Kreu Blog Faqe 306

Vranja para dhe pas dëbimit masovik të shqiptarëve në vitin 1878

Drini.us
-
0
Vranja para dhe pas dëbimit masovik të shqiptarëve në vitin 1878

Nga: Nehat Hyseni

1. Prania shqiptare në Vranjë para vitit 1878

Sipas defterëve osmanë Nüfus dhe Temettuat, si dhe studimeve të Jovan Hadži-Vasiljević-it, shqiptarët përbënin një pjesë të konsiderueshme të popullsisë së Vranjës para dëbimit masovik të vitit 1878. Qyteti i Vranjës dhe rrethina e tij formonin një hapësirë me prani të hershme autoktone shqiptare, të dokumentuar në burime osmane, udhëpërshkrime dhe studime historike të periudhës.

Para vitit 1878, shqiptarët në Vranjë dhe rrethinë ishin të pranishëm si popullsi myslimane dhe të krishterë (ortodoksë dhe një pakicë e vogël katolikë), të organizuar në qytet dhe në fshatra përreth. Burimet osmane dëshmojnë për familje shqiptare me role të rëndësishme në zejtarinë urbane, tregtinë, administratën lokale dhe bujqësinë. Në qytet ekzistonin mahalla me identitet të qartë shqiptar, ndërsa në fshatra ruhej kontinuiteti i pronësisë dhe i toponimisë.

2. Jeta shoqërore, ekonomike dhe institucionale

Prania e xhamive, teqeve, kishave, medreseve dhe shkollave fetare dëshmon për një jetë institucionale aktive të shqiptarëve të Vranjës. Ata kontribuuan ndjeshëm në rrjetet tregtare rajonale që lidhën Vranjën me Shkupin, Preshevën, Prishtinën dhe më tej.

Gjuha shqipe dhe zakonet lokale ruheshin në jetën familjare dhe komunitare, edhe pse administrata osmane përdorte turqishten si gjuhë zyrtare. Ky bashkëjetim institucional dhe kulturor pasqyron një strukturë shoqërore të konsoliduar, e cila u ndërpre dhunshëm pas vitit 1878.

3. Lufta ruso-turke dhe rruga drejt spastrimit etnik (1877–1878)

Lufta ruso-turke (1877–1878) dhe avancimi i ushtrisë serbe në Serbinë jugore ushtruan dhunë të paparë ndaj popullsisë shqiptare myslimane. Masakra, plaçkitje dhe dhunime të pamëshirshme ndaj shqiptarëve të paarmatosur dhe të pambrojtur krijuan kushtet për spastrime etnike të qëllimshme.

Vendimet e Kongresit të Berlinit (qershor–korrik 1878) patën një ndikim direkt dhe dramatik, duke legjitimuar zgjerimin territorial të Serbisë dhe duke lënë jashtë çdo mbrojtjeje ndërkombëtare komunitetin shqiptar të Vranjës, Toplicës, Nishit dhe rrethinave.

Dëbimi u krye në mënyrë të dhunshme dhe të përshpejtuar. Familje të tëra u detyruan të lënë shtëpitë, tokat dhe pasuritë e tyre, shpesh pa asnjë mundësi rikthimi. Procesi u shoqërua me shkatërrimin e objekteve fetare myslimane, konfiskimin e pronës dhe zhdukjen sistematike të gjurmëve materiale shqiptare.

Shqiptarët e dëbuar u njohën më vonë si muhaxhirë, një term që përmbledh dramën e një popullsie të shkulur nga trojet e veta historike.

5. Rrugët e shpërnguljes dhe vendosja e muhaxhirëve

Migrimi u shoqërua me humbje të mëdha materiale dhe sociale. Rrugët e shpërnguljes drejt Kosovës, Luginës së Preshevës, Anamoravës dhe Maqedonisë së sotme krijuan trauma kolektive dhe varfëri të përkohshme, por njëkohësisht edhe forma të reja solidariteti komunitar.

Muhaxhirët u vendosën kryesisht në Luginën e Preshevës, Kosovë dhe Anamoravë, ku krijuan fshatra të reja ose u integruan në vendbanime ekzistuese. Ata ruajtën kujtesën e origjinës nga Vranja përmes mbiemrave, rrëfimeve familjare, riteve dhe toponimisë së re.

6. Pasojat demografike dhe kulturore pas vitit 1878

Pas dëbimit të shqiptarëve, struktura etnike e Vranjës ndryshoi rrënjësisht. Shqiptarët u reduktuan në një pakicë të papërfillshme, ndërsa serbët dhe popullsi të tjera sllave u bënë shumicë. Vendbanimet shqiptare u kolonizuan dhe gjurmët kulturore shqiptare u zhdukën ose u asimiluan gradualisht.

7. Rëndësia e studimit shkencor

Dëbimi i vitit 1878 përbën një nyje kyçe për të kuptuar historinë moderne të shqiptarëve në Serbinë jugore. Studimi i defterëve osmanë, dokumenteve konsullore, literaturës serbe dhe shqiptare, si dhe dëshmive gojore të muhaxhirëve, është thelbësor për rindërtimin e një pasqyre të plotë, kritike dhe të balancuar historike.

