Kreu Blog Faqe 295

LDK mes harresës së rrënjve dhe krizës së identitetit politik

Drini.us
-
0
LDK mes harresës së rrënjve dhe krizës së identitetit politik

 

Nga: Ramiz Tafilaj, Houston-Texas, SHBA 

Orvatja e vazhdueshme e Lidhjes Demokratike të Kosovës për t’u distancuar nga themeluesit e saj nuk është më çështje perceptimi, por fakt politik i dukshëm. Kjo shkëputje manifestohet qartë në mënyrën se si partia e trajton historinë e vet, figurat themeluese dhe trashëgiminë politike mbi të cilën u ndërtua. Përvjetorët e themelimit të LDK-së, ku mungojnë ose nuk ftohen figura kyçe të fillimit të kësaj lëvizjeje, janë simptomë e një sëmundjeje më të thellë: frikës nga rrënjët dhe nga krahasimi me standardet morale të së kaluarës. 

LDK sot ndodhet në krizën më serioze që nga themelimi i saj. Kuvendi i thirrur për 31 janar 2026, në vend se të shfaqet si moment force, reforme apo vizioni, vjen si pasojë e një rënieje të gjatë dhe të pandalur. Për herë të parë në historinë e saj, LDK nuk po lufton vetëm për pushtet politik, por për vetë arsyen e ekzistencës së saj. Kjo është betejë për identitet. 

LDK nuk ishte thjesht një parti politike. Ajo ishte një lëvizje gjithëpopullore, një platformë unifikuese dhe një projekt shtetformues që i dha Kosovës orientim politik, moral dhe ndërkombëtar. Sot, për fat të keq, ajo perceptohet si një strukturë e mbyllur, e fragmentuar dhe e dominuar nga interesa të ngushta personale e klanore. 

Humbjet elektorale të njëpasnjëshme nuk janë rastësi dhe as rezultat i rrethanave të jashtme. Ato janë pasojë direkte e largimit nga misioni fillestar dhe nga modeli politik që e bëri LDK-në forcë udhëheqëse të shoqërisë kosovare. 

Dr. Ibrahim Rugova nuk ishte vetëm kryetar partie; ai ishte ideolog, simbol dhe busull morale e politike e Kosovës. Ai besonte se politika duhej të ishte në shërbim të qytetarit dhe të shtetit, jo në shërbim të individit. Interesi i Kosovës ishte mbi interesin e partisë, dhe interesi i partisë mbi interesin personal. Ky parim themelor u braktis shumë shpejt pas vdekjes së tij. 

Shprehja e Presidentit amerikan Joe Biden e përmbledh me saktësi këtë realitet:
“Rugova i ka ikur LDK-së, por edhe LDK-ja i ka ikur Rugovës dhe Kosovës.” 

Kjo nuk është thjesht metaforë; është diagnozë politike. Që nga përplasjet e para të lidershipit pas Rugovës, veçanërisht në periudhën e Nexhat Dacit dhe më pas, LDK ndërtoi një kulturë përjashtuese, ku mendimi ndryshe shihej si rrezik, e jo si vlerë. 

Nën udhëheqjen e Dr. Lumir Abdixhikut, kjo prirje jo vetëm që nuk u ndal, por u thellua. Diskursi për “Drejtim të Ri” dhe “Rrugë të Re” u shndërrua në slogane pa përmbajtje reale politike. Zgjedhjet parlamentare treguan qartë se kjo qasje nuk e riktheu besimin qytetar. 

Më shqetësuese se humbja ishte mungesa e reflektimit pas humbjes. Në vend të dorëheqjes morale, analizës së thellë dhe reformës së sinqertë, LDK zgjodhi vazhdimësinë e status quo-së. Kjo është një nga gabimet më të rënda që mund të bëjë një parti që pretendon të udhëheqë shtetin. 

Një parti nuk dobësohet vetëm kur humb zgjedhje, por kur humb njerëzit më të mirë. LDK vitet e fundit ka dëshmuar paaftësi për të ruajtur dhe zhvilluar kapitalin e saj njerëzor. 

Rasti i ish-kryetarit të Vushtrrisë, Xhafer Tahiri, është shembull tipik i kësaj qasjeje përjashtuese. Vendimmarrja ndëshkuese e qendrës ndaj një dege që veproi në interes të qytetarëve tregon mentalitet hakmarrës dhe jo lidership politik. Bashkëpunimi i Degës së LDK-së në Vushtrri me Lëvizjen Vetëvendosje ishte vendim racional dhe në shërbim të interesit publik, jo akt tradhtie. 

Ngjashëm, edhe trajtimi i Faton Bislimit flet për frikë nga konkurrenca e brendshme dhe mungesë vetëbesimi politik. Në vend që të shihej si vlerë dhe alternativë, ai u margjinalizua. Kjo logjikë përjashtuese ka prodhuar konflikte të panevojshme edhe në degë të tjera, si në Gjilan, ku përplasjet publike kanë dëmtuar rëndë imazhin e partisë. 

LDK dikur identifikohej me maturinë, dialogun dhe gjuhën shtetformuese. Sot, për fat të keq, një pjesë e lidershipit përdor gjuhë arrogante, përjashtuese dhe shpesh përçmuese ndaj kritikëve. Kjo bie ndesh jo vetëm me traditën rugoviane, por edhe me nevojën reale të Kosovës për dialog politik dhe bashkëpunim. 

Kuvendi i ardhshëm paraqitet si moment kthese, por deri tani nuk ka sinjale reale për ndryshim thelbësor. Pa reformë të thellë, pa hapje ndaj mendimit ndryshe dhe pa rikthim të vlerave themelore, çdo kuvend rrezikon të mbetet vetëm formalitet. 

Shpresa se “herën tjetër do të fitojmë” pa ndryshime strukturore është iluzion i rrezikshëm. 

Ky shkrim nuk është kundër LDK-së. Përkundrazi, është kritikë në shërbim të shpëtimit të saj. LDK ka merita historike të pakontestueshme për shtetësinë e Kosovës dhe pikërisht për këtë arsye mban përgjegjësi më të madhe. 

Kthimi te parimet e Dr. Ibrahim Rugovës nuk është nostalgji, por domosdoshmëri politike dhe morale. Kjo nënkupton: 

  • përgjegjësi dhe dorëheqje morale pas humbjeve, 
  • hapje ndaj mendimit ndryshe dhe konkurrencës së brendshme, 
  • bashkëpunim me njerëz dhe struktura që i shërbejnë Kosovës, 
  • rikthim të gjuhës së matur, dinjitoze dhe shtetformuese. 

LDK rrezikon të mbetet një kujtim historik, në vend se një forcë relevante politike. Kosova ka nevojë për një LDK të fortë, parimore dhe gjithëpërfshirëse — jo për një parti të mbyllur në vetvete. Pa këto hapa, çdo kuvend do të jetë vetëm zgjatje e agonisë politike të një partie që dikur ishte shtyllë e shtetit. 

Vendi ka nevojë për shitore të “paletave”

Drini.us
-
0
Vendi ka nevojë për shitore të “paletave”
Agim Vuniqi, Vashington
____
Shumica e “kumanirave” vetëquhen gjeneralë, apo kanë dëshirë t’i thrrasin ashtu, asnjërin nga ata që kaluan nëpër procese të shumëta gjyqësore brenda dhe jashtë nuk i kualifikuan me atë titull, as që dolën para publikut me paleta të qëndisura gjatë festave, ndërsa të gjithë ata që u kanë shërbyer hordhive të hueja kanë marrë grada, “bajraktarë”, “vojvodë”, ”kapedanë”… Ashtu filluan sërish t’i qendisin pasi që NATO hyri Në Kosovë. Bile tash duke përcjellur procesin në Hag, po mundohen të “eskivojnë” përmes mbrojtësve të huaj, të paguar me miliona nga taxapaguesit, se fare nuk kanë qenë pjesë e luftës, por kanë qenë “shkrimtarë” që kanë shkruar komunikata. Sa për të qenë më korrekt me ta dhe shumë “mehybë” të tyre duhet përpjekur për të dhënë sqarime argumentuese
Gradat ushtarake nuk janë çështje subjektive apo politike; ato janë të bazuara në kritere të qarta dhe të dokumentuara. NATO ka procedura shumë të rrepta për dhënien e titujve ushtarakë dhe nuk ka asnjë precedent që NATO ose ndonjë vend anëtar i saj të ketë dhënë një titull të tillë për individë jashtë sistemit formal të saj.
Nëse pretendimi nuk është i bazuar në fakte, atëherë është një përpjekje për të manipuluar opinionin publik dhe për të fituar prestigj që nuk është merituar në mënyrë formale. Kjo dëmton besimin në individët që marrin pjesë në jetën publike dhe është mashtrim i publikut dhe diskreditim i institucioneve.
Duke pretenduar se ky titull i është dhënë nga NATO dikujt, ose ato i ka dhënë një oficer gjerman, generali Klaus Neuman, kjo jo vetëm që krijon konfuzion, por edhe vë në pikëpyetje seriozitetin e institucioneve ndërkombëtare. Për më tepër, kjo mund të përdoret për të minuar integritetin e procesit ushtarak dhe historik. Kjo patjetër duhet të verifikohet. Nëse një pretendim i tillë nuk mbështetet me prova të qarta, atëherë ai duhet të konsiderohet mashtrim. Për ata që janë të përfshirë në këtë debat, do të ishte me rëndësi që institucionet relevante të kërkojnë sqarime publike dhe, nëse është e nevojshme, të kërkojnë edhe përgjegjësi. Si duket, ky lloj pretendimi ka më shumë qëllime përfitimi personal sesa ndonjë bazë të vërtetë.

Nafi Çegrani, zëri që kalon pertej heshtjes, mendime për lbrin e tij: Ditari i grabitur nga UDB-a

Drini.us
-
0
Nafi Çegrani, zëri që kalon pertej heshtjes, mendime për lbrin e tij: Ditari i grabitur nga UDB-a

Nga Prof Dr Vebi Xhemaili

NAFI ÇEGRANI – ZËRI QË KALON PËRTEJ HESHTJES

1. Rrënjët dhe dritësimi shpirtëror

Në panoramën e kulturës shqiptare bashkëkohore, figura e Nafi Çegranit shfaqet si një ndër zërat më të rrallë të ndërgjegjes krijuese dhe morale.
I lindur në Çegran të  Gostivarit, ai mbart në vetvete përzierjen e thellë mes dhimbjes historike dhe bukurisë shpirtërore të truallit shqiptar – një trashëgimi që do të bëhej themeli i gjithë botës së tij krijuese.
Çegrani është bir i një vendi të besës dhe të sakrificës, ku nderi dhe fjala kanë peshën e gjakut. Nga ky mjedis lindi dhe u formua një personalitet që do të ndërthurte artin me dëshminë, kujtesën me filozofinë, e fjalën me lirinë.

2. Fjala si akt moral dhe si mision

Në çdo vepër të tij – qoftë roman, poezi, ese apo studim – Nafi Çegrani flet me zërin e njeriut që nuk pranon të heshtë.
Fjala për të nuk është ornament letrar, por mjet rezistence dhe mision i së vërtetës.
Në rrëfimet e tij letrare, ai shfaqet si poet i kujtesës, si dëshmitar i dhimbjes dhe si misionar i humanizmit shqiptar.
Nëpërmjet simbolikës dhe dritës metaforike të fjalës, Çegrani i jep formë përvojës së njeriut të vuajtur, duke e shndërruar dhimbjen në dignitet dhe në ndriçim moral.

3. Jeta si dëshmi

Rruga e tij jetësore është një udhëtim përmes përndjekjeve dhe vuajtjeve, por edhe përmes vetëdijes se dhimbja mund të kthehet në art.
I burgosur dhe i izoluar për bindjet e tij, sidomos në burgun e Zenicës më 1981, Çegrani përjetoi nën lëkurë egërsinë e sistemit totalitar jugosllav.
Megjithatë, ai nuk doli nga ajo përvojë i thyer; përkundrazi, ajo përvojë e kaliti dhe e bëri më të kthjellët në bindjen se e vërteta është më e fortë se dhuna.
Në shkrimet e mëvonshme, ai kthehet shpesh te ajo përvojë, jo si viktimë, por si dëshmitar që e shndërron vuajtjen në njohje.

4. Kërkimi i së vërtetës historike dhe kombëtare

Në fushën e studimeve historike dhe publicistike, Nafi Çegrani qëndron si një zë i pavarur dhe i guximshëm.
Ai ka hedhur dritë mbi periudha të errëta të historisë shqiptare nën Jugosllavi, mbi rolin e shërbimeve sekrete (UDB, KOS, OZNA) dhe mbi pasojat e politikave shtypëse ndaj shqiptarëve pas vitit 1948.
Në analizat e tij, historia nuk është thjesht një rend kronologjik faktesh, por një kërkim moral – përpjekje për të rikthyer dinjitetin e njeriut dhe për të rindërtuar kujtesën e vërtetë të kombit.
Kjo e bën Çegranin një arkeolog të ndërgjegjes shqiptare, që kërkon rrënjët e së vërtetës në një terren të deformuar nga frika dhe ideologjia.

5. Poezia si hapësirë e shpirtit të lirë

Në poezinë e tij, Çegrani i jep zë përmasës më të thellë të përvojës njerëzore.
Përmbledhje si “Përtej Heshtjes” përfaqësojnë një sintezë poetike midis kujtesës, metafizikës dhe estetikës së dritës.
Fjalët e tij janë të buta si valët, por të rënda si gurët e kujtesës.
Në to gërshetohen filozofia dhe lirizmi, përvoja dhe ëndrra, dhimbja dhe pajtimi.
Në këtë mënyrë, poezia e tij bëhet një urë e heshtur midis të shkuarës dhe të ardhmes, midis njeriut dhe shpresës.

6. Figura dhe trashëgimia shpirtërore

Nafi Çegrani përfaqëson një tipologji të rrallë krijuesi – njeriun e mendimit, të guximit dhe të ndershmërisë intelektuale.
Ai është dëshmitar i historisë sonë dhe njëherazi kritik i saj; një poet i shpirtit shqiptar dhe një studiues i plagëve të tij.
Trashëgimia që lë pas është më e madhe se çdo biografi: ajo është një testament moral dhe estetik për brezat që vijnë.
Në thelb të këtij testamenti qëndron ideja se kultura nuk është zbukurim, por mbrojtje; dhe se njeriu i lirë është ai që ka guximin të thotë të vërtetën.

Të shkruash për Nafi Çegranin do të thotë të përpiqesh të përkthesh ndërgjegjen në fjalë. Në çdo rrëfim, në çdo varg, në çdo mendim të tij, ndjehet prania e një shpirti që kërkon të kapërcejë kufijtë e frikës dhe të heshtjes.
Ai është zëri që kalon përtej kohës, përtej dhimbjes, përtej heshtjes – zëri që flet në emër të dinjitetit njerëzor dhe të kujtesës shqiptare.

Nga  Prof Dr Vebi Xhemaili,
Tetovë , nëntor 2025.

_______

Nafi  Çegrani

DITARI  I  GRABITUR NGA UDB.a

( Kujtime )

STRUKTURA E LIBRIT

Një hyrje meditative mbi kujtesën, humbjen e ditarit, dhe çfarë do të thotë ta rikrijosh atë në kujtesë. Ideja e “dritës që nuk shuhet”, e vetëdijes si flakë e pavdekshme në njeriun.

I. MËSUESI DHE DRITA

Rrëfimi i fillimeve në fshatin malor, misioni i mësuesit si njeri që ndriçon errësirën e padijes.

Reflektim mbi arsimimin si proces i “ndezjes së vetëdijes”, jo thjesht i transmetimit të njohurive.

Qasja filozofike: “Të mësosh është të ndriçosh vetveten përmes të tjerëve.”

Lidhja me Naim Frashërin dhe figurën e qiririt.

II. DHEMBJA SI FRYMË

Analizë shpirtërore e vuajtjes si burim i ndriçimit.

Filozofia e dhimbjes si pjesë e rrugës drejt kuptimit të jetës.

Kujtimet për malësorët, fytyrat e rrudhura, jetën në varfëri dhe dinjitet.

Psikologjia e empatisë: si njeriu bëhet më i thellë duke ndjerë dhe duke parë tjetrin.

III. DITARI SI PASQYRË E VETVETES

Roli i ditarit si mjet meditimi dhe pasqyrim i ndërgjegjes.

