Fahri Xharra, Gjakovë
Libra si “Albanizacija Kosova i Metohije” nuk janë studime neutrale historike. Ata janë produkte të një shkolle mendimi të formuar në epokën e nacionalizmave romantike, kur historia u shndërrua në mjet legjitimimi territorial.
Termi “albanizim” është problematik në vetvete. Ai presupozon tre gjëra:
Se ekzistonte një homogjenitet i mëparshëm.
Se ndodhi një zëvendësim etnik.
Se ky proces ishte i njëanshëm dhe i drejtuar.
Asnjë nga këto nuk provohet me dokumentacion ndërkombëtar të paanshëm.
1. Narrativa e viktimizimit si strategji politike
Në fund të shekullit XIX dhe fillim të XX, në Ballkan lindën ideologjitë që kërkonin shtete etnikisht të pastra. Në këtë kontekst u ndërtua edhe teza se Kosova “u humb” për shkak të një procesi albanizimi.
Kjo narrativë shërbeu për:
mobilizim politik,
kolonizime të organizuara shtetërore,
legjitimim të politikave të spastrimit demografik,
krijim të një miti mobilizues kombëtar.
Pra, nuk kemi histori, por psikologji kolektive të ndërtuar.
2. Dokumentet osmane flasin për vazhdimësi, jo zëvendësim
Arkivat osmane nuk dëshmojnë ndonjë zhdukje masive të një popullsie dhe zëvendësim të saj me një tjetër.
Proces natyror migrimesh dhe lëvizjesh, si kudo në Perandorinë Osmane.
Migrimi nuk është “albanizim”. Migrimi është realitet historik universal.
3. Identiteti fetar u përdor si instrument manipulimi
Në shekullin XIX, identiteti fetar filloi të përkthehej në identitet kombëtar.
Por kjo është logjikë moderne. Në periudhën osmane, njerëzit regjistroheshin sipas fesë, jo kombësisë.
Prandaj barazimi: Ortodoks = serb
është konstrukt i shekullit XIX.
4. Projekti i kolonizimeve të shekullit XX
Në vend që të flitet për “albanizim”, dokumentet e shekullit XX tregojnë:
projekte kolonizimi shtetëror,
plane për zhvendosje popullsie,
politika të qarta për ndryshim përbërjeje etnike.
Ky është fakt i dokumentuar në arkiva ndërkombëtare.
Narrativa e “albanizimit” shpesh u përdor për të justifikuar këto politika.
5. Pse përdoret termi “albanizim”?
Sepse ai krijon tre efekte psikologjike:
E paraqet popullin shqiptar si uzurpator.
E paraqet territorin si të “humbur”.
Krijon ndjenjë misioni për rikthim.
Kjo është gjuhë mobilizuese, jo shkencore.
6. Çfarë duhet të kuptojë publiku shqiptar?
Ne nuk kemi nevojë të mohojmë praninë e askujt. Por nuk duhet të pranojmë etiketime ideologjike.
Kosova nuk “u albanizua”. Ajo ishte dhe mbeti hapësirë me shumicë shqiptare në periudhën moderne të dokumentuar.
Fjalët janë armë. Dhe termi “albanizim” është armë retorike.
7. Mesazh për shqiptarët që kanë harruar vetveten
Identiteti nuk mbrohet me zë të lartë. Mbrohet me dije, arkiva dhe argumente.
Hebrenjtë nuk mbijetuan sepse bërtitën. Mbijetuan sepse dokumentuan, studiuan dhe ruajtën kujtesën.
Ne duhet të bëjmë të njëjtën gjë:
të lexojmë,
të analizojmë,
të reagojmë me fakte,
të mos biem në kurthin emocional.
Sepse propaganda ushqehet me emocione. Historia ushqehet me dokumente.
Me 11.02.26