Përfundim

Historia e shqiptarëve të Vranjës para dhe pas vitit 1878 dëshmon për një kontinuitet historik të shqiptarëve myslimanë të kësaj treve, të ndërprerë me dhunë, por edhe për aftësinë e komuniteteve të dëbuara për t’u ringritur dhe për të ruajtur identitetin e tyre kombëtar, kulturor dhe historik.

Trajtimi shkencor i kësaj teme është i domosdoshëm për drejtësinë historike dhe për kuptimin, zbardhjen dhe sqarimin e proceseve demografike, si dhe të dëbimeve të dhunshme dhe masakrave të pamëshirshme që ndodhën në Ballkan gjatë shekujve XIX–XX.

Ardian Jezerci, i biri i Belisar Jezercit, e bënë publike deklaratën e babait për avokatin paditës Asdren Bytyçi

Drini.us
-
1
Ardian Jezerci, i biri i Belisar Jezercit, e bënë publike deklaratën e babait për avokatin paditës Asdren Bytyçi
Nga: Ardian Jezerci
____
Deklaratë për shtyp dhe sfidë publike drejtuar Asdren Bytyçit
Duke qenë se prindëri im Msc Belisar Jezerci (ish-Muhamet Shabani) gjendet në spital që nga e enjta e kaluar për trajtimin e një infeksioni, më ka porositur ta publikoj këtë deklaratë për shtyp :
“Deklarata e z. Asdren Bytyqi, avokat i BIK-UT, shpreh moralin e kësaj bashkësie të ashtuquajtur islame. Ky moral është identik me moralin serb, të cilin e shpjegon Dobrica Qosiq: “Gënjeshtra është një lloj i patriotizmit tonë dhe pohim i intelektualëve tanë të degjeneruar. Gënjejmë me qëllim, me këmbëngulje, me dashje.”
Unë, Belisar Jezerci, me vetëdije dhe ndërgjegje të pastër kombëtare, pohoj se kurrë, në asnjë moment, nuk kam shkruar dhe nuk kam deklaruar se duhet të eliminohen shqiptarët myslimanë.
Gjithashtu, kurrë nuk kam përkrahur Greqinë fashiste ndaj shqiptarëve myslimanë në Çamëri. Këtë e dëshmon libri im “Politika ekspansioniste e shteteve ballkanike ndaj trojeve shqiptare”, faqet 117 deri 120, si dhe faqet 307 deri 320. Botërisht po i drejtohem Asdrenit se, nëse e vërteton dhe e dokumenton deklaratën tuaj me shkrim, e jo me imagjinime apo trillime, unë jam në gjendje dhe i gatshëm të bëj vetëvrasje publike në sheshin “Gjergj Kastrioti” në Prishtinë. Nëse nuk arrin ta dokumentosh me shkrim, a je në gjendje ta kryesh po të njëjtin akt? “
P.S.: Në ditët në vijim, përmes përfaqësimit të një avokati, do të ndërmarrim të gjitha masat e nevojshme ligjore ndaj Asdren Bytyqit, përfshirë, ndër të tjera, paraqitjen e një kallëzimi penal për nxitje të urrejtjes dhe bullizim, si dhe inicimin e një padie civile për shpifje.
Po ashtu, do t’i drejtohemi Odës së Avokatëve të Kosovës me kërkesë për ndjekje dhe ndëshkim disiplinor.

Rreth 1500 të burgosur të IS-it thuhet se kanë ikur nga burgu në Siri

Drini.us
-
0
Rreth 1500 të burgosur të IS-it thuhet se kanë ikur nga burgu në Siri

Një luftëtar i lidhur me ushtrinë siriane qeveritare jashtë burgut al-Aqtan në periferi të Raqqas të hënën, ndërsa po zhvilloheshin bisedimet që SDF-ja e dominuar nga kurdët, të dorëzonte kontrollin e burgut tek forcat qeveritare. Foto: Ghaith Alsayed / AP / NTB

NTB-Reuters-AFP / Document.no

Rreth 1500 të burgosur të IS-it thuhet se kanë shpëtuar nga një burg që ka qenë nën kontrollin e milicisë kurde SDF në Siri, sipas gazetës kurde online Rudaw.

Rudaw citon zëdhënësin e milicisë SDF, Farhad Shami, për informacionet.

Të hënën në orët e hershme të mëngjesit, ushtria qeveritare siriane deklaroi se anëtarë të IS-it kishin shpëtuar nga burgu Shaddadi, i cili kishte qenë nën kontrollin e SDF.

Ushtria qeveritare e akuzoi SDF-in për lirimin e të burgosurve të IS-it. Ushtria nuk specifikoi atëherë sa të burgosur dyshohet se ishin.

Akuzat për shkelje të armëpushimit
Grupi milic kurd i dominueshëm SDF deklaroi të hënën më parë se ata po sulmohen, pavarësisht armëpushimit që qeveria dhe kurdët e kanë arritur në lindje të Sirisë, dhe se ata kanë humbur kontrollin mbi burgun Shaddadi.

