Prof. Musa Sabedini, Gjilan

Gjilan – Halim Hyseni është një nga figurat më të rëndësishme të arsimit shqiptar në Kosovë, i njohur për kontributin e tij shumëvjeçar si pedagog dhe si ish-drejtor i Entit Pedagogjik të Kosovës. Veprimtaria e tij lidhet ngushtë me periudhat më sfiduese të sistemit arsimor, veçanërisht gjatë viteve kur arsimi në gjuhën shqipe përballej me presione politike dhe institucionale.

Në historinë e arsimit shqip në Kosovë ka emra që nuk përmenden vetëm si funksione apo tituj, por si akte që mbajtën gjallë dijen në kohë kur ajo rrezikohej të zhdukej. Halim Hyseni është një prej tyre. Pedagog, drejtues institucional dhe ideator i sistemit të shtëpive-shkolla, ai ishte ndër mendjet që refuzuan dorëzimin në vitet më të errëta për arsimin shqiptar.Në një kohë kur shkollat mbylleshin, gjuha ndalohej dhe e drejta për dije vihej në pikëpyetje, Hyseni zgjodhi rezistencën përmes arsimit, duke kthyer shtëpitë në klasa dhe vullnetin në sistem funksional mësimi. Historia e tij nuk është vetëm rrëfim personal, por dëshmi e një epoke ku arsimi u bë formë qëndrese dhe mbijetese kombëtare.Me përvojë të gjatë në mësimdhënie dhe në menaxhimin arsimor, Hyseni ka dhënë një kontribut të veçantë në hartimin dhe zhvillimin e politikave arsimore, programeve mësimore dhe teksteve shkollore. Si drejtor i Entit Pedagogjik të Kosovës, ai udhëhoqi një nga institucionet më të rëndësishme të arsimit, duke luajtur rol kyç në ruajtjen e funksionimit të sistemit arsimor në rrethana të jashtëzakonshme.Gjatë viteve ’90, Enti Pedagogjik, nën drejtimin e tij, ishte një shtyllë e organizimit të arsimit paralel në Kosovë, duke siguruar vazhdimësinë e mësimit në gjuhën shqipe dhe duke mbrojtur të drejtën themelore për arsimim. Kjo periudhë e vështirë e vendosi Hysenin dhe bashkëpunëtorët e tij përballë sfidave të mëdha, por edhe përballë përgjegjësisë historike për ruajtjen e identitetit arsimor dhe kulturor të vendit.Pas luftës, Hyseni ka vazhduar të jetë aktiv në debatet publike dhe profesionale mbi reformimin e arsimit, cilësinë e teksteve shkollore dhe sfidat e sistemit edukativ në Kosovë. Ai njihet për qëndrimet e tij kritike dhe përkushtimin ndaj standardeve profesionale, duke mbetur një zë me peshë në diskursin arsimor.Kontributi i Halim Hysenit në arsim nuk mbetet vetëm në funksionet që ka ushtruar, por në trashëgiminë institucionale dhe profesionale që ka lënë pas – një trashëgimi e ndërtuar mbi përkushtimin, përgjegjësinë dhe bindjen se arsimi është themeli i zhvillimit shoqëror.Halim Hyseni, ideatori i shtëpive-shkolla: si u shpëtua arsimi shqip në vitet më të errëtaHalim Hyseni lindi në vitin 1944 në Kapit të Medvegjës. Rruga e tij në arsim nisi herët, si mësimdhënës në fshatin e lindjes, ndërsa emri i tij do të lidhej përjetësisht me një nga kapitujt më të rëndësishëm të historisë së arsimit në Kosovë: organizimin e mësimit në shtëpi-shkolla gjatë viteve ’90.

I ka të kryera studimet e larta për Pedagogji, i përfundoi në Universitetin e Prishtinës. Ai kujton ende ditën kur, për të ndjekur provimin pranues, kishte ecur më këmbë nga fshati deri në qytet. Ishin kohë të vështira, por të mbushura me ëndrra dhe përkushtim. Me nostalgji flet për vitet e Shkollës Normale, edhe pse nën regjimin e Rankoviqit jeta për shqiptarët në Kosovë ishte e rëndë dhe plot pengesa.

