Kreu Blog Faqe 268

17 Shkurti – Pavarësia e Kosovës dhe Shqiptarët e Amerikës

Drini.us
-
0
17 Shkurti – Pavarësia e Kosovës dhe Shqiptarët e Amerikës

Nga Frank Shkreli

Më 17 shkurt 2008, në Prishtina, Kuvendi i Republikës së Kosovës shpalli Pavarësinë e Kosovës – një akt historik që kurorëzoi dekada sakrificë, qëndresë dhe përkushtim kombëtar. Për shqiptarët në Shtetet e Bashkuara, kjo datë nuk është thjesht një përvjetor shtetëror. Ajo është një triumf i përbashkët, një dëshmi e fuqisë së diasporës dhe e miqësisë së pathyeshme të saj me Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe me përfaqsuesit e saj më të lartë politikë.

Historia do shënojë se çlirimi me 1999 dhe pavarësia e Republikës së Kosovës, me 17 shkurt 2008 ishte një fitore edhe e shqiptarëve të Amerikës.  Diaspora shqiptaro-amerikane ka qenë shtyllë kyçe në rrugëtimin e Kosovës drejt lirisë. Që nga lobimi i organizatave si Vatra, Këshilli Kombëtar Shqiptaro-Amerikan, Liga Qytetare Shqiptaro-Amerikane, e të tjera deri tek angazhimi, i brezave të vjetër e të rinj, në institucionet amerikane, lokale e shtetërore. Zëri i shqiptarëve të Amerikës në Uashington në mbrojtje të të drejtave të shqiptarëve të Kosovës për liri, demokraci e pavarësi, nuk ka munguar asnjëherë.

Gjatë viteve 1980-90-ave, kur Kosova përballej me represionin dictatorial të regjimit sllavo-komunist të Slobodan Milosheviçit, komuniteti shqiptaro-amerikan organizoi protesta, kërkoi sesione dëgjimore në Kongres, fushata të ndryshme ndërgjegjësimi për publikun amerikan mbi gjendjen e rëndë të shqiptarëve në Kosovë dhe takime me ligjvënës amerikanë, pothuaj në çdo shtet e qytet ku kishte komunitete shqiptaro-amerikane, në mbarë Amerikën. Këto përpjekjet të diasporës shqiptare në Amerikë, kontribuan në krijimin e një klime mbështetse në përgjithsi dhe në përpjekjet që çuan, eventualisht, në ndërkombëtarizimin e çeshtjes së Kosovës në Amerikë dhe në botë, në krye me figurën e madhe të Kombit shqiptar,  Presidentin historik Dr Ibrahim Rugova dhe në luftën heroike të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës. E që, më në fund, e gjithë kjo fushatë sensibilizimi të çeshtjes së Kosovës — në nivel kombëtar e ndërkombëtar — prej të pakën dy dekadash, kulmoi me ndërhyrjen e NATO-s në vitin 1999 dhe, përfundimisht, në Pavarësinë e Republikës së Kosovës, më 17 Shkurt, 2008.

Roli i Shteteve të Bashkuara – aleatit strategjik të përhershëm — në çlirimin dhe konsolidimin e shtetit të Kosovës është i pakontestueshëm. Nga administrata e Bill Clinton, e cila udhëhoqi ndërhyrjen e NATO-s, e deri tek njohja e menjëhershme e pavarësisë në vitin 2008 nga Administrata e Presidentit Xhorxh Bush i riu, Amerika ka qenë garantuese e sigurisë dhe e shtet-ndërtimit të Kosovës.

Për diasporën, 17 Shkurti i Pavarësisë së Republikës së Kosovës, është edhe një ditë falënderimi ndaj këtij partneriteti strategjik me Amerikën – një kujtesë se liria e Kosovës është e lidhur ngushtë me vlerat perëndimore të lirisë, demokracisë dhe të drejtave të njeriut.

Por Dita e Pavarësisë së Kosovës duhet të shërbejë, gjithashtu, edhe si një rast riangazhimi dhe përgjegjësie për brezin e ri të diasporës shqiptaro-amerikane.

Sot, diaspora shqiptare në Amerikë përballet me një sfidë të re: ruajtjen e identitetit dhe forcimin e lidhjeve me Kosovën. 17 Shkurti duhet të jetë më shumë se një festë me flamuj kuqezi.  Duhet të jetë një angazhim konkret për mbështetjen e zhvillimit ekonomik të Kosovës, për promovimin e imazhit të saj në qarqet akademike e politike amerikane dhe për forcimin e mëtejshëm të marrëdhënieve strategjike Kosovë–SHBA. Por një riangazhim i tillë nga komuniteti shqitaro-amerikan — sot shumë më i madh dhe shumë më i përgatitur se përpara — nevojit bashkim politik dhe bashkrendim patriotik të përpjekjeve në mbështetjte të kauzave shqiptare në Washingtonin zyrtar dhe në mbarë Amerikën. Sepse pavarësia, ashtu siç është edhe liria e demokracia, nuk është një akt i përfunduar, pasi mund të zhduket brenda një brezi kohor, siç është shprehur dikur Presidenti amerikan Ronald Reagan. Por është një proces i përhershëm konsolidimi e mbrojtjeje, sidomos, kur të merret parasysh pozita gjeopolitike dhe mahalla në të cilën gjëndet Kosova, përball sulmeve të lloj-llojshme të identitetit të saj iliro-arbëror, nga armiqtë e saj shekullor.

Prandaj, sot në këtë ditë të shenjtë, kur valëvitet me kreanri flamuri i Kosovës, nderojmë me përulje të gjithë ata që kontribuan për të sjellur Kosovën aty ku është sot — e pavarur, e lirë e demokratike. Sidomos ata që dhanë jetën për këtë ditë. U përulemi nënave që rritën heronj, familjeve që sakrifikuan gjithçka dhe brezave që nuk e humbën kurrë shpresën. Liria e Kosovës sot ka emra, përfshir komunitetin shqiptaro-amerikan, ka histori dhe ka gjak të derdhur anë e mbanë Dardanisë. 17 Shkurti është ditë krenarie, bashkimi dhe besimi në të ardhmen. Kjo ditë është betim se Kosova do të ecë përpara, me dinjitet, me punë dhe me dashuri për Atdheun. Kjo sot nuk varet më as nga Beogradi as nga miqët strategjik të Kosovës dhe shqiptarëve, por nga vet shqiptarët, se si i rregullojnë punët e veta, për të mirën e përbashkët, në interes të Kombit, mbi interesat politike dhe partiake.

Shqiptarët në përgjithsi, anë e mbanë trojeve shqiptare, por edhe diaspora shqiptaro-amerikane duhet të vazhdojnë të kenë detyrimin moral, politik dhe historic. Të jenë të bashkuar me një mendim e me një qëllim rreth interesave afatgjata kombëtare, përtej ndasive partiake, politike, krahinore, fetare, ose cilat do qofshin ato.

17 Shkurti, është pra, dita kur kujtojmë se liria dhe pavarësia kanë emër, sakrificë, por edhe përgjegjësi politike – sidomos kjo i takon klasës aktuale politike shqiptare në Kosovë dhe në Shqipëri. Por është edhe dita kur shqiptarët në Amerikë, nga Nju Jorku në Detroit, nga Bostoni në Çikago e deri në Kaliforni e Florida, e ndjejnë Kosovën jo vetëm si atdhe shpirtëror, por edhe si histori të përbashkët të realizuar me besim, këmbëngulje dhe miqësi të madhe dhe të “përhershme me Shtetet e Bashkuara të Amerikës”, ashtu siç është shprehur dikur Presidenti historik i Kosovës, Dr Ibrahim Rugova, njëherazi, edhe mik i madh i komunitetit shqiptaro-amerikan ndër dekada – ky komunitet, ku ai ka gjetur gjithmonë mbështetje dhe adhurim.

Në Kuvendin e Republikës së Kosovës me Presidentin Ibrahim Rugova dhe mikun e madh të Kosovës dhe të shqiptarëve, ish-kongresistin Eliot Engel, Prishtinë, 2005

Gëzuar 17 Shkurtin – Ditën e Pavarësisë së Kosovës — simbol i lirisë, krenarisë dhe shpresës për Kosovën dhe mbarë Kombin shqiptar!

  • Në mungesë të një redaktori, teksti është përgatitur nga autori me ndihmën e “ai”, si mjet asistues në organizimin dhe formulimin e këtyre rreshtave. Përgjegjësia për përmbajtjen mbetet, ekskluzivisht, e autorit.

The Australian Jewish News (1973) / Edward Mantus në kërkim të hebrenjve sefardë në Shqipërinë Maoiste

Drini.us
-
0
The Australian Jewish News (1973) / Edward Mantus në kërkim të hebrenjve sefardë në Shqipërinë Maoiste

Burimi : The Australian Jewish News, e premte, 26 tetor 1973, faqe n°17

Nga Aurenc Bebja*, Francë – 14 shkurt 2026 

Burimi : The Australian Jewish News, e premte, 26 tetor 1973, faqe n°17

Burimi : The Australian Jewish News, e premte, 26 tetor 1973, faqe n°17

“The Australian Jewish News” ka botuar, të premten e 26 tetorit 1973, në faqen n°17, rrëfimin e Edward Mantus asokohe në kërkim të hebrenjve sefardë në Shqipërinë Maoiste, të cilin Aurenc Bebja, nëpërmjet Blogut “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar :

Hebrenjtë Sefardë në Shqipërinë Maoiste

Burimi : The Australian Jewish News, e premte, 26 tetor 1973, faqe n°17

Pas dëbimit nga Spanja dhe Italia e Jugut në shekujt XV dhe XVI, hebrenjtë sefardë u vendosën në Shqipëri me ftesë të turqve osmanë.

Sot, Shqipëria është aleatja e izoluar e Kinës në Ballkan. Edward Mantus raporton mbi jetën e disa qindra hebrenjve që ende jetojnë nën këtë regjim maoist.

Në pikën kufitare të Hanit të Hotit, të gjitha librat dhe revistat që kisha me vete u konfiskuan, përfshirë “The Jewish Chronicle”. Kjo ishte pritja ime në Republikën Popullore të Shqipërisë, bastion i regjimit maoist të Enver Hoxhës që nga viti 1946 dhe aleate e vendosur e Kinës komuniste.

Edhe pse posterat shpallin “Rroftë marksizëm-leninizmi”, as rusët nuk janë të mirëpritur këtu — as amerikanët, as jugosllavët dhe as izraelitët. Propaganda anti-izraelite është pjesë e përditshme e transmetimeve shqiptare. Marrëdhëniet me botën arabe janë të mira dhe kohët e fundit kishte vizituar vendin një grup folklorik egjiptian. 

S’ka “çifutë”

Në Shqipëri jetojnë rreth 300 hebrenj, megjithëse zyrtarët qeveritarë pranonin me hezitim se pakicat përbëheshin vetëm nga “disa ciganë dhe disa grekë”.

Ata shfaqnin bezdi kur pyeteshin për çifutët dhe fillimisht pretendonin se nuk kishte fare hebrenj.

Gjatë udhëtimeve të mia të gjera në vend për kërkime mbi muzikën popullore, arrita të kontaktoj disa hebrenj — pasardhës të një komuniteti të përmendur për herë të parë në shekullin XII nga udhëtari i guximshëm hebre Benjamin i Tudelës.