“Unë shkruaja për të mos harruar, por në çdo fjalë zbuloja veten që po më shikonte.”

Gërshetim letrar me reflektime mbi vetëdijen, kujtesën dhe aktin e shkrimit si shpëtim.

IV. DRITARJA E BURGUT

Përvoja e burgut në Zenicë si një kapitull i errësirës, por edhe i dritës shpirtërore.

Filozofia e lirisë së brendshme: “Ata mund të më lidhin trupin, por jo mendjen.”

Shpirtëreshtja e njeriut që qëndron mbi sistemin totalitar.

Qasje psikologjike mbi qëndrueshmërinë, frikën dhe kuptimin e lirisë.

V. E VËRTETA QË PRET

Meditim mbi të vërtetën historike të një populli të syrgjynosur.

E vërteta si qenie që s’mundet të vdesë, por pret zërin e njeriut të ndershëm.

Reflektim mbi raportin mes kujtesës, heshtjes dhe guximit për të dëshmuar.

VI. QIRIRI I NDERGJEGJES

Njeriu si dritë që tretet për të tjerët.

Naim Frashëri, Migjeni dhe filozofia e dashurisë për jetën, dijen dhe kombin.

Mësuesi si metaforë universale e humanizmit dhe vetësakrificës.

VII. MEDITIME NË TISIN UNIVERSAL

Përsiatje mbi qenien, përjetësinë, dhe unitetin shpirtëror të njeriut me gjithësinë.

“Njeriu është ulliri i mendimit” – një metaforë për rrënjët e thella të kujtesës dhe frytin e urtësisë.

Filozofia e qetësisë: si të mbetesh dritë në një botë që lëviz me zhurmë.

EPILOG – KUR DITARI KTHEHET NË DRITË

Mbyllje poetike, reflektuese.

“Edhe pse nuk e kam ditarin, e kam kujtesën që e mban të gjallë – si një flakë që nuk shuhet në errësirë.”

Një reflektim për trashëgiminë shpirtërore që lë pas njeriu që ka ditur të mendojë, të vuajë dhe të ndriçojë.

NË VEND TË HYRJES

( Ditari që s’e kam më !)

Ka kujtime që nuk i ruan letra, por shpirti. Dhe, ndonjëherë, më duket se ai ditar i humbur, që e nisa dikur në një fshat të thellë malor në lindje të Gostivarit, nuk më mungon si send – por si frymë, si zë që më flet ende. Ishte koha e rinisë sime, kur më dukej se çdo mëngjes mbante në vete një kuptim të ri për jetën, dhe unë, një mësues i ri, përpiqesha të gjeja dritën në sytë e njerëzve që ecnin me barrë në shpinë, me zemër të rëndë, por me shpirt të madh.

Në ato male të thepisura, ku dielli përvëlonte faqet e rrudhura të malësorëve, ndjeja se çdo rrudhë ishte një rrëfim, një faqe e pashkruar e historisë sonë. Ata njerëz, që jetonin në skamje e përballje, kishin një fisnikëri të brendshme, një ngrohtësi që nuk mund ta gjente askund tjetër. Blegërimat e deleve, tingulli i fyllit të bariut dhe jehona e hapave në monopate më mësonin më shumë për jetën se çdo libër. Dhe unë, si Migjeni në Pukë, nisa të shkruaja – për ta, për veten, për ne.

Në mbrëmjet e qeta, kur errësira përhapej mbi Taulin e lartë dhe yjet ndizeshin si mendime të pashprehura, unë meditoja. Më dukej se çdo vuajtje që shihja përreth ishte një thirrje për vetëdije. Sepse njeriu nuk lind për të qenë i përsosur, por për të qenë i vetëdijshëm – dhe vetëdija është drita që s’e shuajnë as koha, as frika.

Në atë ditar shkruaja për shpresën, për dritën, për betejën e heshtur të mësuesit me errësirën e injorancës. I besoja thellësisht fjalës së Naimit – se edhe qiriri, duke u tretur, ndriçon të tjerët. Dhe në këtë kuptim, çdo mësues që djeg veten për dijen e të tjerëve është një qirir i dritës së kombit.

Pastaj erdhën vitet e zymta – prangat, burgjet, errësira e Zenicës. Por, edhe atje, në errësirën e dhunës, drita ime e vogël vazhdoi të digjej. Ata mund të më rrëmbenin ditarin, por jo mendjen. Mund të më lidhin duart, por jo ëndrrat. Në faqet e atij ditari ishte gdhendur shpirti im – shpirti i një shqiptari që e do lirinë edhe kur s’e sheh, që beson se edhe kur historia shkruhet me gjak, ajo duhet lexuar me dashuri.

Sepse e vërteta nuk vdes – vetëm pret. Pret që dikush ta thotë me zë të kthjellët, me guxim, me dinjitet. Dhe unë besoj se çdo plagë që kam mbartur është kthyer në fjalë; çdo kujtim – në frymë; çdo dhimbje – në këngë.

Ky është amaneti im i shkruar në letra dhe  i skalitur  me shpirtin tim si drita në fletëzat e Ditarit tim të grabitur me rastin e arrestimit në vjeshtën e vitit 1981, gjatë bastisjes që bërën agjentat e UDB-së jugosllave dhe krerët e asaj nëntoke në Shkup, ditar i cili nuk shuhet kurrë më… !

Kapitulli I – Mësuesi dhe Drita

Ka momente në jetë kur njeriu nuk e kupton menjëherë se për çfarë është thirrur. Zëri i misionit të tij shpesh flet butë, si një frymë e lehtë që vjen nga diku thellë në shpirt, dhe vetëm më vonë kupton se ajo frymë ka qenë fillimi i një udhëtimi drejt dritës. Unë e dëgjova atë zë në rininë time, në ditët e para si mësues në një fshat malor të lindjes së Gostivarit, atje ku bota dukej e vogël, por jeta kishte një madhështi që nuk mund ta përshkruash me fjalë.

Atje, në heshtjen e mëngjeseve që përvëlonin malet me rrezet e para të diellit, nisa të ndiej se mësuesi nuk është thjesht njeri që mëson, por qenie që ndriçon. Ai nuk e shpjegon vetëm fjalën, por i jep kuptim asaj. Ai nuk ndez vetëm lapsin, por mendjen. Dhe në çdo shtëpi ku hyja, në çdo sy fëmije që më shihte me kureshtje, ndjeja se po shihja të ardhmen e një populli që kërkonte dritë.

Ishte një dritë e brishtë në fillim — si një qiri që rri pezull në erë. Por ajo dritë mbante në vetvete diçka më të madhe se unë vetë: shpresën për t’u zgjuar nga gjumi i injorancës. Njerëzit e asaj ane ishin të rraskapitur nga varfëria, por kishin një dinjitet që nuk mund ta blinte asnjë pushtet. Fytyrat e tyre, të rreshkura nga dielli dhe vuajtjet, më dukeshin si lavra të kohës, ku çdo rrudhë ishte një histori e pashkruar.

Në qetësinë e netëve, kur fëmijët flinin dhe vetëm blegërima e largët e bagëtive vinte nga monopatet e bjeshkëve, unë shkruaja në Ditarin tim — atë që sot s’e kam më, por e mbaj në kujtesë si një relike të shenjtë. Shkruaja për njeriun e thjeshtë që nuk kishte librin në dorë, por kishte dijen e jetës në shpirt; për gruan që s’dinte shkrim e këndim, por dinte të edukonte me dashuri; për burrin që s’dinte filozofi, por dinte të ruante nderin e vet si flamur.

Aty ku më dërgoi jeta, kuptova se arsimimi nuk është një luks i qytetërimit, por frymëmarrja e tij. Një popull që nuk arsimon shpirtin e vet është si një shtëpi pa dritare — e mbyllur për botën dhe për vetveten. E pikërisht për këtë, mësuesi nuk është punëtor i shkronjave, por farkëtar i vetëdijes. Ai nuk ushqen vetëm mendjen, por ndez zjarrin e ndërgjegjes. Dhe ndërgjegjja është drita që nuk shuhet, edhe kur çdo dritë tjetër fiket.

Në ato vite rinie, më dukej sikur po shkoja pas hijeve të Migjenit, i cili e pa njeriun e varfër jo si viktimë, por si dëshmi të shpirtit të gjallë shqiptar. Edhe unë, në atë fshat, pashë të njëjtën tragjedi të heshtur dhe të njëjtin heroizëm të përditshëm. Mësuesi, atje, nuk ishte vetëm njeri që jepte mësim — ishte një urë mes errësirës dhe dritës, mes padijes dhe shpresës.

E ndjeja se të mësosh është të shërosh, të ngresh shpirtin nga balta e mosdijes drejt ajrit të lirisë. Dhe çdo herë që një nxënës i vogël më thoshte “mësues”, më dukej se më falte një emër të ri: “Ai që ndez dritën”. Sepse mësuesi i vërtetë nuk jeton për duartrokitje, por për ato çaste të heshtura kur sheh dritën që ndizet në sytë e një fëmije.

Por drita nuk është vetëm metaforë. Ajo është një përgjegjësi. Në çdo brez që vjen, mësuesi duhet ta rindërtojë atë dritë nga e para, sepse errësira ka shumë forma: padija, frika, indiferenca, mosbesimi. Dhe në secilën prej tyre, mësuesi është si qiriri i Naim Frashërit – ai që tretet për të ndriçuar të tjerët.

Nëse bota njeh pushtetarë që urdhërojnë dhe filozofë që mësojnë, populli ynë ka njohur mësues që besojnë – besojnë në njeriun, në dritën e dijes dhe në dashurinë për kombin. Për ta, mësimdhënia nuk ka qenë profesion, por sakrificë e heshtur, një akt dashurie ndaj së ardhmes.

Njeriu, thoshte Sokrati, “nuk mëson asgjë të re, por kujton atë që ka brenda vetes”. Dhe ndoshta kjo është arsyeja pse mësuesi është një kujtesë e gjallë e dritës: ai e zgjon atë që çdo njeri e ka të fjetur – dritën e mendjes, dritën e shpirtit. Në këtë kuptim, mësuesi është filozof pa podium, poet pa vargje, dhe shërues pa ilaç.

Në fund, kuptova se misioni i mësuesit nuk është të mbajë mend fjalët, por të ndezë mendimin. Nuk është të ngrejë monumente, por të lërë gjurmë të padukshme në shpirtin e njerëzve. Sepse çdo fëmijë që ndriçohet bëhet një dritë më shumë në rrugën e kombit. Dhe kombi që ndriçohet, kthehet në univers i vetvetes.

Prandaj unë them: në këtë jetë, drita e mësuesit nuk shuhet kurrë. Ajo kalon nga brezi në brez, si një flakë e shenjtë që ruan gjuhën, shpirtin, dhe nderin e kombit. Ajo është zjarri i qetë që digjet në heshtje – në sytë e atyre që mësojnë, e në zemrën e atyre që nuk dorëzohen për ta mbajtur ndezur.

Kapitulli II – Dhembja si Frymë

Ka dhimbje që nuk të copëtojnë, por të krijojnë. Ka plagë që nuk të dëmtojnë, por të mësojnë. Dhe ka net që nuk i harron kurrë, sepse janë net kur njeriu e dëgjoi zërin e brendshëm të shpirtit të vet. E tillë është edhe dhimbja që kam njohur në malet e asaj ane, ku njeriu jeton në kufijtë e natyrës dhe të vetvetes, i përulur përballë madhështisë së jetës, por gjithnjë me një zemër që digjet në heshtje.

Në fshatin ku nisa të jetoj si mësues, jeta e njerëzve më dukej si një poezi e shkruar me plagë. Ata nuk njihnin luksin, por dinin të ndanin kafshatën. Nuk njihnin filozofinë e librave, por njihnin filozofinë e qëndrimit. Ishin njerëz që ecnin të heshtur, por çdo hap i tyre kishte peshën e historisë. E aty ku mungonte fjala, fliste shpirti.

Në sytë e tyre shihja një dritë të veçantë – një ndriçim që nuk vinte nga gëzimi, por nga qëndresa. Ishte drita e atyre që kanë mësuar të jetojnë me dhimbjen pa u bërë skllevër të saj. Dhe unë kuptova se dhembja është forca që e mëson njeriun të mos dorëzohet. Nuk është dënim, por provë. Nuk është barrë, por udhë.

Në çdo fytyrë të rrudhur, në çdo dorë të ashpër, ndjeja si pulsonte një filozofi e heshtur jetese – e lindur nga përplasja me fatin dhe e rritur nga dashuria për jetën. Dhembja i kishte bërë ata më të urtë, më të kujdesshëm, më njerëzorë. Kishin kuptuar se njeriu nuk është i madh sepse nuk bie, por sepse di të ngrihet.

Në mbrëmjet e ftohta, kur shkrumbat e oxhakut ndriçonin muret e shtëpive të tyre, shihja fytyrat e plakave që endnin kujtimet, burrat që heshtnin gjatë, fëmijët që ëndërronin dritën e ditës së nesërme. Aty kuptova se dhembja nuk është vetëm trupore – është edhe kujtesë kolektive, është gjaku që qarkullon në damarët e historisë sonë, duke na lidhur me njëri-tjetrin përmes përvojës së përbashkët të durimit.

Dhembja është e pranishme në çdo epokë të njeriut, por ajo bëhet frymë vetëm kur përkthyet në kuptim. Kur njeriu nuk pyet më “pse më ndodh kjo?”, por “çfarë mund të më mësojë kjo?”. Atëherë dhimbja pushon së qenë plagë dhe bëhet urtësi. Bëhet dritë që lind nga errësira.

Në kujtesën time, dhembja e malësorit është e bukur në fisnikërinë e saj. Nuk është lot, por heshtje. Nuk është dorë e shtrirë për mëshirë, por për bekim. Ajo është muzika e fshehtë e jetës që tingëllon përmes fyllit të bariut, përmes ecjes së ngadaltë të bagëtive, përmes këngëve që s’kanë autor, por që i di gjithë bjeshka.

Si mësues, e ndjeva se kjo dhimbje e përbashkët ishte mësuesja ime më e madhe. Ajo më mësoi të dëgjoj, të kuptoj dhe të jem i duruar. Më mësoi se edukimi i vërtetë fillon jo në librat e dijes, por në librat e jetës. Më mësoi se njeriu që ka njohur dhimbjen e tjetrit është më afër së vërtetës, sepse e ka parë shpirtin pa maskë.

Në thellësinë e çdo dhimbjeje fshihet një farë drite. Dhe ajo dritë, nëse e le të rritet, bëhet ndërgjegje. Dhembja është themeli i ndërgjegjes, sepse ajo na detyron të shohim përtej vetes. Ajo na bën të mendojmë, të ndjejmë, të kuptojmë. Në këtë kuptim, çdo vuajtje është një dritë e vogël që ndriçon rrugën tonë përmes errësirës së paditurisë, përmes indiferencës, përmes harresës.

Në rrënjën e çdo shpirti shqiptar gjendet kjo dhimbje – si një kujtim i përbashkët i stuhive që kemi përballuar si komb. Por ajo është edhe garanci e mbijetesës sonë, sepse populli që di të vuajë, di edhe të ringjallet. Dhembja e bën njeriun më të thellë, por edhe më të drejtë; më të përulur, por edhe më të fortë.

Unë e kam parë njeriun të qeshë pas një dite të lodhshme pune, të falënderojë për një kafshatë bukë, të bekojë tokën që i dha aq pak – dhe aty kuptova se dritën e vërtetë nuk e sjell pasuria, por shpirtmadhësia që lind nga përballja me dhimbjen.

Nëse më pyet sot se çfarë më ka mësuar jeta, do të them këtë:
Dhembja është mësuese, jo armike. Ajo të mëson të shohësh me sy të tjerë – jo vetëm botën, por edhe vetveten.

Sepse në fund të fundit, çdo njeri që ka përballuar dhimbjen, nuk është më i njëjti. Ai bëhet më i mençur, më i ndjeshëm, më i gjallë. Dhembja, e pranuar me dinjitet, është fryma që ngre njeriun mbi vetveten dhe e kthen në krijues – të fjalës, të mendimit, të shpirtit.

Dhe ndoshta kjo është arsyeja pse shkrimi im, Ditarin që më morën, nuk e quaj humbje. Sepse ai ishte shprehja e dhimbjes sime të kthyer në frymë. Dhe fryma, ndryshe nga letra, nuk digjet, nuk burgoset, nuk humbet. Ajo mbetet në ajër, në kujtesë, në çdo frymë që nxjerr për të thënë: jam këtu, kam duruar, kam mësuar dhe ende ndriçoj.

