” thotë Joseph Jewell, Ph.D., një profesor asistent në Shkollën e Aeronautikës dhe Astronautikës të Universitetit Purdue, i cili kaloi pesë vjet në Degën e Shkencave Hipersonike të Laboratorit Kërkimor të Forcave Ajrore të SHBA.
Në një fjalim të vitit 2018, presidenti rus Vladimir Putin zbuloi dy armë që ai pretendonte se do ta bënin mbrojtjen raketore amerikane “të padobishme“. Njëri ishte automjeti Avangard boost-glide (nxitje-rrëshqitje); tjetri ishte Kinzhal. Të dyja armët, sipas Kremlinit, kanë aftësi bërthamore. Rusia aktualisht ka 10 avionë, që mund të mbajnë Kinzhals të armatosur me armë bërthamore – një flotë MiG-31 të modifikuar të ngjashëm me MiG-31B, të përdorur në lëshimin e marsit në Ukrainë.
Kinzhal mund të jetë i datuar, por Avangard është një armë e vërtetë hipersonike në kuptimin modern, me rreze dhe fuqi më të madhe se Kinzhal. Në shërbim që nga viti 2019 dhe që pritet të vendoset nga RS-28 Sarmat ICBM i ardhshëm i Rusisë, kur të vijë online më vonë këtë vit, Avangard thuhet të ketë një rreze prej 3700 miljesh, një shpejtësi maksimale prej 20 Mach dhe aftësi të ngarkesës, që arrijnë në një armë bërthamore me dy megaton. Kjo është 125 herë më e fuqishme se bomba atomike e hedhur mbi Hiroshima në vitin 1945.
Koka luftarake e armës hipersonike të rrëshqitjes Avangard po testohet në gusht 2018. Koka e luftës udhëton pjesërisht në një lartësi prej disa dhjetëra miljesh në shtresat e dendura të atmosferës. /ALAMY
Pajisja hipersonike e Kinës, DF-ZF, ka një rreze më të shkurtër se Avangard (rreth 1,553 milje). Raporteve të inteligjencës amerikane u mungojnë specifikat në lidhje me rendimentin shkatërrues të DF-ZF, por vini re se ai ka aftësi bërthamore. Raportet specifikojnë se pajsja ka për qëllim të shërbejë si një armë kundër anijeve, e aftë për të fundosur edhe aeroplanmbajtës amerikanë. Goditja e një transportuesi nga mbi një mijë milje larg, megjithatë, është një sfidë e rëndësishme.
Në një botë të balancuar në mënyrë të pasigurt, në filozofi të tilla si shkatërrimi i siguruar reciprokisht (MAD), ekziston një nevojë shtytëse, që kombet rivale të përputhen me aftësitë ushtarake për të parandaluar luftën. Por kostoja e lartë e luftës kundër terrorizmit, i detyroi Shtetet e Bashkuara të zhvendosin burimet nga zhvillimi i teknologjisë së re të armëve, duke vendosur hipersonikët dhe parandalues të tjerë të afërt në anën e pasme mbrojtëse. Tani, SHBA-të janë ende të paktën një vit larg prodhimit të armës së saj të parë hipersonike, e cila do ta vendoste atë tre deri në gjashtë vjet pas Rusisë dhe Kinës.
Me fjalë të tjera, Pentagoni po shkon vetëm me makinë për në stadium, ndërsa kundërshtarët e tij janë tashmë në fushë. Dhe rruga e SHBA-së mund të mos jetë efikase: Pentagoni është i përkushtuar të zhvillojë vetëm hipersonikë të armatosur konvencionalisht, të cilët janë më të vështirë për t’u futur në terren, sesa ato bërthamore. “Kur ju duhet të godisni një objektiv të vogël me saktësi të lartë, kjo e bën [zhvillimin] jashtëzakonisht më kompleks”, thotë Combs.
Armët bërthamore mund të jenë më pak të sakta se balistikat konvencionale, sepse rrezja e tyre masive e shpërthimit do të mbështjellë objektivin edhe pa një goditje të drejtpërdrejtë. Sipas një raporti nga Shërbimi Kërkimor i Kongresit, armët konvencionale duhet të jenë deri në 100 herë më të sakta, për të qenë efektive.
Shtetet e Bashkuara nuk po i shmangen sfidës së ngarkesave konvencionale hipersonike, por pengesat inxhinierike deri më tani janë dëshmuar shumë të pjerrëta për Pentagonin. Të dy armët e zbuluara të SHBA-së – arma konvencionale e goditjes së shpejtë të Marinës dhe Forcave Ajrore dhe Arma e Përgjigjes së Shpejtë me Ajr AGM-183 (ARRW) e Lockheed Martin – kanë dështuar në testet e fundit. Ndërkohë, SHBA-të po e plotësojnë zhvillimin e saj me një program raketash hipersonike, të mundësuar nga një metodë e re shtytjeje që teorikisht mund të kapërcejë aftësitë e saj përtej Rusisë dhe Kinës.