Sipas SDF, disa dhjetëra ushtarë kurdë u vranë dhe u plagosën ndërsa përpiqeshin të mbronin burgun kundër sulmuesve.

SDF gjithashtu deklaroi se koalicioni i udhëhequr nga SHBA nuk ndërhyri, edhe pse ata kërkuan ndihmë shumë herë. Koalicioni u krijua për të luftuar grupin ekstremist islamist IS gjatë luftës civile në Siri.

Ushtarakët e qeverisë siriane vendosën të hënën vonë një ndalim të plotë të lëvizjes në Shaddadi në provincën Hasaka, ku ndodhet burgu. Qeveria pritet të kontrollojë qytetin për të kërkuar luftëtarët e IS-it, sipas një deklarate të gazetës shtetërore Sana.

Frikë nga «kaosi dhe terrori»
Kurdët në vitet e fundit kanë pasur kontroll mbi një sërë burgjesh dhe kampe të paraburgimit ku mijëra persona me lidhje të supozuar me IS janë të mbyllur. Më i madhi është Al-Hol në provincën Hassaka, i cili ende strehon mbi 24,000 njerëz. Këtu ka gjithashtu një seksion të veçantë me gra të huaja që akuzohen se kanë qenë të lidhura me IS.

Kurdët të hënën ende ruanin kontrollin mbi kampin, por sipas një marrëveshjeje që u arrit gjatë fundjavës, forcat qeveritare duhet të marrin kontroll të plotë mbi Al-Hol dhe burgjet e tjera që strehonin anëtarë të supozuar të IS. Nuk është publikuar ndonjë afat kohor.

Më herët të hënën SDF njoftoi se ishin sulmuar gjithashtu nga fraksione të ushtrisë së qeverisë së Sirisë në një burg në Raqqa, pothuajse 20 milje jugperëndim të Hasaka. Edhe ky burg strehon shumë të burgosur që thuhet se kanë lidhje me IS, por që përfunduan pas hekurave kur forcat nën udhëheqjen kurde mposhtën IS në kalifatin e shpallur nga vetë grupi në vitin 2017.

Sipas SDF-së, kjo do të hapte derën për „kaos dhe terrorizëm“ nëse sulmuesit marrin kontrollin mbi burgun.

– Përplasje të dhunshme mes forcave tona dhe fraksioneve pranë burgut al-Aqtan në Raqqa, që mban të burgosur nga organizata terroriste IS, përbëjnë një zhvillim jashtëzakonisht të rrezikshëm, tha SDF në një deklaratë përmes qendrës së saj të shtypit të hënën.

Qendra e Gjysmëhënës së Kuqe u dogj
Drejtuesi i grupit në mërgim me bazë në Londër, Syrian Observatory for Human Rights (SOHR), Rami Abdulrahman, tha më herët të hënën për agjencinë gjermane të lajmeve DPA se edhe ai është i shqetësuar për destabilizimin e pjesës verilindore të Sirisë nëse të burgosurit e lidhur me IS arrijnë të ikin.

Ndërkohë, ushtria qeveritare duket se po forcon kontrollin në zonat që forcat kurde sapo kanë lënë.

Gazetarë të Reuters raportuan të hënën se anëtarë të shërbimit të sigurisë dhe policisë ushtarake të Sirisë kanë ngritur kontrolle në rrugët e Raqqa-s ku kontrollojnë ID-të e njerëzve.

Për më tepër, forcat qeveritare janë vendosur pranë impianteve të naftës dhe gazit në provincën Deir al-Zor, përfshirë fusha më të madhe të naftës në vend, al-Omar.

Ndërkohë, SOHR shkruan në faqen e saj të internetit se një qendër kurde e Gjysmëhënës së Kuqe në provincën Hasaka është plaçkitur dhe është djegur, për të cilën akuzohen luftëtarë fisnorë që janë besnikë ndaj qeverisë.

Vetëqeverisja po zvogëlohet
Dy javët e fundit, qeveria në Damask ka nisur një ofensivë të madhe kundër zonave të kontrolluara nga kurdët në veri dhe lindje të Sirisë.

Ofensiva filloi në qytetin e madh Aleppo, ku forcat qeveritare morën kontrollin mbi dy lagje të dominuara nga kurdët.

Më pas, ofensiva vazhdoi drejt lindjes dhe jugut, dhe gjatë fundjavës SDF ra dakord të dorëzonte kontrollin mbi Raqqan dhe Deir al-Zorin, qytete dhe provinca ku shumica e popullsisë janë arabe.

Qytetet ishin gjithashtu të rëndësishme në kalifatin që IS krijoi gjatë luftës civile.

SDF luajti një rol vendimtar për të mundur IS-in dhe mori nën kontroll qytetet që dikur i kontrollonte IS gjatë përleshjeve. Në ofensivë ata morën mbështetje ajrore nga koalicioni i udhëhequr nga SHBA, por që nga rënia e regjimit të Assad-it, SHBA ka krijuar lidhje me presidentin e ri të Sirisë dhe ish-udhëheqësin rebel Ahmed al-Sharaa.