Kapitulli III – Ditari si Pasqyrë e Vetvetes

Ka momente kur njeriu ndien se duhet të flasë, por jo për të tjerët — për veten. Dhe kur fjala nuk gjen dëgjues, ajo kërkon strehë në letër. Kështu lind Ditarit, si një pasqyrë ku shpirti sheh vetveten lakuriq, pa rolet që jeta i imponon, pa maskat që shoqëria kërkon. Në atë pasqyrë, unë kam parë fytyrën time më të vërtetë: të qetë e të trazuar njëkohësisht, idealiste e e përvuajtur, me një zjarr që nuk shuhet lehtë.

Në fillim e nisa si një shënim i thjeshtë i ditëve — përditësime të rrugës sime mësimore, të takimeve me nxënësit, të gëzimeve e zhgënjimeve të jetës së përditshme. Por dalëngadalë, Ditarit u kthye në një udhërrëfyes të shpirtit, në një tempull të brendshëm ku njeriu rrëfen e dëgjon vetveten. Ai u bë pasqyrë e ndërgjegjes — jo vetëm për të kujtuar, por për të kuptuar.

Çdo fjalë që shkruaja, kishte peshën e një fryme që kërkonte shpjegim. Çdo kujtim ishte një gur në murin e identitetit tim. E kuptova se shkrimi nuk është vetëm art, por akt vetëdijësimi — një përpjekje për të ndriçuar errësirën e brendshme, për t’i dhënë emër asaj që s’e dimë pse na dhemb.

Ditarit më mësoi se kujtesa nuk është vetëm arkiv i ngjarjeve, por membranë e shpirtit, që ruan edhe ndjesitë, aromat, zërat, frymëmarrjen e kohës. Ai më ktheu te vetvetja, te ajo ndjeshmëri rinore që më kishte bërë pishtar të arsimit shqip, në kohë kur çdo fjalë shqipe duhej mbrojtur si një flakë që rrezikonte të shuhej.

Në ato vite të rinisë sime, idealizmi ishte si një lumë që s’kërkonte shtrat. Ishim brezi që besonte se drita e diturisë do ta ndryshonte botën; se fjala “arsim” ishte sinonim i fjalës “liri”; se mësuesi nuk ishte thjesht profesion, por mision. Dhe kur unë shkruaja në Ditar, e ndjeja se çdo fjali mbante brenda vullnetin për ta ruajtur këtë zjarr — që mos ta përpinte harresa, mos ta helmonte frika.

Kështu, Ditarit u bë një betim i heshtur: të mos harroj asgjë nga ajo që më formoi. Të mos lë të humbasin ndjenjat që më mbanin gjallë, as idealet që më dhanë kuptim. Ai ishte dialog i shpirtit me ndërgjegjen, një bisedë që shpesh ishte më e sinqertë se çdo rrëfim publik, sepse aty nuk kishte frikë, as censurë, as maskë.

Në faqet e tij gjendet edhe përplasja ime ideologjike — ajo përpjekje për ta pajtuar idealin me realitetin, ëndrrën me detyrimin, dashurinë për njeriun me trysninë e sistemit. Unë e kisha besuar se arsimi ishte rruga më e drejtë për emancipimin e kombit tim, por njëkohësisht e pashë se sistemi që duhej të ndriçonte, shpeshherë errësonte. E këtu filloi konflikti im i brendshëm, që vetëm Ditarit mund ta përballonte.

Në shkrim, unë mund të isha i lirë — të dyshoja, të pyesja, të kundërshtoja, të ëndërroja. Aty nuk kishte UDB, nuk kishte frikë, nuk kishte raportime. Vetëm unë dhe e vërteta ime. Dhe ndoshta për këtë, Ditarit u bë akt rebelimi shpirtëror – një formë e heshtur qëndrese përmes fjalës së shkruar.

Çdo brez që lufton për gjuhën e vet, e kupton se fjala është më shumë se mjet komunikimi — është frymë, kujtesë, ekzistencë. Ditarit im, në këtë kuptim, nuk ishte thjesht një dëshmi personale, por një dëshmi e kohës sonë: e brezit që shkruante për të mos humbur, që rrëfente për të mos u tretur në harresë.

Kur i kthehem atyre faqeve sot, ndjej se ato nuk janë më vetëm të miat. Janë të atyre që besuan në të njëjtën ëndërr: që arsimi mund të ishte dritë në errësirë, që fjala shqipe mund të mbijetonte edhe nën hije të rënda politike. Në to frymon ajo dashuri e madhe që kam pasur për nxënësit, për librin, për gjuhën tonë të bukur.

Në thelb, Ditarit është pasqyra ku njeriu sheh evolucionin e shpirtit të vet. Aty ku idealizmi i rinisë takohet me mençurinë e dhimbjes, ku ëndrra bëhet kujtesë, e kujtesa, filozofi. E kuptova se njeriu, përmes shkrimit, nuk e shpëton vetëm kujtesën — e shpëton edhe vetveten.

Në çdo fjalë të Ditarit tim kam lënë një pjesë të frymës sime, ashtu si bariu lë gjurmët në borë, pa ditur nëse dikush do t’i ndjekë. Por ajo që më mjafton është vetë akti i ecjes — sepse ecja është dëshmi që ende beson. Dhe kjo është thelbi i shkrimit: të mos lejojë harresën të fitojë mbi kujtimin, as heshtjen mbi ndërgjegjen.

Sot e shoh Ditarin si një pasqyrë  të largët dhe të heshtur që nuk e kam më, që duket se e kanë tretur kohërat dhe vitet,por  që Aty jam Unë dhe mendimet e mia, jam unë, Ai i viteve të rinisë, ende  i ri që kam besuar dhe ende  beson në dritën e arsimit, që shkruan me zjarr e me dashuri, që mbron gjuhën si një shenjë shenjtërie. Dhe në çdo faqe, e ndiej se ajo flakë rinore nuk është shuar — vetëm është bërë më e qetë, më e thellë, më e urtë.

Sepse në fund, shkrimi është vetë njeriu në përpjekje për t’u njohur. Dhe Ditari, ku fjala ime e  heshtur, është pasqyra më e sinqertë ku njeriu mëson të shohë jo fytyrën, por shpirtin e vet. Ditari im i heshtur nuk të jep përgjigje, por të mëson të pyesësh, ku gjendet vallë, në silëat kacaforte dhe sirate të fshehura qën dronn i lidhur, i robëruar, si unë dikur? Dhe çdo pyetje e sinqertë është një hap drejt së vërtetës.

Kapitulli IV – Fjala si Qëndresë

Ka fjalë që lindin për të bukurën, e ka fjalë që lindin për të mbijetuar.
Në kohë të errëta, kur drita e mendimit përpiqej të shuhej nga trysnia e frikës dhe e dhunës, fjala shqipe ishte më shumë se mjet shprehjeje – ishte armë, mburojë dhe lutje. Ajo nuk shkruhej vetëm me bojë, por me guxim. Dhe çdo fjalë që njeriu nxirrte nga shpirti, ishte një hap drejt lirisë, një kundërvënie ndaj harresës, një dëshmi se identiteti nuk mund të shuhet me urdhra, as me pranga.

Unë e kam ndier që herët fuqinë e fjalës. E kam parë se si një fjalë e drejtë mund të dridhë muret e gënjeshtrës, si një varg i thjeshtë mund të ndezë shpresë në shpirtin e lodhur të një nxënësi, si një përshëndetje shqipe në klasë mund të bëhej si bekim në një botë që na donte pa zë.
Kur u përballa me realitetin e dhunës dhe mohimit, ku çdo fjalë shqipe kishte peshën e një faji, atëherë kuptova se të flasësh shqip ishte akt heroik. Të shkruash shqip, ishte të jetosh me ndërgjegje.

Në auditorët e vegjël të fshatit malor, nën dritën e zbehtë të kandilit, unë shihja në sytë e fëmijëve atë dritë të pastër që s’mund ta fshihte asnjë sistem. Dhe çdo herë që ne shqiptonim bashkë një fjalë të re në gjuhën tonë, ndjeja sikur hapnim një portë të vogël në murin e errësirës. Ishte një akt i vogël lirie, por i shenjtë.
Fjala ishte qëndresë – dhe qëndresa ishte dritë.

Në burgjet ku u përplasa më vonë, ku fjala ndalohej e përhapej vetëm me psherëtimë, ajo mori një kuptim tjetër, më të thellë. Atje ku muret ishin të ftohtë, ku koha rridhte si ujë pa lumë, unë kuptova se fjala është forca që s’mund të burgoset.
Ata mund të lidhin trupin, por jo mendimin. Mund të heshtin gojën, por jo ndërgjegjen.
Në heshtjen e qelisë, unë bisedoja me fjalët që më kishin rritur – ato të mësuesve, poetëve, rilindasve, të Migjenit dhe Naimit, të mësuesve të fshatit e të poetëve të ndërgjegjes. Dhe e kuptova: njeriu është aq i lirë sa janë të lira fjalët e tij.

Në çdo shoqëri të shtypur, fjala e vërtetë është gjithmonë kundër rrymës. Ajo ecën fshehur, por e gjallë; e thjeshtë në dukje, por e mbushur me zjarr. Kur flisja me njerëz që kishin frikë të shpreheshin, ndieja se fjala ishte bërë mall i ndaluar – dhe pikërisht për këtë arsye, më i shenjtë se kurrë.
Në këtë kuptim, të shkruash, të flasësh, të mësosh shqip ishte qëndresë morale dhe etike, një mënyrë për të ruajtur dinjitetin e njeriut përballë poshtërimit.

Fjala është memoria e shpirtit kombëtar. Ajo ruan jo vetëm të folurën, por edhe mënyrën se si mendojmë, si ndiejmë, si e përfytyrojmë botën. Kur një popull humb fjalën e vet, humb frymën. Dhe kur e ruan, ruan edhe kujtesën e brezave, dhimbjen e historisë, por edhe shpresën për ardhmërinë.
Kështu, për mua, të shkruash shqip nuk ishte vetëm pasion letrar, por akt besimi, një mënyrë për t’u lutur pa zë, për të shpëtuar atë që është më e shenjtë: frymën e kombit.

Në çdo brez ka njerëz që mbjellin fjalë si fara në arat e mendimit, me shpresën se një ditë do të mbijnë në tokë më të lirë. Disa shuhen pa zë, disa digjen si qiriri i Naimit, por drita e tyre mbetet. E tillë është edhe drita e fjalës sime – e lindur në mësuesinë e fshatit, e pjekur në qelitë e Zenicës, e rritur në heshtjen e dhimbjes, por e gjallë në ndërgjegje.
Ajo fjalë që dikur e shkruaja me frikë, sot më duket si një amanet. Sepse çdo fjalë e vërtetë është përgjegjësi. Dhe kur njeriu e di peshën e fjalës, e përdor atë si akt dashurie, jo urrejtjeje.

Fjala, për mua, ka qenë dhe mbetet forma më e lartë e qëndresës njerëzore. Jo vetëm ndaj pushtetit, por edhe ndaj harresës, ndaj deformimit të vlerave, ndaj humbjes së kuptimit. Kur çdo gjë tjetër dorëzohet, fjala ende mund të qëndrojë.
Ajo nuk vdes – ajo pret. Pret që dikush ta kujtojë, ta thotë sërish me zë, ta rilindë në një brez tjetër. Dhe në këtë qark të pafund, fjala bëhet urë mes të djeshmes dhe të nesërmes, mes atyre që nuk janë më dhe atyre që ende shpresojnë.

Nëse më pyesin çfarë është për mua “fjala”, do të them:
Është arma më e butë dhe më e fortë njëkohësisht, sepse ajo nuk vret – por ndriçon. Nuk copëton – por bashkon.
Në një kohë ku gjithçka mund të rrëzohet, vetëm fjala e vërtetë mbetet si gur themeli i njeriut. Dhe aty ku është fjala e lirë, aty është edhe shpirti i lirë.

Kapitulli V – Heshtja dhe Drita e Brendshme

Ka çaste kur fjala nuk mjafton më. Kur çdo tingull duket i tepërt përballë peshës së mendimit. Atëherë njeriu zbret në thellësinë e heshtjes — jo si shenjë dorëzimi, por si udhëtim i brendshëm drejt vetes.
Heshtja është tempulli ku ndriçon drita e shpirtit.

Në vitet e mia të trazuara, kur fjala ishte ndaluar, e mendimi duhej fshehur, unë e njoha heshtjen jo si boshllëk, por si fuqi që ruan qenien. Në muret e ftohtë të burgjeve, kur zhurmat e natës ishin të vetmet që të kujtonin se ende je gjallë, unë mësova të dëgjoj zërin e heshtjes. Ai nuk fliste me fjalë, por me praninë e vet — e butë si një lutje, e thellë si një det pa valë.
Aty, në atë qetësi që s’ishte as paqe, as vuajtje, njeriu fillon ta kuptojë se heshtja është gjuha e shpirtit.

Heshtja nuk është mungesë, por prani e përqendruar e mendimit. Ajo i jep formë reflektimit, e pastron njeriun nga zhurmat e botës, e kthen drejt vetëdijes. Në heshtje, mendimi bëhet dritë; drita bëhet njohje; dhe njohja, qetësi.
Në ato net të gjata mërgimi shpirtëror, kur gjithçka dukej e humbur, më dukej sikur në qetësinë e brendshme shuhej frika, dhe lindte një dritë tjetër – një dritë që nuk vinte nga dielli, por nga vetë qenia.

Njeriu, kur arrin të hyjë në thellësinë e heshtjes, e kupton se shpirti është si një pasqyrë që nuk ndriçohet nga jashtë, por nga drita që mban brenda. Dhe atë dritë nuk mund ta shuajë askush – as burgjet, as ndalimet, as vitet. Sepse ajo është drita e vetëdijes, që ndriçon edhe kur sytë janë mbyllur.

Në jetën time kam folur shumë me fjalë, por kam mësuar më shumë nga heshtja. Fjala më mësoi të shpall, por heshtja më mësoi të kuptoj.
Ka një urtësi që lind vetëm kur njeriu ndalon së foluri, e dëgjon pulsin e vet, frymëmarrjen e botës, ritmin e mendimit që s’ka nevojë për zë.
Atëherë kupton se çdo fjalë që vlen, lind nga një heshtje e thellë.
Ashtu si drita lind nga errësira, fjala lind nga heshtja.

Në heshtje më kujtoheshin fytyrat e nxënësve të mi, bisedat që s’u thoshin dot hapur, ëndrrat që ndaloheshin në mes të fjalisë. Por në atë qetësi, unë i dëgjoja sërish — si një melodi që vjen nga larg. Sepse asgjë nuk humbet në shpirtin që ka dritë.
Edhe kujtimet, edhe dhimbjet, edhe dashuritë e pathëna, kthehen në energji që ushqen qenien.

Ka një moment në jetën e çdo njeriu kur kupton se heshtja është forma më e lartë e komunikimit me vetveten dhe me Zotin. Aty nuk ka nevojë për fjalë, sepse mendimi bëhet lutje dhe ndjenja bëhet paqe.
Në këtë qetësi të brendshme, shpirti kupton se liria nuk është gjithmonë jashtë – është brenda nesh, në mënyrën si e përjetojmë jetën, si e mbajmë ndezur dritën përtej dhimbjes.

Nëse fjala është urë midis njerëzve, heshtja është urë midis njeriut dhe vetes.
Nëpërmjet saj, njeriu mëson të falë, të kuptojë, të pranojë. E mëson se forca e vërtetë nuk është në zhurmë, por në përmbajtje; jo në fjalë të mëdha, por në qetësinë e shpirtit që ka gjetur dritën e vet.

Kur e shoh jetën time sot, më duket sikur çdo periudhë e errët ka qenë vetëm një rrugë drejt kësaj dritës së brendshme.
Në çdo heshtje që kam mbajtur, ka pasur një mendim që s’e thashë, një ndjenjë që s’e zbulova, një dritë që s’e ndala. Dhe sot e di se ajo dritë është thelbi i njeriut – ajo që mbetet kur gjithçka tjetër shuhet.

Heshtja, në thelb, është mësuesi më i urtë që kemi.
Ajo të mëson durimin, të mëson të dëgjosh, të mëson të mos nxitohesh në gjykim. Të mëson se çdo njeri është një univers që ka nevojë për qetësi për të ndriçuar.
Në këtë kuptim, heshtja është dritë — dhe drita, është vetëdija që nuk ka nevojë për fjalë.