Drag paraqet sfidën më të madhe për një raketë hipersonike. Kur një avion i afrohet shpejtësisë së zërit, ajri fillon të ngjeshet kundër trupit të avionit, duke e bërë pengesën e zërit pothuajse fjalë për fjalë. Barriera hipersonike nuk është aq e përcaktuar qartë – ajri nuk sillet shumë ndryshe midis 4 Mach dhe 5 Mach – por sfidat e fluturimit me shpejtësi të lartë ndërlikohen sa më shpejt të jetë. Rezistenca e ajrit rritet në raport me shpejtësinë e një avioni në katror, kështu që sa më shpejt të fluturojë një raketë, aq më shumë tërheqje përjeton me një shpejtësi eksponenciale.
Zvarritja jo vetëm që i ngadalëson automjetet, por gjithashtu konverton energjinë kinetike në energji termike, duke e mbinxehur pajisjen dhe ajrin që e rrethon. Me shpejtësi hipersonike, skaji kryesor i një pajisjeje (rakete) mund të arrijë temperatura të qëndrueshme në mijëra gradë Fahrenheit. Për t’i mbijetuar ekstremeve të tilla, armatura e raketave kërkon titan ose lidhje alumini speciale të shkallës së hapësirës ajrore.
Raketat balistike me rreze të mesme DF-17 Dongfeng të pajisura me një mjet rrëshqitës hipersonik DF-ZF, të përfshirë në një paradë ushtarake për të shënuar 70 vjetorin e Republikës Popullore Kineze në Pekin, 2019. /ALAMY
Një ramjet me djegie supersonike – “scramjet” – shfrytëzon presionin e rrjedhës së ajrit në hyrje, për të kompresuar ajrin brenda dhomës së tij të djegies përpara se ta përziejë atë me karburant dhe ta ndezë atë. Një ramjet tradicional përdor një kon të hyrjes për të ngadalësuar ajrin, që hyn në shpejtësi nënsonike, por një rrëshqitëse lejon që ajri të udhëtojë me shpejtësi supersonike përpara djegies. Ndërsa NASA parashikon se një motor i stilit ramjet do të përfundojë në 6 Mach, scramjets mund të mbajnë shpejtësi deri në 15 Mach. Më e lehtë të thuhet sesa të bëhet.
“Një raketë lundrimi hipersonike me motor jet, ndërsa fluturon me numra më të moderuar hipersonikë Mach, duhet ta mbajë motorin të ndezur dhe të nxjerrë energji nga karburanti i tij, ndërkohë që rrjedha brenda vetë scramjet është supersonike. Është krahasuar me mbajtjen e një çakmaku të ndezur në mes të një uragani,” – thotë Jewell.
Deri më tani, SHBA-ja e ka mbajtur të ndezur atë çakmak metaforik gjatë testeve të saj hipersonike scramjet, por sistemet mbështetëse kanë qenë zhgënjyese. Gjatë 12 viteve të fundit, SHBA-ja ka kryer tetë teste të armëve me motor scramjet, me pesë suksese. Nga tre dështimet, dy ishin për shkak të problemeve, që nuk kishin lidhje me scramjet.
“Në përgjithësi ne po bëjmë përparim të mirë dhe të qëndrueshëm dhe parashikojmë shumë aktivitete të rëndësishme testimi në vitin 2022,” thotë Eric Scherff, president i programeve të goditjes hipersonike në Lockheed Martin Space. “Sigurisht, ka ende punë për të bërë, për t’i vënë këto sisteme, por ne kemi besim në atë që po bëjmë dhe se do të jemi të suksesshëm.”
Aktualisht, SHBA-ja ka katër programe të zbuluara të raketave të lundrimit scramjet në zhvillim, duke përfshirë raketën e lundrimit të sulmit hipersonik ajër-tokë të Forcave Ajrore (HACM) dhe Luftën kundër Sipërfaqes Ofensive të gjuetisë së anijeve të Marinës (OASuW) Increment 2, e destinuar për Amerikën – luftëtarë me bazë. Rusia pretendoi se programi i saj scramjet, 3M22 Tsirkon, pothuajse kishte përfunduar me testimin në dhjetor 2021, por sanksionet aktuale në përgjigje të pushtimit të saj në Ukrainë mund ta ngadalësojnë atë përparim. Deri më tani, kur bëhet fjalë për scramjet në mënyrë specifike, Pentagoni është i pari.
Marina e SHBA-së mund të jetë e shqetësuar për “asimetrinë” e shkaktuar nga armët hipersonike të Rusisë dhe Kinës, por vetë armët mund të mos ofrojnë shumë aftësi të reja strategjike. Edhe automjeti i ardhshëm i Rusisë Avangard nuk shton asnjë rast përdorimi në arsenalin e tij ekzistues balistik – i cili tashmë, në teori, mund të depozitojë koka bërthamore në tokën amerikane. Armët hipersonike kundër anijeve të Kinës, ndërkohë, përbëjnë një kërcënim në ujërat rajonale si Deti i Kinës Jugore, megjithëse DF-ZF hipersonik nuk ka provuar se mund të synojë një anije në lëvizje në rrezet mijëra milje.