Marrëveshja e armëpushimit
Rajonet kurde të vetëqeverisura kanë pësuar një tkurrje të madhe gjatë ditëve të fundit, por SDF ende ka kontroll mbi provincën Hasaka, e cila përfshin, ndër të tjera, qytetin me shumicë kurde Qamishli, ku autoritetet e vetëqeverisjes kurde kanë administratën e tyre.

Këtu ndodhen gjithashtu burgjet më të mëdha me të burgosur që akuzohen për përkatësi ndaj ISIS.

Tërheqja e SDF përbën ndryshimin më të madh në hartë në lidhje me atë se kush kontrollon çfarë në Siri që nga rënia e regjimit të Assad më 2024, pas 14 vitesh lufte civile.

Qysh për më shumë se një vit kanë vazhduar negociata mbi mënyrën se si forcat kurde do të integroheshin në ushtrinë e qeverisë. Një marrëveshje u arrit në mars, por palët asnjëherë nuk u pajtuan mbi mënyrën se si do të kryhej ky integrim.

Marrëveshja që sapo është arritur, nënkupton që të gjitha ushtritë e SDF do të përfshihen në ushtrinë qeveritare si «individë», jo si njësitë, ashtu si donin kurdët. Sipas marrëveshjes, SDF gjithashtu duhet të largojë të gjithë ata që kanë lidhje me PKK-në turko-kurde, një grup që ka luftuar për dekada për autonomi më të madhe kurde në juglindje të Turqisë.

Përplasje
Pavarësisht armëpushimit, të hënën në mbrëmje shpërthyen përplasje në qytetin Raqa, ku një gazetar i agjencisë franceze të lajmeve AFP dëgjoi zhurma nga betejat e ashpra. Më vonë atë mbrëmje të hënës, një burim nga ministria e mbrojtjes siriane tha se përplasjet kishin ndaluar, por pa dhënë detaje.

Në provincën Deir al-Zor, një korrespondent i AFP vuri re automjete ushtarake që shkonte drejt lindjes nga lumi Eufrat, dhe makina dhe këmbësorë që prisnin për një urë që kalonte mbi lumë. Një shofer 50-vjeçar, Mohammed Khalil, i tha AFP-së se «shpresojmë që gjërat të përmirësohen më shumë se sa ishin. Nuk kishte … liri» gjatë SDF.

– Ne nuk po kërkojmë asnjë mrekulli. Ne thjesht duam një jetë të qëndrueshme dhe normale, tha mësuesja 49-vjeçare Safia Keddo.

SDF kishte marrë kontrollin mbi pjesë të mëdha të provincave Deir al-Zor dhe Raqqa, ndërsa milicia, me mbështetjen e një koalicioni të udhëhequr nga SHBA, shpërnguli IS gjatë luftës civile.

Reagimet ndërkombëtare
Presidenti i Sirisë, Ahmed al-Sharaa, dhe presidenti i SHBA-së, Donald Trump, diskutuan të hënën në një bisedë telefonike garanci që duhet të mbrojnë të drejtat kurde, njofton zyra e Sharaas.

Të njëjtën ditë, Sharaa u takua me liderin e SDF-së, Mazloum Abdi, për të diskutuar marrëveshjen e armëpushimit. Një burim kurd me njohuri për takimin i tha AFP-së se bisedimet nuk ishin pozitive.

Presidenti i Turqisë, Recep Tayyip Erdogan, lavdëroi nga ana e tij të hënën ushtrinë qeveritare siriane për ofensivën e saj “të kujdesshme”, pavarësisht asaj që Erdogan e quajti “provokime” nga SDF-ja.

Edhe BE-ja komentoi situatën të hënën. Shefja e diplomacisë së BE-së, Kaja Kallas, tha se të gjitha aktivitetet ushtarake duhet të ndalojnë menjëherë dhe se marrëveshja e armëpushimit duhet të respektohet.

Rundt 1500 IS-fanger skal ha rømt fra fengsel i Syria

Ajo që do avokatit Azdren Bytyqi, nuk përbën mbrojtje ligjore, por propagandë ideologjike islamike të maskuar pas avokaturës

Drini.us
-
1
Ajo që do avokatit Azdren Bytyqi, nuk përbën mbrojtje ligjore, por propagandë ideologjike islamike të maskuar pas avokaturës