Historia më e fundit e hebrenjve në Shqipëri fillon në shekullin XVI, kur shumë hebrenj nga Spanja u vendosën në vend me ftesë të osmanëve, të cilët sunduan Ballkanin për afro 450 vjet, deri në vitin 1913.

Në disa qendra kishte komunitete të mëdha hebraike, kryesisht tregtarë, me sinagoga të ndërtuara sipas stileve kastiliane, katalanase, portugeze dhe apuliane.

Të paktën gjysma e popullsisë së sotme hebraike jeton në Tiranë, kryeqytetin me rreth 200.000 banorë. Grupi i dytë më i madh, rreth 60 vetë, jeton në Vlorë (ish-Valona), një port detar që ishte qendër e rëndësishme e vendosjes hebraike në shekujt XVI dhe XVII.

Në vitin 1685, gjatë luftës turko-veneciane, shumë hebrenj të Vlorës u larguan drejt Beratit, ku Shabatai Zvi, mesia i rremë, ishte internuar nga turqit.

Ndalimi

Nuk munda ta vizitoja personalisht Vlorën, pasi ishte zonë e ndaluar, por takova një familje nga qyteti që kishte një vetëdije të fortë hebraike.

Durrësi (ish-Durazzo) kishte mbi 1.000 hebrenj në fillim të shekullit XIX, por rënia e portit bëri që shumë të shpërnguleshin drejt Selanikut. Sot kanë mbetur vetëm pak familje. Hebrenj të paktë jetojnë edhe në Shkodër, Berat, Elbasan dhe vende të tjera.

Komuniteti hebraik mori njohje zyrtare vetëm në vitin 1937. Pak para shpërthimit të Luftës së Dytë Botërore, Mbreti Zog u dha azil politik 150 hebrenjve që iknin nga Austria dhe Gjermania, përpara se edhe vetë të largohej në mërgim.

Kunata e tij, rastësisht, ishte një hebreje e konvertuar, gruaja e Dr. Michael Deutsch, nga Senta e Jugosllavisë.

Hebrenjtë shqiptarë nuk u dëmtuan gjatë pushtimit gjerman të vitit 1943, i cili zgjati një vit. Marrëveshja gjermano-italiane vendosi pjesë të Jugosllavisë nën kontrollin e shqiptarëve dhe shumë hebrenj nga Serbia dhe Kroacia ikën në këtë territor të aneksuar ku u trajtuan mirë nga popullsia vendase dhe, me një përjashtim të madh, nga forcat pushtuese italiane.

Ky përjashtim ndodhi kur hebrenjtë e burgosur në Prishtinë iu dorëzuan gjermanëve dhe u dërguan në Beograd, ku u vranë.

Vrasjet

Pas kapitullimit të Italisë në vitin 1943, gjermanët morën kontrollin e territorit jugosllav të aneksuar ndaj Shqipërisë. Në prill të vitit 1944, 300 hebrenj u burgosën në Prishtinë, ku të tjerë u dërguan për t’u bashkuar me ta. 400 u deportuan në Bergen-Belsen dhe vetëm 100 mbijetuan.

Me ardhjen në pushtet të Enver Hoxhës në vitin 1946, Shqipëria u shndërrua në një shtet pothuajse hermetikisht të mbyllur dhe hebrenjtë u zhdukën nga vëmendja publike.

Në vitin 1952, Izraeli ofroi viza për çdo hebre që dëshironte të largohej. Mbi 50 familje u përfshinë, por askush nuk u lejua të largohej. Në vitin 1953, u raportua se hebrenj që përpiqeshin të arratiseshin drejt Italisë ose Greqisë u qëlluan dhe pronat e tyre u konfiskuan.

Deri në fund të viteve 1950, shërbesat fetare hebraike mbaheshin fshehurazi në Tiranë dhe Vlorë. Por regjimi maoist u bë gjithnjë e më armiqësor ndaj çdo shprehjeje fetare. Në vitin 1965, çdo praktikë fetare, publike apo private, u ndalua dhe u shpall vepër penale, madje edhe zotërimi i librave fetarë.

Që prej asaj kohe nuk ka shkolla hebraike, organizata komunitare apo rabinë. Është e dyshimtë nëse edhe sot disa hebrenj guxojnë të luten në fshehtësi në shtëpitë e tyre.

Hebrenjtë ende gjenden mes profesionistëve shqiptarë, përfshirë një mjek të njohur në Tiranë dhe disa pedagogë universitarë, kryesisht në fakultetin e gjuhëve.

Bllokimi

Takova disa hebrenj, të gjithë sefardë. Ata ishin shumë të kujdesshëm në biseda dhe ngurronin të flisnin hapur. Megjithë propagandën e vazhdueshme anti-izraelite, ata shprehën dëshirën për të “vizituar” Izraelin — një dëshirë që nënkuptonte shumë më tepër.

Mundësia që Shqipëria të lejojë vullnetarisht emigrimin e tyre është minimale. Zyrtarët sulmojnë shpesh Bashkimin Sovjetik për lejimin e emigrimit hebraik, duke e quajtur atë “lejueshmëri” të Kremlinit.

Kur u përmenda se Kina kishte lejuar të gjithë hebrenjtë e saj të largoheshin, duke mos lënë asnjë pas, bashkëbiseduesi im mbeti për një çast pa fjalë.

Një ndërhyrje përmes Kinës mund të jetë e vetmja rrugë për të lejuar emigrimin e komunitetit hebraik shqiptar.

Edhe pse asnjë hebre nuk mban poste të rëndësishme politike dhe pak janë anëtarë të Partisë Komuniste, nuk ka persekutim aktiv përveç ndalimit të përgjithshëm të fesë. Megjithatë, asimilimi është i shpejtë dhe, nëse nuk ndërmerret asgjë së shpejti, ky komunitet rrezikon të zhduket plotësisht.

© Jewish Chronicle News Feature Service

Mesazhi i Marco Rubio-s dhe Islami politik si ideologji politike tek ne, që bie ndesh me Kushtetutën e Kosovës dhe me orientimin tonë euro-perëndimor

Drini.us
-
0
Mesazhi i Marco Rubio-s dhe Islami politik si ideologji politike tek ne, që bie ndesh me Kushtetutën e Kosovës dhe me orientimin tonë euro-perëndimor

Basri Beka, Prishtinë

Fjalimi i Sekretarit amerikan Marco Rubio në Mynih nuk ishte diplomaci rutinë. Ishte autokritikë e hapur e Perëndimit për gabimet strategjike të dekadave të fundit — delegimi i sovranitetit, çindustrializimi, varësia energjetike dhe politika që dobësuan vetë shoqëritë perëndimore.
Për Kosovën ky është paralajmërim, jo koment.
Rubio e tha qartë:
“Në ndjekje të një bote pa kufij, ne hapëm dyert tona për një valë të paprecedentë migrimi masiv që kërcënon kohezionin e shoqërive tona, vazhdimësinë e kulturës sonë dhe të ardhmen e popujve tanë”.
Kjo ka lidhje direkte me ne. Kosova nuk mund të sillet si laborator social, as si hapësirë e zbrazët identitare ku çdo projekt ideologjik importohet pa filtër. Shteti ndërtohet mbi identitet, kulturë dhe rend kushtetues.
Imami i pensionuar i BIK-ut, antishqiptari Mazllam Mazllami…
Sovraniteti nuk është vetëm territor. Është mënyra e jetesës, kultura dhe karakteri politik i republikës. Prandaj shteti laik duhet mbrojtur pa kompromis. Liria fetare është e garantuar, por feja nuk mund të shndërrohet në platformë politike dhe as në instrument ndikimi mbi institucionet. Islami politik si ideologji politike bie ndesh me Kushtetutën e Kosovës dhe me orientimin tonë euro-perëndimor. Çdo tentim për imponim normash teokratike, presion shoqëror apo importim modelesh kulturore të huaja që relativizojnë rendin kushtetues është rrezik real për stabilitetin e shtetit.
Këta të dy, Lavdërim Muhaxheri dhe Ridvan Aqifi, nga Rinia Myslimane e Kosovës që e kundërshtonin ndërtimin e Kadetdrales por jo edhe Kishen Serbe ilegale në oborrin e Universitetit të Prishtinës, i dhanë jetët e kota për të ashtuquajturen “Toka e Shamit”, që BIK-u në një qarkore të korrikut të vitit 2012, pati thnë se “Ajo tokë është aq e rëndësishme për Allahun”. Deklarimi i tillë ishte thirrje e hapur xhihadiste për të luftuar për synimet e Islamit Global, që nuk pse t’i interesoj asnjë shqiptari.
____
Edhe në ekonomi mesazhi është i qartë. Kur vetë SHBA dhe Europa po rishikojnë politikat industriale dhe energjetike, Kosova nuk mund të mbetet peng i dogmave. Siguria energjetike dhe shfrytëzimi racional i burimeve janë interes shtetëror dhe parakusht i pavarësisë reale.
Mesazhi i Rubios është i drejtpërdrejtë: gabimet po korrigjohen. Edhe ne duhet të lexojmë drejt realitetin — mbrojtje e shtetit laik, ruajtje e identitetit kulturor, forcim i sovranitetit dhe zhvillim ekonomik.
Kosova i përket hapësirës euro-perëndimore. Kjo nuk është vetëm gjeografi. Është zgjedhje politike dhe civilizuese që duhet mbrojtur me vendime konkrete, jo me retorikë.