Një B-52 nga skuadrilja e 419-të e testimit të fluturimit jashtë bazës së Forcave Ajrore Edwards në Kaliforni mban një prototip të AGM-183 ARRW për fluturimin e tij të parë të transportit rob në qershor 2021. /FOTO E FORCAVE AJRORE SHBA / CRISTOPHER OKULA
Megjithatë, Kina po diversifikon investimet e saj. Përtej derdhjes së parave në programet formale të armëve, kinezët po investojnë gjithashtu në kërkime dhe zhvillim, simulime dhe testime hipersonike të tunelit me erë – gjëra që krijojnë një program hipersonik, që është më gjithëpërfshirës sesa thjesht ndërtimi i një rakete, që mund t’i mbijetojë shpejtësive të erës. Kjo duhet të shqetësojë Shtetet e Bashkuara, thotë Jewell. “Të dyja kanë prioritet vënien në terren të armëve hipersonike, por ndërsa Rusia e ka bërë këtë duke ripërdorur teknologjinë ekzistuese të raketave për të kërkuar shpejt aftësinë, Kina duket se po zhvillon aftësi dukshëm më origjinale dhe moderne.” Teknologjia e vjetër e riemërtuar e Rusisë mund të tërheqë titujt kundër një kundërshtari teknologjikisht inferior si Ukraina, por qasja e Kinës mund të sjellë telashe për SHBA-në në të ardhmen.
Kjo garë armatimi ka tre linja të ndryshme përfundimi. Rusia dëshiron të përdorë armë të reja si një joshje për blerësit e huaj, për të rritur monetarisht aparatin e saj të mbrojtjes; Kina po kërkon të demonstrojë statusin e kolegëve me Shtetet e Bashkuara; dhe amerikanët po kërkojnë aftësi të reja për sulme konvencionale për sulme afatshkurtëra ndaj grupeve terroriste dhe konflikte të mundshme globale. Kjo qasje e ndryshme mund të jetë në dobi të SHBA-së, thotë Jason Lyons, një oficer gjashtëvjeçar në CIA. “Armët bërthamore janë një aftësi (shpresojmë) e fundit”, thotë ai. “Armët konvencionale janë të shkallëzueshme dhe më mirë të përshtatura për një situatë të caktuar.”
Me hipersonikët tani aktivë në Evropë, problemi i mbrojtjes kundër të pambrojturës ka marrë një urgjencë të re. Në nëntor 2021, Pentagoni i dha Raytheon, Northrop Grumman dhe Lockheed Martin rreth 60 milionë dollarë për të vazhduar zhvillimin e mbrojtjeve raketore hipersonike, që mund të integrohen në infrastrukturën ekzistuese të mbrojtjes së Amerikës. Disa koncepte kërkojnë, që sensorë të bazuar në hapësirë të vendosin “përgjues kinetikë” (raketa të tjera) ose lazer për të shkatërruar hipersonikët, përpara se të mund të gjejnë objektivat e tyre. Koncepte të tjera kërkojnë “mbrojtjen nga pluhuri“, duke lëshuar raketa me koka të mbushura me grimca që do të lëshonin retë e materialeve metalike ose piroteknike, që mund të detyronin një raketë të shpërthejë herët në rrugën e saj të fluturimit.
Sfida e lidhur me goditjen e një rakete balistike nga qielli është krahasuar shpesh me gjuajtjen e një plumbi me një plumb. Si rezultat, Amerika përdor shtresa të mbivendosura të sistemeve të mbrojtjes raketore, për të lejuar përpjekje të shumta në kapjen e një arme hyrëse. Për shkak se raketat janë objektiva të vogla, që lëvizin me shpejtësi të madhe në distanca të mëdha, kjo ishte një sfidë masive edhe përpara armëve hipersonike dhe mund të duhen vite përpara se sistemet efektive të gjejnë rrugën e tyre në shërbim. Ndërkohë, oferta globale e hipersonikëve ka të ngjarë të rritet. Brazili, Franca, India, Japonia dhe Koreja e Jugut kanë shpallur të gjitha programet e tyre të armëve hipersonike, me shumë prej atyre, që planifikohen të hyjnë në shërbim në vitet 2030.
Ndërsa raketat hipersonike bëhen të zakonshme, gara e armatimeve mund t’i hapë rrugën një gare më të gjerë teknologjike midis konkurrentëve globalë, ndërsa kombet nxjerrin luftëtarë të rinj stealth (vjedhje), anije luftarake pa ekuipazh, sisteme armësh të bazuara në hapësirë dhe teknologji të tjera përçarëse. Futja e një arme me lëvizje të shpejtë nuk është e mjaftueshme për të përmbysur peshoren strategjike në favor të një kombi, por kur vendoset nga aeroplanë stealth, duke përdorur sisteme shënjestrimi dhe navigimi, që funksionojnë në harmoni me sensorët e hapësirës, ajrit dhe sipërfaqes, ose inteligjencën artificiale, për të zgjidhur problemet e paraqitura nga sistemet e mbrojtjes ajrore në kohë reale, një armë hipersonike mund të kthehet nga një mjet tjetër në kutinë e veglave në një kërcënim të rëndësishëm.