Blerim Nika 

Deklarata publike e avokatit Azdren Bytyqi nuk përbën mbrojtje ligjore, por propagandë ideologjike (radikale politike-islamike) të rrezikshme e maskuar pas avokaturës. Ai ka tejkaluar rëndë rolin e tij profesional, duke përdorur gjuhë shpifëse, nxitëse dhe përçarëse, në kundërshtim të hapur me Kushtetutën dhe Kodin Penal të Republikës së Kosovës.
Shpallja publike e fajësisë, akuzat për “spastrim etnik” dhe etiketimi i shqiptarëve të tjerë si “instrumente të Serbisë”, pa asnjë vendim gjyqësor dhe pa prova, përbëjnë shkelje flagrante të prezumimit të pafajësisë dhe elemente të qarta të nxitjes së urrejtjes fetare dhe përçarjes kombëtare.
Kjo është e ndaluar shprehimisht nga neni 31 i Kushtetutës dhe neni 147 i Kodit Penal.
Fakti që ky avokat përfaqëson figura publike të njohura për deklarime radikale politiko-islamike dhe të kontestuara e bën edhe më të qartë se nuk kemi të bëjmë me një reagim juridik neutral, por me instrumentalizim ideologjik radikal politiko-islamik të profesionit të avokatit.
Avokatura nuk është strehë për ekstremizëm verbal dhe as mburojë për shpifje.
Sot në mëngjes kam kundërshtuar publikisht edhe deklarimet e profesor Belisar Jezercit. Ky qëndrim dëshmon se nuk mbrojmë asnjë gjuhë ekstreme. Por asnjë reagim i mëparshëm nuk e autorizon një avokat të dalë nga shinat e ligjit dhe të përdorë gjuhë diktatoriale e nxitëse.
Të godasësh unitetin kombëtar shqiptar përmes përçarjes fetare është akt i rëndë antikombëtar. Historia dhe tradita shqiptare e dënojnë këtë gjuhë. Ligji e ndalon. Drejtësia duhet të reagojë.
Avokatia nuk është licencë për urrejtje.
Ligji vlen për të gjithë.
Sinqerisht
Blerim Nika
Screenshot

Kallëzimi penal i Asdren Bytyqit ndaj Belisar Jezercit, përfaqëson individë dhe struktura që prej vitesh nxisin urrejtje dhe përçarje në emër të islamit politik

Drini.us
-
2
Kallëzimi penal i Asdren Bytyqit ndaj Belisar Jezercit, përfaqëson individë dhe struktura që prej vitesh nxisin urrejtje dhe përçarje në emër të islamit politik

Basri Beka, Prishtinë

Reagim publik kundër kallëzimit penal të motivuar politikisht dhe fetarisht
Kallëzimi penal i dorëzuar nga avokati Asdren Bytyqi ndaj Belisar Jezercit nuk është akt drejtësie. Është akt hipokrizie, instrumentalizim i ligjit dhe tentativë për frikësim politik e ideologjik.
Ky kallëzim vjen nga një avokat që përfaqëson pikërisht rryma, individë dhe struktura që prej vitesh nxisin urrejtje ndërfetare, përçarje ndëretnike dhe ideologji të Islamit politik në Kosovë. Kjo nuk është ironi. Është fakt publik.
Deklarata e vetë Bytyqit – ku etiketohen qytetarë dhe lëvizje si “provokatorë të Serbisë” dhe paralajmërohet ndjekje kolektive “ndaj të gjithëve” – përbën shprehje të qartë të gjuhës së urrejtjes, mosdurimit fetar dhe stigmatizimit politik. Me këtë deklaratë ai jo vetëm ka kaluar kufijtë e etikës profesionale, por ka rrezikuar drejtpërdrejt sigurinë dhe jetën e individëve dhe OJQ-ve që veprojnë ligjërisht, në përputhje me Kushtetutën dhe modelin e shtetit laik.
Belisar Jezerci nuk ka bërë asgjë tjetër veçse ka reaguar ndaj një realiteti të rrezikshëm: thirrjeve publike për teokraci islame, për ligj të Sheriatit në Kosovë dhe për përjashtimin politik e kombëtar të atyre që nuk i nënshtrohen kësaj ideologjie. Thirrje të tilla janë bërë hapur nga figura që përfaqësojn Islamin politik, e të cilët kan përdorur edhe gjuhë lufte fetare. Këto janë fakte të dokumentuara, jo interpretime.
Ironikisht – dhe në mënyrë fatale për vetë rrymën që përfaqëson – ky kallëzim penal ka hapur Kutinë e Pandorës. Me këtë veprim, Bytyqi dhe ata që qëndrojnë pas tij i kanë dhënë goditjen më të fortë vetë Islamit politik dhe ekstremizmit që përpiqen ta normalizojnë. Tani topi është në fushën e shtetit.
Tashmë presim që organet e drejtësisë të veprojnë seriozisht: të hetojnë kapjen ideologjike të institucioneve, rrjetet e ekstremizmit fetar, financimet, propagandën dhe thirrjet antikushtetuese për rend teokratik. Loja e viktimizimit ka marrë fund.
Kush nxit urrejtje fetare, kush delegjitimon shtetin laik, kush kërcënon bashkëjetesën shqiptare – pavarësisht nëse mban titull avokati apo hoxhe – duhet të përballet me ligjin.
Kurthin që ua keni ngritur të tjerëve, tash e keni ngritur për veten. Dhe kësaj here, shteti nuk ka më justifikim të mos veprojë.