Prandaj, sot, pas kaq vitesh fjalësh, burgjesh dhe udhëtimesh, unë ndjej se njeriu që ka mësuar të heshtë me kuptim, ka gjetur paqen e mendjes dhe qetësinë e shpirtit.
Sepse në fund, nuk është zëri ai që na bën njerëzor, por drita që mbajmë brenda heshtjes sonë.
Dhe ajo dritë, kur lind në shpirtin e njeriut, është e pavdekshme.

KAPITULLI VI – LIRIA DHE KUJTESA

Ka çaste në jetë kur fjala “liri” nuk është vetëm një nocion politik apo një ëndërr njerëzore, por bëhet frymë, bëhet ndjenjë që digjet thellë në eshtra dhe në ndërgjegje. Për ne, bijtë e një kombi të kryqëzuar ndër mote, liria nuk ka qenë kurrë dhuratë, por plagë dhe bekim njëkohësisht. Ajo ka ardhur gjithmonë si një flakë e ndezur në duart e atyre që kanë guxuar të mos heshtin, edhe kur zëri u është shuar në qeli, në burgje, në heshtje, në dhimbje.

Në burgun e kujtesës sime, liria nuk ishte hapësirë, por vetë mendimi që nuk mund të burgosej. Në Zenicë, aty ku çdo mëngjes ngrihej me zhurmën e prangave dhe frymën e njerëzve të thyer, ku shikimet e të dënuarve ishin më të vjetra se mosha e tyre, njeriu kuptonte se liria nuk është jashtë, por brenda vetes. Ajo fillon në momentin kur njeriu refuzon të bëhet pjesë e gënjeshtrës. Dhe ky refuzim është akti më i madh i kujtesës, sepse kujtesa ruan të vërtetën që nuk mund ta shlyejë asnjë sistem, asnjë torturë, asnjë ideologji.

Kujtesa është kështjella e fundit e njeriut të lirë. Në të ruhen jo vetëm ngjarjet, por edhe ndjenjat, dritat dhe errësirat që kemi përjetuar. Ajo është kujtimi që nuk shuhet edhe kur koha përpiqet të na përthithë. Kujtesa është si një dritare që nuk lejon shpirtin të verbohet nga harresa. Dhe harresa është vdekja më e frikshme e lirisë.

Në vendet tona të lodhura nga sundimet e huaja dhe nga tradhtitë e brendshme, kujtesa është më shumë se kujtim – është mbijetesë. Ajo e mban njeriun në lidhje me rrënjët, me atdheun, me identitetin. Sepse kush harron, humb edhe veten. Dhe humbja e vetvetes është humbja e kombit. Në këtë kuptim, kujtesa është liria morale e një populli – liria për të mos harruar.

Në burg, çdo fjalë që mbartte kujtesë, ishte e rrezikshme. Por edhe më e rrezikshme ishte heshtja. Heshtja e njeriut të pafajshëm që di, por nuk flet, sepse fjalën e ruan si flakë të shenjtë. Dhe kur doli nga qelia, ai nuk foli për hakmarrje, por për kujtesë. Sepse kujtesa është më e fortë se çdo urrejtje; ajo është energjia që e ringjall shpirtin e kombit dhe i jep kuptim sakrificës.

Liria e vërtetë nuk qëndron në mungesën e prangave, por në aftësinë për ta ruajtur nderin, për ta mbrojtur të vërtetën dhe për të mos lejuar që frika të kthehet në gjuhë zyrtare të ndërgjegjes. Ajo është proces i përhershëm i përballjes me vetveten dhe me kujtesën. Sepse kujtesa, në thelb, është akt i rezistencës.

Nëpër rrëfimet e popullit tim, në legjendat e malësorëve dhe në këngët e grave që këndonin për bijtë e burgosur, liria gjithmonë lidhej me kujtesën. Ato këngë nuk ishin vetëm vajtim, por lutje që e ruanin identitetin e kombit nëpër errësira. E tillë është edhe kujtesa jonë kolektive: një udhëtim nëpër plagë, që na mban gjallë.

Të jesh i lirë, në fund të fundit, do të thotë të jesh besnik ndaj së vërtetës. Dhe e vërteta është kujtesë që nuk shuhet. Çdo brez që harron, bëhet rob i historisë. Por çdo njeri që kujton me ndërgjegje, bëhet ndriçues i së ardhmes.

Liria, ashtu si drita, kërkon kujtesë për të mos u venitur. Dhe kujtesa, ashtu si zjarri, kërkon shpirt për të mos u fikur. Në mes të këtij harku ekzistencial, njeriu ndërton kuptimin e vet — si dëshmi se edhe pas errësirës më të gjatë, drita e kujtesës është ajo që e shpëton njeriun nga humnera e harresës.

KAPITULLI VII – FRYMA E FJALËS DHE URTËSIA E JETËS

Ka një çast kur fjala ndalon së qeni vetëm tingull, dhe bëhet frymë — një dritë që ngjitet nga thellësia e shpirtit drejt kupës së qiellit. Aty, njeriu ndien se çdo fjalë që shkruan apo shqipton është një gur i vogël në tempullin e përjetësisë. Fryma e fjalës është ajo që i jep kuptim jetës, sepse ajo është e vetmja që mund ta kapërcejë harresën.

Krijuesi e di se fjala nuk është vetëm mjet komunikimi, por akt i lindjes së botës së brendshme. Ajo është udhëtim i mendimit përmes errësirës, një dritë që kërkon kuptim në mes të kaosit. Dhe kur njeriu arrin ta shohë jetën përmes syrit të fjalës, atëherë edhe dhimbja, edhe gëzimi, marrin kuptim filozofik: bëhen mësime që shndërrohen në urtësi.

Urtësia nuk lind nga fitorja, por nga përballja. Nga rënia dhe ngritja, nga rruga që të mëson të dëgjosh zërin e brendshëm më shumë se zhurmën e botës. Ajo është shndërrim i vuajtjes në dritë, i kujtesës në kuptim, i përvojës në frymë. Dhe fjala është mjeti i këtij shndërrimi.

Në thelb, çdo njeri që shkruan, çdo mësues, çdo poet, çdo njeri i ndershëm, është një dëshmitar i së vërtetës. Sepse e vërteta nuk shpallet nga pushteti, por lind nga ndërgjegjja. Ajo buron nga ato shpirtra që nuk kanë pranuar ta humbasin frymën e fjalës. Këta janë rojtarët e urtësisë, ata që i japin kohës kuptim përmes kujtesës dhe frymës së krijimit.

Në një botë ku fjalët shpesh keqpërdoren, krijuesi ka një mision të shenjtë: ta mbrojë fjalën nga banaliteti dhe ta kthejë atë në dritë. Sepse fjala që humb kuptimin, kthehet në errësirë. Por fjala që vjen nga shpirti, kthehet në frymë që ndriçon breza të tërë.

Fryma e fjalës është fryma e lirisë — ajo nuk njeh pranga, as kufij. Ajo është rruga drejt urtësisë, e cila nuk është vetëm dije, por aftësia për ta parë jetën me dashuri dhe kuptim. Urtësia nuk qëndron në sasi librash, por në mënyrën si njeriu i lexon shenjat e botës, si dëgjon heshtjen e qiellit dhe si e ndjen frymën e njerëzve.

Në këtë udhëtim të gjatë të qenies, fjala bëhet një urë mes njeriut dhe përjetësisë. Ajo ruan kujtimet, shpresat, dhimbjet, ëndrrat e një kombi. Dhe çdo brez që mëson ta përdorë fjalën me ndershmëri e dashuri, mbjell një copë urtësi në historinë e njerëzimit.

Kështu, njeriu që jeton me frymën e fjalës, nuk ka nevojë për lavdi; ai e di se lavdia e vërtetë është drita që lë pas në shpirtin e të tjerëve. Ai e di se jeta, me gjithë dhimbjet dhe të papriturat e saj, është një fjalë që Zoti ia ka dhënë për ta përkthyer në dashuri. Dhe ai që e përkthen jetën në dashuri, arrin urtësinë më të lartë — pa bujë, pa zhurmë, por me dritë të qetë.

Në fund, gjithçka që mbetet nga njeriu nuk janë pasuritë, as pozitat, as lavdet, por fjala që ai ka thënë me shpirt. Ajo është trupi i pavdekshëm i mendimit. Dhe nëse ajo fjalë ka qenë e drejtë, e ndershme, e bukur, ajo bëhet frymë që s’vdes.

Sepse fjala është vetë drita e jetës. Dhe urtësia, në thelb, është aftësia për ta njohur këtë dritë dhe për ta ruajtur që të mos shuhet në stuhitë e kohës.

KAPITULLI VIII – KTHIMI TE VETVETJA

Ka një çast në udhëtimin e gjatë të njeriut kur ai e ndien se gjithçka që ka kërkuar në botë — dritën, paqen, kuptimin — e ka pasur brenda vetes që nga fillimi. Por duhet të kalojë përmes stuhive, përmes dhimbjes, përmes mësimeve të rënda të jetës, që ta kuptojë këtë të vërtetë të thjeshtë dhe të thellë: se kthimi më i vështirë është ai drejt vetvetes.

Kthimi te vetvetja nuk është rikthim në një vend të njohur, por një ngjitje drejt thellësisë së shpirtit, drejt burimit prej nga lind çdo mendim, çdo ndjenjë, çdo ëndërr. Është rruga që shpie përtej fjalëve, përtej zhurmës së botës, përtej maskave që jeta na detyron të veshim. Aty, në qetësinë e brendshme, njeriu e dëgjon zërin e parë të ekzistencës – atë zë të butë e të qartë që i kujton se është një pjesë e dritës universale.

Në atë kthim, njeriu nuk është më vetëm. Ai e ndien frymën e kujtesës që e ndjek, si një hije e mirë, që i kujton se çdo hap i tij në këtë jetë ka qenë mësim. Se çdo plagë e tij ka qenë një dritare drejt urtësisë. Se çdo fjalë që ka shkruar me shpirt është dëshmi e pavdekësisë.

Kthimi te vetvetja është, në të vërtetë, kthimi te drita e origjinës. Është momenti kur njeriu i falet heshtjes dhe e ndien se çdo përpjekje për të ndryshuar botën ka qenë, në thelb, përpjekje për ta kuptuar veten. Sepse ai që e njeh vetveten, e njeh edhe botën. Ai që gjen paqe brenda vetes, e përhap dritën e saj edhe te të tjerët.

Kështu, çdo udhëtim njerëzor është një rreth që mbyllet në pikën nga ku nisi: në shpirtin e vetëdijes. Aty ku njeriu nuk pyet më “pse”, por “si”. Jo më “çfarë dua”, por “çfarë jam”. Dhe përgjigjja nuk vjen nga mendja, por nga fryma.

Në këtë kthim, çdo kujtim bëhet i shenjtë, çdo njeri që ke takuar bëhet mësues, çdo humbje bëhet fitore e brendshme. Sepse njeriu që ka njohur dhimbjen, e kupton thellësinë e dashurisë. Dhe njeriu që ka kaluar errësirën, e di vlerën e vërtetë të dritës.

Vetë jeta është një cikël i pandërprerë i lindjeve dhe rilindjeve shpirtërore. Asgjë nuk humbet, asgjë nuk shkatërrohet; gjithçka shndërrohet. Edhe frika, edhe faji, edhe vuajtja — të gjitha treten në dritën e vetëdijes, si akulli që shkrihet në pranverë. Dhe ajo dritë është vetë kthimi te vetvetja: një kthim i heshtur, por i plotë.

Kur arrin në këtë pikë, njeriu nuk ka më nevojë të kërkojë dritë jashtë vetes. Ai e ndien se fryma e tij është pjesë e dritës së madhe që mban universin në ekuilibër. Ai nuk lufton më me botën, por bashkëjeton me të. Nuk e sheh më jetën si arenë beteje, por si një libër që duhet lexuar me durim, ku çdo faqe ka domethënie.

Kthimi te vetvetja është edhe akt faljeje. Falje ndaj kohës, ndaj njerëzve, ndaj vetes. Sepse vetëm falja e çliron shpirtin nga hija e së shkuarës. Aty njeriu kupton se edhe gabimet kanë qenë rrugë drejt së mirës, edhe rrëzimet – hapa drejt ngritjes.

Dhe, në fund, mbetet vetëm qetësia — ajo qetësi që s’është boshllëk, por mbushje me kuptim. Një qetësi që të kujton se jeta, përtej stuhive të saj, është një poezi që duhet lexuar me zemër.

Sepse kthimi te vetvetja nuk është fundi i udhëtimit, por fillimi i një kuptimi të ri. Një rikthim në dritën nga e cila jemi nisur dhe në dashurinë që s’ka kufij. Është njohja e vetes si pjesë e së përjetshmes — dhe pranimi se, në thelb, jeta është një frymë që kërkon të kuptohet.

Dhe unë, në këtë kthim timin, nuk jam më mësuesi që shpjegon, as i burgosuri që kujton, as shkrimtari që rrëfen. Jam vetëm një njeri që dëshmon – se fjala, drita, kujtesa dhe dashuria janë një. Dhe se rruga më e gjatë e jetës është ajo që të kthen në vetvete.

EPILOG – NJË DRITË NË HESHTJE

Dhe kështu, pas rrugëve të gjata të mendimit, të fjalës dhe të shpirtit, mbetet vetëm një gjë: drita. Një dritë e vogël, por e qëndrueshme, që lind nga brenda dhe ndriçon gjithçka që e rrethon. Ajo nuk vjen nga pushteti, as nga pasuria, as nga lavdia. Vjen nga vetëdija, nga kujtesa, nga guximi për të qenë i sinqertë me veten dhe me botën.

Ky Ditar i rikrijuar nuk është vetëm rrëfim i një jete, por edhe një thirrje: të shohim përtej stuhive, të dëgjojmë më shumë sesa të flasim, të ruajmë dritën kur gjithçka duket e zbehtë. Sepse çdo plagë, çdo vuajtje, çdo heshtje e kuptuar, mund të kthehet në këngë, në mendim, në frymë.

Në heshtjen e mbrëmjes, kur yjet ndriçojnë qiellin e pafund, kuptojmë se njeriu nuk lind për të qenë i përsosur, por për të qenë i vetëdijshëm. Dhe vetëdija është drita që nuk shuhet, as nga koha, as nga errësira. Ajo është trashëgimia më e madhe që mund t’i lëmë vetes dhe të tjerëve.

Në fund, gjithçka që kemi është kjo: një frymë e lidhur me të vërtetën, një fjalë e mbajtur me dashuri, një kujtesë që ndriçon rrugën. Dhe në atë dritë të heshtur, por të fuqishme, njeriu gjen vetveten — dhe aty lind liria e vërtetë, pa zhurmë, pa tituj, vetëm me një ndjesi të thellë të qenies dhe të përjetësisë.

Ky është Ditar i Rikrijuar, jo vetëm i një mësuesi apo një shkrimtari, por i çdo njeriu që guxon të shohë brenda vetes dhe të zbulojë dritën që nuk shuhet kurrë.

Si  u “krijuan“ serbët në Bosne dhe Hercegovinë?