Kjo mund të ketë fuqi të mëdha parandaluese në një peizazh modern të luftës globale. Nuk ka të bëjë me atë se çfarë mund të bëjnë armët individuale, ka të bëjë me mënyrën se si ato punojnë në bashkëpunim me sistemet e tjera dhe një strategji më të gjerë luftarake, që në fakt ka rëndësi.
Një teknik ushtarak rus kontrollon një luftëtar MiG-31K, që mbante një raketë lundrimi hipersonike Kinzhal. Kjo foto është kapur nga një video e siguruar nga Shërbimi i Shtypit i Ministrisë së Mbrojtjes Ruse më 19 shkurt 2022. /SHËRBIMI I SHTYPIT i MINISTRISË TË MBROJTJES RUSE VIA AP
Nëse është kështu, atëherë arma më e fuqishme që mund të përdorë një komb mund të mos jetë një avion i shpejtë ose hipersonik, por një grumbull i madh parash. Sanksionet dhe gjobat financiare të vendosura ndaj Rusisë do ta bëjnë më të vështirë për rusët që të nxjerrin hipersonikë të rinj, por ata ka të ngjarë të vazhdojnë përpjekjet me një sy drejt mbrojtjes amerikane. Vendimi i Rusisë për të përdorur raketën Kinzhal në Ukrainë duket se ka të bëjë më shumë me mesazhe, sesa me arritjen e objektivave ushtarakë.
Objektivat që Rusia pretendon se i ka goditur nuk ishin të mbrojtura fort dhe mund të ishin shkatërruar duke përdorur edhe armë të tjera. Lyons thotë se përdorimi i Kinzhal nga Rusia ishte më pak për atë që goditi, dhe më shumë për atë që komunikoi. “Rusia donte edhe një aplikim të vërtetimit të konceptit dhe, nëse do të ishte i suksesshëm, një paralajmërim për Perëndimin”, thotë ai. “Operacioni i tyre special ushtarak në Ukrainë e siguroi këtë.”
Por Rusia nuk është i vetmi kërcënim hipersonik në horizont. Sipas gjeneralit të Forcave Ajrore Glen D. VanHerck, përpjekjet e Kinës në këtë fushë kanë tejkaluar ato të SHBA-së me “dhjetëfish“, megjithëse ai vëren se programet amerikane janë përmirësuar. Sot, Shtetet e Bashkuara kanë më shumë se 70 programe të armëve hipersonike në zhvillim, me 3.8 miliardë dollarë të destinuara vetëm për përpjekjet në vitin 2022.
Ndonjëherë ia vlen të jesh i pari, por kur nuk je, paratë mund të të ndihmojnë të jesh më i miri. Scherff thotë: “Ndërsa duket se koha nuk është në anën tonë, nuk është vetëm për të ecur shpejt. Ka të bëjë edhe me realizimin e duhur.”
Kur lufta speciale bëhet përmes lajmeve
Masterplani rus, Dugini dhe rezistenca aktive ukrainase
Dr Sadri RAMABAJA
Kurthi i dytë në të cilin po bie Kremlini
Beteja për Ukrainën po hynë në një fazë të re. Lajmi i ri, drithërues për civilizimin tonë, është tashmë jo vetëm brutaliteti agresiv i përdorur nga trupat ruse për të realizuar projektin për perandorinë e re ruse, por edhe kërcnimi real për Luftën e Tretë Botërore nga ana e Hitlerit rus — V.Putin. Ky kërcnim është pjesë e strategjisë për krijimin e zonës tampon, që përbëhet nga Norvegjia, Finlanda dhe Suedia në Evropën veriore, tutje nga republikat baltike, Polonia, Ukraina, Rumania dhe Bullgaria, në jug.
Deri më 9 maj duket se Putini i ka parashtruar vetes qëllimin qenësor: të shpallë fitoren në çfarëdo mënyre, edhe nëse ajo është e kufizuar në pjesë të caktuara të territorit të Ukrainës lindore dhe jugore.
A mund të cilësohet ky fakt si kurthi i dytë në të cilin po bie Kremlini, meqë lufta më pas do të vazhdojë me intenzitetin që mund ta imponojë Kyievi, gjithmonë në funksion të çlirimit të territoreve të okupuara?
Komandanti i ushtrisë britanike, gjenerali Sir Mark Carleton-Smith, shih për këtë, paralajmëron për rrezikun që lufta në Ukrainë të përfundojë të paktën përkohësisht, në një ngërç ushtarak dhe atë pikërisht në Donbas.
