/ Document.no
Imazh i inteligjencës artificiale, i krijuar me inteligjencë artificiale. Nga Pixabay.
Ndërsa pjesa tjetër e Evropës po debaton për sigurinë dhe fushëveprimin e inteligjencës artificiale (IA), Shqipëria po kërkon të shfrytëzojë IA-në për t’u bashkuar me Bashkimin Evropian. Vendi madje po shqyrton krijimin e një ministrie të mundësuar nga IA, raporton Politico.
Kryeministri Edi Rama muajin e kaluar përmendi IA-në si një mjet për të luftuar korrupsionin dhe për të rritur transparencën, duke thënë se teknologjia së shpejti mund të bëhet anëtari më efektiv i qeverisë shqiptare.
“Një ditë, mund të kemi edhe një ministri të drejtuar tërësisht nga IA,” tha Rama në një konferencë për shtyp në korrik, duke diskutuar dixhitalizimin. “Në këtë mënyrë, nuk do të ketë nepotizëm ose konflikte interesi,” pohoi ai.
Zhvilluesit vendas madje mund të punojnë për të krijuar një IA që mund të zgjidhet si ministër, gjë që mund të çojë në bërjen e vendit “të parit që ka një qeveri të tërë me ministra të IA-së dhe një kryeministër,” shtoi Rama.
Edhe pse nuk janë ndërmarrë hapa zyrtarë dhe vendi i punës i Ramës nuk është ende zyrtarisht i lirë, kryeministri tha se ideja duhet të merret seriozisht në konsideratë.
Ben Blushi, një ish-politikan i partisë në pushtet dhe autor me një interes të madh për inteligjencën artificiale, tha se beson se nuk ka asgjë për t’u frikësuar nga teknologjia dhe se shtetet e drejtuara nga inteligjenca artificiale janë një mundësi reale që mund ta përmbysë konceptin tonë të demokracisë.
“Pse duhet të zgjedhim midis dy ose më shumë opsioneve njerëzore nëse shërbimi që marrim nga shteti mund të kryhet nga inteligjenca artificiale?” thotë Blushi. “Shoqëria do të drejtohet më mirë nga inteligjenca artificiale sesa nga ne, sepse nuk bën gabime, nuk ka nevojë për pagë, nuk mund të korruptohet dhe nuk ndalet së punuari.”
Shqipëria ka luftuar prej kohësh me korrupsionin në të gjitha pjesët e shoqërisë dhe politika nuk bën përjashtim. Partia në pushtet ka parë pjesën e saj të zyrtarëve të akuzuar dhe dënuar për korrupsion. Lideri i opozitës Sali Berisha aktualisht po përballet me një gjyq për korrupsion dhe ish-kryeministri dhe presidenti Ilir Meta është pas hekurave.
Sipas Jorida Tabakut, një anëtare e parlamentit shqiptar për Partinë Demokratike të opozitës, inteligjenca artificiale është një mjet, jo një mrekulli. Në duart e duhura, thotë ajo, IA mund të transformojë qeverisjen – por në duart e gabuara, ajo bëhet “një maskim dixhital për të njëjtin mosfunksionim të vjetër”.
Ndërsa mbështet inovacionin dixhital dhe inteligjencën artificiale, Tabaku tha se i gjithë sistemi i qeverisjes duhet të rivendoset përpara se IA të mund të zbatohet.
IA tashmë po përdoret në administratë për të trajtuar çështjen e vështirë të prokurimit publik, një fushë që BE i ka kërkuar qeverisë ta forcojë, si dhe për të analizuar transaksionet tatimore dhe doganore në kohë reale për të zbuluar parregullsitë.
Shqipëria ka krijuar partneritet me Mira Muratin, ish-drejtoreshën teknike të OpenAI dhe krijuesen e ChatGPT, e cila ka lindur në jug të Shqipërisë.
Territori i vendit po monitorohet gjithashtu nga dronë inteligjentë dhe sisteme satelitore, të cilët përdorin inteligjencën artificiale për të kontrolluar aktivitete të paligjshme në vendet e ndërtimit dhe plazhet publike, si dhe për plantacionet e kanabisit në zonat më rurale.
Përveç kësaj, ka plane për të përdorur inteligjencën artificiale për të luftuar problemet në rrugët e Shqipërisë duke përdorur teknologjinë e njohjes së fytyrës për të dërguar një mesazh dixhital në pajisjen mobile të shoferit për të ngadalësuar, si dhe për të dërguar detajet e gjobave për shpejtësi të tepërt përmes mesazheve me tekst ose email-it.
Sipas agjencisë shtetërore të statistikave, Shqipëria ka një nga nivelet më të larta të vdekshmërisë në aksidentet rrugore në Evropë, kryesisht për shkak të shpejtësisë.
Ka gjithashtu ambicie për të përdorur inteligjencën artificiale në kujdesin shëndetësor, arsim dhe identifikimin dixhital të qytetarëve.
Por Tabaku tha se duhet të mbahen konsultime publike dhe duhet të krijohet qartësi se si do të përdoret teknologjia, sa do të kushtojë – dhe më e rëndësishmja, kush do t’i programojë algoritmet.
“Nëse të njëjtët aktorë që kanë përfituar nga tendera të korruptuar po e programojnë algoritmin, ne nuk po shkojmë drejt së ardhmes. Ne po ndërtojmë mbi të kaluarën”, thotë ajo.
