Në foto Patriarku i Kishës Ortodokse Serbe Porfirije, që në traditën e gjatë serbomadhe vazhdon ta konsideroj Kosovën “tokë të shenjtë serbe”, duke punuar me forca të brendshme e të jashtme për ripushtimin e saj.
QËNDRIM PUBLIK I SHOQATËS SË INTELEKTUALËVE “JAKOVA”
Liria fetare nuk mund të shkëputet nga e vërteta historike dhe respektimi i sovranitetit të Republikës së Kosovës
Shoqata e Intelektualëve “Jakova” ka ndjekur me vëmendje deklaratat e fundit të pastorit amerikan Mark Burns lidhur me pozitën e Kishës Ortodokse Serbe dhe me kërkesën që Patriarkut Porfirije t’i garantohet qasje e pakufizuar në objektet fetare të kësaj Kishe në Republikën e Kosovës./ https://www.facebook.com/share/1BsVJXrPZL/
Si shoqatë që mbron vlerat e demokracisë, të drejtave të njeriut dhe dialogut ndërmjet popujve, e konsiderojmë lirinë fetare një të drejtë universale, të garantuar për çdo individ dhe çdo bashkësi fetare. Republika e Kosovës e ka dëshmuar në mënyrë të vazhdueshme përkushtimin e saj për mbrojtjen e objekteve fetare dhe të trashëgimisë kulturore, pa dallim përkatësie.
Megjithatë, liria fetare nuk mund të trajtohet jashtë kontekstit historik dhe politik në të cilin ndodhet Kosova. Çdo vlerësim serioz duhet të mbështetet në të vërtetën e plotë dhe jo në një lexim të pjesshëm të historisë.
Është e njohur se gjatë dekadave të fundit të shekullit XX, pjesë të hierarkisë së Kishës Ortodokse Serbe u rreshtuan publikisht përkrah politikave nacionaliste që çuan në luftëra, spastrime etnike dhe krime të rënda në hapësirën e ish-Jugosllavisë. Në opinionin publik ndërkombëtar janë dokumentuar raste të bekimit të formacioneve ushtarake e paramilitare, si edhe deklarata që kontribuuan në legjitimimin moral të politikave agresive të regjimit të Slobodan Millosheviqit. Deri më sot nuk është shprehur një distancim i qartë institucional dhe i pakushtëzuar nga ky kapitull tragjik i historisë.
Prandaj, është e papranueshme që sot të flitet për lirinë fetare duke anashkaluar përgjegjësinë historike dhe duke krijuar përshtypjen se Kosova përbën rrezik për ushtrimin e besimit fetar. Fakti flet ndryshe. Objektet e Kishës Ortodokse Serbe në Kosovë janë ruajtur dhe mbrojtur me përkushtim nga institucionet vendore dhe ndërkombëtare, ndërsa e drejta e besimtarëve për ta ushtruar fenë e tyre është garantuar me Kushtetutë dhe me ligj.
Shoqata e Intelektualëve “Jakova” konsideron se procedurat administrative që zbatohen për vizitat e personaliteteve të larta fetare nuk janë cenim i lirisë fetare, por shprehje e ushtrimit të ligjshëm të sovranitetit të Republikës së Kosovës. Çdo shtet demokratik ka të drejtë dhe detyrim të zbatojë procedura të tilla në funksion të sigurisë, rendit kushtetues dhe interesit publik.
Ne besojmë se paqja nuk ndërtohet duke harruar historinë, por duke e pranuar atë. Nuk ndërtohet duke relativizuar krimet, por duke dënuar qartë ideologjitë që i prodhuan ato. Nuk ndërtohet mbi narrativa të njëanshme, por mbi respektin për viktimat, drejtësinë dhe të vërtetën.
Në këtë frymë, u bëjmë thirrje miqve të Republikës së Kosovës që, krahas mbrojtjes së lirisë fetare, të mbështesin edhe të drejtën e popullit të Kosovës për të jetuar në paqe, në siguri dhe me dinjitet, pa u përballur me narrativa që shpërfillin vuajtjet e tij historike apo vënë në dyshim sovranitetin e shtetit të tij.
Shoqata e Intelektualëve “Jakova” mbetet e bindur se dialogu, pajtimi dhe bashkëjetesa mund të ndërtohen vetëm mbi pranimin e së vërtetës historike, respektimin e së drejtës ndërkombëtare dhe njohjen reciproke të dinjitetit të të gjithë popujve. Çdo përpjekje për ta ndarë lirinë fetare nga këto parime themelore nuk i shërben paqes, por rrezikon të ushqejë keqkuptime dhe tensione të reja.
Shoqata e Intelektualëve ‘JKOVA’-Gjakovë
Korrik 2026