Por, projekte krejt tjera paralajmron njëri nga ideologët kryesor rus, Alexander Dugin, që aktualisht shërben edhe si altoparlant i lirë i Kremlinit. Ai në një analizë të publikuar më 13 prill, me titull “Fitore ose asgjë”, pohn se, pala ruse beson se fitorja e Moskës në Ukrainë është parakusht për vazhdimin e politikës ruse ndaj Evropës dhe në rrafshin global.
Krahas kësaj më 12 prill nga Moska paralajmrohet masterplani rus për “Tampon-zonë ose Luftën e Tretë Botërore”.
Kjo zonë tampon, sipas këtij masterplani, do të përfshinte një hapësirë të madhe dhe të gjerë midis Rusisë dhe NATO-s, që përbëhen nga Norvegjia, Finlanda dhe Suedia në Evropën veriore, tutje nga republikat baltike, Polonia, Ukraina, Rumania dhe Bullgaria.
Vazhdimi i rezistencës efektive ushtarake ukrainase është pengesa serioze për zbatimin e masterplanit rus. Shih për këtë, Ministri i Jashtëm rus, Sergej Lavrov, më 25 prill paralajmëroi për shpërthimin e një Lufte të Tretë Botërore.
“Rreziku është serioz, është real, nuk duhet nënvlerësuar”, tha Lavrov në një intervistë në televizionin rus që distribuoi Ministria e Jashtme në kanalin e saj Telegram të hënën, më 25 prill, në orët e mbrëmjes.
Çfarë do të mund të cilsohej kjo deklaratë, si bllof apo kërcënim flagrant?
Në fjalimin e tij, ai për një çast, nga roli real që ka, ai i Ribentropit rus, katapultoi tek ai i Gebellsit rus. Vazhdoi me akuzat ndaj Shteteve të Bashkuara dhe Britaninë e Madhe për ngadalësimin e negociatave me Ukrainën. Ne e dimë me siguri se “as Londra dhe as Uashingtoni” nuk do ta këshillonin presidentin ukrainas Volodymyr Zelenskyy për të përshpejtuar negociatat, tha ai në intervistë. “Ata gjithmonë e këshillojnë Zelenskyin që të forcojë pozicionin e tij”.[1]
Ministri Lavrov, ngjashëm si Joachim Ribbentrop, po i shërben Putinit edhe kur bën kërcnime të kësaj natyre. Ai, i vetëdijshëm se Rusia nuk mund t’ia dalë dot ta realizojë masterplanin përmes luftës me mjete konvencionale, paralajmron hedhjen e një bombe bërthamore në Kyiev, si mundësi reale.
Ambasadori francez Robert Coulondre në kujtimet e tij, tek e përshruan figurën e Ribentropit, e portretizon atë si një burrë me “sy të ftohtë, të zbrazët, si hëna”, i cili, ndonëse i pashëm në shikim të parë, nuk kishte “asgjë njerëzore”, ndërkaq në vrojtim më të afërt të tij, nuk vren dot tjetër përveç “instinkteve më të ulëta” të mundshme. Kështu do ta portretizonte ai Ribentropin e epokës sonë, alias Sergej Lavrovin.
Kyevi pret diplomatët perendimor
Sekretari amerikan i Shtetit, Anthony Blinken dhe sekretari amerikan i Mbrojtjes, Lloyd Austin, të dielën që lam pas (24 prill) u takuan në Kyiev me Presidentin e Ukrainës, Volodymyr Zelenskyy.
Vizita e Blinken-it dhe Austin-it tërhoqi vëmendjen jo vetëm të mediave, por edhe të palëve në luftim, pasi është vizita e nivelit më të lartë të zyrtarëve amerikanë në Ukrainë gjatë luftës
Rusi-Ukrainë.
Vizita e zyrtarëve të lartë amerikan vije si rezultat i zhvillimeve të reja në terren – hyrjes së luftës në një fazë të re, pasi Rusia i zhvendosë forcat e saj në lindje dhe jug, meqë dështoi të marrë Kyievin ose të rrëzojë qeverinë e Zelenskyt në javët e para të konfliktit.
Ukraina ka ushtruar presion ndaj SHBA-së dhe aleatëve të saj për të dërguar armë më të fuqishme për të zmbrapsur Rusinë nga rajoni lindor i Donbasit, ku trupat ruse po kërkojnë të marrin kontrollin e plotë të portit të rrethuar të Mariupolit.
Mbështetje të fuqishme ndaj Kyievit kanë demonstruar ditë më parë edhe zyrtarë të lartë europian.
Kryeministri i Mbretërisë së Bashkuar, Boris Johnson, presidentja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen dhe liderë të tjerë europian kanë vizituar më parë Kyievin për të treguar mbështetje për qeverinë ukrainase.
Të martën, më 26 prill, Sekretari amerikan i Mbrojtjes, Lloyd Austin, nisi takimin me ministrat e Mbrojtjes të më shumë se 40 vendeve në bazën ajrore amerikane, Ramstein, në Gjermani, duke shprehur besimin se Ukraina mund të ngadhënjejë kundër Rusisë në konfliktin që tashmë mbushi dy muaj.
