Ndoc Bushgjoka, shkrimtar, Tropojë- Tiranë
” NESSUN MAGGIOR DOLORE, CHE RICORDARSI DEL TEMPO FELICE NELLA MISERIA. “
Pat thënë dikur Dante Alighieri.
Po, a ka pasur Shqipëria një ditë të bardhë qysh prej kohës së lavdishme të Motit të Madh ?
Mbase atë ditën e 28 Nandorit 1912. Ajo ishte dita e Nandorit të dytë. Edhe pse ishte një kopje, kishte pretencien t’i ngjasonte 28 Nandorit të vitit 1443 të Kastriotit.
Por, dita e bardhë, nuk zgjati shumë. Kosovën me gjysmën e kombit na i pat marrë hasmi.
Se si u përjetua në atë kohë kjo tragjedi, na e tregon episodi i mëposhtëm:
– Dymbedhete burra nga Nikaj- Merturi, u nisën për Shkodër. Rruga ishte e gjatë e qafat e malet me borë. Asnjë nuk fliste me tjetrin. Balli i tyre i breshte ishte vra si ai shpati i malit kah kalon rëja e verit me borë e stuhi.
Ecnin me hapin e gjate e kumbues, si në baladat e vjetra. Po sa ma shpejt. Duhej me pvete te dishmin. I dishmi ishte ipshkvi i asaj kohe. Duhej me ditë, çfare kishte shkrue provania për atë tragjedi të padëgjueme.
Dhe ata hynë te ipeshkvi ashtu thjeshtësisht e madhërisht. Sikur prej maleve ishin shkëputë dymbëdhetë krena majash.
Ipeshkvi i priti i e i sajdisi.
– Kjofte levdue Krishti ! Kjoshi bekue. Çka ju ka mundue me ardhe ne këtë kohë :
– Gjithmone e jetës patër – u pergjigjën. Kena ndie, po na thonë se mbet Kosova nan Serbi. E nuk na la shpia mbrendë. pvet veten e kqyr këndej e andej. Asht e vertete po na thonë. Atëherë u shtërnguem e morem rrugën me ardhe e me të pvete. A asht e vërtetë dhe a ka mbetë për i tubë kohë a për gjithmonë ?
Ipeshkvi ndejti i cope herë t’mirë pa folë, mbasandej tha kadalë:
– Jo pasha Krishtin, për të tana herat jo.
– Po deri kur, – pveti njëni ma i paduruem.
– Deri sa te shprazen njëqind e një top, përtej Tarabaoshi e të bien gjylet matanë Udhës së Hekurit. ( Pertej Mitrovicës ), – tha me shikimin e hedhun larg Ipeshkvi.
– Aiiiiii, – piskati njani prej burrave. – Pasha atë dritë dielli, atëhere paska mbete pergjithmone, – tha, dhe lotet i ranë faqeve, në pendë të mustaqeve, e në tokë.
(Këtë ma ka tregue i burrë, paste drite atje ku asht, që pa dhanë jetën nuk shtonte as mungonte fjalë. Ai burrë e tregimi i tij, më janë kujtuar, kur me 24 mars 1999, avionet u nisen nga Italia, e raketat Tomahawk nga Adriatiku goditen Beligradin).
E kisha fjalën per 28 Nandorin.
Njëzet e Tetë Nandori asht ditë e bardhë. edhe pse ashtu siç thoshte Dantja, “S’ka mjerim më të madh se kur kujton kohën e bardhë në mjerësi”.
Pas ditës së flamurit, pak dite të bardha pati për Shqiperine. Se Atdheun tonë, Shqipërine e ngratë siç thosh Noli atë kohë, dy herë na e rrëmbyen tradhetorët dhe u shitën të huajve. Por dhe sa herë të tjera? Dhe shteti nuk ishte as nuk është i shqiptareve.
Megjithatë ashtu siç Gëtja shkruan te Fausti:
“Verweile doch, du bist so schön” duhet bekuar shqip:
OH, MEGJITHATE QENDRO, TI JE KAQ E BUKUR.