Xhevë dhe Fehmi Lladrovci nuk ranë veç si dy trupa në tokë — ranë si dy drita që ndezin rrugë

Drini.us
-
0
Xhevë dhe Fehmi Lladrovci nuk ranë veç si dy trupa në tokë — ranë si dy drita që ndezin rrugë
Sak Muji, Rugovë
____
EPILOGU LETRAR
____
Sot, pas dy poezive, po e mbyll siç mbyllet një këngë që s’ka fund: me një ulje koke dhe një ngritje zemre.
Xheve dhe Fehmi Lladrovci nuk ranë veç si dy trupa në tokë — ranë si dy drita që ndezin rrugë. Jeta e tyre u bë urë: nga frika te guximi, nga heshtja te kushtrimi, nga përndjekja te liria. Ata e dhanë gjithçka bashkë, pa pazar, pa kthim, me një dashni të madhe për Kosovën që s’përkthehet dot në fjalë.
Para bustit të tyre, sot m’u mblodhën vitet në një çast. M’u kujtuan shokët, rrugët, zërat e kohës së rëndë, dhe një krenari e pastër m’i nxori dy lot — jo lot pikëllimi, por lot kujtimi dhe nderimi. Sepse ka lot që s’të thyejnë; të pastrojnë. Të bëjnë më të drejtë përballë historisë.
Dhe ndodhi diçka që të dridh shpirtin: e pyeta një fëmijë aty pranë. Më pa thjesht, siç shohin fëmijët kur e kanë të vërtetën në gojë, dhe më tha:
“Ne i mësojmë në histori Xheve e Fehmi Lladrovcin.”
Aty e kuptova: ata s’janë vetëm në bronz. Janë në Abetare, në fletë, në mendje, në frymë. Janë bërë mësim, janë bërë dritë që s’fiket. Kur një fëmijë e di emrin e tyre, liria ka rrënjë. Dhe kur liria ka rrënjë, Kosova s’kthehet më mbrapa.
Lavdi e përjetshme Xheve dhe Fehmi Lladrovcit — madhështorëve të lirisë.
Dhe ne, sot e nesër, kemi vetëm një detyrë: ta mbajmë amanetin e tyre të gjallë me dinjitet, me drejtësi, me ligj.
smuji’26
⸻
1) AKROSTIK – XHEVE / FEHMI / LLADROVCI
XHEVE
Xixat e lirisë i ndeze në erë e në gur,
Hapat e tu ranë si daulle mbi frikë, pa u tundur,
Emri yt s’është veç kujtim — është betim që s’vdes,
Vaj e këngë bashkë: na mësove si rrihet në këmbë,
Edhë sot, para bustit, zemra më flet: Lavdi!
FEHMI
Flamur në shpirt, i qetë në stuhi,
Erdhe si dritë kur nata na e mbylli horizontin,
Heshtja jote u bë kushtrim në gjak e në dhe,
Mbi çdo hap të Kosovës le gjurmë burrnie,
Ideal i gjallë: liri me nder, drejtësi me ligj.
LLADROVCI
Lavdi ju qoftë — pishtarë të çlirimit,
Lotët s’janë dobësi: janë kripë e dashnisë,
Atdheu ju thërret me emër në çdo agim,
Dritën e latë porosi: mos u përkulni para padrejtësisë,
Rruga jonë ecën mbi sakrificën tuaj,
Ora s’ju tret — ju bën më të madh në kujtesë,
Vetëm me drejtësi e ligj e plotësojmë amanetin,
Cdo gur i kësaj toke e di kush i dha zë lirisë,
Inklinim i thellë para bustit tuaj: Me fjalën Lavdi!
⸻
2) POEZI RITMIKE (si tekst këngë) – 1981–1990
Në ’81 na ranë, po zemra s’u mposht,
në qeli terr — po “Liri” s’u sosht.
Hetuesi natë, fjalë si hekur n’gojë,
po shpresa rritej — s’e mbyllte as roje.
Libri nën jastëk, frika te dera,
ne qeshnim ngadalë: “S’na thyen era.”
Viti pas viti, gjurmë në shpinë,
po nderi qëndronte — si gur në themele.
Në rrugë na ndiqnin, në shesh na shanin,
po ne si lisat — veç rriteshim prapë.
Fehmi, vëlla, dorën ma shtrëngo,
se liria vjen kur këmba s’ndalon.
Në ’90 u çel një dritë n’horizont,
po plagët s’i fsheh as flamuri n’front.
Sot para bustit, fjala m’del si rrufe:
Lavdi për ju — dhe për ne, qëndresë me nder.
smuji’26

Gazetari i njohur i Rilindjes Zeqir Bekolli, e kujton tentim atentatin ndaj tij nga policia serbe me 21 shtator 1993, në Bardh të Madh

