Isuf Bajraktari, Suedi
Kosova ka institucione, zgjedhje dhe retorikë demokratike. Ajo që mungon është përgjegjësia politike. Në këtë opinion trajtohet kultura e mosndëshkimit që ka shndërruar tranzicionin në një gjendje të përhershme stagnimi.
Politika e Kosovës nuk është në ndërtim. Ajo është në justifikim të përhershëm. Nuk lëviz përpara, por sillet rreth vetvetes, duke e paraqitur zvarritjen si strategji dhe dështimin si rrethanë të pashmangshme. Kjo nuk është qeverisje; është mbijetesë politike. Ky nuk është tranzicion demokratik. Ky është një purgator politik i ndërtuar me vetëdije. Institucionet nuk janë të dobëta sepse Kosova është shtet i ri, por sepse janë ndërtuar pa mekanizma ndëshkimi. Në këtë sistem, askush nuk paguan për gabimet. Askush nuk largohet për dështimet. Askush nuk mban përgjegjësi për vitet e humbura të shtetit. Pushteti qeveris pa frikë. Jo sepse është i fortë, por sepse e di se nuk ndëshkohet. Kritika shpallet sulm ndaj shtetit, ndërsa kërkesa për llogaridhënie etiketohet si destabilizim. Transparenca zëvendësohet me konflikt artificial, rezultatet me narrativë politike.
Sa më pak punë reale, aq më shumë fjalë publike.
As opozita nuk përbën alternativë. Ajo është pjesë e të njëjtit sistem bllokues. Kritikon qeverinë, por mbron modelin. Sulmon individë, por ruan strukturën që nesër synon ta përdorë vetë. Për këtë arsye, përplasjet politike janë të zhurmshme, por sterile: askush nuk synon ta ndryshojë lojën, vetëm ta fitojë radhën. Institucionet e pavarura janë lënë qëllimisht në një zonë gri: as të kapura hapur, as realisht të lira. Pa mbështetje politike, pa mbrojtje publike dhe pa fuqi reale. Drejtësia përdoret si slogan. Ligji zbatohet në mënyrë selektive. Frika nga vendimi është më e madhe se frika nga padrejtësia.
Kultura politike ndërtohet mbi durimin e qytetarit. Qytetari mësohet të presë, të arsyetojë dështimet dhe të kënaqet me simbolikë. Në këtë realitet, politika nuk i shërben qytetarit; qytetari shërben si alibi për politikën. Zgjedhjet janë shndërruar në ritual formal, jo në mekanizëm ndëshkimi. Ndryshojnë fytyrat, jo sjellja. Ndryshojnë fjalët, jo mentaliteti. Çdo mandat nis me premtime “historike” që harrohen sapo mbyllen kutitë e votimit. Kosova nuk ka mungesë njerëzish në pushtet. Ka mungesë ndërgjegjeje politike. Ka mungesë turpi institucional. Ka mungesë frike nga gjykimi publik. Pa këto, demokracia reduktohet në procedurë bosh. Dalja nga ky purgator nuk vjen nga fjalime të forta apo debate televizive. Vjen nga thyerja e kulturës së papërgjegjësisë: nga dorëheqjet për dështime, nga një opozitë që propozon alternativa reale dhe merr përgjegjësi, dhe nga një pushtet që pranon kufijtë e vet. Pa këtë ndryshim, Kosova do të mbetet një shtet që ekziston në letër, por ngec në praktikë; një demokraci që flet shumë, por vepron pak; një politikë që kërkon besim, por refuzon llogaridhënie. Ky është purgatori i politikës së Kosovës.
Jo i imponuar nga jashtë, por i ndërtuar nga vetë ata që pretendojnë se po e udhëheqin shtetin.