Drini.us
-
0
Si  u “krijuan“ serbët në Bosne dhe Hercegovinë?
Fahri Xharra, Gjakovë
____
Serbia lindi artificialisht dhe u pranua si “ shtet” në vitin 1830.
Udhezimet ruse ishin që në mënyra të ndryshme të serbizohen shqiptarët ortodoks néBosne,Hercegoviné. Kroaci, Mal të zi,në bregtetin eAdriatikut.
Në Bosne, Hercegovinë ,Kroaci dhe në Bregdetin e Adriatikut jetonin shqiptarët ortodoks si dhe vllahet e kohes, të cilet e flitnin edhe gjuhën sllave  kishtare, por edhe kroatisht.
Sot, vetëm nje fakt i sigurtë se si punohej për serbizimin e tyre.
Vasa Pelagu, i sigurt shqiptar qe u serbizua më heret se te tjeret, ia shtoi vetes patronimin rus – ić  dhe lindu pelagiçi.
Në librin e tij “ Udhëzues për mësuesit serbo-boshnjakë, hercegovinas, serbë të vjetër dhe maqedonas…”, Beograd, 1867, f. 45) jepte udhëzime.
Vasa Pelagiç këshillonte në vitin 1867 se si të bëhen serbët jashtë Serbisë – duke  i korruptua dhe joshur fëmijt.
Pelagiçi (vdiq në ditën e sotme më 1889) ishte ortodoks, i lindur në Bosnje. Ishte mësues, teolog dhe më vonë socialist. Ja ku e keni, gjoja, një nga provat e panumërta për pretendimin tonë të përhershëm se serbët jashtë Serbisë janë krijuar që nga shekulli XIX pas një iniciative propagandistike të nisur nga Beogradi.
“Çdo mësues duhet t’i mësojë fillimisht nxënësit e vet, e pastaj edhe gjithë fëmijët e tjerë të qytetit që dinë të flasin, që kushdo që t’i pyesë: ‘Çfarë je ti, djalosh?’, djaloshi t’i përgjigjet menjëherë asaj pyetjeje: ‘Unë jam serb’.
Do të ishte mirë sikur të gjendeshin disa njerëz të mirë që t’u jepnin dhurata fëmijëve për çdo fundjave për këtë arsye.”
Pra, ja faktet e “ Serbisë  Mesjetare” e cila nuk ka qenë kurrë dhe që shkenca shqiptare ende manipulohet me falsifikime ruse e më vonë edhe serbe.
Hapni sytë or shqiptar !

Portret mërgimtari: Fatmir Thaqi

Drini.us
-
0
Portret mërgimtari: Fatmir Thaqi

Shefqet Dibrani, shkrimtar

E diela, kur nuk kam arsye për të dalë dhe as shkas për të shkruar, di të bëhet e rëndë, monotone, pothuaj e shurdhët. Janë ato ditë kur koha rri pezull dhe mendimet vërtiten pa cak. Në çaste të tilla, një telefonatë nga një mik i vërtetë, nga një bashkëveprimtar i sprovuar, merr vlerën e një dhurate të rrallë njerëzore. Jo thjesht si lajm, por si kujtesë se ende ekziston fjala e ngrohtë, shoqëria e pastër dhe virtyti moral. Kështu ndodhi edhe sot. Zëri i Fatmir Thaqit, veprimtar i kahmotshëm, shok i mirë dhe një nga ata mërgimtarë me të cilët nuk mund të vësh dorë, ma ndriçoi ditën dhe ma ktheu të zakonshmen në një përjetim kuptimplotë.

Me Fatmirin njihemi prej më shumë se tri dekadash. Njohje që nuk është ndërtuar mbi rastësi, por mbi rrugë të përbashkëta, mbi kohë të vështira, mbi përballje dhe sakrifica. Ai është nga ata njerëz që nuk i imponohet shoqërisë me zë të lartë, por që prania e tij ndihet qetësisht, dhe tepër i sigurt, si një shtyllë ku mund të mbështetesh. Gjithnjë bujar, gjithnjë i buzëqeshur, por mbi të gjitha i gatshëm për të dhënë nga vetja, pa hesap, pa pritje shpërblimi.

Fatmir Thaqi është këngëtar dhe dashamirës i flaktë i folklorit, ruajtës i tingullit dhe frymës shqiptare në mërgim. Njëkohësisht sportist dhe adhurues i sportit, ai mishëron atë tip mërgimtari që e kupton se trupi dhe shpirti duhen mbajtur njësoj gjallë. Por mbi këto pasione, për mua ai ka qenë dhe mbetet veprimtar demokrat, nga ata që çështjen kombëtare nuk e kanë pasur slogan, por përkushtim jetësor. Me tërë qenien e tij është angazhuar për Kosovën, duke sakrifikuar kohë, energji dhe…, kur ka qenë mbase e nevojshme, ka bërë edhe sigurinë tonë fizike. Ka qenë aty ku duhej, pa bujë, e tepër i vendosur! Karakteristikë që ia njohin të gjithë!

Karakteri i Fatmirit është i ndërtuar mbi ekuilibër të rrallë, aq sa është tolerant dhe i dashur, po aq është edhe i rreptë kur duhet; i drejtpërdrejtë në fjalë dhe i padurueshëm ndaj hiles dhe hileqarëve, për më tepër ndaj atyre që krekosen. Me të gjithnjë duhet ta matësh veten. Në besë nuk të pret, por as nuk të lë të humbasësh. Fjala e tij është e prerë, qëndrimi i drejtë, ndërsa shoqëria shumë e sigurt. Janë këto cilësi që e madhërojnë portretin e tij si mërgimtar i orëve të para, si veprimtar që ka ditur të qëndrojë drejt edhe kur rrethanat kanë kërkuar përkulje.

Sot, përveç tij, u takuam edhe me mikun tonë Gjokë M. Gjoka, që mbetet i njëjtë që kur e njoha dhe me veprimtarin Sherfi Bellaqa, të cilin e vlerësoj shumë, ai është nga i njëjti rreth dhe posedon vlera identike me Fatmirin, i dashur dhe shumë respektues, si dhe një Nipin e Fatmirit, me të cilin kishte kohë që nuk ishim parë, dhe kur na solli birrë tha për dajen që e kam për qefi e jo të imponuar.

Rasti na mblodhi rreth KF “Dardania” në St. Gallen, në turneun tradicional që mbahet në muajin e parë të çdo viti. Ishte një grumbullim i bukur mërgimtarësh, qindra bashkatdhetarë nga shumë kantone të Zvicrës, pastaj këngëtarë e valltarë nga Ansambli “SHARRI”, si dhe këngëtarja e mirënjohur Leonora Jakupi, e cila këndoi për të pranishmit, duke e kthyer sportin në festë dhe festën në kujtesë kolektive. Të pranishëm ishin edhe shumë gazetarë, moderatorë televizivë e analistë që kishin ardhur enkas nga Kosova. U përfol madje se kishte qenë i ftuar edhe ndonjë zë që zakonisht vjell vrer kundër mërgimtarëve, por siç duket, nga ndonjë thumbim ai nuk u pa askund. Në fund të fundit, mungesa e tij vetëm sa e zbukuroi dhe më shumë e shtoi hijeshinë e kësaj dite.

Takime dhe përshëndetje edhe nga shumë miq e veprimtarë pati pa fund, por biseda ime me Fatmirin u përqendrua sidomos te fëmijët tanë – te suksesi i tyre, te rruga që po ndërtojnë. Si prindër, kemi arsye të mburremi, dhe të flas nga del shpirti nuk na interesonte fjalamania pas shpine. Fatmiri kishte plot të drejtë për krenarinë e tij, “qoftë me shokët e bërë pelin në ta?!”, për të cilet ka bër shumë, sepse sikurse për fëmijët, një jetë të tërë ai ua kushtoi atyre dhe Kosovës, duke dëshmuar se sakrifica personale ka kuptim vetëm kur vendi fiton lirinë siç e fitoi

Kosova, po sidomos suksesi i fëmijëve atij i është shndërruar në vlerë për të qenë kaq krenar sepse fjala e tij sillej rreth sukseseve të shumta për brezin që vjen.

Kjo e diel, falë këtyre çasteve, për mua ishte e bukur dhe e mbushur me domethënie. Loja dhe suksesi i Dardanëve i gëzuan të gjithë. Mua, veçanërisht, më gëzuan batutat e Fatmirit me shokët e mirë përreth. E kur bisedat tona u shoqëruan edhe me disa birra, fitorja në fushë e Dardanëve nuk vihej më në diskutim. Në shkallët e Sallës së Sportit “Kreuzbleiche” në St. Gallen, u kënaqëm me lojën, ndërsa tifozët e zhurmshëm na u dukën edhe më të hareshëm dhe më entuziast se sa Ne…

Një e diel e thjeshtë në dukje, por e pasur me miqësi, kujtime dhe krenari mërgimtare. Një ditë që të kujton se mërgimi nuk është vetëm largësi, por edhe bashkim rreth vlerave të përbashkëta.

Faleminderit, mik i dashur Fatmir. Paç fat e gëzime, shëndet dhe suksese në familjen tënde.

Rrnofsh sa malet o Burrë i Dheut!

St. Gallen, 25 janar 2026.

Kur Gazeta IMPAKT dhe Rexhep Elezaj shpallin luftë kundër shqiptarëve

Drini.us
-
1
Kur Gazeta IMPAKT dhe Rexhep Elezaj shpallin luftë kundër shqiptarëve

Nga: Rrezart Klalaja

Në vitet e fundit, në hapësirën publike shqiptare është shfaqur një fenomen alarmant: media që, nën petkun e gazetarisë, ushtrojnë aktivizëm ideologjik fetar, duke demonizuar çdo zë kritik dhe duke i ndarë shqiptarët mbi baza që historia jonë i ka refuzuar me vetëdije. Gazeta IMPAKT dhe shkrimet e Rexhep Elezajt janë shembulli më i qartë i këtij devijimi.

Kjo nuk është gazetari. Kjo është propagandë e pastër, e ndërtuar mbi frikë, etiketime kolektive dhe gjuhë përjashtuese.

IMPAKT – platformë ideologjike, jo media pluraliste

Gazeta IMPAKT nuk funksionon si një medium informues, por si zgjatim i islamizmit politik, një projekt ideologjik që synon:

  • viktimizimin permanent të një komuniteti,
  • kriminalizimin e mendimit kritik,
  • dhe shndërrimin e fesë në instrument presioni politik dhe moral.

Çdo intelektual shqiptar që guxon të kritikojë Islamin politik (jo besimin personal) shpallet automatikisht “islamofob”, “kryqtar”, “armik i kombit” apo “vegël e huaj”. Ky është mekanizëm klasik propagandistik, i njohur nga regjimet autoritare, jo nga shoqëritë e lira.

Asllan Dibrani dhe Bajram Kabashi: zëra kritikë, jo armiq

Asllan Dibrani dhe Bajram Kabashi nuk kanë bërë thirrje për dhunë, as për ndalim feje, as për diskriminim. Ata kanë shprehur qëndrim kritik ndaj instrumentalizimit të fesë, ndaj përpjekjeve për ta zhvendosur identitetin shqiptar nga baza qytetare në një projekt ideologjik lindor.

T’i paraqesësh këta njerëz si “armiq të Islamit” është manipulim i qëllimshëm dhe shpifje. Kritika ndaj një ideologjie nuk është urrejtje ndaj besimtarëve. Ky dallim elementar ose nuk kuptohet nga Rexhep Elezaj, ose – më keq – shtrembërohet me vetëdije.

“Zemra Shqiptare” dhe “Drini”: media që nuk u binden dogmave

Portalet Zemra Shqiptare dhe Drini mund të kundërshtohen, por nuk mund të kriminalizohen vetëm sepse nuk i shërbejnë një narrative fetare. Ato përfaqësojnë një linjë kombëtare, laike dhe kritike, që refuzon ta shohë kombin shqiptar përmes filtrit të medreseve ideologjike apo projekteve të importuara nga Lindja e Mesme.

Kërkesa për ndalimin e tyre “me ligj” nuk është mbrojtje e besimit — është thirrje për censurë ideologjike.

Retorika e Elezajt: nga publicistikë në agitacion

Rexhep Elezaj nuk argumenton, ai etiketon. Nuk analizon, por shpall armiq. Nuk debaton, por kërcënon me pasoja shoqërore. Gjuha e tij është e mbushur me:

  • teori konspirative,
  • demonizim kolektiv,
  • dhe akuza pa asnjë bazë faktike.

Kjo lloj retorike nuk i shërben as Islamit, as shqiptarëve. Ajo i shërben vetëm radikalizimit dhe përçarjes, duke e shtyrë shoqërinë drejt një konflikti artificial që shumica e shqiptarëve nuk e dëshiron.

Islami politik nuk është fe

Kjo është pika kyçe që Gazeta IMPAKT refuzon ta pranojë:
Islamizmi politik është ideologji, jo besim. Dhe çdo ideologji ka të drejtë të kritikohet, analizohet dhe refuzohet.

Shqiptarët historikisht e kanë ruajtur harmoninë fetare pikërisht sepse nuk e kanë lejuar fenë të kthehet në armë politike. Kush e bën këtë sot, qoftë në emër të Islamit apo të ndonjë feje tjetër, po vepron kundër vetë interesit kombëtar.

Shqipëria, Kosova dhe shqiptarët në përgjithësi nuk kanë nevojë për media që importojnë konflikte ideologjike nga Teherani, Ankaraja apo qarqe të tjera jashtë realitetit tonë historik. Ne kemi nevojë për:

  • mendim kritik,
  • debat të hapur,
  • dhe media që i shërbejnë kombit, jo projekteve fetare.

Asllan Dibrani dhe Bajram Kabashi nuk janë problemi.
Problemi është përpjekja për ta heshtur mendimin kritik në emër të fesë.

Dhe kjo, historikisht, ka qenë gjithmonë rruga më e sigurt drejt errësirës.

Krekacori i Kremlinit kërcënon Europën

Drini.us
-
0
Krekacori i Kremlinit kërcënon Europën

Eshref Ymeri, Kaliforni

Një informacion, i botuar më 04 dhjetor 2025 në faqen e internetit “BBC News Russian”, fillon me fjalinë në vijim:

       “Presidenti rus Vladimir Putuin deklaroi se Rusia është e gatshme që tani për luftë me Europën…”.

       Me këtë rast, Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, deklaroi se nuk do të reagojë ndaj të gjitha thënieve të Putinit dhe madje qeshi me uniformën e tij ushtarake.

       Kur lexon kërcënimin e këtij kacagjeli të krekosur të Kremlinit në adresë të Europës, domethënë të NATO-s, menjëherë të vijnë ndër mend fjalët e Lui Filip de Segyr (Louis Philippe, comte de Ségur – 1753–1830), historian dhe diplomat francez, i cili ka pasë qenë ambsador i Francës në oborrin e perandoreshës ruse Ekaterina II në vitet 1784-1789, babai i Filip Pol de Segyrit (Philippe Paul de Ségur – 1780-1873), gjeneral francez që hynte në rrethin e Napoleonit dhe që ka pasë lënë kujtime për historinë e luftërave të tij: Ai ka thënë:

“Rusia është një kolos me këmbë argjile”.

Putini ka dalë me një deklaratë të tillë, se është i bindur që gëzon përkrahjen e shumicës dërrmuese të popullit shovinist rus, të cilit, si popull skllav që është tradicionalisht, nuk i bën përshtypje absolutisht vrasja e 1,235,060 ushtarëve dhe oficerëve rusë në Ukrainë deri në mbrëmjen e 25 janarit 2026 (Citohet sipas: “Humbjet e armikut më 25 janar: Forcat e armatosura të Ukrainës vranë 1020 okupantë dhe shkatërruan tre sisteme të mbrojtjes kundërajrore”. Faqja e internetit “Fakti”. 25 janar 2026).

Vetvetiu lind pyetja:

Si shpjegohet që populli rus e mbështet kaq shumë presidentin e vet, kryekriminel të popuulit heroik ukrinas?

Përgjigjen e kësaj pytjeje e ka dhënë në një Ese të gjatë shkrimtari rus Igor Shestkov (1956). Në atë Ese ai ka zbërthyer mjeshtërisht formimin e psikologjisë prej skllavi të popullit rus, i cil nuk e përfytyron dot veten jashtë nënshtrimit të sundimtarëve të vet. Në vitin 1990 Igor Shestkovi emigroi familjarisht në Gjermani. Është anëtar i Lidhjes së shkrimtarëve gjermanë që prej vitit 2009. Është nënshkrues i thirrjes “Të ndalohet agresioni” të shkrimtarëve-emigrantë rusë, të publikuar më 12 gusht 2018. E ka dënuar ashpër luftën agresive të Rusisë fashiste kundër Ukrainës. Eseja e tij titullohet:

“Rusia do të ndahet në zona okupimi midis NATO-s, Kinës, Japonisë”. Faqja e internetit “Newsland”. 27 maj 2014).

Në vijim po prcjellim përmbajtjen e plotë të Esesë.