Drini.us
-
0
Gazetari i njohur i Rilindjes Zeqir Bekolli, e kujton tentim atentatin ndaj tij nga policia serbe me 21 shtator 1993, në Bardh të Madh
TENTIM ATENTATI NË FSHATIN BARDH I MADH
____
Më 21 shtator 1993, në Bardh të Madh, policia serbe bëri tentim-atentat ndaj meje, dëshmi se profesioni i gazetarit në periudhën e luftës, përveçse ishte mision, ishte i mbushur me rreziqe të mëdha. Në dëshmi të kësaj flet edhe rasti im, në fshatin Bellaqevc, më 21 shtator 1993, dhe shkrimi i gazetarit Zekë Gecaj, kur pasi më kishte ndjekur gjatë tërë ditës një veturë “Yugo” me targa të Sllovenisë, në përpjekje për t’iu shmangur rrezikut, e ndërrova rrugën e kthimit për në shtëpi, nëpërmjet Obiliqit, Hades dhe Bardhit të Madh.
Por përpjekja ime shkoi huq, sepse në fshatin Bardh i Madh, policia serbe kishte zënë pusi dhe, pa paralajmërim, shtiu në veturën time, kur nuk isha më larg se 60–70 metra. Ndërsa në fshatin Pomozotin, ku ishte kazerma e ushtrisë, një veturë taxi me targa të Mitrovicës me një civil dhe një polic, më ndiqte nga mbrapa dhe, nën kërcënimin e revolverit, më kthyen përsëri në fshatin Bardh, ku më sulmuan fizikisht më shumë se dhjetë policë.
Këtë “skenë” e panë një grumbull qytetarësh të Bardhit të Madh.
Ky tentim-atentat ndodhi pas raporteve të mia për ngjarjen e vitit 1993 në udhëkryqin mbi hekurudhë në Drenas, ku një njësit i UÇK-së kishte sulmuar një furgon të policisë serbe. Pas atij rasti ndodhi shtetrrethimi i Drenasit, të cilin e udhëhiqte eprori i policisë serbe, Lutë Ajazi.
Unë pata raportuar për torturat mbi popullatën në Drenas, Çikatovë e Re, Shtrubullovë dhe Krojkovë.
Ato ditë më erdhi edhe një kërcënim nga Qerim Deshishku, atëkohë zëvendëskomandant i policisë në Stacionin Policor të Drenasit, pasi kisha shkruar se ai i kishte prirë ekspeditës serbe në fshatin Shtrubullovë, ku ishin rrahur keq banorët.
Me një fjalë, pas këtij tentim-atentati qëndronin Lutë Ajazi dhe Qerim Deshishku.
Kan være et bilde av tekst som sier 'PARDJE NE FSHATIN BARDH MADH TE FUSHE-KOSOVES FUSHE- Policia shtiu në gazetarin e «Bujkut» vetare detyrol «Konferenca Gjeneves dhe çéshtja shqiptare» teme tribunes axitova shilpi, gazetari Gjemerts sjason Mehdi Bardhit iu vazhdua paraburgimi Gllegovs,2 Degés shumta መዳ AKTUALITETE e MERKURE, 22 SHTATOR 1993'

Shpifjet dhe keqtrajtimet ndaj Belisar Jezercit, Shqiptar Shaljanit, Ilirian Kastriotit dhe sidomos ndaj Lëvizjes së Deçanit, duhet të ndalen urgjntisht…!

Drini.us
-
1
Shpifjet dhe keqtrajtimet ndaj Belisar Jezercit, Shqiptar Shaljanit, Ilirian Kastriotit dhe sidomos ndaj Lëvizjes së Deçanit, duhet të ndalen urgjntisht…!
Shqiptar Shaljani, Shala e Bajgorës, Mitrovicë
____
REAGIM PUBLIK 
____
Kriminalizimi i iluminizmit dhe rreziku i iranizimit të shoqërisë kosovare.
Ajo që po ndodh sot në Kosovë ndaj aktivistëve iluministë, ndaj lëvizjeve për rikthim në identitetin europian dhe ndaj figurave publike si Belisar Jezercit apo Shqiptar Shaljani, nuk është drejtësi – është presion ideologjik i maskuar si procedurë ligjore.
Padia ndaj Msc Belisar Jezercit kërcënimet me padi ndaj Gjykatës Supreme për “mosveprim”, arrestimi i Ilyrian Kastriotit për shkak të shpifjeve të kreut të “Jetimve të Ballkanit”, arrestimi i qytetarëve në netët simbolike fetare dhe fushata sistematike e shpifjeve kundër Lëvizjes së Deçanit dhe aktivistëve të saj, tregojnë një realitet shqetësues:
ligji po tentohet të shndërrohet në vegël ideologjike.
Kur “humanizmi” përdoret si akuzë, kur bamirësia shndërrohet në mburojë për goditje selektive dhe kur zërat kritikë ndaj islamit politik portretizohen si “rrezik shoqëror”, atëherë kemi kaluar nga shteti i së drejtës në shtetin e frikës morale.
Historia na mëson diçka të qartë:
Iluministët nuk janë përndjekur kurrë për krime – por për ide.
Ata nuk janë heshtur se kanë thyer ligjin, por sepse kanë sfiduar dogmën.
Paralelet me Iranin nuk janë retorikë e tepruar. Edhe atje gjithçka filloi me:
“mbrojtje të moralit”,
“mbrojtje të besimit”,
“mbrojtje të rendit shoqëror”.
Dhe përfundoi me burgje, varje publike dhe masakra në emër të Zotit.
Kosova nuk guxon të ecë në atë rrugë.
Një shoqëri që ndëshkon mendimin e lirë, që anatemon rikthimin në rrënjë europiane dhe që kriminalizon iluminizmin, e humb lirinë para se ta kuptojë se po e humb.
Sot nuk është fjala vetëm për Belisarin.
As vetëm për Shqiptar Shaljanin.
Sot është fjala për të drejtën për të menduar ndryshe.
Heshtja sot, është bashkëfajësi nesër.

