Shënime u morën në Kabash nga Emin Trakalaçi Tanusha. (Shihet në këtë foto).
Feri Arifi, Viti
Të pushkatuarit e Trakalaçët të vitit 1913 nga Tanusha , që ishin në Kabash. Ploja serbe, që ishte pjesë e strategjisë për boshatisjen e këtyre trojeve dhe kolonizimin me popullatë serbo-sllave vazhdoi edhe më tutje me intensitet më të madh.
“Më 28. nëntor 1913, pasi i ranë Kabashit të Vitisë, të njohur si bastion i rezistencës kundër serbëve, forcat serbe rrëmbyen popullatën civile, kryesisht meshkujt, burra dhe ndjemë të rinj, të cilët në një moment të përshtatshëm mund të ishin pjesëtarë të forcave kryengritëse kundër serbëve.
Së bashku me kabashasit vendor, ishin dhe persona që kohë më parë ishin shpërngulur nga Tanusha dhe njiheshin si Lagja e Trakalaçëve të Kabashit nga Tanusha. Forcat terroriste kinse të ”Ushtrisë së shtetit serb”, pasi i “lidhin të marrurit peng, kabashasit, bashkë me ata edhe pesë burrat e lagjes së përmendur, fshatit ia japin zjarrin. Burrat i mbajnë të lidhur në hyrje të Vitisë, tek “Arat e Sllatinëve”, pas një dite i nisin me pretekst se po i dërgojnë ne gjykatë, në Gjilan, ndërsa në të vërtetë ua kishin bërë varret gati, në Kllokot të Vitisë, ku do t’i varrosnin pas ekzekutimit.
Të lidhur dorë për dore me shoka,si pjesë e petkut tradicional shqiptar të cilët shqiptarët e lidhin për brezi dhe e mbajnë si veshje specifike kombëtare, duke shkuar në afërsi të Kllokotit, mulla Haziz Sallah Beqa nga Tanusha, sheh se i kanë përgatitur varret. Pas disa lutjeve që i bëjnë xhandarmërisë serbe për lirimin e disa fëmijëve, që ishin në moshë të mitur, shefat e xhandarmërisë nuk e bënë këtë gjë.
Mulla Hazizi prapë u thotë fshatarëve që nëse dikush mundet të ikë ose të paktën, të bëjnë përpjekje për t’ ua rrëmbyer ndonjë pushkë.
Serbët i zë paniku dhe duke gjuajtur në drejtim të kabashasëve ata qëlluan edhe disa serb. Nga kjo gjuajtje në panik pos shqiptarëve, pati të vrarë edhe nga serbët. Megjithatë, gjatë kësaj përleshjeje shpëtojnë nga masakra gjashtë vetë dhe, ndonëse të lidhur, arrijnë të ikin. Të masakruarit i varrosin , madje disa nga ta gjysmë të gjallë, duke i hudhur të gjithë në një gropë në territorin e fshatit Kllokot të Vitisë.
Së bashku me kabashasit e tjerë u varrosen edhe trakalaçët e Tanushës, ata që jetonin një kohë goxha të gjatë në fshatin Kabash. Trakalaçët e vrarë ishin: 1. Mulla Aziz Sallah Beqa Trakalaçi 47 vjeç, 2. Faik Aziz Sallah Trakalaçi, i biri i mulla Azizit, 19 vjeç 3. Ali Sallah Beqa Trakalaçi , vëlla i mulla Azizit 50 vjeç, 4. Hebib Ali Sallah Trakalaçi, 25 vjeç. 5. Veli Sallah Beqa Trakalaçi, vëlla i mulla Azizit, 45 vjeç. Këta ishin tre vëllezër e dy djemtë e tyre që i vranë nga forcat serbo çetnike.
Në shtëpitë e Kabashit, të cilave serbët ua kishin vënë flakën, digjen edhe dy tanushasë, në mullarin me tallë, ku ishin fshehur.
6. Rrustem Veli Salla Trakalaçi, 19 vjeç, 7. Shaban Veli Sallah Beqa Trakalaçi, 17 vjeç. Rrustemi e Shabani ishin të Velisë edhe pse Velia ishte vrarë në Kllokot, kurse serbët e tërbuar ia djegin dhe shtëpinë dhe të dy djemtë, që ishin fshehur në mullarin e tallesë.
E ëma e tyre, bashkëshortja e Velisë, Hanifja, del dhe bërtet që të dalin nga talla që digjej. Por, në pamundësi për t’i shpëtuar, sepse zjarri kishte marrë hov të madh dhe kështu të dy djemtë digjen para syve të saj”