Gjashtë muaj provë për punë, jo fjalë nga Qeveria e Kosovës

Drini.us
-
0
Gjashtë muaj provë për punë, jo fjalë nga Qeveria e Kosovës

Lirim Gashi, Prizren

QEVERIA NË PROVË: GJASHTË MUAJ KOHË PËR TA DËSHMUAR PUNËN, JO FJALËT
(në shqip, kroatisht, gjermanisht, anglisht)
Ky tekst nuk është për dele.
Nuk është për ata që kënaqen duke u mashtruar dhe duke u vetë-mashtruar.
As për ata që kërkojnë bari më të butë dhe sillen si pjesë e një tufe.
Ky tekst është për ata që ende kanë një mendje të zgjuar dhe një dashuri për të vërtetën.
Për ata që ndiejnë dhimbje kur gënjeshtrat dhe mashtrimet i shtypin ndjenjat dhe mendimet e tyre.
Ne rrallë mendojmë.
Ne rrallë ndjejmë.
Ne shpesh mashtrohemi.
Prandaj edhe politikanët më të dobët na e zbrazin trurin nga mendja e shëndoshë sikur të ishim kunguj për Halloween, duke na e futur nga një qiri brenda dhe duke na thënë:
“Shikoni si po ndriçoni!”
Dhe ne gëzohemi.
Sepse nuk na intereson që jemi të uritur në bark dhe bosh në kokë – na mjafton që të dukemi të ndriçuar.
Në kohët e shkuara, shtrigat digjeshin.
Sot ato zgjidhen me vota dhe betohen mbi Kushtetutë.
Sepse janë tē zhveshura lakuriq nga morali.
Prandaj rrinë me këmbë të hapura mbi varrezat e arsyes publike, duke fluturuar mbi buxhetin, tenderët dhe premtimet boshe dhe duke e futur fshesën e mashtrimit mes kofshëve.
Dhe fshati?
Fshati nuk reagon.
Fshati fotografon.
Fshati pëshpërit:
“Eh, çka me bo, tonë janë të tillë.”
Populli ynë është i dashuruar.
Jo në drejtësi.
Jo në dinjitet.
Jo në barazi dhe mirëqenie.
Por në ata që e vjedhin, mashtrojnë, hipnotizojnë dhe tradhtojnë.
I do aq shumë saqë, edhe kur e vjedhin dhe tradhtojnë, u thotë:
“Vidhni dhe tradhtoni sa të doni, vetëm mos na lini.”
Kjo askund në botën e qytetëruar nuk quhet reflektim politik.
Quhet Sindromë e Pengut të Injorancës.
Na shesin mjegull.
Ne e blejmë.
Na e fërgojnë.
Ne e hamë.
Na thonë: “Kjo është reformë.”
Na thonë: “Kjo është strategji.”
Na thonë: “Kjo është e ardhmja.”
Dhe ne e paguajmë këtë mjegull të fërguar me çmim të lartë, sepse na vjen turp ta pranojmë që jemi mashtruar falas.
Këtu mbaron cinizmi dhe fillon prova.
Kësaj qeverie të udhëhequr nga Albin Kurti unë personalisht i jap gjashtë muaj kohë.
Jo më shumë. Jo më pak.
Gjashtë muaj kohë për të dëshmuar se është më e aftë se Qeveria Kurti 2 dhe, mbi të gjitha, më e aftë se të gjitha qeveritë pararendëse që nga përfundimi i luftës.
Pa brohoritje.
Pa justifikime.
Pa armiq imagjinarë.
Vetëm me rezultate. Vetëm me punë. Vetëm me fakte.
Katër ministri shtesë nuk janë alibi.
Katër ministri shtesë nuk janë meritë.
Janë përgjegjësi.
Nëse ekzistojnë për punë, puna do të shihet shumë shpejt.
Nëse ekzistojnë për rehati politike, janë thjesht një formë tjetër e mashtrimit, e veshur me fjalën “efikasitet”.
Nëse pas gjashtë muajsh nuk arrihet asgjë, veprimi im i parë nuk do të jetë sharja, por kërkimi publik i faljes ndaj të gjithë atyre të cilëve u kam premtuar ndryshime reale dhe rezultate konkrete.
Sepse të gabosh është njerëzore.
Të mos e pranosh gabimin është mashtrim intelektual.
Pas kërkimfaljes vjen beteja politike dhe intelektuale.
Jo me gurë.
Jo me linçim.
Por me breshëri verbale politike, filozofike, etike dhe morale — tri herë më të sakta dhe më efikase se ato me të cilat i kam goditur qeveritë e mëparshme.
Sepse pushteti ka frikë vetëm nga një gjë:
Nga mendja që nuk blihet dhe nga fjala që nuk trembet.
Ashtu siç e kam ngritur në qiell për të ardhur në pushtet, po ashtu do ta zbres në tokë nëse dështon.
Nga podiumi në margjina.
Nga sloganet në realitet.
Nga “shpresa” në shembull dështimi.
Sepse pushteti nuk është Zot.
Dhe populli nuk është dele — edhe pse shpesh sillet si i tillë.
Demokracia nuk mbijeton nga besimi i verbër, por nga vëzhgimi kritik, i arsyetuar dhe i dokumentuar.
Nga ana tjetër mbështetja pa kushte është abdikim pasiv qytetar, ndërsa kritika pa prova është zhurmë.
Ky tekst nuk synon të jetë asnjëra nga këto.
QËNDRIMI FILLESTAR:
Qeverisë aktuale, të udhëhequr nga Albin Kurti, i jap gjashtë (6) muaj kohë për vëzhgim.
Ky afat nuk është simbolik, as emocional.
Është periudhë prove për të treguar, me veprime konkrete dhe me rezultate të matshme, se kjo qeveri është:
më e aftë se Qeveria Kurti 2, dhe
më e aftë se të gjitha qeveritë pararendëse që nga përfundimi i luftës.
METODOLOGJIA E VLERËSIMIT:
Pas gjashtë muajsh, vlerësimi im do të bazohet :
1. Në vendime të zbatuara, jo thjesht të shpallura.
2. Në reforma reale, jo në retorikë reformuese.
3. Në transparencë institucionale, jo nē propagandë.
4. Në menaxhim përgjegjës të resurseve publike ose edhe më saktë, në dallim të qartë nga praktikat e qeverive të pasluftës.
ÇËSHTJA E ZGJERIMIT TË QEVERISË:
Shtimi i katër ministrive nuk është automatikisht shenjë e kapacitetit më të madh qeverisës.
Është rritje e përgjegjësisë politike dhe administrative që kërkon:
1. Buxhet shtesë të paimagjinuesshëm.
2.Efikasitet të matshëm
3.Ndërndarje të qartë kompetencash
4.Rezultate konkrete dhe tē matshme, në kohë të shkurtër
Në mungesë të këtyre elementeve, zgjerimin institucional do ta konsideroj si mashtrim strukturor, e jo si reformë rrënjësore.
Nëse pas gjashtë muajsh:
nuk ka progres substancial,
nuk ka dallim real nga qeveritë pararendëse, dhe
nuk tejkalohet performanca e Qeverisë Kurti 2,
atëherë qëndrimi im publik do të jetë i qartë:
Kërkim publik i faljes ndaj qytetarëve të cilëve u kam premtuar ndryshime cilësore dhe të matshme.
Kritika ime nuk do të jetë kurrë destruktive, por delegjitimuese, nëse delegjitimimi provohet nga faktet
PARIMI PËRFUNDIMTAR:
Asnjë qeveri nuk është e shenjtë.
Asnjë lider nuk është i përjashtuar nga përgjegjësia.
Asnjë pushtet nuk ka mandat përtej rezultateve.
Qeveritë ngrihen me besim,
por qëndrojnë vetëm me vepra.
____
VLADA NA PROBI: ŠEST MJESECI ZA POKAZATI RAD, NE RIJEČI
Autor: Lirim Gashi
Ovaj tekst nije za ovce.
Nije za one koji uživaju biti prevareni i varati sami sebe.
Nije ni za one koji traže mekšu travu i ponašaju se kao dio stada.
Ovaj tekst je za one koji još uvijek imaju bistar um i vole istinu.
Za one koji osjećaju bol kada laži i obmane guše njihove osjećaje i misli.
Mi rijetko razmišljamo.
Mi rijetko osjećamo.
Mi često budemo prevareni.
Zato i najslabiji političari mogu isprazniti naš mozak poput Halloween bundeva, staviti svijeću unutra i reći:
“Pogledajte kako svijetlite!”
I mi se radujemo.
Jer nas ne zanima što smo gladni u stomaku i prazni u glavi – važno je da djelujemo prosvijetljeno.
U prošlosti su vještice spaljivali.
Danas ih biraju i polažu prisegu Ustavu.
Jer su goli od moralnog odijela.
Stoga stoje raširenih nogu nad grobovima javnog razuma, lete preko proračuna, natječaja i praznih obećanja i drže metlu obmane između bedara.
A selo?
Selo ne reagira.
Selo fotografira.
Selo šapuće:
“E, što da se radi – svi su isti.”
Naš narod je zaljubljen.
Ne u pravdu.
Ne u dostojanstvo.
Ne u jednakost i blagostanje.
Već u one koji kradu, varaju, hipnotiziraju i izdaju.
Toliko ih voli da čak kaže:
“Kradite i izdajte koliko hoćete, ali nas ne napuštajte.”
To nije politička refleksija u bilo kojem civiliziranom svijetu.
To je sindrom zatvorenika neznanja.
Prodaju nam maglu.
Mi je kupujemo.
Oni je peku.
Mi je jedemo.
Kažu nam: “Ovo je reforma.”
Kažu: “Ovo je strategija.”
Kažu: “Ovo je budućnost.”
I mi za tu pečenu maglu plaćamo skupo jer nam je neugodno priznati da smo prevareni besplatno.
Ovdje završava cinizam – i počinje proba.
Ovoj vladi pod vodstvom Albina Kurtija osobno dajem šest mjeseci.
Ni više, ni manje.
Šest mjeseci da dokaže da je sposobnija od Kurti 2 i, prije svega, sposobnija od svih prethodnih vlada od kraja rata.
Bez pljeska.
Bez opravdanja.
Bez imaginarnih neprijatelja.
Samo rezultati. Samo rad. Samo činjenice.
Četiri dodatna ministarstva nisu alibi.
Četiri dodatna ministarstva nisu postignuće.
Ona su odgovornost.
Ako postoje zbog rada, rad će uskoro biti vidljiv.
Ako postoje radi političke udobnosti, to je samo još jedna forma obmane, prerušena u “efikasnost”.
Ako nakon šest mjeseci ništa nije postignuto, moj prvi čin neće biti vrijeđanje – već javna isprika svima kojima sam obećao stvarne promjene i konkretne rezultate.
Jer griješiti je ljudski.
Ne priznati greške je intelektualna obmana.
Nakon isprike slijedi politička i intelektualna borba.
Ne kamenjem.
Ne linčom.
Već valom političkih, filozofskih, etičkih i moralnih argumenata – tri puta preciznijih i učinkovitijih od onih kojima sam suočavao prethodne vlade.
Jer vlast se boji samo jednog:
Uma koji se ne može kupiti i riječi koja se ne boji.
Baš kao što sam ih uzdigao do neba da dođu na vlast, tako ću ih vratiti na zemlju ako ne uspiju.
S podija na rub.
Od slogana do stvarnosti.
Od “nade” do primjera neuspjeha.
Jer moć nije Bog.
A narod nije ovca – čak iako se često tako ponaša.
Demokracija ne preživljava na slijepo vjerovanje, već kroz kritičko, argumentirano i dokumentirano promatranje.
U međuvremenu, bezuvjetna podrška je pasivna predaja građana, dok je kritika bez dokaza samo buka.
Ovaj tekst ne želi biti ni jedno ni drugo.
PRVA IZJAVA:
Trenutačnoj vladi pod Albinom Kurtijem dajem šest (6) mjeseci promatranja.
Ovo razdoblje nije simbolično niti emocionalno.
To je probno razdoblje za pokazivanje, konkretnim mjerama i mjerljivim rezultatima, da je ova vlada:
sposobnija od Kurti 2, i
sposobnija od svih prethodnih vlada od kraja rata.
METODOLOGIJA PROCJENE:
Nakon šest mjeseci, moja procjena bit će temeljena na:
Odlukama koje su provedene, a ne samo objavljene.
Stvarnim reformama, a ne reformističkoj retorici.
Institucionalnoj transparentnosti, a ne propagandi.
Odgovornom upravljanju javnim resursima, u jasnom kontrastu s praksama postratnih vlada.
O PITANJU PROŠIRENJA VLADE:
Dodavanje četiri ministarstva nije automatski znak veće sposobnosti vlade.
To je povećanje političke i administrativne odgovornosti, što zahtijeva:
Mjerljivu učinkovitost
Jasnu raspodjelu kompetencija
Konkretne i mjerljive rezultate u kratkom vremenu
Ako ovi elementi nedostaju, institucionalno proširenje smatrat ću strukturnom obmanom, a ne dubinskom reformom.
Ako nakon šest mjeseci:
nije postignut značajan napredak,
nema stvarne razlike u odnosu na prethodne vlade, i
performanse Kurti 2 nisu nadmašene,
moja javna izjava bit će jasna:
Javna isprika građanima kojima sam obećao kvalitetne i mjerljive promjene.
Moja kritika nikada neće biti destruktivna, već delegitimirajuća – ako je delegitimacija dokazana činjenicama.
ZAVRŠNO NAČELO:
Nijedna vlada nije sveta.
Nijedan vođa nije izuzetak od odgovornosti.
Nijedna moć nema mandat izvan rezultata.
Vlade se grade povjerenjem,
ali opstaju samo djelima.
___
REGIERUNG AUF PROBE: SECHS MONATE, UM ARBEIT ZU ZEIGEN, NICHT WORTE
Autor: Lirim Gashi
Dieser Text ist nicht für Schafe.
Er ist nicht für jene, die es genießen, getäuscht zu werden und sich selbst zu täuschen.
Und auch nicht für jene, die nach weicherem Gras suchen und sich wie ein Teil einer Herde verhalten.
Dieser Text richtet sich an jene, die noch einen wachen Verstand haben und die Wahrheit lieben.