“Shumë njerëz habiten që populli rus është i prirur për një tirani dhe diktaturë të përgjakshme. Këtë prirje dikush e justifikon me klimën, dikush me prapambetjen arsimore, dikush tjetër një zot e di se me çfarë. Por nuk ia vlen të akuzohet klima që nuk ka asnjë faj apo mungesa e dëshirës për leximin e librave me vlera edukative. Finlandezët kanë klimë herë-herë më të ashpër sesa në Rusinë e shenjtë. Veç kësaj, edhe njerëzit e botës së qytetëruar nuk është se lexojnë më shumë veprat e filozofëve dhe të sociologëve të tyre. Por ama atje nuk ka pasë ushqyer dhe nuk ushqen kush simpati për të parin e vendit. Çelësi për të kuptuar shpirtin  rus, përgjithësisht, është ndodhur në sipërfaqe. Hajde t’i hedhim një sy historisë ruse në thellësi dhe atëherë gjithçka do të bëhet e qartë si jo më mirë. Pra, popujt sllavë, fillimisht, kanë qenë të lirë, sllavët e dinin se ç’ishte liria dhe e donin atë, i gdhendnin në dru perënditë e tyre, dilnin për gjueti dhe për peshkim, lindnin fëmijë, punonin tokën, organizonin sulme të befasishme, me qëllim grabitjeje të shteteve fqinje dhe as që donin t’ia dinin për të parin e vendit. Ata kishin kryepleqtë e fiseve e mandej edhe princat, por megjithatë ata kishin mbetur të lirë dhe as që u shkonte mendja të kishin mbi krye ndonjë të madh. Nuk dihet nëse kaloi shumë apo pak kohë, por dihet që kishte ardhur vakti i sllavëve për t’u krishterizuar, meqenëse gjithë bota rreth tyre, në shumicën dërrmuese, ishte e krishterë. Ekzistojnë disa variante se pse Vladimiri (Vladimir Svjatosllaviç – 956-1015 – princi i madh i Kievit në periudhën mes viteve 978-1015, gjatë sundimit të të cilit u bë pagëzimi i Rusës kieviane – E.Y.) zgjodhi pikërisht degën ortodokse të krishterimit – ortodoksinë. Sipas variantit zyrtar, thuhet se Vladimirit gjoja i kishin pëlqyer së tepërmi ritualet e sektit ortodoks, në kuptimin e kishës ortodokse. Sipas variantit jozyrtar, të papëlqyer nga ana e ortodoksëve, thuhet se Vladimiri ishte i biri i jashtëligjshëm i një rabini (mësues, edukator hebraik – E.Y.) dhe prandaj ai e kishte më shumë për zemër ortodoksinë me ritualet e saj, të huazuara nga hebrenjtë, sesa kishën katolike që ishte e huaj për të me shakatë e saja të pakuptueshme latine. Që asokohe sllavët mund të konsiderohen si një komb i perënduar përgjithmonë. Pikërisht asokohe pati nisur një fund i mallkuar që u quajt Rusa e shenjtë. Ortodoksia, fillimisht, nuk ishte aq arrogante dhe e rrezikshme, ideologjia fetare u ngjiz në mendjet e sllavëve me mjaft kujdes për atë epokë. Por mandej, në Rusën e shenjtë pllakosi dyndja mongole. Siç i thonë një fjale, “çdo e keqe s’vjen për të keqe”, ose “edhe e keqja e ka një të mirë pas”, prandaj edhe mendja dredharake e shërbesëtarëve të kultit fetar e siguroi menjëherë leverdinë nga pazari që bëri me pushtuesit e tokave sllave: ju do të na siguroni paprekshmërinë dhe mbrojtjen nga turma, kurse ne do t’ju sigurojmë pushtetin mbi këtë turmë. Që asokohe u vendos skllavëria në Rusën e shenjtë. Kishën ortodokse mund ta konsiderosh pararendësen e shërbimeve sekrete në Rusi. Si një KGB të lashtë ruse. Pushtimi i tokave sllave zgjati pothuajse 300 vjet. Ju mundohuni të vrisni mendjen për këtë shifër!!!. Pothuajse 300 vjet, ca aziatikë të çuditshëm endacakë, që nuk kishin as gjuhë të shkruar, as shkencë, si të tillë, arritën të vënë nën kontroll një të tillë territor kolosal pa teknikë dhe pa komunikime bashkëkohore. Treqind vjet pa pak, ata patën bërë prapësira dhe patën mbajtur nën pushtetin e frikës një popull dikur të lirë, i cili, një herë e një kohë, u pati kallur tmerrin armiqve të vet. Po si paska qenë e mundur?! Shumë thjesht. KGB-ja ortodokse pati marrë vrull, ajo ditë e natë ia lante trutë turmës së organizuar para pak kohësh, duke i imponuar ndërgjegjes së saj ende të paformuar tmerret e skëterrës mitike dhe mrekullitë e parajsës përrallore. Në çdo predikim, priftërinjtë, me një pamje kërcënuese, njoftonin se çdo pushtet është dhuratë nga zoti dhe se kundërshtimi ndaj këtij pushteti është një mëkat i tmerrshëm, për të cilin kundërshtarët do të përfundojnë në ferr, drejt e në tiganin e qoftëlargut. Për qëndrim dashamirës ndaj kishës dhe zotërinjve mongolë faleshin të gjitha mëkatet dhe krimet e rënda. Të gjithë njerëzit e poshtër, vëllavrasësit dhe maskarenjtë, priftërinjtë ortodoksë i ngrinin në rangun e shenjtorëve, duke deformuar deri në maksimum ndërgjegjen e njerëzve. Me kalimin e kohës, gënjeshtra bëhej e vërtetë, kurse e vërteta kthehej në gënjeshtër, mirësia bëhej dashakeqësi, kurse dashakeqësia kthehej në një dashamirësi supreme. Zotit ortodoks duhej t’ia kishte frikën çdo çast i ekzistencës mjerane prej skllavi, në të kundërt pasonte kërcënimi me ndëshkim qiellor dhe me pjekje në tiganin e ferrit. Vetëm tokat jugperëndimore patën arritur ta shmangnin këtë shpëlarje truri. Rezultoi që atyre tokave kishin kohë që ua kishin vënë syrin polakët dhe lituanezët katolikë dhe nuk ishte në interesin e tyre që mongolëve, me në krye ortodoksinë, t’u lejonin pushtimin e një thele të tillë të majme. Pikërisht ky fakt i pati shpëtuar sllavët jugperëndimorë nga degjenerimi gjenetik dhe pati parapërcaktuar luftën shekullore për shpëtimin e tyre nga sllavët verilindorë. Tokat jugperëndimore, me kalimin e kohës, u quajtën Ukrainë, kurse tokat verilindore u quajtën perandori e së keqes e shtetit të madh rus. Pas heqjes qafe të ryshfeteve që u duheshin paguar mongolëve, pas çlirimit nga i ashtuquajturi komb  rus, s’pati mbetur gjë tjetër, veçse ca mbeturina gjenetike. Gjatë 280 vjetëve, rusët tashmë kaq shumë qenë pleksur me ekzistencën e vet prej skllavi, saqë e kishin të pamundur të jetonin  ndryshe. Ata, në një nivel të caktuar gjenetik, tashmë nuk ishin të aftë të jetonin  si njerëz të lirë. Ata gjithmonë kishin nevojë për të pasur mbi krye një aga mizor dhe inatçor, i cili duhej t’i vriste në sasi të madhe, herë-herë duke i lejuar të rrufitnin një supë të shpifur para këmbëve të tij prej cari. Dhe vini re, turmat ruse kanë nevojë vetëm për një sundimtar të egër dhe inatçor, sepse sundimtarin e mirë dhe të butë ato do ta vrasin vetë. Për ta merituar respektin e turmave ruse, është e mundur vetëm me dhunë fizike dhe kurrsesi me mënyrë tjetër! Gjatë një mijë vjetëve, i vetmi rast për një jetë me një supë pak më të ushqyeshme, ka qenë jeta e priftit, ose, tek e fundit, e dhjakut. Prandaj, përfaqësuesit e turmave, të cilët, çuditërisht, nuk u bënë bujkrobër, fëmijët e vet, pa lënë kusur, i patën rrasur nëpër shkolla dhe seminare fetare. Për shumë shekuj me radhë, në shtetin e madh, këto patën qenë të vetmet institucione arsimore, të cilat shërbenin si vatra, qoftë edhe elementare, për mësimin e gjuhës dhe të shkrimit. Në një kohë kur jo Europa ortodokse po nxirrte njërin pas tjetrit gjeni të arteve dhe të shkencës, në shtetin e madh, të vetmet libra që botoheshin ishin librat e faljeve, e vetmja muzikë që krijohej ishte kishtare, kurse të vetmet tablo që dilnin  nga peneli ishin ikonat. Dhe kështu pati vazhduar për shekuj me radhë. Çdolloj arti ose shkence jashtë kishës ishte thellësisht i ndaluar, çdolloj shfaqjeje e mendimit ndryshe ndëshkohej me tortura dhe me vdekje. Madje, me kalimin e kohës, KGB-ja ortodokse nuk kishte nevojë të lodhej posaçërisht në kërkim të mendimit ndryshe. Rusët, të cilët asokohe dalloheshin nga egërsirat vetëm se dinin të ecnin me dy këmbë, të bisedonin dhe ta mbanin shkopin në dorë, vetë, me kënaqësi, e shqyenin në copë këdo që guxonte të dallohej nga turma. Smira e turmave dhe urrejtja shtazarake ndaj shtresës së shërbesëtarëve të kultit fetar grumbullohej me shekuj. Jeta e rusit reduktohej në punën prej skllavi dhe në vuajtjet pa mbarim. Në jetën e përditshme ruse gjithçka fillonte dhe mbaronte me një nënshtrim prej skllavi dhe me një gjendje pa rrugëdalje. Gjithçka ishte torturë! Ti ishe ose skllav-bujkrob, me të cilin çifligari mund të sillej si t’ia donte qejfi, ose punëtor gjysmë i uritur pa kurrfarë të drejtash, ose ushtar, i cili, për të mirën e atdheut, duhej të shërbente në ushtri 25 vjet dhe nëse, çuditërisht, pati arritur të mbetej gjallë deri në lirim, atëherë largohej nga ushtria pa një strehë mbi kokë dhe plak që nuk i duhej askujt. Jetën mund ta jetonin vetëm oborrtarët, tregtarët, nëpunësit dhe priftërinjtë me policinë. Këta përbënin gjithsej 10% të popullsisë së Rusës së shenjtë. Kurse të tjerët, gjatë shekujve, e ngrysnin jetën në një gjendje kafshërore në pronësi të agallarëve. Kur shpërtheu revolucioni i vitit 1917, ishin logjikë dhe të parashikueshëm lumenjtë e gjakut të shërbesëtarëve të kultit fetar, turmat ruse, aty për aty dhe me gëzim, e ndëshkuan fyesin e vet kryesor shumëshekullor. Por kërkesa gjenetike për një pronar të egër vazhdoi të mbetej. Turmat ruse, në kuptimin e drejtpërdrejtë fizik, kishin nevojë për një pronar të egër dhe inatçor, i cili do t’u vinte gishtin armiqve, do t’u thoshte se kush duhet vrarë dhe torturuar dhe që bishat ruse do të mund t’i ngopte deri në grykë me gjakun e tyre. Vetëm në kushte të tilla ekzistenca e turmave ruse filloi të përftonte një kuptim dhe një ngjyrim të zakonshëm. KGB-në ortodokse e zëvendësuan me KGB-në ateiste, ideologjinë fetare, në vend të zotit ortodoks, të cilit duhej t’ia kishe frikën, e zëvendësuan me entuziazmin e ekzaltuar komunist, U shfaq një tjetër zot – Partia Komuniste e Bashkimit Sovjetik, së cilës duhej t’ia kishe frikën edhe shumë më tepër. Gjatë ekzistencës së Bashkimit Sovjetik, gjaku qe derdhur madje jo lumë, por det, me pasoja dhjetra dhe dhjetra milionë të vrarë dhe të dënuar me tortura dhe me burgje. Sundimtarët e rinj i patën ngopur së piri gjak turmat e veta ruse, të bindura dhe të lumtura. Ishte gjë e zakonshme ndalimi i çdolloj mendimi ndryshe, prandaj dhe bishat ruse trokisnin me gëzim në dyert e kujtdo që dallohej prej tyre, kurse herë-herë trokisnin thjesht për argëtim dhe për më shumë lumturi egërsore prej skllavi. Në kohët e vjetra, maskarenjtë e rafinuar i ngrinin në rangun e shenjtorëve, në kohën e sundimtarëve të rinj, vrasësit gjakësorë në masë i shpallnin heronj të popullit dhe gjokset ua qëndisnin me medalje. Përgjithësisht, turmat ruse e ndienin veten rehat nën çizmen e sundimtarëve të rinj. Por, në këto e sipër, në historinë e vendit, doli në skenë keqbërësi Gorbaçov, i cili, ose ngaqë i rëndonin mendtë, ose për të dëmtuar, ose sipas këshillës së ndokujt, pati vendosur ta thyente atë sistem dhe pati sajuar perestrojkën (ndryshime në politikë dhe në ekonomi – E.Y.). Turmat ruse, askokohe të zhveshura tashmë absolutisht nga filizat e intelektit, këtë ide, fillimisht, e patën pritur me gëzim. Aty për aty. e zëvendësuan Partinë Komuniste të Bashkimit Sovjetik me zotin tashmë të harruar ortodoks. Ç’është e vërteta, sundimtarin e ri e përmbysën shpejt, sepse ai nuk dallohej as për ndonjë egërsi të veçantë, as për inat. Dhe bishat ruse filluan të talleshin, të silleshin me mendjemadhësi dhe të bënin prapësira. Ato, pa i orientuar kush, filluan të vrisnin dhe të torturonin njëra-tjetrën. Kujtesa gjenetike mijëvjeçare po i tërhiqte ato gjithnjë e më shumë drejt ortodoksisë në rilindje e sipër. Turmat, ca nga ca, filluan të dëshpërohen dhe të trishtohen për sundimtarët e vjetër, të cilët i patën ngopur me gjak me tepri. Egërsirat jo vetëm që nuk ishin të gatshme për të qenë të lira dhe, për më tepër, për të qenë të përgjegjshme, por thjesht nuk ishin as të afta. Supa e ujshme, për të mos vdekur nga uria, nuk mjaftonte për të gjithë. Kurse supë tjetër nuk jepte askush. Atë duhej ta siguroje vetë, por egërsirat ruse nuk e dinin se si dhe ku ta siguronin. Priftërinjtë, me forca të reja, patën filluar t’u shpjegonin egërsirave se, demek, vetë e kishin fajin: “ne, demek, gjithmonë ju patëm paralajmëruar që zotit tonë të mos ia prishni nervat, kurse vetë ju, në vitin 1917, pra, atë, të fuqishmin, e prekët në kallo, kur po na shkonit në thikë ne, priftërinjtë, sikur të ishim derra. Dhe hë tani, hajde, shpaguani, ore kriminelë!”. Dhe turmat nisën të qajnë dhe të pendohen nëpër kisha dhe manastire. Dhe filluan të çonin nëpër kisha kursimet e veta dhe zotin e egërsuar ta merrnin me të mirë me para dhe me flori. Meqenëse ortodoksia kishte asokohe një përvojë kolosale dhe unikale mijëvjeçare për shpëlarjen e trurit, ajo tashmë po shkundej shumë shpejt. Priftërinjë u dyndën drejt të gjitha humboreve të atdheut të pafund rus, në “Muhosranskun” (kuazitoponim, toponim i rremë, i sajuar, i përdorur si emërtim gjeografik që shtrihet diku në një cep të harruar të vendit – E.Y.) e mbytur nga morrat, me një popullsi prej pesë mijë banorësh, po ndërtoheshin njëqind kisha, nga të cilat ushtonin fjalime plot zemëratë të priftërinjve për mëkatin e madh të popullit rus para zotit-car, ose thjesht para carit, ose thjesht para zotit. Turmat ruse çonin nëpër kisha gjithçka që kishin mundur të grumbullonin gjatë viteve nëntëdhjetë, kur talleshin e silleshin me mendjemadhësi dhe rrihnin ballin nga tepria e pendesës para shërbesëtarëve të kultit fetar, carëve dhe perëndive. Uria për gjak filloi gradualisht të bëhej e ndjeshme gjithnjë e më shumë. Egërsirat ruse qenë mësuar me rrjedhat e gjakut rreth vetes, ato kishin nevojë për një sundimtar, i cili do të ishte i aftë t’i vriste dhe t’i shfaroste në masë. Dhe një shëmtirë e tillë, e përmasave ndërplanetare, tashmë ishte gati të bëhej sundimtar i tokës ruse. Por kreu i atëhershëm i sektit ortodoks, si kokëshkëmb që ishte, nuk dëshironte kurrsesi t’u deklaronte turmave ruse për sundimtarin e ri. Me këtë rast, kryetari, si njeri ters që ishte, u rrëzua pa dashje dhe u vra për vdekje. Atëherë një budalla, ende jo shumë i famshëm, vendosi mikun e vet në timonin e sektit ortodoks. Miku nuk dallohej për ndonjë intelekt të veçantë, por me këtë rast, dallohej gjithsesi për një babëzi përrallore. Por kjo do të thotë se mund ta manipuloje lehtësisht. Pas ardhjes në pushtet të sundimtarit të ri, sektet, ashtu si edhe në kohët e vjetra, për dashamirësi ndaj priftërinjve, popullit rus i qenë falur të gjitha mëkatet e tij, të gjitha torturat dhe vrasjet e miliona njerëzve. Dhe populli qe shpallur solemnisht zëdhënës i zotit, popull i shenjtë, popull që duhet të çlirojë mbarë botën nga e keqja!!! E keqja, siç edhe merret me mend, ndodhet në Perëndim, kryesisht në Amerikë dhe në Europë, kurse tani edhe në Ukrainë. Dhe prej askund qenë bërë të njohura disa parashikime nga disa pleq të panjohur për carin e fundit rus, i cili do të shpëtonte mbarë botën. Bibla, papritmas, rezultoi pronë e kulturës ruse. Kundërshtarët e mikut të budallait liroheshin nga çdolloj aktiviteti ose vdisnin aksidentalisht. Rusët, pa pritur dhe pa kujtuar, u bënë të zgjedhurit e zotit për një mision të madh të përmasave ndërplanetare. Budallai i mori parasysh të gjitha gabimet e pararendësve të vet dhe e kuptoi se vetëm KGB-ja nuk mjaftonte, për përjetësimin e pushtetit atij i duhej përvoja historike e kishës ortodokse ruse për shpëlarjen e trurit. Prandaj budallai e rrethoi veten me ikona dhe me kisha, të ngritura rreth e rrotull. Ose për shkak të idiotësisë, ose për shkak të zellit të tepruar, budallai mundi që mes ikonave të rraste dy portrete të Bllavatskajës (Helena Bllavatskaja – 1831-1891 – filozofe ruse e rrymës panteiste, letrare, publiciste, okultiste, spiritualiste, udhëtare – E.Y.), e cila ishte armike e betuar e sektit ortodoks në Rusën e shenjtë. Ashtu si edhe më parë, priftërinjtë u bënë një kastë e paprekshme. Një e tillë elitë bashkëkohore ruse. Dhe turmat, të babëzitura për ndonjë supë pak më të yndyrshme, u turrrën për shkollim nëpër seminare dhe akademi fetare. Dhe përsëri përrenjtë e gjakut njerëzor vijnë e shndërrohen në lumenj hidhërimi dhe dhembjeje.