Ndodh për herë të parë në një shekull, liturgjia dhe bekimi i ujit bëhen në gjuhën shqipe në Maqedoninë e Veriut

Drini.us
-
0
Ndodh për herë të parë në një shekull, liturgjia dhe bekimi i ujit bëhen në gjuhën shqipe në Maqedoninë e Veriut
Për herë të parë në thuajse një shekull, ujërat e Radikës u bekuan në gjuhën shqipe, një ngjarje me një domethënie të thellë, jo vetëm fetare, por edhe kulturore dhe njerëzore.

Liturgjia e kënduar nga At Nikolla Kojdheli, që u dëgjua përgjatë kreshtave të Rekës së Epërme, ishte një thirrje për shtigjet e humbura dhe për bijtë e harruar, një kujtesë që nuk kërkonte leje nga koha, por që ia kthente ndërgjegjes gurin, ujërat dhe malet.

Ky bekim i ujërave, që përshkonte jo vetëm ujin, por edhe kujtesën kolektive, ishte një moment simbolik që shënonte shndërrimin dhe hapjen, duke sjellë mesazhe të fuqishme për bashkimin dhe përjetësimin e vlerave të të kaluarës. Uji u bë një mjet shenjtërimi dhe lidhjeje për njerëzit, duke shkrirë kufijtë e kohës dhe duke përforcuar identitetin shpirtëror dhe kulturor të komunitetit.

Ky moment i veçantë bëhet i mundur me iniciativën e ambasadorit të Shqipërisë në RMV, Denion Meidani, dhe peshkopit të Antaninskit, z. Partenij, që kontribuuan për ta realizuar këtë ngjarje të rëndësishme.

Bekimi i ujërave të Radikës, në frymën e kësaj feste të shenjtë, përfaqëson një shfaqje të qartë dhe konkrete të bashkëjetesës dhe tolerancës ndërfetare, që ka pasur një ndikim të thellë te të gjithë ata që morën pjesë dhe e ndoqën ngjarjen.

Shih videon:

Facebook

Rinumërimi i votave apo i turpit?

Drini.us
-
0
Rinumërimi i votave apo i turpit?

Arif Ejupi, Gjenevë

Rinumërimi i votave, në thelb, është një mjet demokratik. Mirëpo, në rastin e Kosovës, rinumërimi po kërkohet sepse vota e qytetarit është vjedhur në qendrat e votimit.

Detyrimisht po kërkohet rinumërimi i votave, sepse brenda partive shoku ia ka futur shokut, klani klanit, grupi grupit dhe tani turpi kërkon certifikim institucional.

Në rastin konkret nuk kemi të bëjmë me krizë zgjedhore, por me krizë morali brenda partive politike. Ashiqare po shihet se partitë politike janë shndërruar në ndërmarrje private intrigash, ku vota e anëtarit trajtohet si pronë personale dhe jo si besim politik.

Fare-fare nuk është në pyetje transparenca, por frika se dikush nga “tanët” ka dalë më i votuar se shefi, se krahu tjetër, se i preferuari i kryesisë. Pra, problemi nuk është kutia, problemi është brenda shtëpisë.

Si quhet kjo? Jo demokraci e brendshme. Jo garë e ndershme. Grabitje e paskrupullt politike e votës me kostum partie.

Ironia është se ata që sot bërtasin për “vjedhje votash”, dje: i kanë hartuar vetë listat, i kanë zgjedhur vetë komisionarët, i kanë kontrolluar vetë strukturat, i kanë certifikuar vetë rezultatet. Vetëm atëherë kur del se shoku apo shoqja ka marrë më shumë vota se i preferuari i klanit apo grupit, fillon cirku: ankesa, aludime, dyshime, presione, kërcënime të fshehta.

Kjo nuk është mbrojtje e votës. Kjo është larje hesapesh të pista brenda partive, e servuar si “krizë demokratike”.

Më e rënda është se qytetari përdoret si alibi. Atij i thuhet: “Po e mbrojmë votën tuaj”, ndërkohë që askush nuk pranon se po rinumërojnë frikën e tyre nga humbja e pushtetit brenda partisë.

Nëse bashkëpartiaku ia vjedh bashkëpartiakut votën, atëherë: problemi nuk është sistemi, problemi nuk është KQZ-ja, problemi nuk është numërimi.

Problemi është karakteri i ultë dhe i kalbur. Një parti që nuk e respekton votën e anëtarit të vet, nuk ka asnjë arsye morale të flasë për votën e qytetarit. Prandaj, s’duhet mashtruar veten: nuk është fjala për rinumërim votash, por për rinumërim turpi, frike dhe hipokrizie politike.

Disa nuk e pranojnë humbjen sepse asnjëherë nuk janë mësuar të fitojnë me ndershmëri. Demokracia nuk matet me sa herë i numërojmë votat, por me sa dinjitet e pranojmë rezultatin e tyre.

1...305306307...1,747Faqja 306 nga 1,747