An jene, die Schmerz empfinden, wenn Lügen und Täuschungen ihre Gefühle und Gedanken unterdrücken.
Wir denken selten.
Wir fühlen selten.
Wir werden oft getäuscht.
Deshalb leeren selbst die schwächsten Politiker unser Gehirn aus wie Halloween-Kürbisse, in dem die uns eine Kerze hineinstecken und sagen:
„Schaut, wie ihr leuchtet!“
Und wir freuen uns.
Denn es interessiert uns nicht, dass wir im Bauch hungrig und im Kopf leer sind – Hauptsache, wir wirken erleuchtet.
In früheren Zeiten wurden Hexen verbrannt.
Heute werden sie gewählt und leisten Eid auf die Verfassung.
Denn sie sind nackt vom moralischen Gewand.
Deshalb stehen sie mit gespreizten Beinen über den Gräbern der öffentlichen Vernunft, fliegen über Budget, Ausschreibungen und leere Versprechungen und führen den Besen der Täuschung zwischen ihren Oberschenkeln.
Und das Dorf?
Das Dorf reagiert nicht.
Das Dorf fotografiert.
Das Dorf flüstert:
„Tja, was soll man machen, sie sind halt alle gleich.“
Unser Volk ist verliebt.
Nicht in Gerechtigkeit.
Nicht in Würde.
Nicht in Gleichheit und Wohlstand.
Sondern in jene, die stehlen, täuschen, hypnotisieren und verraten.
Es liebt sie so sehr, dass es selbst dann sagt:
„Stehlt und verratet, so viel ihr wollt, aber verlasst uns nicht.“
Das nennt man in keiner zivilisierten Welt politische Reflexion.
Es ist das Syndrom des Gefangenen der Ignoranz.
Sie verkaufen uns Nebel.
Wir kaufen ihn.
Sie braten es.
Wir essen.
Sie sagen uns: „Das ist Reform.“
Sie sagen uns: „Das ist Strategie.“
Sie sagen uns: „Das ist die Zukunft.“
Und wir bezahlen diese gebratene Nebel teuer, weil es uns peinlich ist zuzugeben, dass wir kostenlos getäuscht wurden.
Hier endet der Zynismus – und hier beginnt die Probe.
Dieser Regierung unter der Leitung von Albin Kurti gebe ich persönlich sechs Monate Zeit.
Nicht mehr. Nicht weniger.
Sechs Monate Zeit, um zu beweisen, dass sie fähiger ist als die Regierung Kurti 2 und vor allem fähiger als alle vorherigen Regierungen seit Kriegsende.
Ohne Jubel.
Ohne Rechtfertigungen.
Ohne imaginäre Feinde.
Nur Ergebnisse. Nur Arbeit. Nur Fakten.
Vier zusätzliche Ministerien sind kein Alibi.
Vier zusätzliche Ministerien sind keine Leistung.
Sie sind Verantwortung.
Wenn sie für Arbeit existieren, wird die Arbeit sehr bald sichtbar sein.
Wenn sie für politischen Komfort existieren, ist das lediglich eine weitere Form der Täuschung, verkleidet als „Effizienz“.
Wenn nach sechs Monaten nichts erreicht wird, wird meine erste Handlung nicht Beschimpfung sein, sondern eine öffentliche Entschuldigung an all jene, denen ich echte Veränderungen und konkrete Ergebnisse versprochen habe.
Denn Fehler zu machen ist menschlich.
Fehler nicht zuzugeben ist intellektuelle Täuschung.
Nach der Entschuldigung folgt der politische und intellektuelle Kampf.
Nicht mit Steinen.
Nicht mit Lynchjustiz.
Sondern mit einem Schwall politischer, philosophischer, ethischer und moralischer Argumente – dreimal präziser und wirksamer als jene, mit denen ich frühere Regierungen getroffen habe.
Denn Macht fürchtet nur eines:
Den Verstand, der nicht gekauft werden kann, und das Wort, das sich nicht fürchtet.
Wie ich sie in den Himmel erhoben habe, um an die Macht zu kommen, werde ich sie wieder auf die Erde zurückbringen, wenn sie scheitert.
Vom Podium an den Rand.
Von Slogans zur Realität.
Von „Hoffnung“ zum Beispiel des Scheiterns.
Denn Macht ist nicht Gott.
Und das Volk ist kein Schaf – auch wenn es sich oft so verhält.
Demokratie überlebt nicht durch blinden Glauben, sondern durch kritische, begründete und dokumentierte Beobachtung.
Unterdessen ist bedingungslose Unterstützung passiver Bürgerverzicht, während Kritik ohne Beweise Lärm ist.
Dieser Text will keines von beidem sein.
ERSTE STELLUNGNAHME:
Der aktuellen Regierung unter Albin Kurti gebe ich sechs (6) Monate Beobachtungszeit.
Dieser Zeitraum ist weder symbolisch noch emotional.
Er ist eine Probezeit, um mit konkreten Maßnahmen und messbaren Ergebnissen zu zeigen, dass diese Regierung:
fähiger ist als die Regierung Kurti 2 und
fähiger ist als alle vorherigen Regierungen seit Kriegsende.
BEWERTUNGSMETHODOLOGIE:
Nach sechs Monaten wird meine Bewertung basieren auf:
Umgesetzten Entscheidungen, nicht nur verkündeten.
Reellen Reformen, nicht reformerischer Rhetorik.
Institutioneller Transparenz, nicht Propaganda.
Verantwortlicher Verwaltung öffentlicher Ressourcen, oder genauer gesagt, im klaren Unterschied zu den Praktiken der Nachkriegsregierungen.
ZUR FRAGE DER ERWEITERUNG DER REGIERUNG:
Die Hinzufügung von vier Ministerien ist nicht automatisch ein Zeichen größerer Regierungsfähigkeit.
Es ist eine Erhöhung der politischen und administrativen Verantwortung, die folgendes erfordert:
Messbare Effizienz
Klare Kompetenzverteilung
Konkrete und messbare Ergebnisse in kurzer Zeit
Fehlen diese Elemente, werde ich die institutionelle Erweiterung als strukturelle Täuschung betrachten, nicht als tiefgreifende Reform.
Wenn nach sechs Monaten:
kein substantieller Fortschritt erzielt wurde,
kein realer Unterschied zu vorherigen Regierungen besteht, und
die Leistung der Regierung Kurti 2 nicht übertroffen wird,
wird meine öffentliche Stellungnahme klar sein:
Eine öffentliche Entschuldigung gegenüber den Bürgern, denen ich qualitative und messbare Veränderungen versprochen habe.
Meine Kritik wird niemals destruktiv sein, sondern delegitimierend, wenn die Delegitimierung durch Fakten bewiesen wird.
ABSCHLUSS-PRINZIP:
Keine Regierung ist heilig.
Kein Führer ist von Verantwortung ausgenommen.
Keine Macht hat ein Mandat jenseits der Ergebnisse.
Regierungen werden durch Vertrauen aufgebaut,
aber sie bestehen nur durch Taten.
GOVERNMENT ON TRIAL: SIX MONTHS TO SHOW WORK, NOT WORDS
Author: Lirim Gashi
This text is not for sheep.
It is not for those who enjoy being deceived and deceiving themselves.
Nor for those who graze on softer grass and behave like part of a herd.
This text is for those who still have a clear mind and love the truth.
For those who feel pain when lies and deception suppress their feelings and thoughts.
We rarely think.
We rarely feel.
We are often deceived.
That is why even the weakest politicians can empty our brains like Halloween pumpkins, stick a candle inside, and say:
“Look how you shine!”
And we rejoice.
Because we do not care that our stomachs are empty and our heads are hollow—what matters is that we appear enlightened.
In the past, witches were burned.
Today, they are elected and swear an oath to the Constitution.
For they are naked of moral garments.
Thus, they stand with legs apart over the graves of public reason, flying over budgets, tenders, and empty promises, wielding the broom of deception between their thighs.
And the village?
The village does nothing.
The village takes photos.
The village whispers:
“Well, what can you do—they’re all the same.”
Our people are in love.
Not with justice.
Not with dignity.
Not with equality and prosperity.
But with those who steal, deceive, hypnotize, and betray.
They love them so much that they even say:
“Steal and betray as much as you want, but do not leave us.”
This is not political reflection in any civilized world.
It is the syndrome of the prisoner of ignorance.
They sell us fog.
We buy it.
They cook it.
We eat it.
They tell us: “This is reform.”
They tell us: “This is strategy.”
They tell us: “This is the future.”
And we pay dearly for this cooked fog because it is embarrassing to admit that we were deceived for free.
Here ends cynicism—and here begins the trial.
To this government led by Albin Kurti, I personally give six months.
No more. No less.
Six months to prove that it is more capable than Kurti 2 and, above all, more capable than all previous governments since the end of the war.
No cheering.
No justifications.
No imaginary enemies.
Only results. Only work. Only facts.
Four additional ministries are no alibi.
Four additional ministries are not an achievement.
They are responsibility.
If they exist for work, the work will soon be visible.
If they exist for political comfort, it is merely another form of deception, disguised as “efficiency.”
If after six months nothing has been achieved, my first action will not be insult—but a public apology to all those to whom I promised real change and concrete results.
Because making mistakes is human.
Not admitting mistakes is intellectual deceit.
After the apology comes the political and intellectual fight.
Not with stones.
Not with lynch mobs.
But with a torrent of political, philosophical, ethical, and moral arguments—three times sharper and more effective than those with which I confronted previous governments.
For power fears only one thing:
A mind that cannot be bought, and a word that does not fear.
Just as I raised them to the heavens to come to power, I will bring them back down to earth if they fail.
From the podium to the edge.
From slogans to reality.
From “hope” to an example of failure.
For power is not God.
And the people are not sheep—even if they often behave as such.
Democracy does not survive on blind faith, but through critical, reasoned, and documented observation.
Meanwhile, unconditional support is passive citizen surrender, while criticism without evidence is just noise.
This text seeks neither.
FIRST STATEMENT:
To the current government under Albin Kurti, I give six (6) months of observation.
This period is neither symbolic nor emotional.
It is a trial period to demonstrate, through concrete measures and measurable results, that this government:
is more capable than Kurti 2, and
is more capable than all previous governments since the end of the war.
EVALUATION METHODOLOGY:
After six months, my assessment will be based on:
Decisions implemented, not just announced.
Real reforms, not reformist rhetoric.
Institutional transparency, not propaganda.
Responsible management of public resources, in clear contrast to post-war government practices.
ON THE QUESTION OF GOVERNMENT EXPANSION:
Adding four ministries is not automatically a sign of greater government capability.
It is an increase in political and administrative responsibility, which requires:
Measurable efficiency
Clear distribution of competencies
Concrete and measurable results in a short time
If these elements are missing, I will consider the institutional expansion a structural deception, not a profound reform.
If after six months:
no substantial progress is achieved,
no real difference exists compared to previous governments, and
the performance of Kurti 2 is not surpassed,
my public statement will be clear:
A public apology to the citizens to whom I promised qualitative and measurable change.
My criticism will never be destructive, but delegitimizing—if the delegitimization is proven by facts.
CLOSING PRINCIPLE:
No government is sacred.
No leader is exempt from responsibility.
No power has a mandate beyond results.
Governments are built on trust,
but they survive only through deeds.