***

Gabojnë ata që mendojnë se Rusinë putiniste e pret një edukim trishtues në periferitë e Evropës, një degradim gradual dhe një shpërbërje e ngadaltë. Gabojnë edhe ata që arsyetojnë se Rusia rrezikon shumë që pas shtatë ose dhjetë vjetësh të përfundojë në një krizë të tmerrshme, nga e cila nuk do të shpëtojë dot, një krizë kjo, e provokuar nga rënia e menjëhershme e çmimit të naftës. Të gjitha këto rreziqe s’janë asgjë përpara një lufte të ardhshme. Nuk u shpreha gabim, pikërisht të një lufte, në kuptimin e përmasave të gjera të një konflikti të përgjakshëm ushtarak, në përfundim të të cilit Rusia do të ndahet në zona okupimi midis NATO-s, Kinës, Japonisë dhe paqeruajtësve turq në Kaukaz. Me këtë rast, në zonën e okupimit të NATO-s – në pjesën europiane të Federatës Ruse – do të realizohet deputinizimi i detyrueshëm, sipas tipit të denazifikimit gjerman pas fitores së aleatëve në Luftën e dytë botërore, do të kryhen reforma dhe do të krijohen institucionet e domosdoshme për një shtet të ri demokratik kombëtar rus. Territoret që do të kalojnë në zonat e okupimit kinez, turk, japonez, do të jenë të humbura përgjithmonë për shtetin e ri rus”.

6271150 24.06.2020 Танки Т-34-85 во время военного парада в ознаменование 75-летия Победы в Великой Отечественной войне 1941-1945 годов на Красной площади в Москве. Владимир Песня / Фотохост-агентство

Humnera e qytetërimit

Historia na mëson se qytetërimet hynin gjithmonë në luftë, nëse dallimi i vlerave themelore që predikonin vjen e bëhet shumë i madh. Rajhu i tretë nuk mund të mos e fillonte luftën. Hitleri i mirë nuk ekzistonte deri në vitin 1939, përveçse në fantazitë e injorantëve dhe të spekulantëve politikë. Lufta e dytë botërore filloi në vitin 1933, kur nazistët erdhën në pushtet dhe ideologjinë naziste e patën bërë ideologji shtetërore. “Gjermanët e kulturuar” shumë shpejt luajtën nga tepeleku, filluan t’i perëndizojnë fyrerin dhe udhëheqësit nazistë, të kërkojnë revansh për Luftën e parë botërore, po përgatiteshin të vdisnin si një trup i vetëm për Gjermaninë e Madhe. Sikur Hitleri të mos kishte ardhur në pushtet dhe Republika e Vajmarit të vazhdonte të ekzistonte, Lufta e dytë botërore prapëseprapë do të kishte shpërthyer, por mes Bashkimit Sovjetik dhe vendeve të kampit borgjez. Bashkimi Sovjetik po përgatitej për këtë luftë  që nga çasti kur qe krijuar. Shkaku ishte po ajo humnerë qytetërimi, e cila, tashmë në kohën tonë, e pati detyruar Putinin të dyndej në Ukrainë me urgjencë, me qëllim që të shtypte revolucionin antikriminal të muajit shkurt. Kurrfarë Krimeje Putinit nuk i hyn në punë, aq më tepër rajoni juglindor. Kjo është një ngarkesë e rëndë që krijon shumë telashe dhe shqetësime. Ai veproi në këtë mënyrë se e detyroi domosdoshmëria e pamëshirshme – Maidani. Populli ukrainas gjeti forca në vetvete për të përmbysur pushtetin kriminal të Janukoviçit – kopjen e pushtetit kriminal të Putinit dhe bëri zgjedhjen e vet sipas modelit evropian të zhvillimit. Duke pasur parasysh ndërpleksjen e madhe të kulturave, të ekonomive, të lidhjeve gjinore të qytetarëve të Rusisë dhe të Ukrainës, eksporti i revolucionit të shkurtit sapo vinte e po bëhej çëshje e një kohe sa më të afërt, duke përfaqësuar një rrezik vdekjeprurës për regjimin e Kremlinit. Pikërisht po ashtu, si nazistët në Gjermani dhe bolshevikët në Bashkimin Sovjetik, Putini dhe njerëzit që e rrethojnë filluan ta kërkojnë shpëtimin në krijimin e modelit të armikut të jashtëm dhe të brendshëm, ekzistenca e të cilit do të justifikonte represionet e mendimit ndryshe, kontrollin tërësor mbi mjetet e informimit masiv dhe forcimin e pushtetit personal. Pas bolshevikëve dhe nazistëve, në historinë moderne qe ndërmarrë orvatja e tretë për krijimin në Evropë të një shteti  – të një kështjelle të rethuar nga ideologjia mesianike e “botës ruse” që pretendon për pushtime territoresh të reja.

Djalli doli nga kafazi

Propaganda antiperëndimore më përpara përdorej si një mënyrë politeknologjike për ngritjen shkallës së popullaritetit me ndihmën e pozicionimit të pushtetit të ri të një “patrioti për një qeverisje me dorë të fortë” – Putinit -, si një alternativë e pushtetit jopopullor të “liberalit” Jelcin me reformat e tij të viteve ’90. Elitat e kishin të qartë që kursi antiperëndimor shërbente si zbavitje për teleshikuesit. Për më tepër, në praktikë, regjimi i Putinit nuk i lejonte ultranacionalistët dhe ultramajtistët të dilnin nga margjina – rezervati i njerëzve që nuk i respektojnë normat dhe rregullat e sjelljes, të pranuara nga të gjithë. Partitë e tyre dhe bashkimet shoqërore nuk regjistroheshin në gjykatë dhe ndaloheshin, në fushën legale ato e kishin të pamundur të ekzistonin, dalja në mjetet e informimit masiv ishte e kufizuar, ata që ishin më aktivë, përndiqeshin dhe burgoseshin. Njëkohësisht, me ta vazhdohej puna sipas kanaleve të Shërbimit federal të sigurisë dhe të Drejtorisë së politikës së brendshme të administratës së presidentit, kërkonin njerëz të sigurtë dhe të bindur, futnin në radhët e tyre njerëzit e vet, përkrahnin njerëzit neutralë. Kjo politikë i qetësonte dhe i korruptonte liberalët e sistemit në rrethin e Putinit, mbështetësit e konceptit të qeverisjes së pakicës së arsimuar. Kurse tani, pas kundërvënies së ndikimit të Maidanit, ideologjinë dikur në margjinë, e legalizuan dhe lejuan daljen e saj në mjetet e informimit masiv, ndërkohë që mbartësit e saj i bënë subjekt politik, duke nxitur projektin antiukrainas, me shpresën se mund t’i kontrollojnë plotësisht. E gjitha kjo shoqërohet me shpërthimin e paparë për nga përmasat të një propagande antiukrainase dhe antiperëndimore. Në vijim, sipas idesë së këshilltarëve politikë të Kremlinit, pas zgjidhjes së detyrës për demonizimin e revolucionit antikriminal ukrainas të muajit shkurt, projektin, në kohën e duhur, do ta mbajnë të fshehtë, kuse turmat do t’i kthejnë në stallat margjinale. Nuk është menduar keq, veçse në këtë mes del një problem serioz – e kundërta s’nxjerr gjë në dritë. Ideologjia e revanshizmit, e natyrës së jashtëzakonshme kombëtare ose klasore, si nazizmi ose bolshevizmi, përfaqësojnë një rrezik virusal serioz për çdo popull, që nuk është i mbrojtur nga një sistem imunitar në formën e institucioneve demokratike dhe të shoqërisë civile. Teleshikuesve rusë tani është e pamundur t’u shpjegosh se propaganda antiperëndimore dhe revanshizmi perandorak janë punë zbavitjesh fëminore, se më vonë do ta kthejmë gjithçka në gjendjen e mëparshme. Ata e perceptojnë pushtetin si një kategori të shenjtë, shakatë nga goja e tij nuk do t’i kuptojnë. Në rast të largimit nga kursi i deklaruar për marrjen e tokave që kanë qenë ruse që së lashti, nga kundërvënia ndaj Perëndimit të urryer, domethënë për krijimin e Rusisë së Madhe, atëherë ata do të mendojnë se i paskan tradhëtuar dhe cari na qenka i rremë. Në çast rezultoi se ata që e përkrahin dyndjen e Rusisë në Ukrainë përbëkan 85% të popullsisë, ndërkohë që më herët vetë Putinin e pati mbështetur 60% e saj. Rezulton se sikur nga shkalla e popullaritetit të Putinit të heqim përbërësen revanshisto-perandorake, atëherë merr fund meseleja. Do të mbetet në nivelin e javlinskëve-mironovëve [është fjala për dy personalitete politike dhe shtetërore ruse – Grigor Javlinskin (1952) dhe Sergej Mironovin (1953) me përkrahësit e tyre  E.Y.].

Bishti filloi të tundë qenin. Vetëdijësimi për faktin se tani regjimi i Putinit bazohet vetëm dhe tërësisht në përshtatjen e tij me pritshmëritë e shumicës së ushqyer me frymë shoviniste, e mban atë peng të kursit që ka zgjedhur vetë, shmangia prej të cilit është baras me vetëvrasjen.

Sulmi i Rusisë kundër Ukrainës mbështetet në arsyet në vijim:

  1. Dëshira e Putinit për ta shtypur revolucionin antikriminal ukrainas, duke e copëtuar vendin, duke stabilizuar situatën në të gjitha shfaqjet e saj dhe duke diskredituar idetë e Maidanit.
  2. Dëshira për të forcuar pushtetin personal, për ta rritur shkallën e popullaritetit, për të pasur duar të lira në sulmin kundër të drejtave dhe lirive të individit brenda vendit.
  3. Dëshira për t’u hakmarrë për poshtërimin që iu bë nga ana e Maidanit, i cili përmbysi mëkëmbësin e tij Janukoviç.
  4. Dëshira për të kënaqur ambiciet personale të një udhëheqësi të fuqishëm botëror, i cili sfidon udhëheqësitë e dobët perëndimorë. Ukrainën nuk qe në gjendje ta copëtonte, Krimeja e gjorë, e okupuar përkohësisht, është një ngushëllim i dobët. Për më tepër, populli ukrainas u bashkua para agresionit rus dhe zgjodhi për herë të parë një president, i cili gëzon përkrahje edhe në Perëndim, edhe në Lindje të vendit. Situatën arriti ta destabilizojë vetëm në dy qarqe, por edhe kjo pa mundësi për ta ruajtur gjendjen për një kohë të gjatë. Shkalla e popullaritetit qe rritur, por ajo është në varësi të plotë nga vazhdimi i politikës së revanshizmit ushtarak perandorak. Hakmarrja për Janukoviçin dështoi. Maidani fitoi. Opinioni ndërkombëtar, po ashtu, nuk u nxitua të entuziazmohej nga trimëria, guximi dhe mendjemprehtësia e sundimtarit rus. Përkundrazi, më shumë është i prirur të tallet me të dhe ta izolojë. Deri më sot, asnjëra nga arsyet e luftës nuk është shmangur. Për më tepër, janë shtuar arsyet për shpërthimin e luftës me përmasa të gjera. Midis tyre është jo vetëm faktori i dukshëm i “kazakëve-rezervistë” që gëzojnë një përkrahje të madhe, të cilët nuk mund t’i heqësh qafe ashtu thjesht pa vënë në rrezik themelet e pushtetit, por, para së gjithash, edhe faktori i shkallmimit të figurës së “fitimtarit”, që, gjatë gjithë kësaj kohe, është marrë me shfarosjen e armiqve të Rusisë. Çdo sundimtar që ka humbur luftën, që ka tradhëtuar “patriotët”, në sytë e popullit bëhet car i rremë, bëhet shëmbëllesë e Medvedjevit mjeran dhe komik. Për të mbetur në pushtet, Putinit i duhet fitorja me çdo çmim mbi popullin ukrainas. Madje pikërisht fitorja ushtarake, jo ekonomike apo fitorja në luftën për gaz, sepse pikërisht në sferën ushtarake Rusia ka epërsi, kurse në sferat e tjera Ukraina do të mund të fitojë me përkrahjen e theksuar në rritje të bashkësisë ndërkombëtare. Për luftën që zhvillohet gjithashtu në fushën informative, do të kërkohet një shkak… Variante, në të vërtetë, ka shumë, kurse po të kemi parasysh rrjetin e zhvilluar agjenturor në Ukrainë, krijimi i një shkaku nuk përbën ndonjë problem të pazgjidhshëm.