“Ukraina beson qartë se mund të fitojë dhe kështu besojmë të gjithë këtu”, u shpreh ai.[2]
Në këtë takim, Shefi i Shtabit të Përgjithshëm të ushtrisë amerikane, gjenerali Mark Milley, tha se qëllimi kryesor i bisedimeve është bashkërendimi i shtimit të ndihmës për Kyievin që përfshin armatim të rëndë, si dhe dronë luftarakë dhe municione.
“Javët e ardhshme do të jenë shumë kritike. Ata kanë nevojë për mbështetje të vazhdueshme në mënyrë që të jenë të suksesshëm në fushën e betejës. Dhe ky është me të vërtetë qëllimi i kësaj konference”, nënvizoi gjenerali Milley.[3]
Demokracitë perendimore mbështesin vazhdimin e luftës si opsion
Bota Perendimore, tashmë kur ofenziva e dytë ka filluar, ndodhet saktësisht para dy opsioneve: ose ta mbështesë vazhdimisht luftën e Ukrainës, ose ta refuzojë këtë mbështetje.
Duke pasur parasysh faktin se, sipas të gjitha gjasave, vetëm një fitore në Ukrainë ose rënia e regjimit diktatorial në Moskë që e shoqëron atë, mund ta shtyjë tutje luftën perandorake të agresionit të Putinit, vendimi këtu nuk duhet të jetë në fakt i vështirë.
Por pas fjalimit për “pikën e kthesës në kohë”, qeveria federale gjermane vendosi për një kurs të mesëm të diskutueshëm, i cili ka shkaktuar acarim të rëndë jo vetëm në Ukrainë, por në të gjithë Evropën Qendrore dhe Lindore. Një embargo e gazit dhe naftës, për të të cilën angazhohen personalitete të shkencës në Gjermani, po refuzohet. Njëkohësisht qeveria gjermane mbetet shumë e rezervuar, jo vetëm në lëmin e dërgimit të armëve të rënda.
Studjuesi i kulturës dhe shkenctari i njohur gjerman Ulrich Schmid, shpjegoi kohët e fundit fiksimin tek mirëkuptimi gjerman në raport me Rusinë në kurriz të Evropës Lindore e asaj Qendrore, duke iu referuar shekullit të 19-të dhe zhvillimeve politike atbotë.
Pas ndarjes së Polonisë nga monarkia e Habsburgëve, Prusia dhe Perandoria Ruse në fund të shekullit të 18-të, Gjermania dhe Rusia ishin të mbingarkuar në fakt ishin fqinjë për njëqind vjet. Këtij vëzhgimi me vend do t’i shtohej fakti se, dy fuqitë ishin të lidhura fatalisht nga një politikë antipolake. Stereotipet gjermane anti-polake të shekullit të 19-të dhe periudhës së ndërmjetme janë transferuar sot në Ukrainë. Në fund të fundit, në vitin 2014 shumë komentues gjermanë dëshmuan se Ukraina në thelb nuk ishte e aftë të qeveriste dhe prandaj flitej për një “shtet të dështuar”.
Pushtimi rus i Ukrainës, i nisur më 24 shkurt të këtij viti, ka ndryshuar botën dhe marrëdhëniet ndërkombëtare. Ajo që ishte e vlefshme deri atëherë nuk vlen më. Tashmë kanë filluar të zbatohen disa rregulla të reja. Vendimi i Federatës Ruse për të hyrë në një aventurë ushtarake në Ukrainë, prandaj duket shumë irracional, ndryshe nga lëvizjet e mëparshme ruse nga fillimi i krizës ukrainase në 2014, të cilat dukeshin shumë të menduara.
Në optikën gjeopolitike të Putinit Rusia është Euroazi
Pyetja kryesore që shtrohet nga njohësit e gjeopolitikës dhe strategjisë është: pse Vladimir Putin dha dritën e gjelbërt për një pushtim të plotë të Ukrainës? Një përgjegje më të qartë, do të mund ta gjenim në botimet e ideologut kryesor rus Alexander Geljevic Dugin.
Ai ka botuar libra të shumtë dhe artikuj profesional mbi filozofinë, sociologjinë dhe gjeopolitikën, duke përfshirë librin “Bazat e gjeopolitikës” [1997] dhe “Teorinë e katërt politike” [2009].
Në librin “Bazat e gjeopolitikës” [The Fundamentals of Geopolitics] ai mbron sundimin rus nga Dublini në Vladivostok. Një nga objektivat e aneksimit rus, shkroi ai, duhet të jetë Ukraina, sepse ajo qëndron në rrugën që Rusia të bëhet një superfuqi transkontinentale. “Ukraina si shtet nuk ka asnjë rëndësi gjeopolitike. Nuk ka asnjë rëndësi të veçantë kulturore apo universale, asnjë veçanti gjeografike, asnjë ekskluzivitet etnik”.