Katër ministri shtesë…, shërbim apo grabitje?

Drini.us
-
0
Katër ministri shtesë…, shërbim apo grabitje?

Karikaturë rreth gllabërimit “minstror…!”. Marrë nga mediat norvegjeze.

Lirim Gashi, Prizren

KATËR MINISTRI SHTESË, DHE VETËM NJË PYETJE: SHËRBIM APO GRABITJE ?
Katër ministri më shumë: ose katër gojë të reja që do ta përpijnë edhe atë pak buxhet që i ka mbetur popullit të varfëruar deri në palcë, gjatë shtatë viteve të fundit, ose janë katër prova konkrete nëse pushteti ekziston për t’i shërbyer qytetarëve apo për t’i grabitur ata.
Varfëria nuk erdhi nga qielli.
Ajo erdhi nga paaftësia e qeverisë Kurti 2, për ta mbrojtur qytetarin nga oligarkët e tërbuar e të pangopur dhe nga tregtarët dhe distributorët e tyre grabitqarë, të lidhur jo vetëm me disa ish-liderë të opozitës, por edhe me krimin e organizuar serb nga veriu i Kosovës dhe nga Serbia. Ky është zinxhiri i vërtetë i shkatërrimit.
Sot, njerëzit e zakonshëm janë shtatë herë më të zhytur në borxhe bankare sesa në vitin 2021, vetëm që të jetojnë një jetë që dikur ishte normale.
Jo luks, jo rehati – thjesht mbijetesë.
Dhe në këtë realitet absurd, ndihmat që po u futen lehonave, nënave dhe fëmijëve në xhepin e majtë, po u nxirren shtatëfish nga xhepi i djathtë përmes çmimeve të çmendura, kamatave grabitqare, tarifave të fshehura dhe një tregu të lënë qëllimisht pa fre.
Ajo që prezantohet si dorë e zgjatur sociale, në fakt kthehet në iluzion statistikor, sepse shteti jep me një dorë dhe merr shumëfish me tjetrën.
Ndërkohë, të sapozgjedhurit “fatlumë” harxhojnë ditët duke ia rrahur shpatullat njëri-tjetrit, duke festuar faktin se edhe katër vjet të tjera do të jetojnë si aristokratë mbi shpinën e një populli të rraskapitur. Festë mbi varfëri. Gëzim mbi mjerim.
Do të ishte më e ndershme, më njerëzore dhe më urgjente që këta njerëz ta ndihmonin udhëheqësin e tyre shpirtëror dhe politik për të dalë nga vorbulla e lavdisë verbuese dhe për ta parë realitetin ashtu siç është: të zhveshur, të dhimbshëm dhe të pamëshirshëm.
Apo edhe më saktë për ta ndihmuar atë që të fillojë të dëshmojë dije dhe kompetencë me vepra, e jo vetëm me fjalë. Me rezultate, e jo me teori.
Sepse teoria nuk hahet.
Teoria nuk paguan faturat.
Dhe mbi të gjitha, teoria nuk zbret në pjatat e fëmijëve të uritur për t’ua mbushur barkun bosh.
1. KËNDVËSHTRIMI POLITIK
Pushteti si provë, jo si dekor
Shtimi i katër ministrive nuk është akt administrativ neutral; është akt politik me pasoja. Politikisht, ai e vendos qeverinë përballë një prove të thjeshtë por brutale:
– A është pushteti instrument shërbimi apo mekanizëm shpërblimi?
Nëse ministritë shndërrohen në poste për rehati partiake, atëherë kemi riciklim të logjikës së vjetër: pushteti si pronë private.
Nëse, përkundrazi, ato përdoren për vendimmarrje më të shpejtë, ndërhyrje më të drejtpërdrejta dhe kontroll real mbi tregun, atëherë kemi një shkëputje reale nga e kaluara.
Politikisht, dilema është kjo:
shtet funksional apo shtet ceremonial.
2. KËNDVËSHTRIMI EKONOMIK
Kostoja e pushtetit vs. kostoja e mosveprimit
Çdo ministri shtesë ka kosto: paga, zyra, staf, automjete, privilegje.
Mirëpo problemi nuk është kostoja absolute, por raporti kosto–rezultat.
Ekonomikisht, varfërimi nuk vjen vetëm nga buxheti publik, por nga:
çmime të pakontrolluara,
oligopole tregtare,
lidhje të errëta politikë–biznes–krim.
Nëse shteti nuk ndërhyn:
inflacioni real ha pagën,
kamata ha dinjitetin,
borxhi ha të ardhmen.
Një qeveri që nuk kursen në institucione dhe njëkohësisht e lejon grabitjen në treg, në fakt nuk kursen asgjë — ajo thjesht ia kalon faturën qytetarit.
3. KËNDVËSHTRIMI STATISTIK
Numrat nuk gënjejnë, por i turpërojnë politikanët
Fakti kyç:
qytetarët janë rreth shtatë herë më të zhytur në borxhe bankare krahasuar me vitin 2021.
Statistikisht, kjo do të thotë:
rritje e varësisë nga kreditë për konsum bazik,
rënie e fuqisë reale blerëse,
rritje e rrezikut social (mospagesa, depresion ekonomik, emigrim).
Kur borxhi rritet për të mbijetuar, jo për të investuar, atëherë shoqëria po konsumon të ardhmen për të paguar të tashmen.
Ky është alarm, jo grafik.
4. KËNDVËSHTRIMI FILOZOFIK
Teoria kundër bukës
Filozofikisht, teksti im ngre një konflikt klasik:
logos-i (fjalët) kundër praxis-it (veprës).
Teoria politike pa veprim:
është ide pa trup,
premtim pa mish,
moral pa stomak.
Një shtet që flet bukur por nuk ushqen fëmijët, nuk është shtet idesh — është skenë.
Dhe skena nuk ngop askënd.
5. KËNDVËSHTRIMI ETIK
Përgjegjësia për pasojat, jo për qëllimet
Etikisht, problemi nuk është “çfarë synojmë”, por çfarë prodhojmë.
Nëse:
ministrat jetojnë si aristokraci,
qytetarët jetojnë me kredi,
fëmijët rriten me mungesë,
atëherë kemi dështim etik, edhe nëse qëllimet kanë qenë “të mira”.
Etika politike nuk matet me deklarata, por me pasojat mbi më të dobëtit.
6. KËNDVËSHTRIMI MORAL
Dinjteti si vijë e kuqe
Moralisht, kulmi i akuzës është ky:
festimi i pushtetit mbi varfëri.
Kur pushteti:
feston veten,
ndërsa populli shtrëngon rripin,
atëherë kemi çarje morale mes elitës dhe shoqërisë.
Një qeveri morale:
nuk gëzohet para se të veprojë,
nuk jeton ndryshe nga ata që përfaqëson,
nuk e humb kontaktin me realitetin e dhimbshëm.
Sepse morali politik fillon aty ku mbaron komoditeti personal.
PËRFUNDIM
Ky tekst nuk është thjesht kritikë.
Është aktakuzë me afat.
Katër ministritë shtesë janë:
ose katër dëshmi se shteti ka mësuar,
ose katër prova se pushteti nuk ka ndryshuar.
Dhe koha nuk matet më me mandate,
por me pjatat e fëmijëve.

Gazetaria hulumtuese, pasion dhe mision publik që kërkon guxim, përkushtim dhe durim

Drini.us
-
0
Gazetaria hulumtuese, pasion dhe mision publik që kërkon guxim, përkushtim dhe durim

Gazatari hulumtues dhe profesori i UBT , gazetari Musa Sabedini, e vazhdon me këmbëngulje veprimtarinë e tij profesionale në zbulimin e krimeve të shtresuara që nga paralufta e paslufta në Kosovë. Krimet që i zbulon gazetaria hulumtuese, janë krime të natyrës shekullore, krime të një mendësia të formësuar nën pushtimin e gjatë shekullor, kur krimineli i përmbajtur shpesh edhe prej shërbimeve sekrete ushtarake dhe policore serbe, ka menduar që “nuk ka kush se “çka të më bëjë..”.

Kjo gazetari mendimit të tillë destruktiv – antishqiptar, po i tregon se gazetaria zbuluese ia qet policit dhe gjyqësorit, kriminelin “përpara këmbëve”.

Nga Musa Sabedini, Gjilan

– Çdo hulumtim ka një mision, dhe çdo mision bart në vete një rrezik real. Ky përkufizim i thjeshtë mjafton për të kuptuar thelbin e gazetarisë hulumtuese, një profesion që jeton gjatë, sepse rrënjët e saj ushqehen nga e vërteta dhe drejtësia. Në thelb, gazetaria hulumtuese është edukim dhe vetëdije, një fuqi që përmirëson pushtete, reformon institucione dhe pastron ndërgjegje. Ajo ndjek të fuqishmit, i vë përballë fakteve dhe nuk i toleron të paskrupulltit që kërkojnë të ndërtojnë jetën mbi mashtrime, paragjykime apo krim.

Gazetaria hulumtuese është dhe do të mbetet në shërbim të shoqërisë, zëri i atyre që nuk kanë zë, mbrojtësja e guximshme e së vërtetës dhe e çdo njeriu që përballet me padrejtësi, pavarësisht nëse ajo vjen nga individë, grupe kriminale apo struktura të kriminalizuara institucionale.

Gazetaria hulumtuese, misioni që nuk ndalet

“Gazetaria është akt rebelimi kur shteti gënjen”. (Sweeney, 2020). Nuk është rastësi që zgjodha këtë fjali të John Sweeney, gazetarit britanik me përvojë të gjerë në raportimet nën regjime autoritare dhe hetimet për BBC “Panorama” e “The Observer”.

Ai njihet për stilin konfrontues, guximin për të ekspozuar gënjeshtrat e pushtetit dhe aftësinë për të raportuar në kushte ekstreme. Për Sweeney-n, gazetaria është një akt rebelimi dhe një armë kundër pushteteve abuzive.

Ky është mesazhi që duhet të përçojë çdo gazetar hulumtues, se rebelimi në kuptimin pozitiv është i domosdoshëm kur shteti gënjen, shtyp, diskrediton apo abuzon me shoqërinë duke keqpërdorur buxhetin publik, financat dhe duke instaluar “vrima të zeza” në strukturat e saj.

Gazetari hulumtues është roje vigjilente në çdo kohë, situatë apo krizë.

Përmes storieve të guximshme, ai sjell para publikut tregime të argumentuara, që japin

shpresë dhe energji qytetarëve. Ne, gazetarët, jemi nën llupën e pushtetit ditë e natë, sepse ata që nuk duan të vërtetën na shohin si armiq. Por përballë tyre kemi një pasqyrë tjetër, publikun, që pret tregime të vërteta dhe të ndershme, ndërsa ne përpiqemi ta avancojmë gazetarinë hulumtuese moderne.