Nxënës i dalluar dhe i zellshëm, Hyseni njihej për aftësitë e tij në shkrim. Hartimet e tij lexoheshin dhe shpërndaheshin mes nxënësve, ndërsa njohja e gjuhës serbe i lehtësonte përballjen me sfidat e sistemit arsimor të kohës.

Pas përfundimit të shkollës së mesme, u kthye në Kapit për të dhënë mësim. Në atë kohë, procesi mësimor zhvillohej në gjuhën serbo-kroate, ndonëse nxënësit ishin shqiptarë. Një nga momentet që e kujton me krenari është fillimi i mësimit në gjuhën shqipe, pas largimit të Rankoviqit, një kthesë me rëndësi të veçantë për arsimin shqiptar.

Pas shërbimit ushtarak dhe dy viteve në Shkollën Normale, Hyseni u bë pedagogu i parë në shkollën “Nikolla Teslla” në Ferizaj. Karriera e tij vazhdoi në Entin Pedagogjik të Ferizajt dhe më pas në Entin Pedagogjik të Prishtinës, ku u transferua në vitin 1975. Në vitin 1987 u emërua drejtor i këtij institucioni, në një kohë kur presionet politike ndaj arsimit shqip po shtoheshin.

Ai kujton se me të marrë drejtimin e Entit, Serbia po shtynte përpara idenë e një sistemi dygjuhësor në shkolla. Kjo u refuzua kategorikisht nga shqiptarët, të cilët kërkonin që planet dhe programet mësimore të hartoheshin nga vetë ata, në përputhje me ligjet në fuqi. Një nga veprimet e para të Hysenit ishte rikthimi në punë i Rexhep Osmanit dhe respektimi i plotë i të drejtave të punëtorëve arsimorë.

Ndërsa komuniteti shqiptar mobilizohej për hartimin e planeve dhe programeve mësimore, situata politike përkeqësohej, duke çuar në mbylljen graduale të shkollave. Hyseni u bë një nga zërat kryesorë që kërkonte vazhdimin e mësimit me çdo kusht. “Ndalimi nuk ishte alternativë”, kujton ai.

Në këtë kontekst, ai luajti rol kyç në themelimin e Lidhjes së Arsimit Shqiptar (LASH), si një mekanizëm mbrojtës për mësimdhënësit dhe për vetë sistemin arsimor. LASH-i u shndërrua në një organizatë funksionale jo vetëm në Kosovë, por edhe kudo ku kishte mësimdhënës shqiptarë.

Arritja për të cilën Hyseni krenohet më së shumti është organizimi i mësimit në shtëpi-shkolla, që shpëtoi rreth 430 mijë nxënës dhe studentë nga humbja e vitit shkollor. Ideja e tij fillimisht u prit me mosbesim dhe ironi, madje edhe brenda qarqeve politike. “Kush është ky i marrë që mendon se mësimi mund të zhvillohet në shtëpi?”, ishte një nga reagimet që ai kujton me buzëqeshje.

Megjithatë, këmbëngulja e tij nuk u ndal. Në mbledhje të gjata dhe të tensionuara, Hyseni insistoi në hartimin e një plani konkret. Nga aty lindën “variantet” e organizimit të arsimit paralel, përfshirë Variantin C për shkollat e mesme dhe Universitetin e Prishtinës. Brenda dy muajve u hartuan plan-programet për vitin shkollor 1990-91.

Pavarësisht mungesës së financave, kushteve të rënda infrastrukturore dhe pagesave të parregullta, mësimdhënësit vazhduan punën me përkushtim të jashtëzakonshëm. Librat shpesh vendoseshin në dysheme ose mbi shilte, por standardet akademike u ruajtën falë vullnetit dhe sakrificës së tyre.

Halim Hyseni kontribuoi në organizimin e arsimit në shtëpi-shkolla deri në fund të viteve ’90. Pas luftës së vitit 1999, ai vazhdoi angazhimin në reformimin e arsimit në Kosovë. Për të, dekada e viteve ’90 mbetet periudha më e vështirë, por edhe më domethënëse e jetës së tij, një kohë kur arsimi shqip mbijetoi falë guximit, vizionit dhe qëndrueshmërisë së njerëzve si ai./Rajonipress/

Halim Hyseni, figurë kyçe e arsimit shqiptar në Kosovë

Shkrime relevante

K O M E N T E

SHKRUAJ NJË KOMENT Anulo përgjigjjen