Pas luftës

Luftën Rusia ka për ta humbur. Shtabi i përgjithshëm i forcave të armatosura ruse është në gjendje të planifikojë një operacion të ri, duke pasur parasysh gabimet e fushatës së tanishme. Rezervat dhe mundësitë mjaftojnë. Reklamuesit e Kremlinit e kanë mundësinë ta përgatitin më mirë opinionin ndërkombëtar, duke shpenzuar një buxhet të majmë, kurse diplomatët – për të futur përçarje mes udhëheqësve botërorë lidhur me konfliktin ruso-ukrainas. Tanket ruse janë në gjendje që brenda dy ditëve të arrijnë deri në Odesë dhe në Kiev, por më tej do të ketë më shumë kufoma dhe do të vijojë një izolim i plotë. Paskëtaj do të fillojë një krizë konkrete ekonomike dhe politike për shkak të braktisjes së Kremlinit nga një pjesë e elitës. Ukraina ka për marrë një ndihmë mjaft të konsiderueshme, përfshirë ndihmën ushtarake, nga bashkësia ndërkombëtare, e cila i trembet shndërrimit të Rusisë në një kërcënim serioz për rendin botëror. Paskëtaj do të vijojë largimi me forcë i trupave ruse nga Ukraina me forcat e NATO-s, çka do të shoqërohet me përçarje në radhët e shoqërisë dhe do ta çojë regjimin në zgrip të përmbysjes. Më tej do të fillojë parada e sovraniteteve, e nxitur nga vështirësitë ekonomike, nga problemet e furnizimit të popullsisë. Një pjesë e konsiderueshme e rajoneve do të dalë faktikisht nga kontrolli i Kremlinit, duke vendosur në territorin e gjithsecilit nën vartësinë e vet repartet dhe bazat usharake dhe duke marrë nën kontroll armatimin, përfshirë armët bërthamore. Nën pretekstin e shmangies së katastrofës humanitare, e sigurisë nga rrezikut bërthamor dhe me thirrjen e elitave rajonale, fillimisht, në rajone të veçanta do të futen forca paqeruajtëse, mandej vendin kanë për ta ndarë në zona okupimi. Por ku ta dish, ka mundësi që e gjitha kjo do të jetë për mirë. Gjermania dhe Japonia, pas disfatës në Luftën e dytë botërore, megjithëse humbën një pjesë të konsiderueshme të territoreve, arritën të krijojnë një shoqëri të lulëzuar bashkëkohore, themelet e së cilës i hodhën pikërisht ata që i patën okupuar. Nëse Rusia vetë nuk do të jetë në gjendje të krijojë institucione efektive shtetërore, të zhvillojë reforma në mënyrë të pavarur, të çlirohet nga ideja e marrëzishme perandorake, atëherë ka mundësi që një pjesë e territorit të shërbejë si shpagim doktorit për nxjerrjen me detyrim nga gjendja e vendit të nënshtruar”.

Doktrina e titizmit jugosllav ndaj shqiptarëve dje dhe sot

Drini.us
-
0
Doktrina e titizmit jugosllav ndaj shqiptarëve dje dhe sot
Shefqet Dibrani, kritik letrar
(Ose sundim përmes kontrollit, shantazhimit dhe diferencimit politik e klanor)
Titizmi jugosllav, si ideologji shtetërore e ndërtuar pas vitit 1945, nuk ishte thjesht një variant “më i butë” i socializmit krahasuar me stalinizmin, por një projekt kompleks i pushtetit jugosllav kundrejt shqiptarëve të mbetur padrejtësisht në këtë ëmbrellë të përzier me nacionalitete, kryesisht sllave. Titizmi si doktrinë është mbështetur mbi balancime etnike, kontroll policor dhe manipulim politik të identiteteve kombëtare. Në këtë arkitekturë, shqiptarët, veçanërisht ata të Kosovës, nuk u trajtuan kurrë si subjekt politik i barabartë, por si problem strukturor, si rrezik potencial për stabilitetin e federatës jugosllave.
Parimi themelor: Shqiptarët si “tepricë historike”
Doktrina themelore e titizmit ndaj shqiptarëve ishte ideja se shqiptarët në Jugosllavi ishin një element i tepërt historik, një trup etnik jashtë narrativës së “vëllazërim-bashkimit”. Ndryshe nga kombet sllave, shqiptarët nuk përfshiheshin në mitologjinë themeluese të Jugosllavisë partizane. Ata nuk u konsideruan kurrë “komb shtetformues”, por pakicë e toleruar nën kushte specifike. Kjo logjikë e përjashtimit shpjegon: Pse Kosova nuk u bë republikë; pse shqiptarëve iu mohua e drejta e vetëvendosjes; dhe pse çdo kërkesë e tyre për barazi u etiketua si irredentizëm, nacionalizëm apo armiqësi ndaj shtetit dhe federatës.
Josip Broz Tito anash, Aleksander Rnkoviq në mes dhe një tjetër
Autonomia si mjet kontrolli, jo si e drejtë juridiksioni
Titizmi e përdori autonominë e Kosovës jo si akt emancipimi, por si mekanizëm menaxhimi të krizave. Kushtetuta e vitit 1974 nuk e ndryshoi esencialisht thelbin e pushtetit, sado që element me orientime të tilla flasin ndryshe, e vërteta është se Serbia ruante levat kyçe, ndërsa Kosova mbetej juridikisht e varur dhe politikisht e mbikëqyrur nga Serbia. Autonomia e Kosovës ishte: Pa subjektivitet shtetëror; pa të drejtë për shkëputje nga Sërbia dhe gjithmonë e kushtëzuar nga besnikëria ideologjike ndaj Beogradit.Në këtë kuptim, titizmi prodhoi një elitë lokale të kontrolluar, një kastë funksionarësh shqiptarë që shërbenin si tampon midis pushtetit serb dhe popullsisë shqiptare, ajo mendësi edhe sot është aktive, në parti poltike (sidomos pas vdekjes së Rugovës në LDK). Ajo mendësi vepron kudo në borde kryesore udhëheqëse, në juridiksionin e Kosvës, sistemin e sigurisë dhe atë financiar, dhe nëpër media ku haptas mbrohet interesi i Sërbisë mbi Kosovën, që në diskursin polemik edhe sot quhet “titizëm politik” ose servilizëm ndaj një koncepti që tashmë nuk ekziston.
Diferencimi me përjashtim dhe etiketim ishte arma më efikase e neotitistëve shqiptar të ardhur në pushtetin  autonom të krahinës, veçmas pas vitit 1981
Një nga doktrinat më të rrezikshme të titizmit ishte diferencimi politik dhe ideologjik i shqiptarëve, sidomos pas demonstratave të vitit 1981. Nomenklatura e Lidhjes Komuniste të Kosovës, me një orientim projugosllav, ishte aktive dhe shumë e ashpër kundër shqiptarëve. Ata në emër të “irredentizmit shqiptar” janë treguar kundër të burgosurve politik shumë ma të ashpër se vet serbet. Janë zbatuar katër forma goditjesh kundër shqiptarëve: Janë përjashtuan studentët nga universiteti; janë ndëshkuar, anatemuar dhe përjashtuar profesorët më të guximshëm nga mësimdhënia në universitet; dhe kudo është goditur inteligjenca e guximshme dhe kritike, kurse në bordet drejtuese filluan infiltrohet elementi i sigurt titist, që u treguan të suksesshëm dhe operativ brenda atij sitemi, dhe u krijua një frikë institucionale e cila ka vazhduar të aplikohet deri kur dha shpirt sundimi jugosllav mbi Kosovën. Hipotetikisht u ringjall kjo frymë pas vdekjes së Dr. Rugovës, me theks në LDK e cila tashmë po vuan atë logjikë ideologjike, duke mbetur në udhëheqje shpura e titizmit dhe vasalet e atij mentaliteti, prandaj ky subjekt politik nga një demokraci substanciale me orientim evropian është rikthyer në nostalgjik të asaj ideologjie. Qëllimi i “titizmit” si doktrinë nuk ishte vetëm shtypja e protestës, por thyerja e boshtit intelektual të shoqërisë shqiptare. Kështu, titizmi nuk luftoi vetëm “nacionalizmin shqiptar”, por luftoi deri në asgjasim vetë mendimin politik shqiptar.
Parulla “Vëllazërim–bashkimi” ishte vetëm ideologji maskuese
Parulla e famshme “Bratstvo i jedinstvo” ishte, në raport me shqiptarët, një doktrinë asimetrike përjashtuese. Ajo kërkonte, heshtje nga dhuna kundrejt shqiptarëve; rritja e dyshimit dhe besnikërisë pa reciprocitet dhe u punua shumë për harresë historike pa drejtësi dhe me të drejta të cunguara.Në praktikë, falë elementit shqiptarë edhe sot në mjetet publike dhe subjektin politik (krahaso me lëvizjet e tanishme brenda në LDK), kjo doktrinë ideologjike mundësoi dominimin serb mbi Kosovën, ndërsa çdo reagim shqiptar u shpall prishje e harmonisë federative. Kështu, “vëllazërimi serb” u shndërrua në instrument disiplinimi politik. Sot ajo logjikë është e shtrirë këmbëkryq brenda udhëheqjes së tanishme në LDK, që janë vazal të kryetarit të asaj doktrine i cili i mban freret e kësaj parti nëpërmes shpurës së tij.
Trashëgimia e titizmit nga Jugosllavia në Kosovën e pasluftës
Titizmi nuk përfundoi me vdekjen e Titos. Ai mbijetoi dje dhe sot si: mentalitet pushteti; kulturë servilizmi; përbuzje ndaj sakrificës kombëtare (sidomos UÇK-së dhe kategorive të dala nga lufta); instrumentalizim i luftës dhe i paqes, urrejtje në mes gjeneratave, dhe prodhimi i urrejtjes ndaj bashkombasve që jetojnë në vendet e zhvilluara në Europë dhe Amerikë. Kjo doktrinë shpjegon arsyen pse, heronjtë u ngrinë në piedestale, ndërsa pushteti u zhyt në tenderë. Trashëgimia titiste është pikërisht kjo ndarje midis simbolikës së lirisë dhe praktikës së pushtetit, në mes shtresës së mërguar që është aset ekonomik i Kosovës dhe servilëve mediokër të katapultuar në sistemin shtetëror e partiak, qoftë si staf civil dhe këshillues e qoftë si sekser për kontrollimin e parasë nëpërme tendereve.
Titizmi si mohim i subjektivitetit politik shqiptar dje, kurse sot mohimi i demokracisë përmes eliminimit
Në thelb, doktrina e titizmit jugosllav ndaj shqiptarëve ishte doktrinë e mohimit: mohim i republikës; mohim i barazisë; mohim i të drejtës për të qenë subjekt politik i plotë, ndërsa sot mohimi i hapur i diasporës për të votuar, për tu zgjedhur dhe për të zgjedhur. Prandaj, krahasimi im sado i ashpër, në vetvete ka apostrofim të asaj që kundërmon ideologji titiste, nuk është mllef emocinal por është njohje në thelbin e saj ideologjik, simptomët e asaj plage historike të pashëruar i gjejm në Kolonën e Pestë anti Kosovë të strukur në udhëheqjen e LDK-së dhe vazalitetit ndaj “prjësit” i cili ende flet e këshillon se cili duhet të jetë pasardhësi i denjë ideologjik nëse të shtunën do të ik prijësi i tanishëm. Pra doktrinë ideologjike e “titizmit”, është udhëheqje që ndërron emra, por jo natyrën e veprimit. Dhe per pradoks, fajin e ka elektorati po sidomos diaspora që nuk po i mbështesin devijimet e shtrembëruara që ende kërkojnë fajtorin me emër.
St. Gallen, 24 janar 2026
Shefqet DIBRANI

Skepticizëm i gjerë ndaj “Këshillit të Paqes” të Trumpit

Drini.us
-
0
Skepticizëm i gjerë ndaj “Këshillit të Paqes” të Trumpit
Kolë Krasniqi, ekspert i sigurisë
____
Presidenti i SHBA-së Donald Trump nënshkroi në Davos dokumentin themelues të një organizate të re ndërkombëtare, të quajtur “Këshilli i Paqes”, e cila, sipas Kartës themeluese, synon zgjidhjen e konflikteve ndërkombëtare në konkurrencë të drejtpërdrejtë me OKB-në. Kjo nismë ka shkaktuar skepticizëm të thellë, veçanërisht në Evropë, ku diplomatë të Bashkimit Evropian e kanë ironizuar iniciativën si një lloj “Trump-Club”, duke vënë në dyshim seriozitetin dhe legjitimitetin e saj ndërkombëtar.
“Këshilli i Paqes” parashikohet të drejtohet personalisht nga Trump, me kompetenca jashtëzakonisht të gjera dhe mandat praktikisht të përjetshëm, pavarësisht mandatit të tij presidencial në SHBA. Vetëm kryetari ka të drejtë të pranojë ose të përjashtojë shtete anëtare, ndërsa një “Këshill Ekzekutiv”, i përbërë kryesisht nga figura politike dhe ekonomike të afërta me Trumpin, ka një rol mbikëqyrës të kufizuar dhe kryesisht formal. Ky konfigurim institucional ka ngritur shqetësime serioze lidhur me përqendrimin e pushtetit dhe mungesën e mekanizmave realë të kontrollit dhe balancimit.
Sipas Kartës, shtetet që synojnë një vend të përhershëm në këtë organ duhet të paguajnë 1 miliard dollarë, ndërsa mënyra e menaxhimit dhe përdorimit të këtyre fondeve mbetet e paqartë. Kjo logjikë financiare ka forcuar kritikat se bëhet fjalë për një strukturë elitare, të bazuar në parimin pay-to-join, (anëtarësim me pagesë) sipas standardeve klasike të organizatave ndërkombëtare.
Ftesat për anëtarësim ne ketë organizate te drejtuara edhe Kinës dhe Rusisë kanë shtuar edhe më tej shqetësimin në Perëndim, për shkak të implikimeve gjeopolitike dhe rivaliteteve ekzistuese. Sipas të dhënave amerikane, rreth 35 shtete kanë shprehur gatishmëri për t’u bashkuar, përfshirë Kosovën dhe Shqipërinë, ndërsa Franca, Norvegjia dhe disa shtete të tjera evropiane e kanë refuzuar hapur anëtarësimin.
Në Evropë ekziston frika se kjo nismë mund të shërbejë si një zëvendësim ose alternativë politike e OKB-së, duke minuar rendin shumëpalësh ndërkombëtar të ndërtuar mbi Kartën e Kombeve të Bashkuara dhe duke dobësuar arkitekturën ekzistuese të sigurisë kolektive.
Televizioni shtetëror i Austrisë: https://orf.at/stories/3417929/

Arkitektura Operative e Inteligjencës: Qendrat, Nënqendrat dhe Mekanizmat e Veprimit Special

Drini.us
-
0
Arkitektura Operative e Inteligjencës: Qendrat, Nënqendrat dhe Mekanizmat e Veprimit Special
Drizan Shala, ekspert i sigurisë, Prishtinë
📍Qendra e inteligjencës përfaqëson një njësi ekzekutive shumë të specializuar të një shërbimi inteligjent, e ngarkuar me organizimin, hulumtimin e përhershëm dhe verifikimin e të dhënave në fusha me interes strategjik për shtete të tjera. Ajo vepron mbi bazën e programeve të miratuara të kërkimit inteligjent dhe ka rol kyç në përpunimin, analizimin dhe dorëzimin në kohë të informacionit drejt strukturave drejtuese. Përveç mbledhjes së të dhënave, qendrat e inteligjencës krijojnë burime të qëndrueshme informative dhe angazhohen në planifikimin e operacioneve speciale dhe menaxhimin e krizave me intensitet të ulët. Vendndodhja e tyre mund të jetë në territorin kombëtar, në shtete të huaja ose në vende të treta, varësisht nga objektivat strategjikë.
📍Nënqendra e inteligjencës është pjesë përbërëse e qendrës, por e dislokuar jashtë selisë së saj, për arsye operative, funksionale ose strategjike. Ajo vepron nën varësinë e drejtpërdrejtë të qendrës së inteligjencës dhe shërben për mbulimin më efikas të fushave specifike të kërkimit. Nënqendrat mund të jenë të përhershme ose të përkohshme, në varësi të objektivave, kohëzgjatjes së misionit dhe rrethanave të sigurisë në vendin pritës.
📍Pika e inteligjencës dhe oficeri i inteligjencës përfaqësojnë nivele më të ulëta, por shumë fleksibile të veprimit inteligjent. Pika e inteligjencës është një grup i vogël operativ, me karakter të përkohshëm, i krijuar për një detyrë konkrete në një zonë ose objekt të caktuar. Oficeri i inteligjencës, zakonisht me mbulim “legjendar”, është i fokusuar në detyra specifike dhe shpesh i integruar në institucione brenda ose jashtë vendit. Në këtë arkitekturë përfshihen edhe njësitë speciale, të cilat përdoren vetëm me autorizim të nivelit më të lartë politik dhe të sigurisë, për operacione të ndjeshme si sabotimi, spiunazhi, operacionet psikologjike dhe veprimet e tjera me rrezik të lartë strategjik.
❗️Pra ky strukturim operativ dhe inteligjent është bërë i paqëndrueshëm për Serbinë, pasi rrethanat në terren kanë ndryshuar thelbësisht në favor të sigurisë kombëtare të Kosovës, falë veprimit të mekanizmave të sigurisë dhe inteligjencës, të cilët përmes shkatërrimit të qendrave , nënqendrave dhe pika inteligjente kanë pamundësuar ruajtjen e kapaciteteve të saj operative në terren të Republikës se Kosovës.
1...294295296...1,747Faqja 295 nga 1,747