Shpesh është thënë se gazetaria hulumtuese, në sytë e publikut, është një “task forcë speciale” që depërton në çdo cep të pushtetit të inkriminuar, duke ekspozuar abuzimet dhe shkeljet e ligjit. Në këtë kuptim, ajo është një urë solidariteti me qytetarët që u shkelen të drejtat, qoftë nga pushteti i dhunshëm, qeveritë e korruptuara apo struktura të tjera të padrejta.

Për mua është e qartë, gazetaria hulumtuese, me metodat e saj të punës në terren dhe këmbënguljen profesionale, mbetet një avangardë kundër padrejtësive, një shtyllë e demokracisë dhe një mbrojtëse e interesit publik.

Si forcë e brendshme dhe mekanizëm që lëviz shoqëritë, gazetaria hulumtuese mbetet një ndër shtyllat më të shenjta të demokracisë moderne. Ajo është motori që shtyn përpara zhvillime të rëndësishme, zbardh afera, zbulon skandale, ndriçon situata konfliktuoze, çon drejtësinë në veprim dhe shpesh sjell arrestime e dënime që ndryshojnë realitete të tëra.

Gazetaria hulumtuese është gjithmonë aty e pranishme, e guximshme, e pa kompromis në çdo shtresë të shoqërisë, në çdo hapësirë ku e vërteta kërkon të dalë në dritë. Ajo na mëson kujdesin ndaj parasë publike, ndaj hajnisë së organizuar dhe krimit të maskuar me pushtet. Na paralajmëron për rreziqet që shpesh ia shkaktojmë vetes përmes heshtjes apo mosveprimit.

Misioni i gazetarisë hulumtuese: Nuk fal lehtë dhe nuk përkëdhel askënd

Ky është një mision që nuk fal lehtë dhe nuk përkëdhel askënd, pavarësisht pozitës, autoritetit apo pasurisë që dikush mund të ketë. Gazetaria hulumtuese nuk njeh frikë nga pushteti, sepse burimin e saj e ka te liria, përgjegjësia dhe ndërgjegjja qytetare.

Në thelb, gazetaria hulumtuese është edukim dhe vetëdije, një fuqi që përmirëson pushtete, reformon institucione dhe pastron ndërgjegje. Ajo ndjek të fuqishmit, i vë përballë fakteve dhe nuk i toleron të paskrupulltit që kërkojnë të ndërtojnë jetën mbi mashtrime, paragjykime apo krim.

Të merresh me gazetari hulumtuese do të thotë të ecësh nëpër një skaj të mprehtë, ku çdo hap kërkon kujdes, guxim dhe integritet. Është një udhëtim përmes të panjohurës, ku rreziqet, të papriturat dhe sfidat shfaqen në çdo kthesë.

Gazetari hulumtues i vërtetë e di se çdo hetim fillon në terr dhe përfundon në dritë, vetëm nëse udhëhiqet nga parimet themelore të profesionit: e vërteta, saktësia, përgjegjësia dhe ndershmëria.

Ai duhet të mendojë thellë, të analizojë me kujdes dhe të ndjejë me shpirt çdo histori që ndjek.

Kredibiliteti dhe autoriteti i gazetarit hulumtues nuk ndërtohen brenda natës, ato fitohen me vite përkushtimi, sakrifice dhe mbrojtjeje të çdo detaji e prove. Vetëm ai që ruan integritetin e çdo sekuence hetimore, që nuk ndalet para presioneve dhe nuk lëkundet para pushtetit, arrin të fitojë respektin e lexuesve dhe besimin e publikut.

Çdo shmangie nga e vërteta, çdo kompromis me faktet, është një plagë që dëmton jo vetëm gazetarin, por edhe vetë besueshmërinë e gazetarisë hulumtuese si profesion fisnik.

Gazetaria hulumtuese është një rrugë e vështirë, por e denjë, një ecje mbi tehun e së vërtetës, ku vetëm të guximshmit mbeten në këmbë.

Carl Bernstein, (2007), bashkëpunëtor i Bob Woodward për skandalin Watergate duke folur për kredibilitetin dhe autoritetin profesional të gazetarit hulumtues ka theksuar: “Kredibiliteti është monedha e vetme që ka një gazetar. Kur e humb, gjithçka tjetër bie”.

Këmbëngulësia, sinqeriteti, integriteti i fort dhe morali e motivi ndikues, janë shtyllat kyçe për një gazetar profesionist dhe hulumtues

Si një nga gazetarët e rrallë, që e ka përjetuar në lëkurë të bërit gazetari hulumtuese, duke trajtuar tema hulumtuese nga më të ndryshmet, kam arritur të kuptojë se profesionalizmi, guximi, vendosmëria, beteja mbi të vërtetën, lufta për ta ndaluar  dhe ekspozuar të keqën, këmbëngulësia, sinqeriteti, integriteti i fort dhe morali e motivi ndikues, janë shtyllat kyçe që një gazetar profesionist dhe hulumtues, të arrijë të mbijetojë mbi faktet e ofruara, edhe atëherë kur të tjerët ju pengojnë, me të gjitha format e mjetet.

Në fakt gazetaria hulumtuese duhet të përjetohet nga secili gazetar, autor, kronist, hulumtues, argumentues, duke qëndruar “esull”, gjithmonë me dëshmitë e juaja, duke treguar elan, dashuri, përkushtim, sinqeritet, aftësi dhe njohuri për secilin ose secilit, që ju mendoni se mund të jenë pjesë hetimore e pistës suaj. Nga ky këndvështrim pista e juaj dhe agjenda ditore e javore duhet të jetë optimiste, duhet të qëndrojë në këmbë të shëndosha, përherë me risi dhe fakte të reja që juve, do ju mjaftojnë për të arritur kulmin strategjik dhe taktik të bërit hetime.

Gazetaria hulumtuese, ka ekzistuar gjithmonë dhe do të jetë përherë aktuale, aktive, e dobishme, e kërkuar nga të gjithë njerëzit që e duan jetën ndryshe, jetën pa krim e korrupsion, që e respektojnë jetën e të tjerëve dhe ofrojnë zgjidhje, duke zbuluar të vërteta e afera, që për të gjitha pushtetet e qeveritë, ato tentohen të mbahen të fshehura dhe larg publikut. Publiku i etur dhe gazetari i uritur për tema të mëdha dhe ndikim në jetën publike, janë faktor i rëndësishëm që ju të mendoni përherë për këtë formulë “magjike”.

David Randall (2003), në librin e tij: “The Universal Journalist” është shprehur qartë mbi rolin dhe misionin që ka një gazetar profesionist – hulumtues. “Kape lexuesin për fyti në paragrafin e parë, shtrëngo rripat në të dytin, dhe mos e  lësho deri në rreshtin e fundit”.

Gazetaria hulumtuese as nuk blihet nga të tjerët, po as nuk përfitohet e zbatohet me ndihmën e të tjerëve

Ju jeni bërthama e punës, injeksioni i hetimeve dhe hulumtimeve paraprake. Thjesht ju jeni kapaku pragmatik, që i shtynë përpara proceset hulumtuese, derisa ju mbetet të vraponi, kërkoni, verifikoni dhe analizoni me kujdes çdo material, dokument, video, fotografi, incizim, deklarim publik e jo publik, përcjellje maksimale në rrjetet sociale të njerëzve të dyshuar, mundësi për të fituar nga teknologjia moderne, e cila është mbështetëse e madhe e punës tuaj, por sigurisht që nuk është kryesorja, e aq më pak përfundimtarja.

Kurrë mos harroni se ju jeni një lloj “heroi”, “roje e demokracisë” ose edhe më saktë një “mbikëqyrës”, i të gjitha devijimeve dhe dukurive shqetësuese, në një shoqëri demokratike, ku dominojnë ligji dhe etika njerëzore, ngaqë lexuesi, shoqëria, publiku dhe të tjerët presin me padurim rezultatin tuaj hetimor e kërkimor. 

Të krijosh në gazetarinë hulumtuese

Nuk është e lehtë të krijosh në gazetarinë hulumtuese, sidomos nëse nuk je i përgatitur profesionalisht, emocionalisht dhe psikologjikisht. Këto tri shtylla janë themeli mbi të cilin ndërtohet gazetari hulumtues, ai “valltar” i shpejtë, i kthjellët dhe i vëmendshëm në terren, që di të ruajë ekuilibrin në çdo situatë dhe të përmbyllë me sukses çdo mision që merr përsipër.

Në këtë udhëtim nuk mjaftojnë as minutat, as ditët, e as javët. Ajo që kërkohet është përqendrim i plotë, qëndrueshmëri emocionale, durim dhe një vetëdije e mprehtë për të kuptuar botën e ndërlikuar në të cilën vepron gazetari hulumtues.

Po aq e rëndësishme është që, në çdo situatë, në çdo takim me të dyshuar, dëshmitarë të mundshëm, zyrtarë të korruptuar apo individë të përfshirë në krime dhe tragjedi, gazetari të mbetet gjakftohtë, i kthjellët dhe me shikim të mprehtë.

Çdo lëvizje, çdo shprehje apo pyetje e tij mund të interpretohet ndryshe, ndaj kujdesi, profesionalizmi dhe vetëkontrolli janë mburoja e tij më e fortë.

Prandaj, notoni me ndershmëri mbi dokumentet, dëshmitë, arkivat, fotografitë, deklaratat, fakturat, bisedat, intervistat, incizimet dhe videot tuaja.

Çdo detaj është një pjesë e mozaikut që ndërtoni, përdoreni për ta bërë historinë tuaj më të plotë, më të besueshme dhe më prekëse për publikun.

Gazetaria hulumtuese në kohën moderne

Të gjitha këto atribute dhe finesa që e karakterizojnë gazetarinë hulumtuese flasin për seriozitetin dhe përkushtimin e atyre gazetarëve e studiuesve që e kanë përjetuar këtë profesion në shpirt, në palcë dhe në kurriz.

Vetëm ata që e kanë jetuar nga afër e dinë se sa e vështirë është të hulumtosh me ndershmëri, të kërkosh të vërtetën mes mjegullës së mashtrimeve dhe të dalësh faqebardhë në fund të çdo hetimi.

Gazetaria hulumtuese është shpesh një betejë e brendshme, një “tërbim” profesional që kërkon kohë të gjatë, përkushtim të palodhur dhe sakrificë personale.

Por kjo betejë është bërë edhe më e ndërlikuar sot, në epokën moderne digjitale, ku gazetari përballet me një sërë pengesash të reja nga dezinformimi dhe manipulimi i të dhënave, deri tek mungesa e kohës për verifikim dhe presioni për të publikuar sa më shpejt.

Teknologjia është një mjet i fuqishëm, por kërkon kujdes etik dhe aftësi profesionale

Teknologjia është një mjet jashtëzakonisht fuqishëm, por kërkon kujdes etik dhe aftësi të avancuara profesionale për t’u përdorur në mënyrë të sigurt dhe efektive në shërbim të së vërtetës.

E kam theksuar edhe më herët se as teknologjia dhe as digjitalizimi nuk mund ta përfundojnë vetë një mision gazetaresk. Ato mund të ndihmojnë, ta lehtësojnë apo ta përshpejtojnë procesin e hetimit, por në asnjë mënyrë nuk përbëjnë fazën përfundimtare të tij. Dokumentet fizike të vulosura, deklaratat e drejtpërdrejta të viktimave apo dëshmitarëve, incizimet autentike dhe përgjimet e realizuara ligjërisht mbeten prova shumë më të vlefshme në çdo proces hulumtues sesa çdo mjet teknologjik, i cili mund të krijojë edhe dilema ligjore ose etike.