Kur Vladimir Putin erdhi në pushtet, Dugin pushoi së qeni në opozitë dhe u bë i preferuari i qeverisë. Në fillim të mijëvjeçarit, ai themeloi Lëvizjen Euroaziatike, e cila promovon bashkimin e ish-BRSS në një entitet të vetëm kulturor dhe qytetërues nën kontrollin e Moskës. Dugin mbështet absolutisht Putinin dhe lëvizjet e tij që kërkojnë ta kthejnë Rusinë në shtigjet e lavdisë së vjetër (zgjidhja e çështjes çeçene, tejkalimi i krizës ekonomike, dëbimi i oligarkëve). Në vitin 2007, ai tha: “Nuk ka më kundërshtarë të drejtimit të Putinit, dhe nëse ka, ata janë të sëmurë mendorë dhe duhet të dërgohen për një ekzaminim klinik. “Putini është kudo, Putini është gjithçka, Putini është absolut, Putini është i pazëvendësueshëm”.[4]
Ai u bë mbështetësi më i zëshëm i Bashkimit Ekonomik Euroaziatik me një përpjekje të veçantë për të përfshirë Turqinë në këto procese të lidhjes me Rusinë. Ai u godit veçanërisht nga Revolucioni Portokalli në Ukrainë në 2004, si dhe nga revolucionet e tjera properëndimore në Rusi — në Gjeorgji në 2003 dhe Kirgistan në 2005. Si përgjigje, u krijuan Iniciativat Rinore Euroaziatike. Veprat e tij zgjuan interes të madh në udhëheqjen politike dhe ushtarake ruse. Ai ishte këshilltar për çështje strategjike dhe gjeopolitike të kryetarit të Dumës, Genadi Seleznev dhe më pas Sergei Naryshkin. Eshtë e panevojshme të thuhet se ai u bë mik i ngushtë i Putinit.
Në librin e tij “Geopolitics of the Multipolar World”, botuar fillimisht në 2012, Dugin ndau një kapitull të veçantë për marrëdhëniet e Rusisë me Ukrainën, Bjellorusinë dhe Moldavinë. Në libër, Dugin shpesh “godet” atdheun e tij, duke e quajtur Heartland ose Eurazia. Në përgjithësi, ai e përcepton Rusinë si Euroazi, dmth kontinentin e madh botëror. Dugin thekson se territoret e këtyre tre shteteve moderne dikur ishin pjesë përbërëse, thelbi dhe qendra e Rusisë së Kyievit, shtetësisë ruse, zonë nga e cila filloi zhvillimi historik i Rusisë dhe popullit rus. Pas çlirimit nga pushtuesit mongolë, Dukat e Mëdhenj të Moskës, Dukat dhe Carët rusë bënë gjithçka në fuqinë e tyre për të rivendosur integritetin strategjik të Rusisë së dikurshme të Kyievit. Ai shtet i madh rus do të ishte nën sundimin e Kishës Ortodokse ruse dhe sllave në përkatësinë e tij etnike. Për më tepër, ishte kjo përpjekje për të sjellë Ukrainën dhe Bjellorusinë nën kontrollin rus që ka qenë një synim kryesor i politikës së jashtme ruse për shekuj. Luftërat e shumta të rusëve kundër lituanezëve, Urdhri Livonian dhe më vonë në kohën e Shën Petërburgut me osmanët, u zhvilluan me të njëjtin motiv: për të rivendosur hapësirën e vetme politike të Rusisë (së Madhe). Politikanët dhe studjuesit , sidomos ata të kulturës ruse, e konsideruan bashkimin e Rusisë së Madhe, Malorusisë dhe Bjellorusisë si rezultat logjik të proceseve historike.[5]
Ofenziva e filluar ndërkohë është në funksion të përmbushjes së idesë së Duginit mbi domosdonë e bashkimit të tri republikave (Federatës Ruse, Bjellorusisë dhe Ukrainës) është një “pikë strategjike e nevojshme” që duhet t’i mundësojë Rusisë të bëhet dhe të mbetet një pol i pavarur gjeostrategjik, fillimisht në nivel rajonal dhe më pas në nivel global.
Teoricienët e famshëm gjeopolitikë perëndimorë si Halford Mackinder dhe Zbigniew Brzezinski kishin pikëpamje të ngjashme. Në një kohë, Mackinder mbështeti idenë e pavarësisë dhe sovranitetit të Ukrainës gjatë Luftës Civile Ruse, ndërkaq në fund të shekullit të 20-të, Brzezinski mbrojti me zjarr pavarësinë e Ukrainës.
Dugin nuk e fsheh fare shqetësmin e tij për faktin se politologu polako-amerikan, Zbigniew Brzezinski, ka goditur në zemër të çështjes, duke pohuar se “mundësia e ringjalljes gjeopolitike të Rusisë, si një lojtar i pavarur në gjeopolitikën e madhe, varet drejtpërdrejt nga marrëdhënia e saj me Ukrainën”, respektivisht vetëm nëse Ukraina kontrollohet tërësisht nga Moska.