Si gazetar me përvojë të gjatë në profesion dhe me një bagazh të pasur në fushën e gazetarisë hulumtuese, tashmë i vlerësuar me katër çmime nga juri të ndryshme, vazhdoj të besoj se intuita dhe vendosmëria janë dy shtyllat kryesore që e udhëheqin gazetarin drejt suksesit.

Intuita shpreh forcën intelektuale të gazetarit dhe aftësinë për të dalluar temat me interes publik, ato që prekin ndjeshëm shoqërinë dhe jetën e komunitetit.

Ndërsa vendosmëria është një lloj “ilaçi” moral që i mundëson gazetarit të qëndrojë i patrembur dhe i palëkundur përballë sfidave, presioneve apo situatave të pakëndshme që mund të shfaqen gjatë rrugëtimit të tij profesional.

Roli i intuitës në gazetarinë hulumtuese është i pamohueshëm, ajo është drita që ndriçon drejtimin e së vërtetës, aty ku të tjerët shohin vetëm mjegull.

Jeto për të hetuar, puno për të vepruar, sakrifikohu për të argumentuar të vërtetën

Mos e pyesni kurrë veten se çfarë sakrifice kërkon gazetaria hulumtuese, në vend të kësaj, brengosuni për atë që mund t’i ofroni publikut, më të mirën e mundshme nga puna juaj hulumtuese.

Jeto për të hetuar, puno për të vepruar dhe sakrifikohu për të argumentuar të vërtetën, atë të vërtetë që i pengon ata që jetojnë me krimin dhe cenojnë jetën e të tjerëve në emër të tij.

Gazetaria hulumtuese kërkon ndjekje sistematike të provave, ngjashëm me punën e detektivëve. Ajo kërkon guxim, përkushtim moral e profesional, madje edhe atëherë kur e vërteta bie ndesh me pushtetin e fortë.

Qëllimi i gazetarit duhet të jetë shërbimi ndaj publikut, jo kërkimi i famës apo vëmendjes personale.

Fama i takon argumenteve, provave dhe publikut të etur për të vërtetën. Ajo u përket gjithashtu njerëzve me të cilët ke bashkëpunuar dhe që do të jenë mirënjohës nëse hulumtimi yt ka qenë i drejtë dhe efektiv.

Fama është e përkohshme, historia, kronika dhe tema hulumtuese janë të përjetshme. Ato do të jetojnë gjatë në kujtesën e çdo lexuesi, nëse t`i i je përmbajtur me përpikëri agjendës dhe pikave kyçe të hetimit të thelluar.

James B. Stewart, (2025), emër i njohur në gazetarinë hetimore, thekson se qëllimi i profesionit nuk është fama personale, por shërbimi ndaj së mirës publike: “Gazetaria nuk ka të bëjë me vëmendjen apo njohjen; ka të bëjë me shërbimin për të mirën publike”.

Të ecësh vetëm në tehun e gazetarisë hulumtuese 

A mjafton të ecësh i vetëm në këtë teh të shpatës, pa përkrahje, pa njohuri dhe pa mbështetje profesionale apo materiale Sigurisht që jo. Vetëm guximi nuk mjafton. Për të qëndruar gjatë dhe për të mbijetuar në këtë fushë të vështirë, gazetari duhet të ndërtojë rrjete besimi dhe burime të sigurta brenda institucioneve dhe jashtë saj.

Duhet të ketë besim tek ata, ashtu siç ata duhet të kenë besim tek ai sepse ky është parimi themelor, që e mban të gjallë komunikimin dhe e mbron integritetin profesional.

Kurrë mos e tradhto një prokuror të ndershëm, një polic hetues të guximshëm apo një burim të besueshëm. Mos e shpërndaj kurrë informacionin nëse nuk e ke aprovimin e atyre, që të kanë përkrahur e ndjekur me mbështetje, sidomos atë informacion që të është besuar dhe ruaj marrëdhëniet me ata që të ndihmojnë në momentet më të vështira.

Pikërisht këto lidhje, të ndërtuara me ndershmëri dhe respekt, janë shtylla që mbajnë në këmbë gazetarin hulumtues.

Në çdo rast të rëndë që kam hetuar apo hulumtuar, kam hyrë me guxim, ndershmëri dhe përgjegjësi. Në gazetarinë hulumtuese nuk ka version të parë apo të dytë, tema ose del në dritë, ose humbet në errësirë.

E vërteta duhet të dominojë mbi gjithçka, ndërsa morali i gazetarit duhet të qëndrojë i përqendruar, i pastër dhe i angazhuar deri në fund.

Fergal Keane, gazetar i BBC-së, që ka raportuar nga zona lufte, nënvizon rëndësinë

morale të profesionit: “Arti i gazetarit duhet të jetë, mbi të gjitha, një festim i së vërtetës. Dhe nëse kjo e vërtetë ofendon diktatorët, kriminelët apo policinë sekrete… le të ndodhë”.

Gazetaria hulumtuese në Kosovë, arritje dhe sfida 

Në Kosovë, gazetaria hulumtuese ka njohur një zhvillim të shpejtë. Janë publikuar dhjetëra afera dhe skandale që kanë përfshirë njerëz të pushtetit, kompani publike dhe institucione të ndryshme. Kjo është padyshim një shenjë pozitive, që dëshmon për rritjen e guximit profesional dhe përgjegjësisë publike.

Megjithatë, në këtë rrugëtim nuk kanë munguar gabimet dhe lëshimet profesionale, të cilat duhet të analizohen dhe të korrigjohen në të ardhmen.

Një prej mangësive më të dukshme është mungesa e gazetarisë hulumtuese kolektive, e cila bazohet në hetime afatgjata dhe të mirëstrukturuara. Në vend të saj, shpesh janë dominuar hulumtimet e shpejta, që edhe pse kanë tërhequr vëmendjen e publikut, nuk janë ndjekur deri në fund. Shumë storie janë mbyllur menjëherë pas publikimit të parë, pa një vazhdimësi logjike dhe profesionale.

Temat e mëdha, që prekin interesin publik, duhet të përcillen deri në fund. Publiku ka të drejtë të dijë çdo zhvillim, nga hetimi fillestar deri te epilogu final.

Shpesh ndodh që, pas publikimit të një hulumtimi, personat e përfshirë të përfundojnë në gjykatë apo edhe në burg. Por, nëse gazetari nuk informon më tej për rezultatet e procesit, dënimin apo përfundimin e rastit, atëherë historia mbetet e paplotë dhe vlera e saj gazetare zbehet.

Gazetaria hulumtuese në Kosovë, ndër sfida dhe angazhim publik 

Është e drejtë të shtrohet pyetja nëse ka ekzistuar vërtet gazetaria hulumtuese në Kosovë dhe si ka filluar ajo të zhvillohet. Ka mendime se ajo mori formë pas shpalljes së pavarësisë, kur gazetarët fituan mundësi të hetonin shtetin e tyre, dokumentet dhe provat të arkivuara nga institucionet vendore.

Megjithatë, unë mendoj se gazetaria hulumtuese nisi të zhvillohej menjëherë pas luftës, edhe pse jo pa vështirësi. Pushteti absolut i UNMIK-ut, i mbështetur nga KFOR-i dhe i monitoruar nga OSBE-ja, ishte një pengesë serioze jo vetëm për gazetarinë hulumtuese, por shpesh edhe për gazetarinë e përditshme. Sidoqoftë, edhe në atë kohë pati skandale dhe afera të zyrtarëve ndërkombëtarë, të cilat u bënë publike falë mediave kosovare.

Sa aktive ka qenë kjo gazetari dhe sa interes ka ngjallur, është një çështje tjetër. Edhe sot, megjithëse gazetaria hulumtuese ekziston dhe zhvillohet, shpesh mungojnë temat esenciale, ato që prekin drejtpërdrejt jetën e qytetarëve të thjeshtë.

Për fat të keq, shumica e hetimeve fokusohen tek afera korruptive apo skandalet seksuale brenda institucioneve publike, duke lënë në hije problemet e shumta të komuniteteve.

Kosova është një vend i vogël, nën vëzhgimin e vazhdueshëm të vendeve perëndimore, dhe pritej që gazetaria hulumtuese të ishte më e zëshme dhe më e pranishme me tema goditëse. Nganjëherë krijohet përshtypja se mungon sensi dhe interesimi i duhur, pavarësisht mungesës së mjeteve financiare.

Megjithatë, ekzistojnë gazetarë që kanë sakrifikuar për vite me radhë, duke e mbajtur gjallë

gazetarinë hulumtuese dhe duke u përpjekur ta avancojnë atë më tej.

Të investosh në gazetarinë hulumtuese dhe të kultivosh talent të aftë në këtë fushë përbën një garanci të rëndësishme për demokracinë, sepse forcon transparencën dhe llogaridhënien.

Kjo qasje duhet të kuptohet edhe në mediat dhe shoqërinë kosovare, duke mos e reduktuar gazetarinë hulumtuese vetëm në prodhim lajmesh, por duke e parë si një vlerë të domosdoshme për fuqizimin e demokracisë në një shtet që përballet me sfida të mëdha juridike dhe politike.

Investimi në gazetari hulumtuese nuk është thjesht investim në lajme: është investim në demokraci, transparencë dhe llogaridhënie

Etika mbetet baza themelore e gazetarisë hulumtuese

Etika mbetet shtylla themelore e gazetarisë hulumtuese. Një gazetar hulumtues fiton besimin e publikut dhe forcën profesionale vetëm kur, përveç aftësive të tij në terren dhe në procesin hetimor, i kushton rëndësi të veçantë etikës në çdo hap të punës.

Pa respektimin e parimeve etike, çdo raportim rrezikon të humbasë kredibilitetin dhe qëllimin e tij publik. Gazetaria hulumtuese fillon të zbehet në momentin kur etika nënvlerësohet ose anashkalohet, sepse pikërisht ajo është garancia që e ndan të vërtetën profesionale nga manipulimi dhe sensacionalizmi.

Frika më e madhe për një gazetar hulumtues, mbetet përfundimi dhe argumentimi i historisë së tij 

Në karrierën time profesionale kam dokumentuar mbi 35 kërcënime me vdekje, dhe asnjëherë nuk jam dorëzuar apo trembur. Ajo që më shqetësonte më së shumti ishte të sigurohesha që historia ime të ishte e plotë, e argumentuar dhe e bazuar në të vërteta të verifikuara.

Kur një storie përmban të gjitha provat dhe flet me një të vërtetë kritike e të bazuar në fakte, çdo sfidë tjetër bëhet vetëm pjesë rutinore e procesit.

Këshilla ime për gazetarët hulumtues është e thjeshtë, por e fuqishme, mos u dorëzoni para atyre të zhytur në krim dhe hakmarrje, por gjithmonë ruani kujdesin për veten dhe vëmendjen përreth, sidomos në një fushë të minuar nga njerëz dashakëqinj. Askush, në fund të fundit, nuk do të kujdeset për ju dhe familjen tuaj, edhe pse rreziku që ju përballeni i takon shoqërisë dhe njerëzve për të cilët punoni me përkushtim dhe pasion.

Jeni në rrezik nëse u jepni atyre arsyetime apo llogari, në vend të kësaj, injorojini kërcënimet dhe presionin, pa i marrë kurrë afër zemrës. Por gjithmonë kryeni detyrën tuaj me nder, saktësi, legjitimitet dhe kredibilitet, duke siguruar që storiet tuaja të jenë guximtare dhe të besueshme.

  • Autori është ligjërues në degën e Medias dhe Komunikimit në UBT

Kur e vërteta e gjakut mundi heshtjen e familjes, shembulli i Branko Manoiloski

Drini.us
-
0
Kur e vërteta e gjakut mundi heshtjen e familjes, shembulli i Branko Manoiloski
Marrë nga: Ohri Flet Shqip 
Branko Manoiloski: Kur e vërteta e gjakut mundi heshtjen e familjes
🇦🇱
Historia e Branko Manoiloskit nuk është thjesht një përplasje politike apo deklarim publik identiteti. Është një triumf i thellë shpirtëror një rrugëtim i dhimbshëm që nisi në vetmi dhe përfundoi në përqafimin e plotë të familjes.
🔹 Dyshimi i dikurshëm
Para vitit 2015, deklarimi i tij si shqiptar ortodoks nuk u prit lehtë as nga njerëzit më të afërt. Djemtë dhe familja e tij në SHBA reaguan me rezistencë dhe dyshim. Ishte një periudhë e rëndë, ku hijet e asimilimit kishin ngritur një mur mes babait dhe fëmijëve.
🔹 Kthesa e madhe
Pas vitit 2018, e vërteta doli mbi çdo frikë. Ajo që dikur u quajt “kokëfortësi”, u shndërrua në një kauzë dinjiteti. Me kalimin e kohës, keqkuptimet u shuan dhe plagët u mbyllën. Sot, vendin e tyre e ka zënë një krenari e qetë dhe e palëkundur.
🔹 Sot – Trashëgimia
Djemtë e tij nuk kanë më dilema. Ata janë dëshmitarë të gjallë të një identiteti që nuk u mposht nga presioni, koha apo frika. Një identitet që u ruajt me çmim të lartë, por me nder.
Siç thotë shpesh Branko, me gjuhën e ëmbël të vendlindjes:
“Unë jam shqiptar prej në kofshë, prej në gjak, prej në asht!”
____
Ky mesazh sot jeton i pastër edhe te fëmijët e tij, duke dëshmuar se rrënjët mund të mbulohen përkohësisht, por kurrë nuk mund të tjetërsohen.

Këshilltarët e jashtëligjshëm të Behxhet Pacollit dhe mënyra e jashtëligjshme për t’i mbuluar shpenzimet e tyre jashtë vendit

Drini.us
-
0
Këshilltarët e jashtëligjshëm të Behxhet Pacollit dhe mënyra e jashtëligjshme për t’i mbuluar shpenzimet e tyre jashtë vendit

Agim Vuniqi, Vashington

Prishtinë – Këshilltarët e tij të jashtëm Behgjet Pacolli i ka emëruar në mënyrë të jashtëligjshme dhe po ashtu në mënyrë të jashtëligjshme ka mbuluar shpenzimet etyre të bëra jashtë vendit.
Në numër ishin më shumë sesa maksimumi që mund të emëronte, e po kështu u jepeshin shuma parash si avance ndonëse ata nuk gëzonin të drejtën për të zhvilluar aktivitete që mbulohen nga buxheti i shtetit. “KD” raporton se nga buxheti i shtetit Behgjet Pacolli ua ka hequr shpenzimet këshilltarëve të tij të jashtëm, që bazuar në një rregullore, “nuk paguhen nga buxheti … dhe në asnjë formë nuk shkaktojnë shpenzime për buxhetin e Kosovës”.
Një bashkëpunëtori i ka dhënë 4 500 euro vetëm për hotel gjatë një udhëtimi, enjërit 717 për telefon. Për një këshilltar ishin tërhequr nga ZKM-ja 3000 euro, dhe i ishin dhënë 1000 euro më pak. Për një aktivitet në Mali ishin tërhequr 10 000 euro dhe nuk ishin arsyetuar me ndonjë faturë.
Zyra e Kryeministrit, duke u mbështetur në vendime të firmosura nga Pacolli, ka mbuluar shpenzimet, pos të tjerëve, edhe të këtyre këshilltarëve të jashtëm: Mentor Nazarko, Jean Andre Ahipeaud, Amia Gbakre Noel dhe Pierre Andre Sabiton.
Pacolli firmoste vendimet për mbulim shpenzimesh në emër të kryeministrit Hashim Thaçi dhe ato i mbështeste në nenin 145.2 të Kushtetutës dhe në nenin 6.4.1 të Rregullores për fushat e përgjegjësisë administrative të Zyrës së Kryeministrit dhe ministrave. /Start/

Kryetarët serbë ia lënë Brukselit “vendimin” për integrimin e shëndetësisë dhe arsimit

Drini.us
-
0
Kryetarët serbë ia lënë Brukselit “vendimin” për integrimin e shëndetësisë dhe arsimit

Foto: Driton Paçarada

  • Valbona BytyqiNga: Valbona Bytyqi
  • 13 shkurt 2026
  • Integrimi i sistemeve paralele të shëndetësisë dhe të arsimit në sistemin e Kosovës, sipas kryetarëve të komunave me shumicë serbe, është çështje që duhet t’u lihet në duar negociatorëve në dialogun e Brukselit. Kryetari i Mitrovicës së Veriut, Milan Radojeviq, ka theksuar se kjo temë nuk është trajtuar në takimin që ai dhe nëntë kryetarë të tjerë serbë e kanë zhvilluar të premten me ministrin e Administrimit të Pushtetit Lokal, Elbert Krasniqi

Kryetarë të dhjetë komunave me shumicë serbe nuk e kanë trajtuar çështjen e integrimit të sistemeve paralele të shëndetësisë dhe të arsimit në atë të Kosovës gjatë takimit të mbajtur të premten me ministrin e Administrimit të Pushtetit Lokal, Elbert Krasniqi.

Tek e ka konfirmuar këtë, kryetari i Mitrovicës së Veriut, Milan Radojeviq, ka thënë se çështja e integrimit të sistemeve që veprojnë në komunat me shumicë serbe duhet të zgjidhet në kuadrin e dialogut midis Kosovës dhe Serbisë, të lehtësuar nga Bashkimi Evropian (BE).

“Kjo pyetje nuk është për ne. Kjo është një çështje që duhet të zgjidhet në Bruksel nëpërmjet negociatorëve zyrtarë të Beogradit dhe Prishtinës. Ne si kryetarë komunash konsiderojmë se kjo nuk është një gjë me të cilën duhet të merren kryetarët e komunave, porse është ekskluzivisht temë për negociata dhe temë mes negociatorëve të Beogradit dhe Prishtinës”, ka thënë ai, pas takimit me ministrin Krasniqi.

Radojeviq ka theksuar se në takim është diskutuar vetëm për problemet me të cilat përballen komunat e banuara kryesisht me serbë.

“Kërkuam nga Ministria e Administrimit të Pushtetit Lokal që të punojë në interes të të gjitha komunave në Kosovë, që ta vlerësojë mendimin e kryetarëve për komunat që i udhëheqim, ashtu që të punojmë të gjithë së bashku në interes të qytetarëve të të gjitha komunave tona, që i udhëheqim. Kjo ka qenë temë e vetme e këtij takimi”, ka thënë ai.

E mbështetje për kryetarët serbë ka premtuar ministri Krasniqi.

“Për të koordinuar përgjegjësitë institucionale në mes të dy niveleve, kam pritur në takim kryetarët e dhjetë komunave me shumicë serbe. Gjatë këtij takimi kam dëgjuar me kujdes secilin kryetar të komunës, për çdo sfidë të tyre. Qeveria, në përgjithësi, dhe MAPL-ja në veçanti është e gatshme që ta ofrojë ndihmën dhe mbështetjen e nevojshme për zgjidhjen e problemeve, të cilat janë me interes për qytetarët”, ka shkruar Krasniqi pas përfundimit të takimit të së premtes.

Në këtë takim, përveç ministrit Krasniqi dhe kryetarëve të komunave me shumicë serbe, të pranishëm kanë qenë edhe Tea Blakaj, e cila është këshilltare e kryeministrit Albin Kurti, si dhe Kaltrina Zeka, shefe e kabinetit të ish-zëvendëskryeministrit, Besnik Bislimi. Si vëzhgues, në këtë takim ka marrë pjesë edhe një përfaqësuese e Ambasadës së Shteteve të Bashkuara të Amerikës (SHBA) në Kosovë dhe një zyrtar i Zyrës së BE-së në Prishtinë.

Një muaj më parë, kryeministri Kurti i pati njoftuar ambasadorët për synimin e integrimit gradual të sistemeve paralele të shëndetësisë dhe të arsimit në sistemin e Kosovës.

“Kryeministri tha se ky proces integrues do të bëhet në koordinim me Bashkimin Evropian dhe duke siguruar që brengat dhe këshillat e komunitetit joshumicë serb në Kosovë të merren në konsideratë. Kryeministri ritheksoi përkushtimin e Qeverisë së Republikës së Kosovës për sundimin e ligjit, zbatimin e barabartë të legjislacionit dhe forcimin e rendit juridik, duke u shprehur se periudha në vijim është thelbësore për funksionalizimin e plotë të këtyre proceseve”, pati njoftuar Qeveria lidhur me takimin e kryeministrit me ambasadorët, të mbajtur më 16 janar të këtij viti. Që atëherë, nuk janë ndarë hollësi lidhur me këtë proces.

Meraku i Blendi Fevziut për t’i paraqitur kosovarët si primitivë – Berat Buzhala si dëshmi e gjallë

Drini.us
-
0
Meraku i Blendi Fevziut për t’i paraqitur kosovarët si primitivë – Berat Buzhala si dëshmi e gjallë
Nga Nexhmedin Spahiu, Mitrovicë
_____
Në ish Jugosllavi sado që ne shqiptarët ishim më të pazhvilluarit në çdo drejtim të jetës shoqërore nuk ndiheshim inferiorë karshi etnive të tjera në e madje as karshi të huajve jasht Jugosllavisë. Ndoshta këtë e shkaktonte trendi se në ish Jugosllavi askush nuk ndihej inferior ndaj askujt e as ndaj të huajve.
Kur shkova në Shqipëri më 1991 vërejtja inferioritetin e shqiptarëve ndaj të huajve. I vetmi rast ku shqiptarët e Shqipërisë ndjeheshin superiorë karshi dikujt ishte ndaj shqiptarëve të Kosovës dhe të Maqedonisë, të cilët ata i quanin me një emër: kosovarë.
Kur u integrova mirë në shoqërinë shqiptare fillova t’i kuptojë të gjitha qësendisjet që një pjesë e shqiptarëve të Shqipërisë bënin në kurriz të kosovarëve (pjesa tjetër i shikonin kosovarët si njerëz të mjerë njëlloj si vetën e tyre).
Sa më inferiorë që persona të caktuar ishin ndaj të huajve, aq më shumë e krekosnin “superioritetin” e tyre ndaj kosovarëve.
Zakonisht gjenin disa persona që i prezantonin si prototipa intelektualësh “kodovarë” për t’u tallur me ta para shokëve të tyre.
Në këtë drejtim prinin Blendi Fevziu e Edi Rama.
Blendi Fevziu e vazhdon këtë edhe në ditët e sotme. Me prezantimin e Berat Buzhalës si intelektual kosovar. e arriti kulmin.
Ai mbrëmë në emisionin e Blendit e shpërfaqi tërë “intelektualitetin” e tij.
Me sharje e grushta, kuptohet.
_____
1...267268269...1,747Faqja 268 nga 1,747