Në kapitullin kushtuar shteteve perëndimore, Dugin tërheq vëmendjen edhe për Moldavinë, duke theksuar se zona e Moldavisë moderne formoi pjesërisht Rusinë Kievane.
Ngjarjet e javës që po lëmë edhe në Moldavi dhe rreth saj, dëshmojnë se lufta që tashmë ka hy në fazën e dytë, ka objektiva të qarta.
Në një intervistë të fundit me gazetën turke Turkiye Gazetesi, ai paralajmroi një ofensivë të re ruse në të gjithë Ukrainën. Ai e quajti tërheqjen e Rusisë nga veriu i Ukrainës si një “lëvizje thjesht taktike” që do të lejonte ushtrinë ruse të rigrupohet dhe të kryejë “rishikime” nën gjeneralin e sapoemëruar Alexander Dvornikov, një figurë kyçe në fushatën e Rusisë në 2015 në Siri.
“Ne nuk mund ta humbim këtë luftë. Përndryshe e gjithë bota do të kthehet në një zjarr të madh“ pati pohuar Dugin, këtë që po e pohon tashmë edhe Putini në kërcnimin e së mërkurës, që transmetoi Telegrafi.[6]
Përfundim
Beteja për Ukrainën po hynë në një fazë të re, për të cilën pala ruse ka bërë plane afatgjata. Lajmi i ri drithërues për civilizimin tonë është tashmë jo vetëm brutaliteti agresiv i përdorur nga trupat ruse për të realizuar projektin për perandorinë e re ruse që ia servoi në tavolinë Putinit ideologu i tij Dugin, por edhe kërcnimi real për Luftën e Tretë Botërore nga ana e Hitlerit modern rus (Putinit), si fazë pararendëse e krijimit të zonës tampon që, siç pohuam më lart, do të përfshinte një hapësirë të madhe dhe të gjerë midis Rusisë dhe NATO-s, që përbëhet nga Norvegjia, Finlanda dhe Suedia në Evropën veriore, tutje nga republikat baltike, Polonia, Ukraina, Rumania dhe Bullgaria, në jug.
Ballkani Perendimor, sipas këtij masterplani, duket mbetet jashtë sferës së interesit rus. Por, a do të thot ky fakt se, Moska është dorëzuar? Natyrisht se jo. Vetëm angazhimi i përshpejtuar i Perendimit në procesin integrues verioatlantik të Ballkanit Perendimor si tërësi, si pjesë e arkitekturës së sigurisë perendimore, është garancioni real i ndalimit të marshit rus.
___________________
2. https://www.zeriamerikes.com/a/6545426.html
3. Po aty
4. https://www.geopolitika.news/analize/m-seric-duginove-velikoruske-koncepcije-ukrajinu-bjelorusiju-i-moldaviju-integrirati-u-ruski-strateski-prostor/
5. Po aty
6. https://www.geopolitika.news/vijesti/putin-ostro-upozorio-zapad-nasi-strateski-udari-bit-ce-munjeviti/
Kongresi amerikan dënoi sulmet me drone të regjimit iranian
“Do të jetë politika e Shteteve të Bashkuara për të parandaluar Iranin dhe grupet terroriste dhe milicie të lidhura me Iranin që të blejnë mjete ajrore pa pilot, duke përfshirë pjesë përbërëse të disponueshme komerciale, që mund të përdoren në sulmet kundër personave të Shteteve të Bashkuara dhe vendeve partnere,” – Përfaqësuesit theksuan se miratimi do të përfshijë “çdo person që me vetëdije angazhohet në ndonjë aktivitet që kontribuon materialisht në furnizimin, shitjen ose transferimin e drejtpërdrejtë ose të tërthortë në ose nga Irani, ose për përdorimin në ose përfitimin e Iranit, të çdo ajri luftarak pa pilot”Veçanërisht, që nga shtatori 2019, regjimi iranian ka kryer disa sulme me dronë kundër shteteve të rajonit.
Për shembull, më 14 shtator 2019, Huthi të mbështetur nga Irani sulmuan kompleksin Aramco të Arabisë Saudite në Abqaiq–Khurais me dronë dhe raketa të prodhuara nga Irani.Për më tepër, milicitë e mbështetura nga Irani lëshuan një dron të ngarkuar me eksplozivë në shtëpinë e kryeministrit irakian në Bagdad, duke synuar Mustafa al-Kadhimin. Atentati la gjashtë të plagosur në mesin e truprojave të tij.
Lexo më shumë:
Kandidati i CENTCOM: Irani është kërcënimi numër 1 destabilizues në Lindjen e Mesme
“Babai” i PDK-së, Milazim Krasniqi, kërkon të dëbohen nga Kosova kuadrot shqiptare me prejardhje nga Mali i Zi
Vlerat e Adem Demaçit, Ukshin Hotit, Adem Jasharit, Ibrahim Rugovës, Albin Kurtit, UÇK-së dhe më të madhit prej më të mëdhenjve, Gjergj Kastriotit!
